سوره سینما – میثم محمدی – سریال تلویزیونی «فوق سری» به کارگردانی مهدی فخیم زاده که در ایام نوروز از شبکه یک سیما روی آنتن رفت ، در بین مجموعه های تلویزیونی نوروز توانست در رده آثاری قرار بگیرد که مخاطبان توجه خوبی به آن داشتند و شادی عمده ترین دلیل این استقبال هم سابقه کارگردان آن در زمینه تولید سریال های پلیسی و معمایی بود که پیش از این تجربه های موفقی را از سر گذرانده بود . هر چند که فخیم زاده در میانه های پخش این سریال اعتراضاتی را مبنی بر سانسور بیش از حد این مجموعه داشت ، اما ملاک برای قضاوت درباره یک اثر ، چیزی است که از تلویزیون در برابر دیدگان مخاطب قرار می‌گیرد .

در این مجموعه هم فخیم زاده سراغ یک موضوع با محوریت پلیس رفته بود و طبق معمول آثار گذشته ، بار اصلی بازی های مجموعه را نیز خود بر دوش می کشید . داستان درباره یک خلافکار به نام ناصر پاپتی بود که در یک اقدام عجیب و بر اساس یک عمل جراحی خود را شبیه به سرهنگ علی نصراللهی کرده بود تا به اهداف خود دست پیدا کند و طبیعی بود که پیگیری این جریان ، زندگی سرهنگ نصراللهی را تحت الشعاع قرار میدهد و جریانات اصلی در درام شکل می گیرد . همین خط اصلی توانسته بود فضای جذاب و دراماتیکی را ایجاد کرده و بیننده را برای دنبال کردن ماجرای این دزد و پلیس مجاب کند . داستان در قالبی رئال روایت می شود و به هیچ عنوان قصد ندارد که در فضای فانتزی های معمول پلیسی حرکت کند ، اما در مواقعی زبان طنزگونه ای به خود می گیرد که همین عنصر هم موجب دوپاره شدن لحن داستان می شود. حال با وجود اینکه ما با یک فیلمنامه رئال مواجه هستیم ، انتظار می رود اتفاقات و خطوط فرعی داستان و کاراکترها در فضایی منطقی و باورپذیر حرکت کنند تا بتوان موضوع را به راحتی پذیرفت و با آن همسو شد.

اما این اتفاق در مجموعه تلویزیونی «فوق سری» به شدت مورد غفلت واقع شده و تعجیل در طراحی داستانک ها و روابط میان شخصیت ها تناقضات و اقدامات غیرمنطقی بسیاری را پیش رو قرار می‌دهد. طبیعی است که در چنین داستانی که بی تردید با نظارت و سفارش دستگاه انتظامی کشور مقابل دوربین رفته است ، باید با یک نیروی خیر قدرتمند که پلیس آگاهی آن را نمایندگی می کند مواجه شویم ، نیرویی که در تصمیم گیری ها و تدبیرها و عملیات مربوط به خود با صلابت و هوشیاری وارد عمل شود و از طرفی هم ایجاد یک قطب مخالف قدرتمند در مقابل این دستگاه امنیتی می تواند این قدرت را پررنگ تر کند.

اما در مجموعه «فوق سری» ما نه تنها با یک گروه عملیاتی قدرتمند و باهوش و منطقی مواجه نیستیم ، بلکه قطب بزهکار داستان هم از کمترین بهره هوشی برخوردار است و تمام اتفاقات بسیار ساده به وقوع می پیوندد که این سادگی را می توان به نوعی غیرمنطقی و غیرقابل باور تعبیر کرد . برای این مساله می توان به روابط میان پلیس با ناصر پاپتی و خانواده او و فضا و اختیارات و محدوده عملی که به او اختصاص داده شده بیشتر توجه کرد که در بسیاری مواقع عاری از هرگونه منطق ابتدایی است . یا می توان به سکانس فرار مجید باستان از بین تیم عملیاتی آگاهی در ساده ترین سطح و ابتدایی ترین شکل نگاه کرد که به شدت قدرت و اقتدار یک نیروی امنیتی را زیر سوال می برد.

به هر حال فیلمنامه «فوق سری» سرشار از این نکات و نقاط ضعف است و به غیر از ایده ابتدایی آن نمی توان به نقطه دیگری اتکا کرد ، و البته باز هم باید متذکر شد که پیشینه مهدی فخیم زاده در تولید چنین مجموعه هایی به اضافه همین ایده جذاب و حضور خود فخیم زاده در دو نقش اصلی این کار از عوامل جذابیت این مجموعه محسوب می شود که البته به لحاظ بازی هم فخیم زاده با مجموعه ای از اکت های آشنا در رفت و آمد میان کاراکترهای موفقی بود که پیش از این در مجموعه های دیگر از او دیده بودیم ، کاراکترهایی همچون اصغر کپک و نمکی که هنوز هم در ذهن مخاطبان باقی مانده است .از سوی دیگر هم مجموعه بازیگرانی که در جبهه بزهکاران قرار داشتند نتوانسته بودند شمایلی قدرتمند و باورپذیر را از خود ارائه دهند که بخشی از این جریان را باید پای شخصیت پردازی های ضعیف در فیلمنامه دانست و بقیه ماجرا را هم باید مرتبط با اجرای بازیگرانی دید که عده ای از آنها هم پای ثابت کارهای فخیم زاده هستند و در قالب هر کاراکتری خود را تکرار می کنند. به هر رو مجموعه «فوق سری» را می توان با توجه به امتیازات و ضعف هایی که داشت ، اثری متوسط در کارنامه کارگردانش به حساب آورد که البته در ایام نوروز هم فرصت خوبی برای دیده شدن داشت.

نوشته درباره مجموعه تازه فخیم‌زاده/ «فوق سری» اثری متوسط در کارنامه کارگردان اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سوره سینما- سارا کنعانی: سریال «فوق سری» به کارگردانی مهدی فخیم‌زاده نوروز ۹۴ مهمان خانه‌های مردم بود، سریالی که از ابتدا قرار نبود مناسبتی باشد اما تا حدی موفق شد در حال و هوای بهاری مخاطبان، سهیم باشد. یکی از بازیگران اصلی این مجموعه پلیسی، حبیب دهقان نسب بود، کسی که پنجمین تجربه همکاری خود را با فخیم‌زاده پشت سر گذاشته است. با او درباره این همکاری و ممیزی‌هایی که گریبانگیر «فوق سری» شد، صحبت کردیم.

ایام نوروز خودتان هم سریال را دنبال می کردید؟

حبیب دهقان نسب: بله هر شب دنبال می کردم. خدا را شکر بازخوردهای خوبی را شاهد بودم. چند تلفن داشتم از دوستان و همکارانم که از مجموعه تعریف کردند و در کوچه و خیابان هم وقتی با مردم از نزدیک برخورد داشتم، می دیدم که کلیت سریال را پسندیده‌اند. بعد ازپایان تعطیلات هم در چند رسانه دیدم که به مجموعه توجه شده است.

«فوق سری»، چندمین تجربه همکاری شما با مهدی فخیم‌زاده است؟ به گمانم از جایی به بعد دیگر بدون خواندن متن، توافق خود را برای همکاری با ایشان اعلام می کنید.

من پیش از این، چهار بار دیگر در مجموعه های آقای فخیم زاده بازی داشته ام. طبیعتا در برخورد با همه پیشنهادهای کاری در بدو امر، متن را مطالعه می کنم اما اگر در روزهای اول، فیلمنامه حاضر نباشد و صرفا خلاصه داستان را برای ما بیان کنند، بعضا، به دلیل اعتمادی که به کارگردان دارم می پذیرم. البته مهدی فخیم‌زاده، خود یک بازیگر است و درک می کند آگاهی کامل از متن یک مجموعه چه نقش مهمی در پذیرش نقش توسط بازیگر دارد و معمولا تلاش شان در این جهت است که کار را طبق استانداردها پیش ببرند.

چیزی که روی آنتن شبکه اول قرار گرفت، همان چیزی بود که وقتی جلوی دوربین حضور داشتید، تصورش را می کردید؟

متن ما به طور کامل آماده نبود.خوب است در اینجا به این نکته هم اشاره کنم که چند سالی است یک اپیدمی منفی در سریال سازی ها به راه افتاده و نویسنده تنها چند قدم از گروه تصویربرداری جلوتر است و اینطور نیست که گروه با یک متن کاملا حاضر و آماده شروع به کار کنند. من درسالی که گذشت، سه سریال کار کردم. «پرده نشین»، «جاده قدیم» و «فوق سری». هر سه این متن‌ها، در حین کار تکمیل می شدند و این موضوع قطعا آسیب زننده است. در این شرایط همیشه سوالاتی برای بازیگر و کارگردان پیش می آید که به خاطر ناقص بودن متن، پاسخ مناسبی برای آن وجود ندارد. امیدواریم با این تغییر و تحولاتی که اخیرا در سیما ایجاد شده، فیلمنامه ها بعد از طی مراحل کامل نگارش جلوی دوربین بیاید. در «فوق سری» روال اینگونه بود که آقای فخیم زاده در میانه کار بخش هایی از متن را بازنویسی می کرد و این بازنویسی وابستگی زیادی به لوکیشنی که در آن قرار می گرفتیم داشت. ما از ابتدا نمی دانستیم این سریال، نوروزی است و بعد از شروع کار بود که از ما خواستند چند قسمت به مجموعه اضافه کنیم تا برای پخش در این ایام مناسب باشد. در کل، چیزی که پخش شد،  آن چیزی نبود که ما ضبط کردیم. کل مجموعه با مشارکت نیروی انتظامی ساخته شد و این گروه از برخی دیالوگ ها ایراد گرفتند و سریال حذفیات زیادی داشت.

کاراکتر شما بیشتر در مقابل کارکترهای ناصر افراشته و سرهنگ نصرالهی قرار می گرفت که هر دو طنزآمیز بودند و جدیت شما در برابر آنان نمود بیشتری داشت. این موضوع به طراحی شما از نقش برمی گردد یا از ابتدا در نظر گرفته شده بود؟

بله. بار طنز سریال بر دوش آقای فخیم زاده بود، به خصوص در رابطه با شخصیت ناصر افراشته. برای پردازش شخصیت سرهنگ چندان نمی توانستیم طنازانه کار کنیم چون او عضو درجه داری از نیروی انتظامی بود. در اینگونه سریال ها همیشه تأکید می شود شخصیت هایی که لباس نیروی انتظامی را به تن دارند، خیلی شسته رفته باشند. در سریال صحنه ای داریم که در آن درگیری فیزیکی بین افراشته و نصرالهی برقرار می شود اما آن را حذف کردند. شخصیتی که من بازی اش می کردم در مواجهه با شخصیتی با نام «ناصر پاپتی» تا حدودی به طنز گرایش پیدا می کند. زمانی که با سرهنگ دیالوگ داشتم نیز در خلال کل کل هایی که پیش می آمد، موقعیت های بامزه ای ایجاد می شد. به همین دلیل من نادر را یک شخصیت صد در صد جدی به حساب نمی آورم. حتی یادم هست مواقعی که ناخودآگاه به سمت جدی بودن پیش می رفتم با تذکر آقای فخیم زاده روبرو می شدم. همیشه به من می گفت راحت و روان باش و پلیس بازی در نیاور! من در «خواب و بیدار» هم در نقش یک سرهنگ ظاهر شدم، اما جدیتی که او داشت هرگز در این مجموعه کاربرد نداشت.

آقای فخیم‌زاده نسبت به حذفیاتی که اتفاق افتاده گلایه دارد. از نظر شما سریالی که پخش شد به خاطر این ممیزی ها الکن بود یا اینکه موفق شد به طور نسبی آنچه را که می‌خواست، ارائه کند؟

من به عنوان بازیگر متوجه یک سری حذفیات شدم اما قطعا ایشان به عنوان کارگردان اشراف بیشتری دارد. اما فکر نمی کنم مردم متوجه این ممیزی ها شده باشند مگر اینکه مخاطب حرفه ای تلویزیون باشند و متوجه شوند یک پلان بدون هماهنگی کافی به یک پلان دیگر چسبید یا روند قصه کمی مبهم شده و … .

جالب است که شما معمولا در بازی‌هایتان لهجه شیرازی‌تان را حفظ می کنید.

البته در صورت ضرورت و اینکه لهجه به سریال آسیب نزند، آن را حفظ می‌کنم. گاهی هم خودم پیشنهاد می کنم لهجه داشته باشم، مثل سریال «جاده قدیم» آقای بهرامیان. البته معمولا این لهجه را به صورت نرم استفاده می کنم و سعی ام این است که غلیط نشود.

در چند سال اخیر بازی های تلویزیونی شما بسیار از بازی های سینمایی تان بیشتر شده. چرا؟

این موضوع بیشتر تابع شرایط بوده تا اینکه خواسته خودم باشد. من همه ماه‌های سال ۹۳ درگیر سه سریال بودم و در این مدت دو پیشنهاد سینمایی داشتم و برای جلوگیری از ایجاد تداخل، نپذیرفتم. از طرفی باید بپذیریم که دیگر در سینما نقش های خوبی برای سن و سال من، نوشته نمی‌شود.

حرفی باقی مانده؟

امیدوارم زحمات ما در گروه تولید «فوق سری» به بار نشسته باشد و خاطره خوبی را از خود در ذهن هموطنان مان باقی گذاشته باشیم. همیشه تشویق مردم است که ما را به کار دلگرم می کند و ان شا الله باز هم پشتیبان ما باشند. سال خوبی را برای همه آرزو می کنم.

نوشته فکر نمی‌کنم مردم متوجه ممیزی «فوق سری» شده باشند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سوره سینما- علی رضایی: شقایق فراهانی از نسل بازیگرانی است که به واسطه حرفه والدینشان پای به این عرصه می‌گذارند و طبیعی است که با وجود استعداد، سوابق و فعالیت‌های مختلف اعتماد کردن به قابلیت واقعی آنها زمان می‌برد. فراهانی که اواسط دهه ۷۰ با نقشی کوتاه در «لیلا» ساخته داریوش مهرجویی به سینما آمد، سال‌ها تجربه تئاتری دارد و این روزها او را در مجموعه «فوق سری» به کارگردانی مهدی فخیم زاده می بینیم.

شقایق فراهانی بازیگری است بی حاشیه که کوشیده در این سال‌ها نقش‌هایی متفاوت و دور از هم بازی کند. اما بخش عمده ای از این تنوع در مجموعه های تلویزیونی بوده و شاید به همین دلیل کمتر دیده شده است. اما جسارت او در پذیرفتن نقش‌هایی متفاوت و ارائه بازی‌های درست، بدون اغراق و همسو با درونمایه اثر از ویژگی های فراهانی است. بازیگری که می‌تواند به شهادت کارنامه‌اش نقش‌هایی ویژه را بازی کند.

در این سال‌ها حضور در نقش مریم دوران در مجموعه «مادرانه» ساخته جواد افشار یکی از بهترین بازی های فراهانی بوده. در نقش زنی جوان، محجبه و سنتی که با وقار و آرامش مشکلات مرد زندگی‌اش را حل می‌کند. فراهانی با استفاده از میمیک و بیانش به مریم جان داد و او را از قالب زن مثبت و کلیشه‌ای دور کرد. این روزها مجموعه «فوق سری» روی آنتن است و فراهانی در آن نقش زنی از طبقه پایین جامعه را بازی می‌کند که شوهری خلافکار دارد. زنی با واکنش‌های بیرونی و تظاهراتی که کاملا با مریم در «مادرانه» متفاوت است. تیپ سازی او برای بازی در این نقش، قابل توجه و نشان تسلط او بر بیان و بدن است.

در «محاکمه در خیابان» ساخته مسعود کیمیایی، شقایق فراهانی برای نخستین بار در قالب چنین زنی فرو رفت. او که پیشتر معمولا در نقش زنان مرفه شهری بازی می‌کرد، در فیلم کیمیایی از قالب قبلی فاصله گرفت، در یک سکانس مقابل دوربین رفت و با بازی برونگرایانه نقش زنی از طبقه پایین جامعه را جان بخشید. حضورش در «گناهکاران» مثل همیشه دلنشین، طبیعی و بی اغراق بود و متناسب با فضای فیلم و همسو با ویژگی‌های شخصیت. در «تجریش ناتمام» یکی از بهترین عاشقانه‌های شهری سال‌های اخیر، این شقایق فراهانی است که بیش از محمدرضا فروتن بازیگر مقابلش، عظمت یک عشق ویرانگر را به تصویر می‌کشد.

بازی درونی و باوقار او در نقش زنی رها شده، اما نجیب و عاشق، باعث شده فیلم باورپذیر، گرم و دوست داشتنی شود. مکث‌ها، نگاهها و لبخندهای تلخ اما عمیق اوست که وجه زنانه این درام عاشقانه را رنگ و بویی دیگر زده است. شاید به همین دلیل فیلم با تنهایی او در خانه در آستانه سال نو تمام می‌شود، گویا کارگردان هم دلش نیامده به پاس این نقش‌آفرینی ویژه بازیگرش را رها کند.

فراهانی به عنوان بازیگری که سال های جوانی را پشت سرگذاشته، کوشیده با دقت انتخاب کند و در سینما و تلویزیون فعال باشد، بدون این که مثل بعضی بازیگران همسن و سالش همچنان مصرانه بخواهد نقش دختران دم بخت را بازی کند. بازی در «خانوم» ساخته تینا پاکروان یکی دیگر از بخش‌های مثبت کارنامه اوست که مطابق با سن و سال و تجربه زندگی شکل گرفته است. او البته جسارت این را هم دارد که در «ارغوان» به کارگردانی امید بنکدار و کیوان علیمحمدی در نقشی بازی کند که در تمام فیلم تحرک ندارد و بیش از هر چیز به صدا و کلام و لحن بازیگر وابسته است. اگر داوران جشنواره سی و سوم فیلم فجر انصاف بیشتری داشتند فراهانی می توانست برای بازی در این نقش دست کم نامزد دریافت سیمرغ بلورین شود.

آنچه نگاه به کارنامه شقایق فراهانی به یادمان می‌آورد، رشد محسوس او در بازیگری است. از اولین تجربه‌هایش در تلویزیون مثل سریال «خانه پدری» زمان زیادی گذشته و او حالا به بازیگری تبدیل شده که می توان در هر فیلم یا مجموعه منتظر یک اتفاق از سویش بود. هر چند شاید او مثل بعضی بازیگرها در مرکز توجه رسانه‌ها نباشد، اما قطعا روزی پاداش این تلاش برای بهتر بودن را دریافت خواهد کرد.

نوشته بازیگر بی‌حاشیه و اهل ریسک اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.