به گزارش سوره سینما امروز صبح تصاویر تشییع پیکر سردار شهید حسین همدانی از شبکه‌ی خبر پخش می‌شد. میان خیل جمعیت، چهره کارگردانی نام آشنای سینمای ایران دیده می شود. ابراهیم حاتمی‌کیا!

سردار سرتیپ پاسدار حسین همدانی از فرماندهان دوران دفاع مقدس و از مدافعان حرم پنجشنبه هفته پیش، در حین انجام ماموریت‌های مستشاری در حومه شهر حلب به دست تروریست‌های تکفیری به شهادت رسید. حاتمی‌کیا در اولین ساعات اعلام خبر شهادت حسین همدانی طی پیامی نوشت: خبر آمد که سردار حسین همدانی رفت. لحظه‌ای که خبر به جانم نشست ، بیش از آنکه به سردار فکر کنم از جا ماندگی خودم حالم گرفت.

او در بخش دیگری از این یادداشت آورده بود: گمانم اکنون سردار سلیمانی غصه‌دار است ، گمانم اکنون مرغان دشت جهاد هوایی شده‌اند. ولی شما مرغان وحشی کجا و ما اهلی شدگان در قفس عادات کجا. آیا کسی صدای ما را می‌شنود؟ آیا امیدی برای ما هم هست؟

حاتمی‌کیا هم‌چون سایر بخشهای هنری مملکت، از دور شاهد تغییر شمایل خط جهاد و مقاومت انقلاب اسلامی ایران است. بخش اعظم جامعه سینمایی راه تکرار عادات را در پیش گرفته اند و او نیز در اندک حضور رسانه ایش راه حسرت خوردگان و جاماندگان را در پیش گرفته است.

ابراهیم حاتمی‌کیا در مراسم بزرگداشتی که ابتدای امسال برای او گرفته شده بود در حالی که بغض گلویش را گرفته بود، به جنگ سوریه و حضور نیروهای قدس در جبهه مقاومت اشاره کرد و گفت: من خجالت می‌کشم که در سوریه نبودم و این نوجوان… . (بغض شدید حاتمی‌کیا در این بخش از سخنان تبدیل به گریه او شد) اما او ادامه داد: احساس می‌کنم عقب افتادم. یک زمانی خودم را پیشرو می‌دانستم ولی جبهه وسعت گرفت و می‌بینم که خیلی عقب هستم و خجالت می‌کشم وقتی بچه‌های افغانستانی یا بچه‌هایی که بی‌سروصدا در منطقه می‌جنگند کشته می‌شوند.

او در حالی اشک بر گوشه چشمهایش نشسته بود به تقدیر قاسم سلیمانی از فیلم «چ» اشاره کرد و افزود: نه، من کار زیادی نکردم حاج قاسم (سلیمانی) محبت دارد که من را می‌بیند. من خاک پای ایشان هم نمی‌شوم. واقعاً دلم می‌خواست که این جسارت و قدرت را داشتم که میان این بچه‌ها باشم. بچه‌هایی مظلومی که بی‌صدا و بدون اسم… (حاتمی‌کیا گریه کرد و ادامه داد: ممنون می‌شوم که این تصاویر در هیچ جایی منعکس نشود و به‌خصوص در اختیار تلویزیون قرار نگیرد).

کارگردان دفاع مقدس در ادامه صحبت‌هایش گفت: همیشه بعد از قصه بوسنی می‌گفتم تمام شد و ما هستیم. اما امروز وقتی می‌بینم که جبهه‌ای به این وسعت رخ می‌دهد و بچه‌های قدس چه می‌کنند تازه فهمیدم که چقدر عقب هستم و عالم سینما چقدر در این مسائل غریب است.

حاتمی‌کیا این روزها مشغول تدوین فیلم جدیدش «بادیگارد» است. فیلمی که در ادامه آرمانخواهی‌هایش در فیلم‌های چون «روبان قرمز» و «آژانس شیشه ای» است. کارگردان قصه‌ی قهرمانان هشت سال دفاع مقدس، سالهاست که بعد از فیلم سینمایی «خاکسترسبز» دیگر از مرزهای ایران خارج نشده است. هنوز قصه‌هایش را میان خاک ایران با قهرمانهای ایرانی تعریف می‌کند هرچند خیلی وقت است که نگاهش به فراتر از مرزهاست.

حاتمی کیا چند سال پیش در برنامه «راز» ساخته نادر طالب زاده، به فیلم سینمایی «خاکستر سبز» اشاره کرد. او با اشاره به این فیلم که با نگاه مخاطب خارجی ساخته شده بود گفت:  ما فکر می کردیم که بعد از جنگ ماموریت جهادی تمام شده است ولی ماجرای بوسنی صحنه را باز کرد و دشمن هم وسیع تر شد و در آن فضا شامه ام به آن سمت کشیده شد. من زمانی که خواستم این فیلم را بسازم سارایوو در محاصره بود و ما اولین کشوری بودیم که درباره بوسنی فیلم ساختیم. با بچه های بوسنی نشستم و نتیجه اش شد این فیلم. در بسیاری از صحنه های فیلم بازیگران خود بچه های بوسنیایی هستند که در حال آوارگی سر صحنه فیلم من حاضر می شوند؛ گریه می کردند همه می دانستند چه کنند و اتوماتیک سر جای خودشان قرار می گرفتند.

حاتمی کیا  از تلخی های کار در زمان ارائه فیلمش می‌گوید: به این فیلم کج اندیشی شد، گفته شد که در این فیلم نظربازی کرده اند. بابا! این زبان اشاره است. من در تهران فیلم را برای مرد شماره دو بوسنی که به ایران آمده بود به نمایش گذاشتم و از او پرسیدم که فکر نمی‌کنید که سوء برداشت شده؟ گفت؛ من را امتحان می کنی؟ گفتم نه این حرفیی است که اینجا می زنند.گفت مگر غیر از این است که این [ماجرای عاشقانه فیلم] یک اشاره بود.

وی از شرایط ساخت خاکستر سبز گفت: با خودم شرط کردم که تا من نروم و سر سفره اینها [بوسنیایی ها] ننشینم و با آنها ارتباط برقرار نکنم درباره این ماجرا فیلم نمی سازم. اما رفتم و دیدم که، نه اینها برادر و خواهرهای جدا افتاده ما هستند.

حاتمی کیا در پایان حرفهایش به یکی از فیلمهایی که شروعش نکرده است د[نت فالش] و درباره یازدهم سپتامبر بود هم اشاره کرد و درباره موضع گیریش دربرابر تهاجم دشمن به انقلاب گفت: ما وقتی در موضع دفاع می افتیم لحنمان منفعلانه می شود. وقتی من مانیفست خودم را بگویم گوش ها و چشم های بینا خودشان حرف را می فهمند. ما اگر همان را که هستیم بروز دهیم باطل السحر خیلی از آن چیزهایی است که علیه ملت و انقلاب ما می سازند. باید ایدئولوگ ها بیایند حرفها را بگویند تا فیلم ساز حرف بزند. در حالی که این حرفها زده نمی شود وضعیت طوری می شود که ما تک یاخته هایی می شویم که تک تک عمل می کنیم. ما خاکستر سبز را می سازیم ولی حتی برای پخش جهانی زیرنویس هم نمی شود.

«خاکستر سیز» تجربه نوی سینمای انقلاب در فراتر از مرزهای ایران بود. تجربه ای که با کج اندیشی و بدسلیقگی هرز رفت و راه سینمای دفاع و انقلاب را به سمت و سوی دیگری کشاند. پتانسیل فرامزی شدن انقلاب، دفاع و مقاومت اسلامی غیر از بکارگیری خلاقیت فیلمسازان، سرعت و دقت تصمیم‌گیری مدیران سینمایی را هم می طلبد. ضرورتی ندارد که مدیر سینمایی برای تولید مشترک دست به دامان قصه‌ها و سرمایه‌های ترکیه ای، هندی و چینی شوند. مدیر سینمایی چشم باز کند ظرفیتهای انقلاب در خارج از مرزهای ایران در حال شکفتن است و کافیست زلف سینمای ایران با آن گره بخورد.

منبع: خبرگزاری تسنیم

نوشته حسرت «خاکستر سبز»، فیلمساز مرزناشناس ایرانی را زمین‌گیر کرد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سوره سینما – در گزارش ابتدایی مرور فعالیت حوزه هنری در زمینه فیلمسازی در ژانر دفاع مقدس به آثاری که در دهه شصت تهیه و تولید شده بودند اشاره شد. آثاری که در میان آنها نام‌های شاخص و فیلمهای ماندگاری نیز به چشم می خورد.حوزه هنری پس از سال ۱۳۶۹ پا در دهه هفتاد گذاشت و همان روند حمایت از آثار موسوم به سینمای دفاع مقدس را ادامه داد و دوباره در میان اسامی که به تشریح آنها خواهیم پرداخت نامهای آشنا و چهره های جوان به چشم می خورند که جریان فیلمسازی و دغدغه‌های خود را در ژانر ارزشی دفاع مقدس آغاز کردند. اولین سال دهه هفتاد با نامی آغاز شد که حالا خود را به عنوان یکی از اصلی ترین فیلمسازان دفاع مقدس مطرح کرده بود و بسیاری مولفه های خاص و زاویه دید متفاوت در آثار او را دلیل این جهش و موفقیت می دانستند. ابراهیم حاتمی کیا با «وصل نیکان» آغازگر تهیه و تولید فیلمهای دفاع مقدس دهه هفتاد توسط حوزه هنری بود که پایان بخش این دوره زمانی ۱۰ ساله هم فیلم «رنجر» به کارگردانی احمد مرادپور بود که اولین همکاری خود را در سال ۷۲ با سجاده آتش بعنوان یکی از فیلمهای مورد توجه آن زمان با حوزه هنری آغاز کرد.در این گزارش به معرفی ۱۰ فیلم سینمایی که در دهه هفتاد و با حمایت حوزه هنری در ژانر دفاع مقدس تولید شده است ، می پردازیم.

۱۳۷۰- حاتمی کیا پس از آنکه با فیلم سینمایی «مهاجر» را در سال ۱۳۶۸ ساخت ،سراغ فیلمنامه «وصل نیکان» آمد و این فیلم را میز با نگاهی متفاوت به سینمای جنگ و با مولفه های خاص خودش که حالا برای مخاطب و منتقدان دوشن بود ساخت . داستان این فیلم درباره دو جوان به نامهای امیر و مریم است که ازدواج آنها در پیش است.اما روز عروسی ، شهر توسط دشمن موشک باران می شود و مردم ، شهر را خالی می کنند. اما مریم با وجود خطرات ناشی از موشک باران ترجیح می دهد که عروسی برگزار شود. امیر بعد از انجام مأموریتش برای مراسم عقد به خانه برمی گردد. اما برخلاف تصورش همه کسانی که شاهد خنثی کردن موشکهای عمل نکرده بودند در مراسم حضور پیدا می کنند.فیلمنامه «وصل نیکان» در جشنواره دفاع مقدس مورد توجه قرار گرفت و در بخش های بسیاری نیز جوایز را از آن خود کرد. در این فیلم حسن عباسی و کبری فخری به همراه حبیب الله بهمنی و اصغر نقی زاده به ایفای نقش پرداخته اند و آهنگسازی آن را نیز مجید انتظامی بر عهده داشت .

۱۳۷۲- «سجاده آتش» در این سال بعنوان یکی از آثار شاخص سینمای دفاع مقدس بود که با حمایت حوزه هنری ساخته شد و به خوبی توانسته بود نبرد نابرابر رزمندگان با دشمن بعثی را به تصویر بکشد و از لحاظ فنی تولید سنگینی داشت و لحظه های به یاد ماندنی را به جا گذاشت. احمد مرادپور نویسنده و کارگردان جوانی بود که با این اثر خود را به سینما معرفی کرد. این فیلم در خلال عملیات کربلای ۵ اتفاق می افتد که دو نفر از فرماندهان جنگ در برابر آتش سنگین دشمن ایستادگی می کنند. رضا ایرانمنش که نقش اصلی این فیلم را بر عهده داشت کاندید دریافت سیمرغ بلورین بهترین بازیگر مرد از دوازدهمین جشنواره فیلم فجر شد.

خاکستر سبز – ابراهیم حاتمی کیا – ۱۳۷۲

*در این سال همچنین فیلم «خاکستر سبز» به کارگردانی ابراهیم حاتمی کیا ساخته شد و هر چند که این اثر درباره سینمای دفاع مقدس نیست ، اما در فضایی تازه و روایتی متفاوت به موضوع جنگ و عشق می پردازد و مخاطب را در برابر چالش های جنگ و انسان های درگیر با این پدیده به نمایش می گذارد.«خاکستر سبز» در اسلواکی ساخته شد و با نگاهی به جنگ بوسنی داستان را روایت می کند.هادی شخصیت اول فیلم به منظور انجام تحقیقات خود برای فیلمسازی روانه کرواسی می شود. عزیز دوست هادی در جریان مسافرت او به کرواسی با در اختیار قرار دادن یک نوار کاست ، یک قطعه عکس، و یک نیمه پلاک از وی برای یافتن دختری بنام فاطمه کمک می گیرد هادی بوسیله آشنایی با زنی بنام حنیفه که آشنا به زبان فارسی است به جستجوی فاطمه می پردازند. در این میان هادی پی به رابطه قبلی عزیز و فاطمه برده و متوجه می شود که آنها قصد ازدواج داشته اند که این مطلب توسط اصغر دوست مشترک میان عزیز و هادی پنهان می شود. پلیس کرواسی هادی را بعلت نداشتن ویزای آن کشور از کرواسی بیرون کرده و هادی و حنیفه در جستجوی فاطمه به بوسنی و جبهه جنگ منتقل می شوند. هادی در جریان درگیری نیروهای بوسنیایی صرب مجروح شده و به عقب منتقل می شود. فاطمه نیمه پلاک را بدون یافتن هیچ اطلاعاتی از آن پیدا نمی کند.آتیلا پسیانی در این فیلم در کنار بازیگران خارجی به ایفای نقش پرداخته است.

*حوزه هنری در این سال «آخرین شناسایی» به کارگردانی علی شاه حاتمی را نیز تولید کرد تا سال درخشانی را پشت سر بگذارد . در این فیلم نیز باز هم وجه ایثار و از جان گذشتگی رزمندگان جنگ تحمیلی به تصویر کشیده می شود. فرزین اژدری ، پیمان شریعتی ، غلامرضا علی اکبری رضا ایرانمنش و شهرام پور اسد در «آخرین شناسایی» به ایفای نقش پرداخته اند .

۱۳۷۳-در این سال هم حوزه هنری دست به تهیه ۲ فیلم زد تا کماکان حضور پررنگ خود را در عرصه فیلمهای دفاع مقدس نمایان کند. «دیدار» به کارگردانی محمدرضا هنرمند درباره دو جوان به نامهای امیر و ژانت است که به یکدیگر علاقمند می شوند و به دلیل تفاوت مذهب به مشکل بر می خورند.امیر به جبهه های جنگ اعزام می شود و پس از مدتی ژانت پدر و مادرش را در بمباران هوایی از دست می دهد و پس از گذشت روزها در نهایت نامه ای به امیر نوشته و با درخواست ازدواج او موافقت می کند و امیر هم با گرفتن مرخصی ترتیب ازدواج را می دهد و حالا دوباره به جبهه ها باز می گردد و اسیر می شود و هشت سال بعد باز می گردد.از نکته های جالب این فیلم بازی مهران مدیری در نقش امیر است که حضور قابل قبولی را در این فیلم سینمایی داشته است.

*این بار عملیات بزرگ حمله نیروی هوایی ارتش کشور به پایگاه موسوم به اچ ۳ دستمایه فیلمی به کارگردانی شهریار بحرانی می شود . «حمله به اچ ۳ » یکی از آثار قابل توجه در سینمای دفاع مقدس است که بسیار مورد توجه مخاطبان قرار گرفت و همانند «سجاده آتش» لحظه های هیجان انگیز و به یادماندنی را در سینما خلق کرد.این فیلم در ششمین دوره جشنواره فیلم دفاع مقدس ضمن کاندیداتوری در بخش تهیه کنندگی و کارگردانی ، در بخش های دیگر همچون صداگذاری و تدوین جوایزی را دریافت کرد.

هیوا – رسول ملاقلی پور – ۱۳۷۷

۱۳۷۷-در این فاصله زمانی حوزه هنری به تهیه و تولید فیلم در حوزه ها و زمینه های اجتماعی مختلفی به تولید پرداخت تا با فیلم سینمایی «هیوا» به کارگردانی رسول ملاقلی پور بازگشتی درخشان داشته باشد. این فیلم با دریافت ۷ سیمرغ بلورین از هفدهمین دوره جشنواره فیلم فجر خوش درخشید و نظر همگان را جلب کرد. فیلمنامه این اثر که به قلم رسول ملاقلی پور بود داستان هیوا اکبری را روایت می کند که پس از گذشت پانزده سال از مفقود شدن همسرش حمید در بحبوحه جنگ، تصمیم می گیرد تا از مناطق جنگی و خانه ای که در آن با همسرش زندگی می کرده، بازدید کند. امیر کرمی، که اکنون سفیر ایران در سنگال است و زمانی جزو همراهان حمید در جنگ بوده می خواهد با هیوا ازدواج کند، ولی هیوا به رغم نشانه هایی از شهادت حمید همچنان در پی شوهرش است. او در خانه قدیمی اش به تعدادی نامه متعلق به پانزده سال پیش دسترسی پیدا می کند که خاطرات سال های گذشته او را با حمید زنده می کند. رحیم صابری ، مسئول کمیته تفحص و مفقودین، هیوا را مطمئن می سازد که شوهرش شهید شده است ولی به خواهش هیوا همراه با او و نیز کرمی در منطقه جنگی خود را به تونلی می رساند که سال ها پیش حمید در آنجا به شهادت رسیده بود. صحنه های نبرد در داخل تونل در جلوی چشمان هیوا جان می گیرد و او شوهرش را که در حال مرگ است می بیند.   جمشید هاشم‌پور، گلچهره سجادیه ، آتیلا پسیانی ، عبدالرضا زهره کرمانی ، فرهاد قائمیان ، آنا نعمتی و اتابک نادری در این فیلم سینمایی نقش آفرینی کرده اند.

۱۳۷۸-«متولد ماه مهر» به کارگردانی احمدرضا درویش نیز یک ملودرام است که در نهایت به منطق جنگ زده جنوب کشور می رسد و در آنجا شخصیت ها را تعریف کرده و با نگاهی استعاری دو موقعیت شهری و جنگی را با هم مرتبط کرده و به روایت آن می پردازد.در بخش ابتدایی با مضامین و رگه های سیاسی و اجتماعی و ارتباطی عاشقانه مواجه هستیم که در بخش با نگاه ریز بینانه کارگردان و ارتباط درون متنی در میدان مین گذاری شده به سرانجامی تراژیک ختم می شود. محمدرضا فروتن و میترا حجار در این فیلم سینمایی نقش های اصلی را بر عهده داشتند.

متولد ماه مهر – احمدرضا درویش – ۱۳۷۸

*پرونده فیلم‌های سینمایی حوزه هنری در دهه هفتاد همانطور که با فیلمی از احمد مرادپور آغاز شده بود با فیلم سینمایی دیگری از او با نام «رنجر» به پایان رسید.جمشید هاشم پور در این فیلم سینمایی در شمایل یک قهرمان سینمایی به خوبی ظاهر شد. این فیلم دربارهمرتضی رزمنده ایرانی است که در پی یک درگیری شدید با نیروهای عراقی در جنگلی واقع در عراق، به اسارت آنها درمی آید. سامی جابر، فرمانده نیروهای عراقی دستور می دهد او را به اردوگاهی متروک و دور از چشم صلیب سرخ منتقل کنند. اردوگاه شرایط بسیار بدی دارد و اسرا در آن به چند گروه تقسیم شده اند. مرتضی قصد فرار از اردوگاه را دارد و این موضوع را با دیگران در میان می گذارد، ولی بیشتر اسرا با نقشه فرار او به دلایل گوناگون مخالفت می کنند تا اینکه قرار بر این می شود او لیست کامل اسرای ایرانی را نیز با خود ببرد که مرتضی موافقت می کند و از زندان فرار کرده و با ماجراهای مختلفی روبرو می شود.

نوشته دهه ۷۰ و قهرمان‌های به یادماندنی در میدان نبرد/ از «خاکستر سبز» تا «هیوا» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.