جشنواره بین‌المللی فیلم توکیو که از معتبرترین جشنواره‌های «الف» جهان به‌شمار می‌آید، امسال از ۵ تا ۱۴ آبان‌ماه ۱۴۰۴ (۲۷ اکتبر تا ۵ نوامبر ۲۰۲۵) در ژاپن برگزار می‌شود.

این فیلم که پس از سه سال توقیف اکنون برای نخستین‌بار روی پرده می‌رود، داستان فیلم‌سازی به نام سوگند است که در آستانه‌ی مهاجرت از ایران، برای ساخت نخستین فیلم بلند خود راهی شهری جنوبی می‌شود. او دختری به نام زهرا را – بی‌خبر از مخالفت سرسختانه‌ی پدرش با بازیگری – برای نقش اصلی برمی‌گزیند؛ نقشی که روایتگر سرنوشت دختری است که به دست پدرش کشته می‌شود. همزمان گروهی در تلاش هستند تا تابلویی از جکسون پولاک را که در نمایشگاهی که در نزدیکی محل فیلم‌برداری گروه به نمایش درآمده است را بدزدند.

در این فیلم بازیگرانی چون شقایق شوریان، معصومه بیگی، امیر نوروزی، سونیا سنجری، امیراحمد قزوینی، اصغر پیران، پریا مجللی و ملیکا پازوکی ایفای نقش کرده‌اند.

پخش بین‌المللی این فیلم بر عهده علی قاسمی است.

عوامل فیلم سینمایی «دور، در میانه شرق» عبارتند از: کارگردان، نویسنده و تدوینگر: آرش انیسی، تهیه‌کننده: بهروز نشان، سرمایه‌گذاران: خسرو نشان، بهنام کیامرزی، آرش انیسی، مدیر فیلمبرداری: علی حسین‌زاده،  طراح صحنه: پوریا اخوان، طراح لباس: آوا میرشاه‌ولد، موسیقی: عیسی حبیب‌زاده، مدیر صدابرداری: حسن شبانکاره، طراحی و ترکیب صدا: حسین قورچیان، صداگذار: مهیار سلیمی، انیمیشن: محمد میروهابی، جلوه‌های ویژه: سروش کیومرثی، دستیار یک کارگردان: آسمان طوسی، سجاد حسینی، مدیر برنامه‌ریزی: کیمیا بختیاریان، عکاس: پوریا نوری، مدیر روابط عمومی: آیدا اورنگ.

نوشته حضور «دور، در میانه شرق» در جشنواره بین‌المللی فیلم توکیو اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

این اثر که ابتدا با نام «روی زمینه قرمز» پروانه ساخت گرفته بود، با اصلاحات متعددی در شورای پروانه نمایش دولت قبل مواجه شد، اما در نهایت بدون هیچ‌گونه اصلاحیه‌ای مجوز نمایش را دریافت کرد.

«دور، در میانه شرق» که در سال‌های گذشته به دلیل تصمیمات غیرشفاف و اصلاحیه‌های نامنسجم، از حضور در جشنواره‌های داخلی و بین‌المللی بازمانده بود با تلاش‌های مستمر و پیگیری‌های قانونی تهیه کننده فیلم توانست در دولت جدید بدون هیچ‌گونه اصلاحیه‌ای مجوز نمایش دریافت کند.

امیر نوروزی، شقایق شوریان، اصغر پیران، امیر احمد قزوینی، معصومه آقابیگی. سونیا سنجری، پریا مجللی، ملیکا پازوکی بازیگران این فیلم سینمایی هستند.

«دور، در میانه شرق» داستان گروهی فیلم‌سازی را روایت می‌کند که برای ساخت اثر خود به دزفول سفر می‌کنند اما با گروهی از دزدان آثار هنری روبه‌رو می‌شوند.

عوامل این فیلم سینمایی عبارتند از: کارگردان، نویسنده و تدوینگر: آرش انیسی تهیه‌کننده: بهروز نشان سرمایه گذار: خسرو نشان، بهنام کیامرزی، آرش انیسی، مدیر تصویربرداری: علی حسین‌زاده، طراح صحنه: پوریا اخوان طراح لباس: آوا میرشاه ولد موسیقی: عیسی حبیب‌زاده، مدیر صدابرداری: حسن شبانکاره صداگذار: حسین قورچیان، انیمیشن: محمد میروهابی، جلوه‌های ویژه: سروش کیومرثی، مدیر برنامه‌ریزی: کیمیا بختیاریان جانشین تهیه کننده: محمدرضا خردمندان و مدیر روابط عمومی: آیدا اورنگ.

نوشته فیلم «دور، در میانه شرق» مجوز نمایش گرفت اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در ابتدای این نشست، آرش انیسی درباره انتخاب این داستان به عنوان اولین فیلم سینمایی‌اش بیان کرد: من همیشه فیلمنامه‌های متعددی می‌نوشتم و دنبال ساخته شدنش می‌رفتم، اما نهایتا به سرانجام نمی‌رسیدند.

او افزود: «مامان» فیلم‌نامه‌ای بود که تصمیم گرفتم برای ساخته شدن آن بجنگم و تا انتها پیش بروم تا فیلم ساخته شود که خداراشکر موفق شدم.

مجید برزگر، درباره تهیه این فیلم و همکاری با انیسی گفت: روزهای زیادی از تصمیم ما برای ساخت «مامان» می‌گذرد. فیلمنامه جذاب و شخصیت‌پردازی مناسب و شخصیت آرش انیسی، همه از عواملی بود که توجه من را برای حضور در این اثر سینمایی جلب کرد.

رویا افشار در این نشست با آرزوی سلامتی برای همه، درباره بازی کردن نقش «نانسی» توضیح داد: شخصیت مقتدرانه این شخصیت، مهربانی و مادر بودنش من را برای ایفای این نقش جذب کرد.

امیر نوروزی، درباره ایفای کاراکتر «فریدون» گفت: مثل همه انسان‌ها که نقاط شخصیتی متفاوتی دارند، فریدون نیز نیت پلیدانه‌ای ندارد و نمی‌توانم صفت خاصی را به او اطلاق کنم. این شخصیت بر حسب موقعیت دست به این تصمیم می‌زند.

در ادامه عرفان ابراهیمی درباره حضور در پروژه «مامان» توضیح داد: شخصیت «احمد» راوی فیلم است. من و آرش انیسی جلسات فراوانی درباره چگونگی رسیدن به نقش داشتیم و خوشحالم که امسال در این‌جا حضور دارم.

امیر شمس دیگر بازیگر این فیلم گفت: از چند سال گذشته قرار بود من این نقش را بازی کنم؛ اما از آن‌جا که فیلم ساخته نشد این موقعیت به تعویق افتاد تا در نهایت توانستم در این فیلم سخت حضور داشته باشم.

فرید طهماسبی درباره فیلمبرداری این فیلم توضیح داد: در فیلم کوتاه شما حدود یک تا ده روز فیلمی را فیلمبرداری می‌کنید و کار تمام می‌شود. اما در فیلم بلند این که حدود چهل روز باید پشت‌سر هم سر صحنه بروی و همه‌چیز را مدیریت کنی، موقعیتی متفاوت و سخت است.

او ادامه داد: این فیلم برای من متفاوت بود و از نتیجه کارم راضی هستم.

طهماسبی ادامه داد: اکثر صحنه‌های فیلمبرداری این کار داخلی بود. من و آرش انیسی برای چگونگی روایت این فیلم از منظر فیلمبرداری جلسات متعددی در پیش‌ تولید داشتیم و زمان فیلمبرداری چالش جدی نداشتیم.

میلاد موحدی در خصوص آهنگساز «مامان» گفت: ما در اوایل کار با هم درگیر چالش‌هایی می‌شدیم چون نگاه من نقطه نظر یک ناظر بود. اما آرش انیسی موسیقی را در بیان احساس صحنه‌ها می‌دید. خوشبختانه نگاه و شناخت این کارگردان نسبت به موسیقی خیلی درست بود و من امیدوارم نتیجه خوبی شده باشد. بخشی از موسیقی مرهون نگاه این کارگردان است.

پوریا اخوان درباره طراح صحنه توضیح داد: کار کردن با کارگردان فیلم اولی خیلی سخت است، زیرا همه مشکلات سر راه فیلمساز اول قرار می‌گیرد. امیدوارم نتیجه خوبی حاصل شده باشد. الان که فیلم را دیدم به این نتیجه رسیدم که شاید صحنه به خوبی دیده نشود و در خدمت فیلم است. این اتفاق یعنی من رسالت خود را درست انجام داده‌ام.

زهره علی اکبری گفت: کار کردن با آرش انیسی دلچسب و در عین حال سخت بود. این کار کاراکترمحور است و تمامی عوامل بدون به چشم آمدن باید در خدمت فیلمنامه قرار می‌گرفتند. من کار خلوت و ساده و تمیز را بیشتر می‌پسندم و هدفمان این بود که بخش صدا هم ساده به نظر برسد و به چشم نیاید.

رویا افشار، درباره نقش‌هایی مختلفی که به عنوان مادر بازی کرده است، گفت: وقتی سناریو را می‌خوانی، فاصله‌گذاری را در ذهنت انجام می‌دهی. من سعی می‌کنم کارهایم شبیه به هم نباشد. همه فیلم‌هایم را دوست دارم و برای همه آن‌ها زحمت کشیده‌ام. حضور در کنار آرش انیسی نیز برای من ارزشمند بود. «سرکوب»، «دشمنان» و «مامان» ویژگی‌های مخصوص به خود را دارند و فیلمسازانشان هر سه جوان هستند. ما این روزها به فیلمسازان مولف نیاز داریم.

در ادامه این نشست، انیسی درباره اسم‌های مختلف شخصیت «مامان» توضیح داد: جنوبی‌ها معمولا با پرسنل خارجی مراوده بسیاری دارند و اغلب دو اسم دارند برای مثال «نسرین» می‌شود «نانسی» یعنی در اداره پتروشیمی این‌گونه صدا می‌شده. فامیلی خودش هم «روستا» است؛ اما از آن‌جایی که سعی می‌کند جای پدر را بگیرد در شغل فعلی که دارد از فامیلی پدر استفاده می‌کند.

او ادامه داد: اگر مجید برزگر نبود، این فیلم امکان نداشت ساخته شود. ایشان بر اساس نگاهی که از پیش دارد فیلمنامه‌‌ها را برای ساخت انتخاب می‌کند. فکر می‌کنم که آقای برزگر کاملا می‌داند چه هدفی دارد و چه کاری دوست دارد انجام دهد.

برزگر در پاسخ به این سئوال که تا چه اندازه در فیلمنامه دخالت داشته است؛ گفت؛ من هیچ نقشی در فیلمنامه نداشتم، فقط آن را انتخاب و تحسینش کردم. هیچ‌گاه سطح خودم را به قدری پایین نمی‌آورم که در متن یک کارگردان دست ببرم.

او افزود: حتی اغلب سر صحنه نمی‌روم، چون اعتقاد دارم که مبحثی به اسم «اعتماد» باید میان ما جاری باشد.

او با اظهار خوشحالی برای حضور در این پروژه بیان کرد: «مامان» نفس ، ریتم و حال خوبی دارد. من مدیون گروه بازیگرانم هستم و هرچه‌قدر از آنان تشکر کنم باز هم کم است. فیلم‌هایی شبیه به «مامان» تماشاگر خاص خودش را دارد و من از آن مطمئن هستم.

تهیه‌کننده «مامان» ادامه داد: فیلم‌های پرفروش متر و معیار ما نیستند و ما مخاطبانمان را از گروه دیگری از مردم برمی‌گزینیم.

انیسی درباره مشکلاتی که برای ساخت این فیلم داشت، گفت: ما در ابتدا به این دلیل که شورا اعتقاد داشت این فیلم «تجربی» است، پروانه نگرفتیم و این موضوع مطرح شد که بهتر است نسخه ویدیویی آن ساخته شود. از این تاخیر ناراحت هم نیستم چون فکر می‌کنم «مامان» امروز خیلی بهتر از چیزی شد که اگر در آن‌ سال‌ها ساخته می‌شد.

این کارگردان در پاسخ به چرایی خودکشی مادر، توضیح داد: مامان در فیلم خودکشی نکرد. آن اتوبوس آتش گرفت و من خودم هم نمی‌دانم مادر زنده ماند یا نه. این کاراکتر قطعه زمینی دارد که برایش تنها نقطه امید برای بازگشت دوباره به خوشبختی و زندگی است.

امیر شمس که با دو فیلم در جشنواره سی‌ونهم حضور دارد، گفت: فیلم «مامان» برای من بسیار ارزشمندتر از فیلم «مصلحت» است. شخصیت این فیلم بسیار از من دور بود و سر تک تک پلان‌های آن اذیت می‌شدم؛ چون هیچ‌گاه نمی‌توانم با مادرم این‌گونه رفتار کنم.

انیسی درباره تدوین مجدد فیلم گفت: من در این لحظه فکر می‌کنم اثر خوبی ساختم و نیاز به تدوین مجدد ندارد. روایت فیلم بر اساس کاراکترهاست و آشنا شدن با آن‌ها درام فیلم را شکل می‌دهد.

او افزود: ساخته شدن این فیلم ضروری بوده، چراکه ما ناگزیر از قضاوت کردن دیگران هستیم و این قبیل فیلم‌ها شاید قضاوت ما را نسبت به دیگران بهتر کند.

مجید برزگر در پایان گفت: کارگردانی را به تهیه‌کنندگی ترجیح می‌دهم اما گمان می‌کنم آثاری را تهیه می‌کنم که کمتر تهیه‌‌کننده‌ای حاضر به ساخت آن‌ها می‌شود.

نوشته نشست فیلم «مامان» برگزار شد/ آرش انیسی: این قبیل فیلم‌ها قضاوت ما را نسبت به دیگران بهتر می‌کند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در خلاصه داستان فیلم «مامان» آمده است : اگه می خوای مامان رو عوض کنی نمی شه… قرار نیست کسی کسی رو عوض کنه!

رویا افشار، امیر نوروزی، عرفان ابراهیمی، امیر شمس و شقایق شوریان بازیگران فیلم «مامان» هستند.

عوامل فیلم سینمایی «مامان» عبارتند از: نویسنده، کارگردان و تدوینگر: آرش انیسی، مشاور کارگردان: خسرو معصومی، فیلمبردار: فرید طهماسبی، آهنگساز: میلاد موحدی، طراح صحنه: پوریا اخوان، طراح لباس: صدف صالح ایزدخواست، طراح گریم: محسن دارسنج، طراحی و ترکیب صدا: زهره علی اکبری، صدابردار: سید وحید رضویان، منشی صحنه: الناز میرزا، جلوه های ویژه رایانه ای: امین پهلوان زاده، دستیار اول کارگردان: محمد داوودی کیا، برنامه ریز: امید طاهری، عکاس: بهنوش منصوری،  مشاور امور رسانه ای : علی زادمهر، مدیر صحنه: آرش رضوانی، فیلمبردار پشت صحنه: احمد طوسی، جلوه های ویژه میدانی: رضا ترکمان ، مدیر تدارکات: امیر نژاد دریانی، مدیر تولید و مجری طرح: مهدی برزگر.

سایر بازیگران: اسماعیل شفیعی، ندا اسدی، پونه پارسایی، مرتضی علی عباس میرزایی، سمیرا خلیلی، ثریا حقانی، اصغر نوعی، محمودرضا فردوسی، روحیه محمودی، میرحسین نونچی، فرشته صفایی، فرشید آلاشتی داداشی، شبنم ندیمی، شکوفه جعفری، نسرین کرد، سودا همرنگ، یاسمن میرزایی، فاطمه رحمانی، سپیده سروری و مجید نوربخش.

تهیه کننده: مجید برزگر، محصول مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی و رسانه باران خیال.

نوشته رونمایی از آنونس فیلم سینمایی «مامان» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

برپایه این گزارش، این فیلم مستند که از جدیدترین تولیدات مرکز مستند سوره حوزه هنری محسوب می شود و به بحران تولید چای در شمال کشور می پردازد در حالی در این برنامه مورد نقد و بررسی قرار گرفت  که بعد از حضور در جشنواره فیلم عمار، نخستین نمایش عمومی خود را تجربه می کرد.

تک تک ما درشرایط پیش آمده مقصریم

«آرش انیسی » که علاوه بر کارگردانی، تهیه کنندگی این فیلم مستند را نیز برعهده داشته است با بیان اینکه من تمام حرف هایی را که می خواستم بیان کنم در این فیلم با مخاطب در میان گذاشته ام گفت: معتقدم تک تک ما در شکل گیری شرایطی که برای ما رقم می خورد مسئول هستیم لذا به جای اینکه از شرایط ناله کنیم و بیش از اینکه به دنبال مقصر باشیم و انگشت اتهام را به سمت این دولت یا آن دولت بگیریم بهتر است خودمان را از مشکلات پیش آمده مبرا ندانیم.

«بحران در تولید» مشکل اساسی جامعه

«محمدتقی فهیم» منتقد کشورمان نیز در این برنامه اظهار داشت: فیلم مستند «حراج بزرگ» به دنبال بیان مشکلی به نام «بحران در تولید» است و این در حالی است که معمولا اساس حیات هر جامعه ای «صنعت» است و اگر تولید در هر کشوری مورد بی توجهی قرار بگیرد شک نکنید که مردم آن کشور، فقط مصرف کننده خواهند بود.

فیلم در سطح باقی مانده و عمق ندارد

وی با بیان اینکه فیلم به درستی بر روی بحران تولید انگشت گذاشته است افزود: دغدغه رکود و بی مهری نسبت به تولید در فیلم به خوبی احساس می شود و بیشتر از هر چیزی خودش را به رخ مخاطب می کشد. فیلمساز با بهره گیری از انواع  تصویرسازی و بویژه پلک هایی که در فیلم دیده می شود به نوعی به ما بگوید که «مشکل تولید» همچنان تداوم دارد. اما با همه حُسن هایی که در فیلم دیده می شود فیلمساز نتوانسته به این دغدغه و مشکل، عمق ببخشد و نتوانسته ما را به سرمنشاء شکل گیری بحران که همان بحث استثمار و سوء مدیریت است سوق دهد و فیلم در سطح باقی می ماند به گونه ای که قدرت نقب زدن به این مساله را ندارد.

مستندسازی در کشور از دامنه روشنفکری رخ برکشیده و شکلی اجتماعی به خود گرفته است

این کارشناس سینما ادامه داد:  فیلمساز می توانست برای عمق بخشی به فیلم خود از تحقیق و پژوهش بیشتر و عمیق تری استفاده کند و این معضل را در یک روند تاریخی تحلیل کند. اما گویا بیشتر خواسته مثل همه فیلمسازان، تنها یک فیلم بسازد تا مشکل را بیان کند. خوشبختانه امروزه مستندسازی در کشور ما از دامنه روشنفکری رخ برکشیده و شکلی اجتماعی و کلان تری به خودش گرفته است. این در حالی بود که یک زمانی، مستند سازان فقط در پی بروز تمنیات فردی خودشان بودند اما چند دهه ای است که با رونق فیلمسازی، شکل ارائه مستندها نیز تفاوت شده است.

همیشه به دنبال یک منجی هستیم درحالی که منجی واقعی «من » و «شما» هستیم

آرش انیسی در پاسخ به صحبت های منتقد جلسه گفت: مواردی که آقای فهیم بیان کردند اختلاف سلیقه و نگاه من با ایشان است و من معتقدم مشکلاتی که در فیلم وجود دارد یک نگاه بیرونی ندارد و من در شکل گیری این مشکلات، هیچ نگاه استثماری در جامعه نمی بینم. ضمن اینکه ما همیشه به دنبال راه نجات و یک منجی هستیم درحالی که منجی واقعی «من » و «شما» هستیم.

نمی خواستم فیلم تبدیل به یک «درس گفتار» شود

وی در مورد تحقیق و پژوهش این اثر اظهار داشت: تحقیق و پژوهش فیلم «حراج بزرگ»، بیش از ۶ ماه به طول انجامیده است و من به عمد نخواستم در راستای تحقیقات تئوریک به سراغ نظریه پردازان مختلف بروم چرا که در این وضعیت  فیلم تبدیل به  یک درس گفتار می شده است.

دوست نداشتم مخاطب را با یکسری آمار درگیر کنم

کارگردان فیلم مستند «حراج بزرگ » تصریح کرد: من بیشتر سعی کردم تحقیقات را درک کنم و از زاویه دوربین خودم این تحقیقات را در اختیار مخاطب قرار دهم و دوست نداشتم مخاطب را با یکسری آمار و حرف هایی که همچون خیلی از نشست های خبری که نتیجه ای در بر ندارند درگیر کنم. لذا بر این باور بودم که مخاطب من فقط حس کند چه اتفاقی درحال شکل گیری است.

«حراج بزرگ» بالاتر از یک کار تلویزیونی است

فهیم در بخش دیگری از صحبت های خود با بیان اینکه منظور من از اینکه فیلم نتوانسته عمیق باشد به معنا ضعف فیلم نیست اظهار داشت: اتفاقا معتقدم این فیلم در حد یک کار تلویزیونی و حتی بالاتر از آن قرار دارد. اما زمانی منتقدین در کنار فیلمساز قرار می گیرند که اثرش از یک کار معمولی، یک گام جلوتر باشد و فیلمساز هم با موضوعی که انتخاب می کند در کنار مردم قرار بگیرد.

کسانی مقصرند که برگرده مردم سوار شدند و از جیب ملت، صندلی مدیریت را تصاحب کردند

فهیم اضافه کرد: این فیلم هنگامی که به سراغ بحران تولید می رود می توانست به جاهایی انگشت بگذارد تا مخاطب متوجه شود چه کسی مقصر این وضعیت است. برخلاف نگاه فیلمساز که معتقد است تک تک مردم مقصر هستند من معتقدم مقصر واقعی مردم نیستند. بلکه کسانی مقصرند که برگرده مردم سوار شده اند و از جیب ملت، صندلی مدیریت را تصاحب کرده اند.

۸۰ درصد تولیدات کشورخوابیده و تولیدکنندگان به فکر سودهای دیگری هستند!

این منتقد و کارشناس رسانه تاکید کرد: فیلم «حراج بزرگ» فقط در اسم به موضوع حراج اشاره می کند اما در کلیات، فیلم ساده ای است که نمی تواند به صورت عمیق، موضوع موردنظر را کالبد شکافی کند. هم اکنون ۸۰ درصد تولیدات کشور خوابیده است و تولیدکنندگان بیشتر به فکر سودهای دیگری مثل بورس، سکه، دلار و خواباندن پول در بانک ها هستند. واقعا چه کسی مقصر این وضعیت است؟! وظیفه فیلمساز در این میان این است که این وضعیت را به درستی به چالش بکشاند و اینجاست که منتقدین درکنار فیلمسازان قرار می گیرند.

خیلی از فیلمسازان بیشتر به فکر کپی پیست هستند!

در بخش دیگری از این برنامه برخی از حاضرین در جلسه به ارائه نقطه نظرات خود نسبت به فیلم پرداختند. محمد آقازاده از جامعه منتقدین گفت: من این فیلم را دوست داشتم و سینمای ما به این نوع فیلم ها نیاز دارد. این فیلم به راحتی از هم گسیختگی بحران را نشان می دهد و خوشحالم که آقای انیسی دوربینش را برداشته و به دنبال ضبط یکی از دردهای جامعه رفته است در حالی که خیلی ها بیشتر به فکر کپی پیس هستند!

فیلم اثر شریفی است اما به شدت از نقض تکنیک رنج می برد

گووان مهر اسماعیل پور، فیلمساز و فیلمنامه نویس هم گفت: این اثر دارای حرف بسیار شریفی است اما بیشتر به یک گزارش تلویزیونی شبیه است تا یک فیلم مستند، فیلم از نقض تکنیک رنج می برد، البته تدوین فیلم خوب بود.

اشکال اساسی این نوع فیلم ها، تکرار مکررات است

شفیع آقامحمدیان فیلمساز کشورمان نیز با بیان اینکه این فیلم بسیار شفاف و قابل تقدیر است یادآور شد: اشکال اساسی این نوع فیلم ها، تکرار مکررات است. زمانی فیلم می تواند متفاوت باشد که راه حل جدی هم بر مشکل ارائه دهد در حالی که این فیلم فقط درد را بیان می کند.

معتقدم به نوعی همه ما بخشی از مشکل هستیم

انیسی درمورد راهکار پاسخ داد: من فکر می کنم فیلم به راهکار هم اشاره دارد و معتقدم همه ما در بحران تولید چای مقصر هستیم و به نوعی همه ما بخشی از مشکل هستیم! همه ساله تعداد قابل توجهی مسافر به شمال کشور سفر می کنند و آنجا تفریح می کنند، اگر این افراد سالی چند کیلو چای ایرانی برای مصرف خریداری کنند بسیاری از مشکلات چایکاران حل خواهد شد.

ربط دادن مشکلات به دولت ها حربه ای است که مردم ما اسیر آن هستند

کارگردان «حراج بزرگ» در مورد جای خالی مسئولین دولتی برای پاسخگویی به بحران تولید چای در فیلم گفت: ربط دادن مشکلات به دولت ها حربه ای است که مردم ما اسیر آن هستند و من فکر نمی کنم مشکل ما تنها متوجه دولتها باشد چرا که دولتها درچارچوبی که در اختیار دارند کار می کنند. این درحالی است که مشکل های ما اساسی تر و ریشه ای تر است.

رسول شادمانی نیز در پایان اعلام کرد یکشنبه هفته آینده به دلیل تقارن با رحلت حضرت امام(ره)، سینماروایت برنامه ای نخواهد داشت و جلسه بعدی آن ۲۱ خرداد ماه خواهد بود.

یکصد و چهاردهمین برنامه «سینماروایت» عصر یکشنبه، ۷ خرداد در مجتمع فرهنگی هنری اسوه برگزار شد.

نوشته «بحران در تولید» مشکل اساسی جامعه/ ربط دادن مشکلات به دولت‌ها حربه‌ای است که مردم ما اسیر آن هستند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

به بهانه رونمایی از پوستر و آنونس مستند «حراج بزرگ» به سراغ کارگردان فیلم رفتیم. آرش انیسی درباره روند ساخت این فیلم می گوید در ابتدا گمان می کردم که فیلم قرار است کل فضای تولید را پوشش دهد اما همانطور که در روند تحقیق پیش می رفتیم به نظرمان آمد که وجوه مختلف و البته کار نشده تولید ملی خیلی گسترده تر از آن است که بشود در یک مستند به آن پرداخت. وقتی هم که به سراغ صنایع مختلف رفتم به شکل عجیبی در همه جا مشکل ها تقریبا به یک شکل بود.

آنچه در ادامه می خوانید شرح این گفتگو است:

*با اینکه ژانر مستند همیشه یکی از محورهای اصلی فعالیت شما بوده است؛ از «بزرگتر از بزرگ» به کارگردانی شادمهر راستین گرفته تا مجموعه «فرمانده»، «میراث ناپدری» یا «آزاد راه» که چندی پیش در گروه «هنر تجربه» اکران شد و شما در سمت تدوینگر، صداگذار یا نویسنده در ساخت آن ها مشارکت داشتید، اما بیشتر شما را به واسطه فیلم های داستانیتان می شناسند. چه شد که تصمیم گرفتید به صورت مستقل به سراغ ساخت یک مستند بروید؟

– واقعیت این است که از همان ابتدا که من به مدیومی به نام فیلم جذب شدم، علاقه اصلی‌ام بخش داستانی بوده است و اگرچه همیشه و در هر کاری، فارغ از نقل داستان دغدغه ویژه ای را دنبال می کردم که با تصور آن روزم، حل آن به برطرف شدن یک سری از مشکلات جامعه منتهی می شد، اما سعی داشتم که آن دغدغه ها را در پرسپکتیو داستان دنبال کنم.

اتفاقی که در عمل افتاد این بود که من نتوانستم و هنوز هم نتوانسته ام سرمایه ای را برای به سرانجام رساندن ایده های داستانی ام جذب کنم به همین دلیل با وجود تمایلی که همچنان به قصه گفتن در فیلم دارم، سعی کردم تا فراهم شدن شرایط ساخت فیلم سینمایی ام دغدغه های اجتماعی خود را در قالب مستند دنبال کنم. در هر صورت ساختن فیلم مستند به سرمایه کمتری برای به سرانجام رسیدن نیاز داشت و این امیدواری وجود داشت که سرمایه مورد نیاز برای ساخته شدن آن راحت ­تر فراهم شود اما در عمل و با وجود نوشتن چندین طرح مفصل در موضوعات مختلف اجتماعی که به نظرم پرداختن به آن ها می توانست گره ای از مشکلات جامعه را حل کند باز هم نتوانستم شرایط ساخت آنها را فراهم کنم. این بود که به جای تمرکز روی دغدغه های شخصی به سمت دغدغه های رسمی تغییر جهت دادم و سعی کردم تا با پیدا کردن مخرج مشترکی بین آنچه اصولا از پیش سرمایه ساخت آن مهیا است و آنچه که می تواند برای من جذابیت پیگیری داشته باشد، از سد ساختن فیلم بگذرم که خوشبختانه این اتفاق با محوریت تولید ملی و در مرکز مستند حوزه هنری رخ داد.

*پس سفارش ساخت از سوی حوزه هنری به شما داده شد؟

– نه. هر کسی با کمی جستجو و پیگیری فضاهای رسمی به راحتی می تواند از اهم موضوعات روز خبردار شود و در واقع من از بین موضوعاتی که می توانست شانس تولید بیشتری داشته باشد به طرح «حراج بزرگ» که در ابتدا «ساخت وطن» نام داشت، رسیدم که بعد از مطرح شدن در حوزه هنری و طی شدن مراحل تصویب آن در تابستان ۹۴ شرایط ساخت آن مهیا شد.

نکته مهم در مورد موضوعات رسمی این است که همانطور که رسیدن به لیست یکی ۲ رقمی آن کار دشواری نیست و صد البته با داشتن کمی رابطه یا پشتوانه اجرایی می شود آن را به تصویب رساند، معمولا در عمل و زمان ساخت هم در سطح پیگیری می شود به نحوی که ساخته شدن آن نمی تواند چراغی پیش پای موضوع مربوطه باشد و معمولا نتیجه گیری های آنها چیزی فراتر از نگاه رسمی به آن موضوعات نیست.

در مورد «حراج بزرگ» قضیه به این صورت بود که من در روند پیدا کردن موضوع خیلی زود به اهمیت بالای پیگیری آن برای جامعه و البته شانس زیاد آن برای ساخت رسیدم، اما چیزی که توجه من را جلب کرد و باعث شد تا به دغدغه شخصی من تبدیل شود رسیدن به راهکارهای اجتماعی برای موضوعی بود که تقریبا در همه جا موضوعی صرفا اقتصادی دیده می شد. البته این کشف من نبود، من صرفا در روند تحقیق متوجه ناکارآمد بودن کلیه سیاست هایی شدم که برای رفع مشکلات اقتصادی کشور به اجرا درآمده بود. دولت های مختلف با رویکردهای مختلف سیاسی و اقتصادی عملا نتوانسته بودند نتیجه چندان متفاوتی را در عرصه اقتصاد و معیشت مردم رقم بزنند و با وجود رخ دادن اتفاقات شگفت انگیز در دهه گذشته از افزایش قیمت نفت گرفته تا تحریم ها که می توانست فرصت بزرگی پیش پای تولید داخلی باشد، اگر این اظهار نظر حمل بر سیاه نمایی نشود، باید بگویم اگر گامی به عقب برنداشته ایم پیشرفتی هم نکرده ایم. این در حالی بود که در روند تحقیقاتم متوجه یکی سری تحلیل شدم که مشکل را نه فقدان سرمایه یا سیاست‌های اجرا شده که سرمایه اجتماعی مجری سیاست ها عنوان می کرد و بیشتر از اینکه در عرصه اقتصاد به دنبال راهکار بگردد به راه حل های اجتماعی و فرهنگی چشم دوخته بود. همچنان که در روند تحقیق پیش می رفتیم به اهمیت موضوع بیشتر پی می بردم و از جایی به بعد به دغدغه اصلی من تبدیل شده بود. البته کار تحقیق توسط من و شقایق شوریان انجام می شد که اختلاف نظرهایی که گه گاه در مورد موضوعات مشخص پیش می آمد و بحث هایی که می کردیم، به من کمک زیادی برای روشن تر شدن موضوع و دوری از یک جانبه نگری بود.

*با توجه به اینکه شما چندین کار داستانی کوتاه و نیمه بلند را در کارنامه خود دارید، چه تفاوتی بین سینمای مستند و داستانی دیدید؟

– اگر شما به کارهای داستانی من نگاه کنید، می بینید همیشه می شود رد یک دغدغه خاص را در آن پیدا کرد، هرچند سعی کرده باشم که آن دغدغه را با بزک قصه پنهان کنم. شاید بتوانم بگویم برخلاف فیلم داستانی که مخاطب به مرور به لایه های پنهان کار پی می برد و اساس کار بر این است که بیشترین تاثیر فیلم جدا از تلاشی که مخاطب در قالب نقد برای رمزگشایی از اثر می کند بر ناخودآگاه او باشد در فیلم مستند این توهم برای مخاطب وجود دارد که از همان ابتدا می داند فیلم در مورد چیست و به همین نسبت هم مواجهه او با فیلم مستند نسبت با فیلم داستانی آگاهانه است. علاقه بیشتر مخاطبان به فیلم های داستانی نیز از همین وجه پنهان کاری نشات می گیرد و اینکه منتظرند فیلم در روند پیش رفتن چیزی را که از چشم آن ها پنهان است را به آنها نمایان کند. این در حالی است که به نظر من فیلم مستند هم وظیفه ای غیر از این ندارد اما متاسفانه به دلیل اینکه غالب فیلم های مستند در همه جای دنیا با سرمایه های رسمی ساخته می شود از همین رو مستندها معمولا نماینده یکی از دیدگاه های رسمی موجود در جامعه خودشان هستند که مرتبا در خبرها و گزارش های تلویزیونی مورد تاکید قرار گرفته اند و مخاطبان با آن آشنا هستند. از این رو مستندها نه تنها چیز زیادی برای نمایاندن در اختیار ندارند که اجازه پیمودن راه متفاوتی را هم ندارند. این اتفاقی است که معمولا در عمل می افتد اما اینکه واقعا توانایی مستند به این حد از تاثیرگذاری محدود می شود، حرف دیگری است.

*با این حساب و با تکیه به حرف شما اینطور هم می شود برداشت کرد که از سوی مدیران بخش مستند حوزه هنری از پیش سفارش هایی برای به سرانجام رسیدن فیلم داشتند و شما باید آنها را عملی می‌کردید.

– خوشبختانه یکی از اتفاق هایی که در رابطه کاری من با حوزه هنری وجود داشت، نبودن این نوع جهت دهی ها بود. واقعیت این است که نه من قصد داشتم به کسی برای بلند کردن دوران مدیریتش کمکی کنم و نه چنین انتظاری از من وجود داشت. طرحی از طرف من ارایه شده بود و مدیر مرکز مستند آن را پسندیده بود و هر ۲ گمان می کردیم پرداختن به آن می تواند گامی در جهت بهتر دیدن مشکل تولید ملی از زاویه ای کامل تر باشد. این اتفاق به این معنی بود که نه من و نه مدیر مرکز دقیقا نمی دانستیم که تحقیقات ما به کجا ختم می شود اما چیزی که برای هر دوی ما اهمیت داشت، این بود که نتیجه حاصله هر چقدر هم تلخ، بتواند سنگی هر چند کوچک از پیش پای تولید در کشور بردارد و دقیقا این همان عاملی است که انتهای مسیر را برای ما غیر قابل پیش بینی می کرد که امیدوارم به جذاب شدن «حراج بزرگ» برای مخاطب کمک کرده باشد.

واقعیت این است همان قدر که یک فیلمساز داستانی سعی در واقعی جلوه دادن داستان خود می کند، یک فیلمساز مستند باید سعی در ارایه دراماتیک موضوع مورد بررسی خود بکند. یکی از مهمترین عواملی که باعث دنبال کردن قصه ها در پرسپکتیو داستان می شود وجود شخصیت های داستانی است که در فیلم مستند مابه ازایی ندارد و اگر داشته باشد موضوع فیلم است. یکی از تلاش هایی که مستندسازها در طول سال ها کار سعی در برطرف کردن آن داشته اند، همین فقدان شخصیت است. عده ای با رفتن به سراغ سوژه های شخصیت محور و در قالب فیلم هایی که امروزه به آنها مستند- داستانی می گوییم، سعی در جبران آن داشته اند. عده ای دیگر نیز با قرار دادن مستندساز در جایگاه شخصی پرسشگر که سوال فیلم در واقع سوال او است شبه شخصیتی را ایجاد کرده اند که بیننده با دنبال کردن او و پرسیدن از زبان او و کنجکاوی از نگاه او پرسشگری و موضوع را از آن خود می کند. «حراج بزرگ» از این قسم است.

*شما در فیلم همان فیلمساز پرسشگر و کنجکاو هستید که به هر جایی سرک می کشد و به دنبال پاسخ سوالاتی که مطرح می شود می گردد. نترسیدید که مخاطب با شما همراه نشود؟ 

– در هر صورت من عاشق سینمای داستانی ام و تجربه کارهایی که در آن مدیوم انجام داده بودم جایی برای تردید در اهمیت شخصیت برای من نگذاشته بود. من مطمئن بودم که می خواهم فردی را در قاب دوربینم داشته باشم، اما اصلا قرار نبود خودم باشم. محدودیت در پیدا کردن فردی که در تمام روند ساخت در دسترس باشد و به اندازه خودم دغدغه پیدا کردن سوالات مطرح شده را داشته باشد در نهایت من را مجاب کرد تا خودم این کار را انجام دهم. به نظرم بیننده ها صداقت کسی را که در قاب می بینند تشخیص می دهند. مهم این است که شما با تمام وجودتان در صحنه حاضر باشید. امیدوارم توانسته باشم مخاطب را در پرسشگری همراه خودم کرده باشم. از این گذشته این اتفاق محدودیت هایی در کارگردانی کار برای من داشت که خوشبختانه خیلی در کار نمود نداشته است که مهمترین دلیل آن گروه همراهی بود که در کل روند کار کمکم می کردند؛ از سید جواد موسوی به عنوان مدیر تصویربرداری تا عادل و نیما انیسی که خود کارگردان های خوبی هستند و تمام سعی شان را در هرچه بهتر انجام شدن کار انجام می دادند. اعتراف می کنم هرگاه بنا به ضرورت جلوی دوربین بودم و اتفاق غیر منتظره ای پیش می آمد بیش از نیمی از حواسم به بیرون از کادر می رفت اما هر بار و با درایت بچه های تیم، اتفاق به بهترین شکل مدیریت می شد و هر بار از نتیجه راضی بودم.

*با توجه به اینکه اکثر خوانندگان ما هنوز فیلم را ندیده اند اجازه بدهید کمی به موضوع فیلم بپردازیم. اینطور که عنوان کردید شما قصد داشتید فیلمی با محوریت تولید ملی بسازید، چه شد که به سراغ چای ایرانی رفتید؟

– در آن ابتدا گمان می کردم که فیلم قرار است کل فضای تولید را پوشش دهد اما همانطور که در روند تحقیق پیش می رفتیم به نظرمان آمد که وجوه مختلف و البته کار نشده تولید ملی خیلی گسترده تر از آن است که بشود در یک مستند به آن پرداخت. وقتی هم که به سراغ صنایع مختلف رفتم به شکل عجیبی در همه جا مشکل ها تقریبا به یک شکل بود. از آنجا بود که تصمیم گرفتم تمرکزم را روی یک صنعت خاص بگذارم.

علت انتخاب چای جدا از زیبایی های بصری مناطق چای خیز، این بود که یک چرخش دراماتیک در ارتباط با چای وجود داشت و دقیقا همان چرخش ما را هم در روند تحقیق غافلگیر کرد. جو غالب در مورد ناکامی صنعت چای کشور مثل فرافکنی مشکلات در غالب صنایع کشور به سمت واردات بی رویه بود با این تفاوت که میزان تولید چای در کشور تنها یک سوم نیاز داخلی را پوشش می دهد و در عمل برای تامین چای داخلی چاره ای جز واردات وجود ندارد. از طرف دیگر مشکلاتی که نحوه تولید چای باعث به وجود آمدن آن شده بود به شکلی کاملا محسوس قابل نشان دادن بود. در کنار آن، چای ایران به علت شرایط خوب و ویژه آب و هوایی مناطق شمالی کشور پتانسیل تولید یک محصول منحصر به فرد را داشت که به دلایل شیوه نامطلوب برداشت و فرآوری ناکام مانده بود از طرف دیگر وابستگی اقتصاد بیش از شصت هزار خانوار آن مناطق بر حساسیت آن اضافه می کرد و در صورت پیدا کردن مشکلات و نمایش درست آن، نتیجه کار می توانست نمود عملی پیدا کند. مجموعه این عوامل بود که ما را در پی گیری معضلات صنعت چای به عنوان مصداقی مناسب جهت بررسی شرایط کلی حاکم بر تولیدات داخلی مجاب می کرد.

*فکر می کنید باز هم سراغ فیلم مستند بروید؟

– مطمئنا تولید مستند را ادامه می دهم. تجربه ای که «حراج بزرگ» در زمینه کاری برای من داشت، آشنایی با پتانسیل های زیاد مدیوم مستند برای داستان گویی بود. اتفاقی که متاسفانه کمتر در تولیدات ما مورد توجه قرار می گیرد. از آن گذشته همانطور که در ابتدای صحبت ها به آن اشاره کردم، پیش از اینکه داستان ها وجود داشته باشند، جوامع با مشکلات و فراز و نشیب هایشان وجود دارند و وظیفه خود ما است که آن مشکلات را حلاجی کنیم. من هم به عنوان یک فیلمساز، مثل باقی افراد این جامعه نسبت به آن مسئول هستم. اگرچه پیش از این گمان می کردم فیلم داستانی برای این مهم تواناتر است، اما امروز فکر می کنم توانایی فیلم مستند کمتر از آن نیست و هر کدام از آن ها ظرفیت های متفاوتی برای ارتباط و همراهی مخاطب در اختیار دارند.

*پروژه ای هم در دست دارید؟

– مدت هشت ماه روی فیلمنامه ای وقت گذاشتم که به تازگی به پایان رسیده است و به دنبال تهیه کننده برای آن هستم و در کنار آن چند طرح مستند هم دارم که در حال رایزنی برای تولید آن هستم که امیدوارم بتوانم آنها را به شکلی موازی پیش ببرم و خیلی زودتر از گذشته آنها را به سرانجام برسانم.

منبع: خبرگزاری مهر

نوشته آرش انیسی: «حراج بزرگ» سفارشی نیست/ تحریم‌ها می‌توانست فرصت بزرگی پیش پای تولید داخلی باشد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.