به طور حتم غوطه خوردن در اندیشه های مرتضای راه عشق؛ نَفَسی بسیار می خواهد و نَفسی که به دنبال آینه گی باشد، چرا که بسیاری بوده اند و هستند که در مسیری غفلت زده و یا حتی آگاهانه، راهی جدا از دریچه روشنایی را برای شناخت اندیشه سیدمرتضی آوینی در پیش گرفتند و یا تفسیر شخصی خود را نسبت به مباحث مختلف به نام آقامرتضی ثبت کرده و یا برای رسیدن به مقاصد همیشه دنیوی خود از پیراهن خونین آوینی برای خود لباس جعلی شهادت طلبی دوختند! اما آینه را تنها به آینه گی می توان یافت و باید به دور از هرگونه تفاسیر شخصی برای درک رازهای حقیقت از همان مسیری رفت که آوینی برگزید و این نیاز به دلی منفصل از عقده های خودسرانه و با فاصله از کرسی های قدرت دارد که تنها نوری خوش است که از پشت بام کوی راستی سربر آورد و برای رسیدن به آن باید دست از دامن شعارها کشید و به حرکت درآورد اندیشه و احساس و رازگشایی را در مسیر حقیقت خواهی؛ همان گونه که مرتضی آوینی گفت که « یاران؛ پای در راه نهیم که این راه رفتنی است و نه گفتنی».

اما راهجویان حقیقت و ارادتمندان به یافتن نگاه «آوینی» و هنرمندان کاروان عشق را هرکدام منزل ها باید پیمودن تا به معرفت شهود قلبی دست یابند و هنر می تواند زیباترین و ناب ترین لحظه وصل آدمی به جان حقیقت باشد و این همان مسیری است که آوینی طی کرد. هنری که می تواند پیام رسان فطرت وجودی آدم برای خواب نشسته در سیمای گمراهی باشد و موجب بازشناسی انسان در مسیر توجه شود که نقش بستن هنر در تابلوی روزگار همچون حلول روح می تواند باشد در کالبد زیستن و از همین زاویه است که مرتضی آوینی از هنر متصل به حقیقت به عنوان «معراجی برای وصول به غایت کمالی وجود» نام می برد.

از این منظر باید هنرمندان را پاسداران فطرت الهی دانست که باید برای انجام تکلیف، به تعبیر مرتضای اهل دل روحشان «منزل نزول ملائکه» باشد و «قلب هنرمند باید جلوه گاه حسن و بهاء حضرت حق باشد» و البته «آیینه گی نیز بداند.» و آئین خوبرویان عالم در رسیدن به منزلگاه هنر شکل می گیرد و پله هایی که هرکدامش پایی سرشار از ایمان می طلبد و روحی به زلالی آب هایی که فطرت از آن سرچشمه می گیرد و آدمی در مسیر جستن حقیقت در واقع فطرت خود را می یابد و بازشناسی گوهر انسانیت مهم ترین لوح زرین هنرمندی خواهد بود.

درباره نسبت هنر و انقلاب اسلامی نیز بسیار گفته اند و می نویسند و همچنان ادامه دارد و از تکثیر گفته هایی که بیشتر از کرانه شعارهایی نارس می آید، راهی چنان که باید بازنمی گشاید که اگر معنای هنر را دریافتیم و سخن مرغان حقیقت را دانستیم به مسیر هنری همراستا با دغدغه های اسلام خواهیم رسید و انقلابی که مبنای درخشش از آن یافت. یافتن جوهر انسانیت و ذات هنر و روح دین منظری مشترک دارد، چرا که انسان برخاسته از روح اعلای هنرمندی بی مانند است و زیبایی از نظر دین، جست و جوی هنری سرشار از فطرت است، چنان که مولای رستگاری علی(ع)؛ مقصد پیامبر(ص) را در مسیر این می داند که «پیمان فطرت خداوند را بازپردازی کند.» 

منبع: آینه نیوز

نوشته سلامی به شهید عاشق/ به پاسداشت نگاهی که جان دارد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

درباره ساختار و مناظر زیبای فیلم «ماجرای نیمروز» می توان در فرصتی به دور از هیاهوی این روزها به تفصیل نوشت و در این فرصت همین بس که عنوان شود ساخته جدید مهدویان جسورانه تر از «ایستاده در غبار»ی است که قهرمانی حقیقی برایمان ساخت. در این جا فیلمساز با کاشت موقعیت هایی باورپذیر از دل اتفاقات تاریخی مخاطب را وارد چرخه ای از زیست پنداری شخصیت های می کند که هر یک هویت دارند و عینی هستند و با زبان سینما می توانند به راحتی با مخاطب حرف بزنند. تصاویر نگاتیو و دوربینی هدفمند و اجرایی خلاقانه از کارگردانی در کنار تدوینی هوشیارانه و طراحی صحنه ای که نزدیک به ۲ ساعت ما را از دهه ۹۰ به قلب اتفاقات ۳۰ سال پیش می برد، نشان از اثری دارد که سینما را امری جدی می پندارد و مقدس. فیلمی که هم می تواند برای دوستداران سینمای نابِ تعقیب و گریز دلنشین باشد و هم برای مخاطبانی که به دنبال ردپای وقایع از دریچه تصاویر هستند؛ از ۳۰ خرداد تا ۱۹ بهمن جایی که دقایق هم برای نمایاندن مستندگونگی اثر برای فیلمساز اعتبار دارد هنگامی که به نقش در می آید: «۲:۳۵ شب»! فضاسازی قابل توجه فیلم ستایش آمیز است و بازنمایی درونگاه شخصیت هایی که همانند آثار دیگر دور نیستند از نگاهی باورپذیر و می توان از پشت قاب عریض سینما لمس شان کرد که از جمله آن ها کاراکتر «کمال» با بازی درخشان هادی حجازی فر است که هنگامی که از قله های جبهه به سرپرستی تیم عملیات گروه ضربت دعوت می شود، با خود و جنس بازی متفاوتش لحنی کمیک به اثر اضافه می سازد و گویی دیگر با موقعیتی گروتسگ طرف هستیم که از سویی بحران ها را پیش رویمان قرار می دهد و از سویی لحن طنازانه ای از جنس شخصیت بی خیالی می سازد که در بحبوحه عملیات به دنبال شکستن تخمه آفتابگردان است! و مهدویان با صداقت و دانشی توامان در پرداخت به وجوه رفتاری «کمال» موجب ایجاد یکی از دوست داشتنی ترین شخصیت سینمای ایران می شود. شخصیتی که در عین این که بی خیال نشان می دهد، بسیار دغدغه دارد و در عین این که عصبی است چنان در آغوش می گیرد کودک دشمن خود را که گویی دایه ای بچه اش را… سال پیش نوشته بودم که نقش آفرینی هادی حجازی فر در فیلم «ایستاده در غبار» سزاوار سیمرغ بود اما بنا به مصلحت! به یکی از بدترین بازی های پرویز پرستویی در فیلم بد «بادیگارد» این جایزه تعلق گرفت و امید است که امسال دیگر مصلحتی در کار نباشد!

مهدویان در فیلم «ماجرای نیمروز» بافتی ظریف از عشق را هم از مواجهه شخصیت های «حامد» و «فریده» می سازد و به اندازه و به شکلی زیر پوستی همچون نگاه طنازانه اثر ما را درگیر این می سازد که در چه شرایطی این دو عاشق و معشوقِ دیروز و رقیب فکری و سیاسی امروز در نهایت با هم برخورد خواهند کرد! اگر تا دیروز «ماجرای نیمروز» برای دوستداران سینما یادآور وسترن دیدنی فرد زینه مان بود حالا مهدویان ماجرایی از دل نگاتیو برایمان ساخته که نه نیم روزی از جشنواره فیلم فجر بلکه روزها با ما است.

نوشته «ماجرای نیمروز» جسورانه تر از «ایستاده در غبار» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

با همه غفلت های صورت یافته در سینمای ژانر تاریخی حال فیلمی به اکران سینماها درآمده است که دست به وجه تاریکی از تاریخ این سرزمین گذاشته و به واکاوی دوره ای حساس از تاریخ جهان و کشورمان پرداخته است. هنگامی که آتش جنگ جهانی برافراشته شد و با وجود این که ایران اعلام بی طرفی در جنگ میان قدرت های شرق و غرب کرده بود، آسیب های بسیاری بر آن رفت که از جمله آن ها وقوع قحطی بزرگی بود که از شهرهای مختلف آغاز شده و به تهران کشیده شد و چنان مبهم و بدون توجه در تاریخ ماند که زمان و تعداد کشته شدگان آن را هم نمی توان به دقت تعیین کرد. چرا که قدرت های غربی چنان جهان را در سیطره خود درآورده بودند که حتی در حقیقت اتفاقات نیز دستکاری شد و غربی ها بخشی مهم از تاریخ را که برخلاف نگاه شان بود به کل نابود کرده و از انتقال واقعیات رخ داده به نسل های آینده جلوگیری کردند.

قحطی بزرگ رخ داده در مابین سال های ۱۲۹۵ تا ۱۲۹۹ در شهرهای مختلف کشورمان چنان بود که با مطالعه موارد اشاره شده در کتب تاریخی و تماشای عکس های این واقعه حجم ماجرا به شکلی دردناک برایمان مجسم می شود؛ شرایطی که به تصویر درآوردن همه ابعاد آن می تواند مخاطب را با تحمل دشواری آن دچار سازد. اهمیت و ارزش ساخت فیلم «یتیم خانه ایران» جدا از نمایاندن قطعه ای حذف شده از تاریخی کشورمان از این رو برجسته خواهد بود که پی ببریم عامل بسیاری از این مصیبت ها دول غربی و به خصوص مکاران انگلیسی بوده که برای ضربه زدن به سرزمین ایران از هر اقدامی فروگذار نکردند! هنگامی که به گسترش بیماری در مردمان مناطق مختلف از طریق شیوع بیماری های واگیردار دست زدند و زمانی که با احتکار محصولات غذایی و جلوگیری از ورود آذوقه به مرزهای کشور موجب از بین رفتن مردمان بسیاری شدند تا اوضاع چنان اسفناک درآید که برخی از سر ناچاری به آدمخواری روی آورند که عامل همه این اتفاقات انگلیس جنایتکار بوده و دست های آلوده این روباه پیر بر خاک این سرزمین قابل رویت است.

فیلم «یتیم خانه ایران» در قحطی تولید آثاری با مضامین هویت مند تاریخی و آثار استکبارستیز ایرانی، تلاشی در خور تقدیر بوده که به همت متعهدان به سینمای انقلاب اسلامی و با دغدغه هایی قابل ارزش به تولید و اکران درآمد. ابوالقاسم طالبی که پیش از این هم با ساخت فیلم «قلاده های طلا» اهمیت پرداخت سینمایی به آثار هشدار دهنده و فیلم های استراتژیک را بروز داده بود، در تازه ترین ساخته خود با تامل و با تحقیقاتی درست و از طریق اثری قصه گو و جذاب سعی کرد روح سینمایی را در کالبد اثری تاریخی نمایان سازد. جایی که قاب ها و زوایای دوربین و انتخاب نماهای باز در لوکیشن های متنوع فیلم «یتیم خانه ایران» باعث جذب مخاطبان شده و داستان محمد جواد بنکدار و شرح رشادت هایش می تواند بعد از مدتها قهرمانی ملی برای قاب سینمایی بیافریند. قهرمانی که اگر چه ماهیتی واقعی ندارد اما نمادی است از همه قهرمانان این سرزمین گوهربار از رئیسعلی دلواری تا باقرخان و میرزاکوچک که هریک سهمی بزرگ در مقابله با استعمارگران و دشمنان سرزمین پاک ایران در طول تاریخ داشته اند.

نوشته درباره ارزش‌های فیلم «یتیم خانه ایران»/ ساخت قهرمانی از دل تاریخ اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در واقع فیلمساز همیشه معترض آمریکایی این بار از همان ایده فیلمش خواسته طعنه گزنده‌ای به سردمداران قدرت‌طلب آمریکایی بزند و جاه‌طلبی‌های آمریکایی را از حیث کشورگشایی به سخره گیرد و این نگره را در اثر مستندگونه‌اش به توجه سیاستمداران جهانی برساند که می‌توان به جای کشورگشایی به جهانی‌اندیشی رسید. فیلم «دیگه کجا رو بگیریم» (Where to Invade Next) سفرنامه مایکل مور است به چند کشور اروپایی و آفریقایی برای دستیابی به ایده‌های ارزنده‌ای که در کشورهای مختلف جهت رفاه مردم در نظر گرفته شده است و فیلمساز در این سفرها به نوع زیست مردمان در کشورهای ایتالیا، فرانسه، اسلوونی، پرتغال، آلمان، نروژ، تونس و ایسلند به شکلی مستندوار نظر دوخته و در میان بررسی‌های خود به اختلاف فاحش و نازل سطح رفاهی مردم آمریکا با جوامع دیگر و مغایرت ناشی از خدمات محدود رفاهی دولت آمریکا نسبت به کشورهای دیگر رسیده است. در این میان بخشی از وجوه فعالیتی کشورها در هر سفر مدنظر فیلمساز قرار می‌گیرد و از وضعیت مناسب اشتغال در ایتالیا تا تغذیه جالب توجه فرانسوی‌ها و از وضعیت آموزشی رایگان دانشگاه‌های اسلوونی تا شرایط متمایز محکومیت قضایی در نروژ و نحوه سیاست صنعتی آلمان از جمله موارد حیرت‌آور برای فیلمساز آمریکایی است که آنها را به عنوان غرامتی فکری برای کشورش توشه برمی‌دارد و در پایان هر سفر نیز با به اهتزاز درآوردن پرچم آمریکا نیش گزنده خود را برای سیاستمداران آمریکایی به این معنا برپا می‌دارد که استواری یک کشور در گروی حصول به یافته‌های علمی است نه کشورگشایی‌ها و غارتگری‌هایی که نیستی برای مردمان به همراه دارد.

از طرفی در میان سفرهای سرخوشانه باز هم نگاه کمیکی که مایکل مور نسبت به پدیده‌های جنگ‌افروزانه دارد، سر باز می‌زند که برخی از آنها به شکلی گیرا در خدمت اثر بوده و برخی نیز از فیلم بیرون می‌زند. در واقع فیلم ۱۱۰ دقیقه‌ای «دیگه کجا رو بگیریم» در عین داشتن طرح‌های خلاقانه فیلمساز در مواردی دچار زیاده‌گویی می‌شود و در نگاهی کلی نمی‌تواند وحدت ساختاری خود را حفظ کند. در حقیقت ایده اولیه چنان فیلمساز را درگیر خود کرده که نتوانسته در این سفرنامه تصویری، طرح‌های از پیش تعیین‌شده و استراتژی هدفمندی را در پیش بگیرد و این نگره مستندگونه آثار مایکل مور که در تلفیق با روایتی داستانی قرار دارد، در برخی موارد مسیرهای نامتقارنی را در پیش می‌گیرد. در فیلم «دیگه کجا رو بگیریم» نیز گزینه‌های مورد نظر فیلمساز که افرادی انتخابی از بدنه پرداختی فیلم هستند، حکم موادی خام را برای طرح مباحث برعهده دارند و در این بین گاه نخ تسبیح میان خرده‌روایت‌های فیلم گم می‌شود.

البته اصولا خط باریکی که میان اینگونه آثار به لحاظ نگاهی مستندوار و فرمی داستانی وجود دارد و ژورنالیستی بودن فرم آثار کاوش‌گرایانه مایکل مور در برخی ساخته‌هایش نوعی هرج و مرج ساختاری را پدید می‌آورد که در آخرین اثر این فیلمساز هم به چشم می‌خورد. از این رو برخی سفرهای مور در فیلم «دیگه کجا رو بگیریم» که جنبه مستند گزارشی دارد در تلطیف با روحی قصه‌گو ترکیب جالبی را پدید می‌آورد که از جمله آنها بخش اسلوونی است و در برخی سفرها به شکلی شتاب زده عمل کرده و نوعی رخوت را در بافت اثر به دنبال دارد. با این حال سرخوشی‌های فیلمساز در لابه‌لای بسیاری از گفت‌وگوها خود را پدیدار می‌‌کند و ایده‌های جذاب و طعنه‌وار مایکل مور در کنار طنازی‌های وی تبدیل به محرکه‌ای دلنشین برای تماشا می‌شود. برای نمونه مور در گفت‌وگویی که با رئیس‌جمهور اسلوونی دارد هنگامی که به تناقض در تعداد حروف زبان اسلوونیایی با آمریکایی می‌رسد و حرف «w» را غایب در میان حروف آنها می‌یابد، به کنایه‌ای دلنشین از پرزیدنت سوال می‌کند که شما بعد از روی کار آمدن بوش این حرف را حذف کردید؟! از این دست طعنه‌های جذاب و کنایه‌وار در سراسر فیلم و در همه آثار مایکل مور می‌توان یافت و همین عناصر موجب جذابیت در میان نگاه تند سیاسی فیلم‌هایش می‌شود. البته در این فیلم عدم وجود پشتوانه فکری در همه سفرها و طویل بودن بررسی‌های فیلمساز که گاه زیاده از حد می‌نماید، در مواردی تب و تاب تماشا را از مخاطب دور می‌کند.

منبع: وطن امروز

نوشته دیگه کجا رو بگیریم؟!/ نگاهی به تازه‌ترین ساخته مایکل مور؛ «Where to Invade Next» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.