مینا قاسمی زواره فیلمساز مستند مهمان این قسمت از برنامه است؛ او در گفت‌وگو با حامد شکیبانیا درباره فعالیت خود در عرصه فیلمسازی مستند سخن می‌گوید و بخش‌هایی از فیلم‌های وی مرور می‌شود.

مینا قاسمی زواره از فعالان رسانه‌ای است که در رسانه‌های خبری فعالیت داشته ‌است؛ او در سال‌های اخیر مستندهایی همچون «سمفونی امنیت»، «آن شب»، «در گروِ عشق» و … را کارگردانی کرده است.

بسته پیشنهادی تماشای فیلم مستند در برنامه این هفته نردبان با حضور محمدصادق دهقانی روی آنتن می‌‌رود و فیلم مستند «جیرو رویای سوشی می‌بیند» ساخته دیوید گلب مورد بررسی قرار می‌گیرد. همچنین فیلم مستند «۲۰۷۳» به کارگردانی آصف کاپادیا مرور می‌شود.

«رویاهای جیرو درباره سوشی»، مستندی در ژانر بیوگرافی است و زندگی استاد ۸۵ ساله پخت سوشی، جیرو اونو را به تصویر می‌کشد. در این مستند فعالیت‌های او در رستوران مشهورش در شهر توکیو و رابطه‌اش با یوشیکازو، پسرش به تصویر کشیده شده است.

فیلم مستند «۲۰۷۳» تولید سال ۲۰۲۴ است و روایتی متفاوت از جهان تحت سلطه دیکتاتورها و فناوری‌های پیشرفته‌ای که آزادی‌های فردی را به‌طور کامل سرکوب کرده‌اند، به تصویر کشیده است.

علاوه بر این، آریان عطارپور تماشای فیلم مستند «سیر» ساخته لس بلانک را پیشنهاد می‌دهد و درباره آن صحبت می‌کند.

در بخش عکاسی مستند، مجموعه عکس «خاک را به ارث ببر» که توسط نیک برانت جمع‌آوری شده است مرور می‌شود. همچنین جنیفر بایچوال درباره‌ تجربه فیلم مستند از مناظر مصنوعی سخن می‌گوید.

برنامه تلویزیونی «نردبان» تلاش می‌کند با نگاهی تخصصی به فیلم و عکس مستند، مروری بر آثار ایرانی و خارجی این حوزه داشته باشد. این برنامه با اجرای حامد شکیبانیا، کارگردانی و تهیه‌کنندگی اصغر احمدپور و فاطمه بوربور و ضبط شده در استودیو نفت، با بخش‌هایی متنوع جمعه ها ساعت ۱۸:۳۰ روی آنتن شبکه مستند می‌رود و بازپخش آن شنبه‌ها ساعت ۰۰:۰۰ و ۱۴:۳۰ است.

نوشته کارگردان مستند «آن شب» به «نردبان» می‌آید اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

داستان فیلم «آن شب» ماجرای دلالان نوزاد فروشی را روایت می‌کند که با طمع پول خانواده‌ای فقیر را فریب می‌دهند و با خرید نوزاد تازه متولدشده آن را به خانواده دیگری واگذار می‌کنند. نوزاد فروشی برای برخی دلالان منبع کسب درآمد است و با تشکیل باندهای نوزاد فروشی به مقاصد شوم و پلید خود می‌رسند. حال، یک خانم مددکار به نام «سپیده علیزاده» که مدیر خوابگاه زنان بی‌پناه در شوش هم هست، این باند نوزاد فروشی را افشا می‌کند.

کارتن‌خواب‌های معتادی که به ته خط رسیدند و تمام‌روز در حال مصرف مواد هستند همه فکر و ذکرشان جور کردن پول مواد است، به هر قیمتی هست باید از خماری دربیایند حتی به قیمت فروختن بچه‌شان به پایین‌ترین قیمت و حالا سپیده علیزاده هر لحظه چشم تیز می‌کند و چشم می‌چرخاند در پاتوق‌ها که نگذارد مادری خمار در عالم هپروت چوب حراج بزنند به جان بچه بی‌گناهی که معلوم نیست بعد از فروخته شدن چه بلایی سرش می‌آید و سر از کجا درمی‌آورد. علیزاده درنهایت موفق می‌شود که دو کودک را از چنگال دلالان نوزاد نجات بدهد.

سوژه ملتهب این مستند ظرفیتی برای مطرح‌شدن در سطح عموم جامعه ندارد، و صرفاً برای مسئولین بهزیستی و مدیران اجتماعی مناسب است. نگاه فیلم به مسئله «پیشگیری از جرم»، نگاه جدی نیست. فیلم، در اتمسفر خود، جایگاه قوه قضائیه و نیروی انتظامی و بهزیستی و… را مخدوش نشان می‌دهد. نگاه فیلم به این نهادها صرفاً نگاه «رفع معضل» و نه «پیشگیری» و «دفع جرم» است.

این مستند حتی از یک مقاله علمی درزمینهٔ پدیده «نوزاد فروشی» هم عقب‌تر است و اینکه «آن شب» تا چه میزان راه‌حل برای این معضل ارائه می‌دهد، محل سؤال است. درواقع فیلم، صرفاً یک مستندِ نسبتاً خلاقانه از یک معضلِ مربوط به جامعه کارتن‌خواب‌ها است که در پایان نمی‌تواند راه‌حلی ارائه کرده و یک نظریه کاربردی برای حل مشکل بسازد. تنها نسخه تجویزشده، صرفاً در نجات کودک از دلال و تکیه بر شعار «بازگشت به خانواده» ارائه می‌شود. آنجا که یکی از مادرانِ مددجو، تصمیم می‌گیرد نوزادش را از بهزیستی بگیرد و نگه دارد و به خانواده برگردد، اما مخاطب نمی‌داند که آیا این معضلِ «نوزاد فروشی» واقعاً از بین رفته است یا هنوز قرار است ادامه داشته باشد؟!

همین ابهام، خودش را در پایان‌بندی مستند هم نشان می‌دهد، آنجا که زنان ساکن خوابگاه، مشغول شستن فرش هستند و لالایی می‌خوانند، و معلوم نیست که چه سرنوشتی دنبال آن‌ها و نسل بعدی آن‌ها است.

این ابهام، نه مخصوص این مستند، بلکه معضل بزرگ سینمای اجتماعی ایران محسوب می‌شود. تمایل سینماگران اجتماعی، به جامعه‌شناسی ضد کلاسیک از نوع چپ فرانسوی، باعث شده است که فیلم‌ها مبتنی بر ضایعات شهری، نگاه قرین فلاکت و ناتورالیسم، باشند، طوری که ازنظر آن‌ها هیچ راه برون‌رفتی از این مصیبت دائمی نیست. ازاین‌رو هیچ سیر تحولِ «مثبت به مثبت‌تر» در افراد رخ نمی‌دهد، بلکه صرفاً از «وضعیت بدتر» به «وضعیت بد» نقل‌مکان می‌کنند!

نشان‌دادن حجم زیادی از تنگناهای اجتماعی، گشایش ناپذیری در روابط خانوادگی و ترسیم افراد مفلوک، آن‌هم با دوربین روی دست و میزانسن‌های شلوغ و آشفته، به‌مثابه کلاف سردرگمی است که هیچ نتیجه‌ای برای مخاطب ایرانی ندارد.

می‌توان این‌گونه نتیجه گرفت که خاصیت بَصَر، الزام و تأیید آن شیء است؛ وقتی فضای حداقلی و نامرئی را نشان می‌دهیم، آن را الزام‌آور و نهایی کرده‌ایم؛ مثلاً اگر محله‌ای مدعی باشد در اینجا، معتاد و متجاوزی زندگی نمی‌کند اما یک فیلم‌ساز بیاید و در همان محل، معتادی را جلوی دوربین بیاورد، خلاف آن مُدّعا را اثبات کرده است، زیرا اصولاً انسان در برابرِ بصر، بی‌دفاع شده و مسائل را راحت‌تر باور می‌کند. یکی از وظایف مستندساز به‌عنوان چشم بیدار جامعه، گذر از تماشای صرف یک پدیده و بررسی مشکلات و آسیب‌شناسی آنها با لحنی دلسوزانه است. توقعی که به‌عنوان مخاطبین مستند از فیلم‌های این ژانر داریم آن است که به‌جای نمایش صرف پدیده مذموم اجتماعی، فیلمساز مثل یک طبیب حاذق راه‌حل‌های برون‌رفت از این چالش را هم نشان دهد تا شائبه سیاه‌نمایی یا تعمیم یک پدیده حداقلی ایجاد نشود. چیزی که حلقه گمشده بسیاری از مستندهای اجتماعی کشور ما است.

نوشته تحولِ «بدتر» به «بد» در مستندی با طعمِ نوآر! اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

این در حالی است که اکران موفق این فیلم در آمریکا پیش از ایران آغاز شده و همچنان ادامه دارد. همچنین این فیلم در روند اکران بین‌المللی خود پس از ایران در سینماهای انگلیس به نمایش در می‌آید.

این فیلم معمایی به نویسندگی کوروش اهری و میلاد جرموز محصول سال۲۰۲۰ است.

فیلم «آن شب» محصول کمپانی «ماموت پیکچرز» با همکاری کمپانی «سون اسکای اینترتینمنت» است و از عوامل هالیوودی آن می‌توان به ‎الکس بروتو، جفری الارد (سرمایه‌گذار فیلم «کشتار با اره برقی در تگزاس») و شریل استارولاکیس (فیلم «نگهبان شب») اشاره کرد. تری جرج (برنده جایزه اسکار) نیز مشاور محمد درمنش (تهیه‌کننده فیلم) است.

پخش سراسری فیلم در ایران با موسسه سینمایی آیت فیلم بوده و از شب گذشته تبلیغات سراسری آن آغاز شده است. آیت فیلم در اولین اظهار نظر رسمی در مورد اکران «آن شب» در ایران، استقبال سینماهای کشور برای اکران فیلم را بیش از حد تصور اعلام کرده که نشان دهنده نیاز تماشاگران ایرانی به ژانری متفاوت است.

نوشته آغاز اکران «آن شب» در دو سرگروه «مگامال» و «هنروتجربه» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

«آن شب» اولین فیلم تولید شده ایرانی در آمریکا است که با دریافت مجوز نمایش از ایران، بصورت همزمان در دو کشور اکران می شود.

فیلم «آن شب» به تازگی در سی و نهمین دوره جشنواره فیلم ترسناک «مولین دو ری» اسپانیا موفق به کسب جایزه بهترین کارگردانی و فیلمنامه شد و شهاب حسینی نیز برای بازی در این فیلم جایزه بهترین بازیگر مرد جشنواره را به خود اختصاص داد.

این فیلم معمایی به نویسندگی کوروش اهری و میلاد جرموز محصول سال ۲۰۲۰ است.

داستان فیلم «آن شب» در مورد زوج جوانی است که به همراه دختر یک ساله‌شان خود را محبوس در هتلی قدیمی می‌یابند. علیرغم تلاششان برای اقامتی دلپذیر در این هتل عجیب و وهم‌آور، نیرویی خارجی آن دو را وادار به ابراز راز‌های درونی‌شان که از یکدیگر پنهان نگه داشته‌اند می‌کند. آن‌ها با دقت همه چیز و هر کسی را که در مسیرشان قرار دارد زیر سوال می‌برند.

در این فیلم جورج مگوایر نیز به‌عنوان بازیگر حضور دارد.

فیلم «آن شب» محصول کمپانی «ماموت پیکچرز» با همکاری کمپانی «سون اسکای اینترتینمنت» است و از عوامل هالیوودی آن می‌توان به ‎الکس بروتو، جفری الارد (سرمایه‌گذار فیلم «کشتار با اره برقی در تگزاس») و شریل استارولاکیس (فیلم «نگهبان شب») اشاره کرد. تری جرج (برنده جایزه اسکار) نیز مشاور محمد درمنش (تهیه‌کننده فیلم) است.

در این فیلم بازیگران و عوامل متنوعی متشکل از مهاجران عمدتاً ایرانی شهروند قانونی (دارندگان گرین کارت یا ایرانی آمریکایی‌های متولد آمریکا) به کار گرفته شده‌اند.

نوشته پوستر فیلم سینمایی «آن شب» رونمایی شد/ آغاز نمایش از ۶ اسفند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در این جشنواره که از مهمترین جشنواره فیلم های ژانر وحشت در جهان است، جوایز بهترین کارگردانی، بهترین بازیگری مرد و بهترین فیلمنامه به کوروش آهاری، میلاد جرموز و شهاب حسینی تعلق گرفت.

«آن شب» که در آمریکا فیلمبرداری شده است، اولین فیلم بلند کورش آهاری با بازی شهاب حسینی است.

داستان فیلم در مورد زوج جوانی است که به همراه دختر یک ساله‌شان، خود را محبوس در هتلی قدیمی می‌یابند. علیرغم تلاش‌شان برای اقامتی دلپذیر در این هتل عجیب و وهم‌آور، نیرویی خارجی، آن دو را وادار به ابراز رازهای درونی‌شان که از یکدیگر پنهان نگه داشته‌اند، می‌کند. آن‌ها با دقت، همه چیز و هر کسی را که در مسیرشان قرار دارد، زیر سوال می‌برند.

«آن شب» فیلمی به کارگردانی کوروش آهاری، نویسندگی کوروش آهاری و میلاد جرموز و تهیه‌کنندگی محمد درمنش محصول سال ۱۳۹۸ است.

شهاب حسینی، نیوشا جعفریان، امیرعلی حسینی، آرمین مهر، گلبرگ خاوری، علی کوششی و لیلا گرگانیان بازیگران اصلی «آن شب» هستند.

نوشته شهاب حسینی بهترین بازیگر جشنواره اسپانیا شد/ سه جایزه برای «آن شب» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

«آن شب» که در آمریکا فیلمبرداری شده است اولین فیلم بلند کوروش اهری با بازی شهاب حسینی (برنده نخل طلای بهترین بازیگر مرد برای فیلم فروشنده از جشنواره فیلم کن ۲۰۱۶) و نیوشا جعفریان است. داستان فیلم در مورد زوج جوانی است که به همراه دختر یک ساله اشان خود را محبوس در هتلی قدیمی می یابند. علیرغم تلاششان برای اقامتی دلپذیر در این هتل عجیب و وهم آور، نیرویی خارجی آن دو را وادار به ابراز رازهای درونی اشان که از یکدیگر پنهان نگهداشته اند می‌کند. آنها با دقت همه چیز و هر کسی را که در مسیرشان قرار دارد زیر سال می برند. در این فیلم جورج مگوایر (باشگاه مبارزه ، پیگیری خوشبختی) نیز حضور دارد.

کوروش اهری گفت: این فیلم  یک اثر روانشناختی مهیج ترسناک است که در پیرامون یک زن و شوهر ایرانی ایجاد می شود ، اما در لایه های زیرین آن یک وضعیت انسانی مشترک ، در عین حال بسیار پیچیده را شاهد هستیم که قصد دارد ذهن مخاطبان را تحریک کند.

به گفته وی «آن شب» قصد دارد در سینماها دیده شود و ما خوشحالیم که IFC Midnight علی رغم شرایط فعلی حاکم بر جامعه از سوی اپیدمی کرونا چنین اتفاقی را رقم زده است. ما از همکاری با تیم فوق العاده IFC Midnight برای انتقال این تصویر به جهانیان هیجان زده هستیم.

فیلم سینمایی «آن شب» فیلمی از کمپانی ماموت پیکچرز که با همکاری کمپانی سون اسکای اینترتینمنت ساخته شده و از عوامل هالیوودی در ساخت آن می‌توان به ‎الکس بروتو به همراه جفری الارد (سرمایه گذار فیلم «کشتار با اره برقی در تگزاس») و شریل استارولاکیس(فیلم «نگهبان شب») اشاره کرد. ‎تری جرج (برنده جایزه اسکار) نیز مشاور تهیه کننده فیلم محمد درمنش است. در این فیلم بازیگران و عوامل متنوعی متشکل از مهاجران عمدتاً ایرانی که شهروند قانونی / دارندگان گرین کارت یا ایرانی-آمریکایی متولد آمریکا هستند ، به کار گرفته شدند. عوامل تمام بخش های اصلی تولید ، از تولید از طریق پست نیز ایرانی یا ایرانی تبار بودند.

نوشته فیلم «آن شب» از ژانویه ۲۰۲۱ در آمریکای شمالی اکران می‌شود اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

نوشته دو فیلم سینمایی پروانه نمایش گرفتند/ «سلفی با دموکراسی» و «آن شب» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

کورش آهاری در پاسخ به این سوال که فیلم ساختن در آمریکا چه تفاوتی با ایران دارد؟ گفت: من درباره فیلمسازی در ایران اطلاعات کمی دارم. بخش ساده فیلمسازی در آمریکا آن است که نیاز به مجوز ساخت و نمایش نیست. اما قوانین محدود دیگری  مثل اندازه معین در استفاده کودک در زمان فیلمبرداری و غیره که کار را کمی سخت می کند، وجود دارد.

شهاب شهرزاد منتقد حاضر در جلسه نیز درباره این فیلم گفت: اگر بخواهیم نگاه ژانر‌شناسی داشته باشیم یک فیلم متفاوت دیدیم. این فیلم در ژانر وحشت است و به سایکو درام نزدیک می‌شود، اما شخصیت‌ها ایرانی هستند و ما به آن‌ها نزدیک می‌شویم. این فیلم از سویی به دنبال فخر فروشی در پردازش تصویر یک کشور خارجی نیست و نمی‌خواهد از موقعیت مکانی خود یعنی آمریکا برای جذابیت استفاده کند. البته که این فیلم ادای دین به شاینینگ کوبریک هم هست.

درمنش درباره بحث مالکیت فیلم و تولید مشترک سینمایی، گفت: اگر در آینده در سینمای ما فرصت تولید اثر با حضور تیم‌های گسترده و چند سرمایه‌گذار وجود داشته باشد فیلم‌ها به پختگی بیشتری می‌رسند و سینمای ما پیشرفت خواهد کرد. این فیلم قرار بود مخاطب جهانی داشته باشد و ما تلاش کردیم به ترکیب خوبی از عوامل فیلم برسیم که بتوانیم دیدگاه‌هایمان را بهم نزدیک کنیم.

درمنش در پاسخ به این سوال که چرا این فیلم در آمریکا ساخته شد، گفت: همیشه هر فیلمی می‌تواند در هر لوکیشن و با یک استراتژی مشخص ساخته شود. اما یکی از دلایل مهم ساخت آن در آمریکا به این دلیل بود که دوستان ایرانی ساکن آمریکا و بازیگران بتوانند در اقصی نقاط جهان فیلم بسازند و البته محور اصلی یک اثر باشند.

آهاری در ادامه در پاسخ به همین سوال توضیح داد: این داستان می‌توانست در هر جایی باشد. اما در سینمای آمریکا به هنرمندان ایرانی بها داده نمی‌شود . ما می‌خواستیم به این مساله دامن بزنیم و از این فرصت استفاده کنیم تا هنرمند ایرانی ساکن در آمریکا را پررنگ‌تر کنیم. ما یک فیلم آمریکایی با حال و هوای ایرانی می‌بینیم که می‌تواند شکل بین‌المللی داشته باشد. نسل جدید ایرانی‌های آمریکا دوست دارند به مردم خودشان ادای احترام کنند و البته ما می‌خواستیم چهره مردم ایران را در آمریکا نشان بدهیم که زندگی خیلی لوکسی ندارند.

درمنش در پاسخ به چرایی غیبت شهاب حسینی در نشست فیلم گفت: شهاب حسینی مشغول فیلمبرداری یک فیلم در خارج از کشور است؛ اما در اکران روز نوزدهم بهمن ماه حضور خواهد داشت.

آهاری درباره اقتباسی بودن فیلم یا ارجاع دادن به فیلم خاصی گفت: قطعا الهام‌هایی از برخی فیلم‌ها گرفته‌ام اما لزوما برنامه‌ریزی نشده بوده و اگر پلان یا شاتی شبیه فیلم «شاینینگ» می‌بینید آگاهانه نبوده است.

کارگردان «آن شب» ادامه داد: ژانر این فیلم را در آمریکا ژانر روانشناختی می‌نامند و ژانر ترسناک نیست. ما برای اینکه فیلم شکل هالیوودی پیدا کند نیاز به یک سری ترفند داشتیم. این یک داستان جهانی است و بیننده آمریکایی با آن ارتباط برقرار کرد. امیدواریم در ایران هم مورد استقبال قرار بگیرد.

جرموز درباره اقتباسی بودن فیلم گفت: من هیچ پیش‌زمینه‌ای برای نوشتن فیلمنامه‌ای با این موضوع نداشتم اما در ما چیزهایی رسوب کرده که در نوشتن ما تاثیر می‌گذارد.

آهاری درباره اقتباسی بودن فیلم یا ارجاع دادن به فیلم خاصی گفت: قطعا الهام‌هایی از برخی فیلم‌ها گرفته‌ام اما لزوما برنامه‌ریزی نشده بوده و اگر پلان یا شاتی شبیه فیلم «شاینینگ» می‌بینید آگاهانه نبوده است.

کارگردان «آن شب» ادامه داد: ژانر این فیلم را در آمریکا ژانر روانشناختی می‌نامند و ژانر ترسناک نیست. ما برای اینکه فیلم شکل هالیوودی پیدا کند نیاز به یک سری ترفند داشتیم. این یک داستان جهانی است و بیننده آمریکایی با آن ارتباط برقرار کرد. امیدواریم در ایران هم مورد استقبال قرار بگیرد.

جرموز درباره اقتباسی بودن فیلم گفت: من هیچ پیش‌زمینه‌ای برای نوشتن فیلمنامه‌ای با این موضوع نداشتم اما در ما چیزهایی رسوب کرده که در نوشتن ما تاثیر می‌گذارد.

آهاری درباره آهنگساز فیلم گفت: آهنگساز ما از نسل جدیدی است که ساکن آمریکا است و ما هدفمان این بود از سازهای  ایرانی در خدمت ژانر استفاده کنیم و امیدواریم که درست کار کرده باشیم.

درمنش درباره سرمایه‌گذاران فیلم گفت: در آمریکا صنعت سینما مهم است و سرمایه‌گذاران در آمریکا اصلا ایدئولوژیک نیستند و زمانی که یک سرمایه‌گذار پای فیلمی می‌آید باید از بازگشت سود و سرمایه مطمئن باشد.

صبا واحدی (جانشین طراح صحنه) با توضیح این مطلب که تیم بزرگی برای طراحی صحنه فیلم کار کردند، افزود: فیلم در سه لوکیشن خانه، استودیوم و هتل فیلمبرداری شد. تمام نمادها مثل روباه، جغد و تصویرهایی که در راهروهای هتل دیدیم دلیل داشتند و نشانه دوری این آدم‌ها از یکیدیگر بود. همچنین طرح تتویی که در فیلم می‌بینید را از کتابی بومیان امریکا انتخاب کردم که یک تقویم سنگی بود. این تتو نماد این بود که این افراد در تمام روزها و شب‌های تاریخ گیر کرده‌اند و شیطان روزگار خودشان هستند.

آهاری درباره کپی بودن برخی از صحنه‌های فیلم هم گفت: من فکر می‌کنم باید نگاه دقیق‌تر و عمیق‌تری داشت و فکر نمی‌کنم چنین اتفاقی در فیلم افتاده باشد.

نوشته نشست فیلم «آن شب» برگزار شد/ کورش آهاری: ژانر این فیلم روانشناختی است اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.