میز سینمای ایران این قسمت از برنامه به فیلم سینمایی «برای رعنا» اختصاص دارد که با حضور امیر قادری، رضا صدیق و ایمان یزدی (کارگردان اثر) برگزار می‌شود.

گفتگوی ویژه این قسمت با موضوع بهرام بیضایی با حضور سعید مستغاثی و رامتین شهبازی برگزار می‌شود.

همچنین پرونده ویژه این قسمت نیز با موضوع «جمعیت در قاب سینما» و با حضور صالح قاسمی برگزار می‌شود.

پرویز جاهد و جواد طوسی نیز در میز سینمای جهان به نقد و بررسی فیلم سینمایی «فلسطین ۳۶» (Palestine 36) می‌پردازند.

برنامه سینمایی «هفت» به تهیه‌کنندگی محمدحسین تنکابنی و اجرای محمدرضا مقدسیان جمعه شب‌ها ساعت ۲۲ روی آنتن شبکه نمایش ‌می‌رود.

نوشته گفتگوی ویژه درباره بهرام بیضایی در برنامه «هفت» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در برنامه «فیلم‌هایی که نمی‌شناسیم» بهروز افخمی و امیر قادری به سراغ آثاری می‌روند که بارها دیده شده‌اند اما هنوز ظرفیت گفت‌وگو و بازخوانی دارند.

این برنامه تلاش می‌کند زاویه‌هایی کمتر دیده‌شده از این فیلم‌ها را پیش چشم مخاطب بگذارد.

تهیه‌کنندگی و سردبیری برنامه «فیلم‌هایی که نمی‌شناسیم» بر عهده میثم کریمی است و قسمت اول آن سه‌شنبه ۹ دی ساعت ۲۲:۳۰ از رسانه تصویری «آن» پخش می‌شود.

تماشای این برنامه از طریق سایت on-news.ir و دیگر درگاه‌های پخش رسانه تصویری «آن» امکان‌پذیر است.

نوشته آغاز برنامه «فیلم‌هایی که نمی‌شناسیم» از ۹ دی‌ماه اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

این ویژه برنامه سینمایی به تهیه‌کنندگی محمدحسین تنکابنی با محوریت پوشش حال و هوای جشنواره، بررسی فیلم‌ها و حواشی پخش خواهد شد.

اجرای این ویژه برنامه را وستا جعفرنیا برعهده دارد و امیر قادری به عنوان کارشناس و منتقد او را همراهی می‌کنند.

چهل‌وسومین جشنواره جهانی فیلم فجر به دبیری روح‌الله حسینی از پنجم تا دوازدهم آذرماه در شهر شیراز در حال برگزاری است.

نوشته ویژه‌برنامه «هفت» برای جشنواره جهانی فیلم فجر اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

این برنامه به تهیه‌کنندگی و سردبیری میثم کریمی در فصل اول خود، ۱۲ فیلم مهم تاریخ سینمای ایران و ۱۲ فیلم مهم تاریخ سینمای جهان را با رویکردی متفاوت مرور خواهد کرد.

گفتنی است این نخستین حضور بهروز افخمی در مقام مجری و کارشناس در یک برنامه سینمایی از پلتفرم بعد از اجرای برنامه تلویزیونی «هفت» است.

تماشای این برنامه از سایت on-news.ir و دیگر درگاه‌های پخش رسانه تصویری «آن» امکان‌پذیر است.

نوشته آشنایی با سینما از طریق «فیلم‌هایی که نمی‌شناسیم؟!» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در میز سینمای ایران، امیر قادری و رضا صدیق در حضور سیدعلی احمدی (تهیه‌کننده) و محمود کریمی (کارگردان) فیلم سینمایی «بچه مردم» را مورد نقد و بررسی قرار می‌دهند.

پرونده ویژه‌ این قسمت از برنامه با حضور حبیب احمدزاده و رامتین شهبازی پیرامون «تصویر مردم در سینما» است.

جواد طوسی و سعید مستغاثی نیز در میز سینمای جهان به نقد و بررسی فیلم سینمایی «خانه‌ای از دینامیت» (A House of Dynamite) به کارگردانی کاترین بیگلو و «ایران هراسی در سینمای هالیوود» می‌پردازند.

برنامه سینمایی «هفت» با اجرای بهروز افخمی و تهیه‌کنندگی محمدحسین تنکابنی جمعه شب‌ها ساعت ۲۲ روی آنتن شبکه نمایش ‌می‌رود.

نوشته «بچه مردم» به برنامه «هفت» می‌آید اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

این بخش که به صورت غیررقابتی برگزار می‌شود، به منظور ارج نهادن و تکریم جایگاه و نقش زنان در تولیدات سینمایی و سریالی و مرور و ارزیابی بهترین این آثار در سال‌های اخیر به جشنواره اضافه شده است.

عناوین آثار راه‌یافته به این بخش نیز در روزهای آینده منتشر خواهد شد.

جشنواره «لوتوس» در دو بخش رقابتی سینما و تئاتر برگزار می‌شود. در بخش سینما، آثار در قالب‌های مختلف داستانی، مستند، پویانمایی و تجربی به رقابت می‌پردازند. همچنین بخش تئاتر در نخستین دوره به‌صورت دعوتی برگزار می‌شود.

نخستین دوره از این رویداد به دبیری مازیار رضاخانی و به همت شرکت آریاتدبیر کیش و سازمان منطقه آزاد کیش اواخر آذر و اوایل دی ماه ۱۴۰۴ در جزیره کیش برگزار خواهد شد. آخرین مهلت ارسال اثر به جشنواره ۲۰ آبان ۱۴۰۴ از طریق سایت lotusfestival.ir است.

نوشته معرفی هیات انتخاب آثار سینمایی و نمایش خانگی جشنواره «لوتوس» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

امیر قادری در ابتدای این نشست بیان کرد: جریان‌های مختلف تولید در سینمای ایران یکی‌یکی به پایان رسیده است و در این مسیر تا یک سدی شکسته نشود، جریان تولید سخت روی ریل دیگری قرار می‌گیرد‌. این مساله درباره سینمای کمدی قابل پیش‌بینی بود، همچنین درباره سینمای موسوم به اجتماعی و ارگانی که تاثیر خود را از دست داده نیز صدق می‌کند. سوالی که ابتدای جلسه قصد دارم از دوستان بپرسم این است که چه تفاوت‌هایی میان سینمای دهه ۸۰ که به نظرم موفق‌ترین دهه سینمای ایران حتی نسبت به دهه شصت است، با سینمای امروز می‌بینند و‌ چقدر شاهد تغییر شرایط هستیم؟

بر چه مبنایی از افول یا پیشرفت سینما می‌گوییم؟

سیدجمال ساداتیان در پاسخ به این پرسش قادری مطرح کرد: شاید بخشی از پاسخ به این پرسش به عهده وزارت ارشاد یا سازمان‌های دولتی باشد که باید پژوهش‌های میدانی انجام دهند تا بتوانند اطلاعات دقیق‌تری کسب کنند. اما از نظر من سوال اینجاست که واقعا سینمای ما چه استراتژی دارد و ما باید بر اساس چه چیزی آن را قضاوت کنیم؟ در حال حاضر نمی‌دانم! ما واقعا بر چه اساسی می‌گوییم که سینما افول، نزول یا پیشرفت کرده است؟

وی ادامه داد: من از سال ۱۳۷۸ وارد سینما شدم که قریب به ۳۰ سال می‌شود؛ در این مدت هیچ برنامه‌ای تاکنون در سینما ندیده‌ام که بگویم تهیه‌کننده باید خود را با آن تنظیم کند. در هیچ دهه‌ای چنین چیزی را ندیدم. ما هر سال در کشور یک سری طرح‌های اقتصادی تعریف می‌کنیم اما هیچ وقت نمی‌توانیم آن را اجرا کنیم و اهدافمان محقق نمی‌شود چراکه بسترهای لازم آن فراهم نیست. من به یاد ندارم که هیچ زمان گفته باشیم سرعت رشد در سینما ۲ یا ۵ درصد باید باشد یا هست.

این تهیه‌کننده سینما تاکید کرد: به همین دلیل است که هر مدیر جدیدی منصوب می‌شود، می‌گوید قبلی خراب کرده است و من ‌می‌خواهم آن را درست کنم پس ریل جدید می‌گذارم. اینکه این ریل جدید قرار است ما را به کجا برساند را هم نمی‌دانیم! بالاخره من هم یک منویات ذهنی برای خود دارم و فکر می‌کنم با ساخت فیلم‌هایی مانند «چهارشنبه‌سوری»، «به‌رنگ ارغوان»، «دایره زنگی»، «متری شیش و نیم» و همین «زن و بچه» به بخشی از رسالتم در کار عمل کرده‌ام. در حقیقت استراتژی‌ای دارم و روی آن حرکت می‌کنم‌. به همین دلیل ما همیشه در وزارت ارشاد دچار تناقض هستیم و نمی‌دانیم هربار که فیلم می‌سازیم چگونه باید پروانه ساخت و پروانه نمایش بگیریم؛ چون متر و معیاری وجود ندارد.

تهیه‌کننده فیلم «زن و بچه» به کارگردانی سعید روستایی ادامه داد: برای ساخت فیلم «زن و بچه» پنج ماه پله‌های وزارت ارشاد دولت قبل را بالا و پایین کردیم و در آخر صراحتا به ما گفتند مجوز ساخت این فیلم را به شما نمی‌دهیم. اما یک ماه بعد دولت جدید روی کار آمد و بسیار از ما استقبال و از فیلمنامه تعریف کرد. پس از آن فیلم به جشنواره کن راه یافت و با نواقص و نقدهای کم و زیادی که پیرامون آن هست، بخشی از جامعه هم امروز آن را دوست دارد. این فرصت پس از پنج سال برای کشور به وجود آمد که بتواند در جشنواره کن حضور داشته باشد و از کیان سینمای ایران دفاع کند‌. اما نکته این است که این فیلمنامه بر چه اساس و با چه معیاری ابتدا رد و سپس پذیرفته شد؟ تصور من این است که معاونت سینمایی هم فردی عمل می‌کند. در مواجهه با فیلمنامه‌ای شبیه «زن و بچه‌» در اظهارات تنها یک کلمه کلی به اسم سیاه نمایی وجود دارد.

وی با تاکید بر همراهی دولت جدید برای گرفتن مجوز ساخت فیلم «زن و بچه» گفت: ما هفته پیش هم که به کمیسیون فرهنگی مجلس رفتیم، متوجه شدیم دوستان به‌شدت مشغول نمادسازی هستند. خواهش کردیم نمادها را کنار بگذارند. برخی‌ها آتشی در وزارت ارشاد ریختند و به شدت وزیر را تحت فشار قرار دادند که چرا به «زن و بچه» مجوز ساخت و اکران داده است؟ گویی در همه موارد به صورت فردی عمل می‌شود؛ یعنی متر و اندازه‌ای ندارد. اینکه شما می‌گویید چه چیزی باید داشته باشیم، من می‌گویم باید متری داشته باشیم که بتوانیم بر اساس آن سینما و فیلم‌ها را قضاوت کنیم.

در ادامه امیر قادری پرسید: شما هیچ وقت این متر را در این دو تا سه دهه گذشته سینمای ایران احساس نکردید؟

ساداتیان پاسخ داد: رشد اقتصادی ما سالانه باید چقدر باشد؟ در برنامه پنجم، ۸ تا ۹ درصد است‌. اگر این درصد را برای سالن سینما در نظر بگیریم، زیر ساخت، سالن نمایش و n تعداد فیلم برای نمایش می‌خواهد و در حقیقت رشد کلی است. بالاخره سازوکاری برای تولید‌ فیلم‌ها باید وجود داشته باشد اما چون چنین چیزی نیست، نمی‌توانیم قضاوت کنیم و باید از تصورات شخصی‌مان بگوییم. بعد هر مدیری باید تصور شخصی خود را ترسیم کند و این امر هیچ شباهتی با اداره امور کشور ندارد.

دعواهای سیاسی‌تان را به بیرون سینما ببرید!

در ادامه نشست امیر قادری خطاب به مهدی کرم‌پور گفت: شما هم در دهه هشتاد و هم الان در سال ۱۴۰۴‌ در شورای صنفی نمایش هستید. به‌عنوان فردی که در آن زمان به سینمای ایران اشراف داشت و در حال حاضر هم با اشراف وارد این عرصه شده، موقعیت آن زمان با شرایط کنونی چه تفاوتی دارد؟

مهدی کرم‌پور اظهار کرد: در حوزه تولید، بحثی درباره برنامه‌های پنج ساله و هفت ساله‌ای وجود دارد که معمولا محقق نشده است. بهترین کار این است که در خواست کنیم دوستان به دعواهای خود در فضایی خارج از سینما ادامه دهند. منظور این است که این افراد دعواهایی با وزیر یا دولت دارند، بعد سر مجوز ساخت یا اکران فیلم مطرح می‌کنند. برای مثال بلایی که سر فیلم «آدم برفی» آوردند. به یاد داریم که بعدا همین فیلم بارها در تلویزیون پخش شد! یا برای فیلم «مارمولک» که چند سال بعد تلویزیون آن را پخش کرد. یعنی ما اساسا درگیر مسائلی هستیم که ربطی به سینما ندارد. در دهه هشتاد هم همین بود و تمام رشدهای ما به علت سیاست‌های دولت نیست؛ بلکه حاصل تلاش‌های فردی بوده است. یعنی یک نسلی پس از دهه ۶۰ در دهه ۸۰ وارد سینما شدند و فیلم‌های خوبی ساختند.

وی ادامه داد: یعنی برنامه دهه ۸۰ هم از پیش برنامه‌ریزی نشده بود؛ بلکه حاصل کار یک سری افراد بود که یک نسل پس از دهه ۶۰، تصمیم گرفت دست خود را روی زانو بگذارد و رانت‌ها و دعواها را کنار بگذارد. این افراد سعی کردند فیلم‌هایی بسازند که با دنیا ارتباط بگیرد و این اتفاق تبدیل به نهضتی در دهه ۸۰ شد که دهه پُررونق سینمای ایران را به لحاظ ساخت فیلم‌های خوب رقم زد. آن زمان مردم برای گرفتن بلیت و تماشای فیلم‌ها در جشنواره‌ها صف می‌بستند و سینمای ایران را بسیار بیشتر دوست داشتند. سینما آزادی در دهه هشتاد برای ورودی جشنواره فجر داربست می‌بست تا صف مردم را کنترل کند، اما الان چنین چیزی نداریم و افراد راحت به سینما می‌آیند. این موضوع نیاز به آمار ندارد و با چشم هم می‌توان دید.

دبیر جدید شورای صنفی نمایش تاکید کرد: همچنین مردم، هنرمندان ما را به‌عنوان مرجع دوست داشتند اما در دهه ۹۰ چون سیاستمداران فکر کردند این افراد می‌توانند در مقاطعی تاثیرگذار باشند، شروع کردند و به هر نحوی ترور کردن این شخصیت‌ها. همچنین شبکه مجازی هم تبدیل به جایی شده که هرکسی را می‌توانست معتبر جلوه دهد. برای مثال اگر قبلا باید نقد فیلم در مجله یا سایت معتبر منتشر می‌شد که سردبیری داشته باشد، حالا روابط عمومی پدید آمده است که با ۲۰۰ هزار تومان پول می‌تواند یک سری افراد را اجیرکند تا پستی در اینستاگرام بگذارند و بگوید فیلم خوبی است یا آدمی را اجیر کند و فردی با اسم مستعار در سایه بایستد و فرد دیگری را بزند.

سینما و فوتبال حافظ انسجام ملی بودند

کرم‌پور با تاکید بر وضعیت فعلی فوتبال و سینما و اهمیت انسجام ملی گفت: حاکمیت باید متوجه این مسئله شود که این موارد، انسجام ملی ما را حفظ کرده است. تیم ملی ایران ربطی به سیاست ندارد، چون تیم ملی ایران است. بعد از سال ۸۸ جریان‌هایی وارد سینمای ایران شدند که فکر کردند سینما مقصر است؛ اما به سینما ربطی نداشت. امروز هالیوود دموکرات است ولی ترامپ نمی‌آید که هالیوود را نابود کند. هالیوود باید کارش را برای آمریکا انجام‌ دهد و آنجا دعواهای سیاسی خود را وسط استدیوهای فیلمسازی نمی‌برند.

وی با اشاره به نمایش آثار سینمایی گفت: در دهه ۸۰ ما وارد دوره استفاده از مالتی‌پلکس‌ها شدیم. ما در همان دوره ۱۰ نفر از سینماداران را به مدت دو هفته و طی یک دوره به فرانسه سی‌ان‌سی بردیم تا به آن‌ها نشان ‌دهیم که چگونه باید سینما را اداره کنند. ما در آن مقطع در زمینه مدیریت مالتی‌پلکس‌ها مانند سینماهای تک سالنه برخورد می‌کردیم. سیستمی که امروز به آن رسیده‌ایم حاصل این است که ما بچه‌ها را ورکشاپی بردیم و گفتیم نگاه کنید. باید رفتار‌ مناسب با مخاطب و صنعت را به رسمیت بشناسیم.

دبیر شورای صنفی نمایش درباره حضور ارشاد در صنعت سینما گفت: بزرگ‌ترین کاری که ارشاد می‌تواند انجام دهد این است که با سینما‌ کاری نداشته باشد. در حقیقت بنیاد فارابی، حوزه هنری، اوج و… باشند و از فیلم‌هایی که می‌خواهند، حمایت کنند اما کسی به فیلمسازان دیگر کاری نداشته باشد.

امیر قادری در ادامه گفت: به‌نظر شما خود سینمای ایران، سیاستمداران را برای بودجه یا هرچیز دیگری صدا نمی‌زند؟

کرم‌پور پاسخ داد: نه، کسانی که از ساحت‌های دیگری وارد سینمای ایران شدند، به ویژه در دهه نود که با اینجکشن، کارگردان، بازیگر و تهیه‌کننده وارد و فکر کردند قدیمی‌ها را کنار بزنند، مشخص بود که می‌‌خواهند بودجه بگیرند. اما وقتی می‌گویند بروید رابطه خودتان را با مردم تنظیم کنید و فیلمتان را بسازید، این خودش بازار را تنظیم می‌کند.

خطای ادراکی و گرفتاری در سیاهچاله توسعه‌نیافتگی

در ادامه امیر قادری خطاب به سجاد نوروزی گفت: شما به‌عنوان مدیر سینما آزادی که مستقیم با مخاطب و مشتری روبه‌رو هستید، در طی این سال‌ها چه تفاوتی دیدید؟

سجاد نوروزی با اشاره به اینکه ما دچار یک لوپ توسعه نیافتگی شده‌ایم، عنوان کرد: این لوپ توسعه نیافتگی را حال حاضر در ناترازی آب و برق و گاز می‌بینیم که تئوریسن‌های توسعه از آن به‌عنوان سیاهچاله توسعه نیافتگی یاد می‌کنند. یعنی وقتی دچار خطای ادراکی شویم و بر پایه آن عملیاتی را برنامه‌ریزی کنیم، برنامه هر چقدر جلو می‌رود، خطاهای خود را نشان می‌دهد، اما ما سعی می‎کنیم با مسکنی آن را ترمیم کنیم و به حیات خود ادامه می‌دهیم تا زمانی که ناترازی آشکار می‌شود.

وی ادامه داد: حالا اگر همین خطای ادراکی را برای سینما در نظر بگیریم باعث می‌شود تا فکر ‌کنیم اگر حرفی منتقدانه گوشه یک فیلم باشد به زیان و خسران امنیت ملی می‌انجامد. اما واقعا فیلمی در ایران نبوده است که پس اکران به اصطلاح شرّی درست کرده باشد.

در تأیید این نکته، ساداتیان با بیان اینکه مشکل توقیف فیلم «به رنگ ارغوان» پنج سال طول کشید تا امکان اکران به‌دست بیاورد، تصریح کرد: زمانی که قرار شد بالاخره فیلم اکران شود، یک سری گفتند ممکن است پس از اکران فیلم مردم شعار بدهند! به همین دلیل تا مدتی تعدادی افراد لباس شخصی هنگام اکران فیلم در سالن‌ها می‌نشستند تا ببیند اگر مردم واکنشی نشان دادند، چه کنند! اما بعد دیدند مردم بسیار راحت فیلمشان را می‌بینند و می‌روند.

نوروزی ادامه داد: دقیقا نکته همین است وقتی بنیاد چیزی را بر اساس خطای ادراکی می‌گذاریم و بعد شبه‌کمپانی‌هایی را درست می‌کنیم که در بخش حاکمیتی از کارکرد اصلی خود خارج شده و باعث می‌شود سینمای ایران سیاست را رها نکند. یعنی بعضی از فعالینی که در این حوزه هستند برای اینکه بتوانند کار خود را پیش ببرند ممکن است در جاهایی دست به دامن حکومت شوند و بعد وارد یک کنشگری شوند که تعادل را بر هم بزند.

وی تاکید کرد: نتیجه این می‌شود که ما امروزه صنف به معنای واقعی نداریم و کارکردهای ممیزی، رگولاتوری و تنظیم‌گری شما برای اینکه بتوانیم جریان محتوایی ایجاد کنیم، ساقط شده و صرفا به یک نهاد دموکراتیو فربه تبدیل شده است که مسئله اول آن تامین حقوق، اضافه کاری و پاداشی است که باید به کارمندانش بدهد و اساسا از کارکردهای بنیادی خود فاصله گرفته است.

این سینمادار با اشاره به مصادیق دیگری از خطای ادراکی در مسئولان، گفت: کار به جایی رسیده است که نماینده مجلسی در یک سخنرانی شگفت‌آور می‌گوید آقای وزیر فیلم‌های شما در این شش الی یک سال اخیر، باعث افزایش طلاق در جامعه ما شده است! این ادعا در حالی است که تمام سینمارو های جامعه ایران در بهترین حالت ۷ میلیون نفر هستند و در جامعه ۹۰ میلیون نفری ما کلا ۷ میلیون نفر ممکن است سه الی چهار بار بلیط بخرند و به سینما بروندحالا شما مقایسه کنید که در سال ۱۳۶۸ و ۱۳۶۹ در جریان حمله صدام به ایران ۸۰ میلیون قطعه بلیط سینما در ایران ۳۵ میلیون نفری به فروش رفته که این خود بحث دیگری است.

نوروزی ادامه داد: بخش خصوصی هم به بخش دولتی تاسی کرده که متشکل از محافل ذی‌نفوذ و محافل ذی‌نفع است که سود آن‌ها در توسعه نیافتگی سینما است و اگر این سینما در چارچوب تولید و توزیع به یک ساختار مناسب و استاندارد برسد و در حقیقت به نقطه‌ای از توسعه یافتگی برسد، ۵۰ درصد سینمای ایران بیکار می‌شوند پس برخی نمی‌خواهند به توسعه یافتگی برسیم، از جمله بخش خصوصی. چطور می‌توان ۲۰ سال تهیه‌کننده بود و فیلم ساخت اما فروشی نکرد؟ شما یک نفر سرمایه‌گذار از خارج سینما مثال بزنید که آمده و داخل سینما مانده باشد. حتی یک نفر در بخش خصوصی نداریم که فیلمی کار کرده باشد و بلایی سرش نیامده باشد و در این سینما بماند.

مدیر پردیس سینمایی آزادی با اشاره به کپی در سینمای امروزی گفت: در دهه ۸۰ و ۹۰ چیزی با عنوان موفقیت‌های سینمایی ایران مطرح شد. یک سری کپی‌های دسته چندم از برخی آثار ساختند و زمانی که با کرونا مواجه شدیم، سینمای کمدی بالا آمد. سپس همه شروع کردند کپی کردن از فیلم «فسیل»، عین روز مشخص بود که اعتماد مخاطب از دست می‌رود و اکنون ممکن است با چند تولید خوب، سینمای غیرکمدی بالا بیاید؛ اما همچنان نگران کپی فیلم‌ها و کمدی‌های دسته چندم هستم. مشکل سینمای ایران در ابتدای امر سه چیز است؛ فیلمنامه، فیلمنامه و فیلمنامه. ما به صورت جدی با این مشکل مواجه هستیم.

اعتماد مخاطب به سینمای کمدی چگونه از دست رفت؟

امیر قادری تاکید کرد: تجربه شخصی من این است که مخاطب به سینمای کمدی اعتماد کرد اما اعتمادش را با کپی دسته چندم آثار از دست داد، اکنون شرایط کمی بهتر شده اما نمی‌دانم اگر این اعتماد مجددا از بین برود چطور بازمی‌گردد. درباره فیلمنامه نیز باید بگویم که من فکر می‌کنم فیلمنامه نتیجه کار تهیه‌کننده است. فکر می‌کنم حلقه‌ای که باید در سینمای ایران درست شود و تاکنون کمک کرده، تهیه‌کننده است. به‌نظرم وقتی می‌توان یک داستان نوشت که به یک سری موارد ایمان داشت. در حال حاضر شما می‌توانید فیلم «پیرپسر» را دوست داشته باشید یا از آن بدتان بیاید اما سازنده به یک سری موارد اعتقاد داشته و تا انتها پیش رفته است. پس تا زمانی که سینماگر نتواند ایمان شخصی خود را وارد داستان کند، فیلمنامه خوب نوشته نخواهد شد.

در ادامه سیدجمال ساداتیان در جواب به این سوال که موقعیت فعلی سینمای ایران را چگونه می‌بینید، مطرح کرد: قطعا وقتی ما محصولی را تولید می‌کنیم، آن را به دست مصرف‌کننده برسانیم پس باید بر اساس ذائقه او عمل کنیم. متاسفانه ما دچار یک سری تعارض هستیم و به همان دلیلی که متراژ مشخصی نداریم. یعنی بر اساس سلایق و نیاز جامعه کاری را می‌سازیم و با یک عقبه‌ای که همیشه قرار بوده یک سری چیز‌ها نباشند اما همیشه هستند، دچار تعارضات می‌شویم. با همین تصور باید بگویم که سال‌گذشته سینمای ایران ۱۵ میلیارد تومان فروخته است، اما ۳۵ میلیارد تومان نیز بدهی دارد.

وی ادامه‌داد: استاندارد دنیا در این زمینه چیست؟ برای ما به‌ازای هر سه نفر یک نفر به سینما رفته است. سینمای اول ما نسبت به سال گذشته ۳۰ درصد افت پیدا کرده است. سوال اینجاست که چرا؟ آیا مخاطب وجود ندارد؟ به‌نظرم خیر، مخاطب وجود دارد. ما «پیرپسر» را اکران کردیم، اما سینما در ۲ هفته گذشته چه واکنشی به فیلم‌هایی که مورد پسندش بوده نشان داده است؟ اگر ما فیلم مورد علاقه مخاطب را بسازیم، مخاطب حاضر است ۱۲ شب تا یک بامداد وقت بگذارد و فیلم ببیند. جالب است بدانید که در پردیس سینمایی هدیش ۵ روز آپارات سینما خاموش نشد. کجای دنیا چنین رکوردی وجود دارد؟ پس اگر‌ ما محصولمان را بر اساس ذائقه مخاطب ارایه دهیم، مخاطب پای کار است اما وقتی چنین محصولی نیست، مخاطب هم نداریم. نمی‌خواهم بگویم به دلیل شرایط کشور مخاطب به سینما نمی‌آید، خیر اما همین افرادی را که در ۲ هفته گذشته سینما رفته‌اند،نگاه کنید، متوجه خواهید شد مخاطب در این شرایط هم پای سینما می‌آید. پس باید برای مخاطب فیلم تولید کنیم. ما در بدترین شرایط ممکن هم مخاطبمان را داریم.

ساداتیان درباره گردش مالی سینما گفت: ساده‌ترین راه این است که بگذارند سینما مسیر اصلی خود را طی کند و مردم سالی یک‌بار به سینما بروند، می‌شود ۸۰ تا ۹۰ میلیون نفر مخاطب و این یعنی ۶ تا ۸ هزار میلیارد تومان گردش مالی برای سینمای ایران و اگر این گردش مالی ادامه پیدا کند، منِ سینمادار و تهیه‌کننده دستم در جیب خودم است و هیچ نیازی به دولت ندارم و با پولی که در سینما دستم را می‌گیرد کار با شرایط بهتری می‌سازم. اما وقتی اقتصاد سینما ضعیف می‌شود، شرایط تغییر می‌کند. ۲ هزار میلیارد فروش سال گذشته، هزار و ۵۰۰ میلیارد برای فیلم طنز و ۵۰۰ میلیارد آن برای ۲ فیلم اجتماعی بوده است. زمانی که فیلم «متری شیش و نیم» را ساختم، گران‌ترین فیلم آن زمان بود اما ضرر نکردم و جامعه هم به آن علاقه پیدا کرد. این تصورات غلط است که فیلمسازی نباید گران باشد و اگر بگذاریم سینما مسیر خود را طی کند، ما اقتصاد شکوفایی خواهیم داشت.

این تهیه‌کننده سینما تاکید کرد: ما در چهار سال گذشته تقریبا حضور بین‌المللی خود را از دست داده بودیم. خودمان با دست خودمان شرایطی ایجاد کردیم که فیلم‌های زیرزمینی شروع به تولید کردند. امسال با ضوابط جمهوری اسلامی فیلم ساختیم و بالاخره به جشنواره کن رفتیم. بالاخره یک اثر زنده و پویا نقد و درباره آن حرف زده می‌شود. هر کس تعابیر متفاوتی از فیلم دارد اما خب حداقل این فیلم توانست پرچم جمهوری اسلامی را در محافل فرهنگی به اهتزاز درآورد و دوباره اسم سینمای ایران را مطرح کند. ما از ظرفیت سینمای ایران می‌توانیم پول دربیاوریم و بار فرهنگی کشور را در محافل بین‌المللی به نمایش بگذاریم.

سینمای ایران اعتماد به نفسش را از دست داد

سیدجمال ساداتیان از سمت و سوی سینمای ایران‌ گفت: ما آنقدر توی سر سینمای ایران زده‌ایم که همانند بچه‌ای اعتماد به نفس خود را از دست داده و یک خود سانسوری ناخواسته حاکم شده است. امسال که کمی فضا باز شده است،  قطعا در جشنواره فیلم فجر با فیلم‌های سر و شکل داری‌ که می‌توان اسمش را فیلم گذاشت، مواجه خواهیم شد.

امیر قادری خطاب به سیدجمال ساداتیان پرسید: فکر نمی‌کنید در حال حاضر وضعیت تولید فیلم برای جشنواره فجر پیش رو، بسیار اندک است؟

ساداتیان پاسخ داد: من از فیلم «متری شیش و نیم» تا زمانی که «زن و بچه» را ساختیم، کار نکردم چراکه ۲ فیلم ارایه دادم و زمانی که رد شد متوجه شدم هیچ جایگاهی در دولت سیزدهم ندارم و سکوت کردم. آقای روستایی بعد از «برادران لیلا» سه سال فیلم نساخت و ولی همین کارگردان امروز با تمام قوا در تلاش است تا پاییز امسال فیلمبرداری فیلم بعدی خود را شروع کند. دلیلش جز این است که امید پیدا کرده و بستر را فراهم می‌بیند؟ وقتی جنگ تمام شد، مرحوم هاشمی اعلام کرد هر فردی طرح توسعه خود را ارائه کند، بخشی از هزینه آن را دولت تقبل می‌کند. امروز اما در سینما چنین نگاهی نیست. از بالا تا پایین کشور را رفته‌ام اما دریغ از اینکه تسهیلاتی از دولت گرفته باشم. چرا باید اینطور باشد؟ بحث بنده این است که سینما در بحث حاکمیت بسیار غریب و رابطه با آن قطع است.

اگر دولت حمایت نمی‌کند، دلیل امرونهی‌اش چیست؟

وی با اشاره به اوقات فراغت مردم گفت: به ما می‌گویند روزتان را به سه قسمت تقسیم کنید. کار، استراحت و تفریح و سرگرمی‌. ما برای اوقات فراغت مردم چه کرده‌ایم؟ یک سالن کنسرت بخش خصوصی داریم؟ چند سالن تئاتر استاندارد در تهران توانستیم بسازیم؟ می‌خواهیم سالن نمایش بسازیم باید با تمام حاشیه ها کنار بیاییم، خب دولت کجاست؟ اگر حمایت نیست چرا اینقدر دخالت و امر و نهی می‌کند؟

در ادامه این نشست، مهدی کرم‌پور در‌ پاسخ به این سوال که چه ایده‌هایی برای دوره جدید مسئولیت در شورای صنفی نمایش دارد؟‌ عنوان کرد: خاطرم هست سال ۸۸ بدترین سال اکران فیلم‌ها بود. ما گفتیم در ماه رمضان از اذان تا اذان مردم به سینما بروند و فیلم ببینند، فیلم‌هایی را که مردم دوست دارند، ببینند و مردم استقبال می‌کردند. بعدها پردیس‌های سینمایی ساخته‌ شد و توسعه آن‌ها هم داستانی داشت که سینما طبق آن پیش رفت. میدان تجریش سینما نداشت اما تصمیم بر این شد در پاساژ ارگ سینما بزنند. یا پاساژ گالریا مغازه‌هایش را تعطیل و تبدیل به سالن سینما کرد.

در ادامه، قادری گفت: قبول دارید که یکی از مشکلات ما سینمای محله است؟

کرم‌پور‌ بیان کرد: در دنیا این را از دست داده‌ایم؛ چون در سینماهای جهان مسئله مال‌ها هستند. الان در آمریکا صاحبان تک سالن‌ها، همه سینماهای‌شان را برای فروش گذاشته‌اند. یعنی سینمایی ۱۰۰ ساله پُرفروش بوده اما الان برای فروش گذاشته شده است. الان روش برخورد با مردم مهم است و باید این به رسمیت شناخته شود. در شرق تهران سینما محله داریم و همین الان مسئله است. امروز رفتار مردم عوض شده است، امروز مسئله پارکینگ داریم و مخاطب دنبال پارکینگ است، دنبال این است که برای تماشای فیلم بچه خود را به کجا بسپارد؟ این مسائل به نوعی معضل شهری است.

اجرای ایده شناوری قیمت بلیت سینماها

وی با اعلام این خبر که ما باید بلیت شناور را اجرایی کنیم و به زودی این کار انجام خواهد شد، گفت: ما بلیت را در ۴ قیمت خواهیم داشت. صبح‌ها برای دانشجویان، یک روز نیم‌بها، پایان هفته و قیمت سانس‌های معمولی خواهیم داشت. این مقدار قیمت سینما یک رفتار ‌کمونیسمی است.

نوروزی تاکید کرد: یک پژوهشی انجام دادم و قوانین اکران از اندونزی تا کره جنوبی و فرانسه را مطالعه کردم، هیچ کجای جهان قوانین اکرانش مانند ما نیست. کجای دنیا دولت می‌تواند به یک صنف بگوید چه چیزی بفروش، چه زمانی بفروش، به چه کسی بفروش و به چه قیمتی بفروش!؟ این از کمونیستی هم کمونیستی‌تر است!

کرم‌پور در ادامه‌ گفت: نگهداری این وضعیت برای یکسری از افراد سود دارد. ما چرا توسعه پیدا نمی‌کنیم؟ چون یکسری افراد ضدتوسعه هستند و نگهداری این وضعیت برایشان سودآور است. ما هیچ نهادی در ایران نداریم که حافظ حقوق مخاطبان باشد. برای مثال برخی سینماداران پروژکتور Dخود را خاموش می‌کنند. یا وقتی در پلتفرم‌های دنیا به نتفلیکس ۷ دلار پول می‌دهید به شما تبلیغات نشان نمی‌دهند. شما امروز به پلتفرم‌های داخلی پول‌ می‌دهید تبلیغات هم می‌بینید، پول اشتراک و بسته اینترنت نیز از شما می‌گیرد! یک نفر در این کشور نمی‌گوید ضامن حقوق مخاطب کیست؟ ما در شورای صنفی قول می‌دهیم حقوق مخاطب را رعایت کنیم.

سپس سجاد نوروزی بیان کرد: ما در ‌پردیس آزادی انواع و اقسام مالیات‌ها را پرداخت می‌کنیم؛ ارزش افزوده، مالیات بر درآمد، مالیات بر اجاره، مالیات عملکرد کلی، عوارض‌های مختلف، تعرفه برق فرهنگی و… به من می‌گویند کنتور برق شما فرهنگی و فقط برای روشنایی است و برای هواکش و خنک‌کننده سالن نیست! گردش مالی سینما حدود ۲۰۰ میلیارد تا نهایت ۳۰۰ میلیارد تومان ارزش افزوده دارد که پول آسفالت دو تا کوچه می‌شود! اما با این رقم می‌توان تجهیزات سینمای ایران را تکمیل کرد. من پیشنهاد تشکیل صندوق توسعه سینما را در این زمینه داده‌ام تا این پول‌ها دوباره به خود سینما بازگردد.

وی افزود: پرده سینمای ما در بهترین حالت فول اچ‌دی است که در دنیا این پرده منقضی شده است. سینمای هند، که به عنوان نماد تضاد طبقاتی از آن یاد می‌شود، سیستم نمایشی متفاوت دارد و دیگر با این کیفیت فیلم‌ها را اکران نمی‌کنند. بر اساس بررسی‌هایی که انجام دادم در تمام دنیا دولت زیرساخت فرهنگ و هنر را تضمین و در تجهیزات کمک می‌کند اما در محتوا ورود نمی‌کند. سینما پول آب و برق خود را می‌دهد؛ اما تجهیزات از سوی دولت تامین می‌شود تا بتواند به مردم سرویس ارایه دهد. اساسا این ‌یک ‌لاین امنیت ملی در کشورهای مختلف است.

سیدجمال ساداتیان درباره سالن‌های سینما نیز عنوان کرد: ما دفتر پخش داریم و بالاخره لازمه هر دفتر پخشی داشتن سالن سینما است. همچنین تجربه ‌سینما‌داری هم داشته‌ام. اکنون در حال ساخت سینمایی هستیم ‌اما به دلیل مشکلات اقتصادی هنوز به اتمام نرسیده است‌. توضیحات دوستان را تایید می‌کنم و دولت نه تنها کمک نمی‌کند، بلکه بیشتر دخالت می‌کند.

رکوردشکنی با اکران دو فیلم اجتماعی خوب

در ادامه این بحث مهدی کرم‌پور توضیح داد: در دوره‌ای گفتند هر فرد به اندازه مکان فرهنگی‌ای که می‌سازد، مالیات و عوارض شهرداری به آن تعلق نمی‌گیرد.‌ در این شرایط مدیر آن مکان می‌توانست به جای مالیات پروژکتور درست کند. این چیزی است که از نهاد دولت و مجلس می‌خواهیم و سینما می‌تواند خودش خودش را درست می‌کند. هفته گذشته یکبار رکورد مخاطب و یکبار رکورد فروش را شکستیم چراکه ۲ فیلم اجتماعی خوب با هم اکران شدند.

امیر قادری مطرح کرد: فیلم پُرفروش اول به فیلم پُرفروش دوم کمک کرده و تجربه سینمای ایران بارها این مساله را ثابت کرده است. به‌عنوان مثال فروش «فسیل» به فیلم «هتل» کمک کرد.

کرم‌پور هم تأکید کرد: مخاطب خود انتخاب می‌کند و لازم نیست به او زور کنیم که چه چیزی را ببینند. آقای ساداتیان به‌عنوان تهیه‌کننده «زن و بچه» جرئت کرد که فیلم خود را در کنار «پیر پسر» به نمایش گذاشت. باید مخاطب را به رسمیت شناخت و اگر تنوع بدهیم به سبد اکران شاید شرایط درست شود.

ساداتیان اظهار کرد: یک زمان‌هایی برای سینما وقت مرده و زنده در نظر می‌گرفتند به‌عنوان مثال به فصل زمستان وقت مرده سینما می‌گفتند اما دیدیم که در ایام زمستان چه فیلم‌هایی اکران شد و رکورد فروش را زد. این مساله به خود فیلم باز می‌گردد. مخاطب وقتی به فیلمی که دوست دارد، برسد قطعا برای آن وقت می‌گذارد.

حاکمیت باید مروج تکنولوژی باشد

ساداتیان در پاسخ به سوالی درباره نقش هوش مصنوعی در تولید سینما بیان کرد: حاکمیت باید به این مساله فکر کند و مروج تکنولوژی باشد. متاسفانه در ایران ما مروج تکنولوژی نیستیم و هر کس باید خود به دنبال آن برود. من خودم نسبت به این مساله عقب هستم اما چون پسرم به این تکنولوژی واقف است و روی آن تامل دارد، یک فیلم ۱۰ دقیقه‌ای نیز با هوش مصنوعی تولید کرده است. البته این تکنولوژی گران است و ریزه‌کاری هم زیاد دارد. ما دانش آن را در ایران داریم اما سرمایه‌گذاری زیادی می‌خواهد چون مدام به روز می‌شود. اینکه سینما چه قدر توان دارد که از این تکنولوژی استفاده کند، باید بررسی کرد اما قطع به یقین باید به آن برسیم. دولت هم پتانسیل اقتصادی لازم برای حمایت را ندارد. اما اگر اجازه بدهند فیلم‌های فاخرتر بسازیم که بتواند از دنیای اقتصادی داخل فراتر رود و خارج از کشور خودی نشان بدهد، پتانسیل اقتصادی سینمای ایران بیشتر و درهایی برایش باز می‌شود.

مهدی کرم‌پور در ادامه نشست درباره طرح‌های اجرایی خود در دور جدید فعالیت شورای صنفی نمایش مطرح کرد: در یک برنامه یکساله قصد دارم این مورد را کلید بزنم که هر وقت فیلمی کلید خورد باید بگوید کی می‌خواهد اکران کند. از تمام دفاتر پخش در هفته گذشته خواستم لیست همه فیلم‌هایی که می‌خواهند در سال اکران کنند همراه با تاریخ به من بدهند. این وضعیت و همچنین اکران بر اساس سرگروه‌ها باید پایان پیدا کند. این موارد باقی مانده از دهه ۶۰ است. یکسری موارد دارای رانت است و انحصار ایجاد می‌کند که باید جمع شود. متاسفانه سینمای ایران آر اند دی ندارد و به روز نمی‌شود.

محفل‌گرایی عقب‌مانده با روکش روشنفکری!

سجاد نوروزی هم خاطرنشان کرد: متاسفانه عده‌ای جلوی ورود کارگردان، تهیه‌کننده، سینمادار جدید و… را به سینما می‌گیرند تا منافع خودشان تحت تاثیر قرار نگیرد و بازار در ذهن خودشان کوچک بماند. در این شرایط بازیگران ۴۲ و ۴۳ ساله، نقش دختر ۲۲ ساله را بازی می‌کنند. این مساله یک جور محفل‌گرایی بدوی و به شدت عقب‌مانده با روکش روشن‌فکری ایجاد می‌کند. چگونه است که در میان این همه استعداد، یک بازیگر همزمان ۵ سریال در شبکه نمایش خانگی دارد. سال ۵۶ سینمای ایران ورشکست شد چون محمدعلی فردین با ۴۳ سال سن نقش جوان ۲۰ ساله را ایفا می‌کرد!

وی ادامه داد: در بیانیه کانون کارگردانان به شورای صنفی با تمام احترامی که برای دوستان قائلم می‌بینیم سطح مسائل سینمای ایران به کجا رسیده که چند نفر متولد ۳۰ و ۴۰ می‌خواهند هژمونی دهه ۷۰ را حفظ و به طریق ممکن برای سینما مساله تولید کنند. اینگونه افراد بیشتر وقتشان صرف حل کردن نزاع بین دیگران می‌شود. سوال اینجاست چند درصد این بیانیه‌ها به توسعه و دغدغه توسعه‌یافتگی ربط پیدا می‌کند؟ خیل عظیمی از استعدادها در حال هدررفت است و این مایه تاسف است.

مدیر پردیس سینمایی آزادی عنوان کرد: در صنعت نمایش خانگی پول و محفل‌گرایی مقدمه بر خلق یک اثر هنری شده و واقعا این صنعت شکست خورده است. افراد برای تماشای یک اثر در اکران آنلاین، باید یک بار پول اشتراک دهند، یکبار پول ترافیک اینترنت و یک بار معادل پول بلیت سینما و تنها ۸ ساعت فرصت تماشای اثر را دارند! هیچ کجای دنیا چنین چیزی نیست. این مساله از توهین به مخاطب گذشته بلکه هجمه و اعلان جنگ با مخاطب است. کاربران سه پلتفرم اصلی به ۱ میلیون و ۱۰۰ هزار نفر نمی‌رسند و صورت مالی همه آن‌ها زیانده هستند. کجای دنیا چنین صنعتی با این حجم زیان سرپا می‌ماند؟ متاسفانه با این شرایط جامعه دومی تشکیل شده که حساب خود را از تمام شئونات رسمی جدا کرده است و اوقات فراغتش را با آثار خارجی پُر می‌کند.

امیر قادری هم در پایان این نشست خاطرنشان کرد: من چند اثر که متعلق به نمایش خانگی بود، تماشا کردم اما واقعا نمی‌توانم به کسی توصیه کنم که پای این آثار بنشیند. ما در سینما، سمفا را برای شفاف‌سازی و آمار مخاطب داریم اما در نمایش خانگی مشخص نیست این آماری که پلتفرم‌ها ارایه می‌دهند، از کجا می‌آید؟

سلسله نشست‌های «سینما رو به آینده» با هدف واکاوی چالش‌های پیش‌روی آینده سینمای ایران به صورت ماهانه و به همت سازمان سینمایی سوره برگزار می‌شود.

نوشته نهمین نشست «سینما رو به آینده» برگزار شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در این نشست‌ سیدجمال ساداتیان تهیه‌کننده سینمای ایران، مهدی کرم‌پور رئیس جدید شورای صنفی نمایش و سجاد نوروزی از جمع سینماداران حضور خواهند داشت.

بدین ترتیب این نشست تخصصی، شنبه ۱۱ مردادماه رأس ساعت ۱۷:۳۰ تا ۱۹ در سالن «شهر خاطره» پردیس سینمایی آزادی برگزار می‌شود.

نوشته بررسی نسبت گیشه با سینمای ایران در «سینما رو به آینده» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

میز سینمای ایران این قسمت از برنامه به فیلم «صبح اعدام» اختصاص دارد که امیر قادری و جواد طوسی در حضور بهروز افخمی به عنوان مهمان میز و کارگردان فیلم، «صبح اعدام» را مورد نقد و بررسی قرار می‌دهند.

سعید خانی و مهدی صباغ‌زاده در میز پرونده ویژه به موضوع «مهندسی اکران» می‌پردازند.

در میز سینمای جهان نیز رضا صدیق و محمدجواد فراهانی فیلم سینمایی «جنگاوری» (Warfare) به کارگردانی ری مندوزا و الکس گارلند را نقد می‌کنند.

برنامه سینمایی «هفت» به تهیه‌کنندگی محمدحسین تنکابنی و با اجرای بهروز افخمی جمعه شب‌ها ساعت ۲۲ روی آنتن شبکه نمایش ‌می‌رود.

نوشته نقد و بررسی «صبح اعدام» در برنامه «هفت» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

رامتین شهبازی، محمدرضا مقدسیان، امیر قادری، هادی مقدم‌دوست و آنتونیا شرکا که از اساتید و منتقدین حوزه سینما هستند، اعضای هیات داوران دومین جایزه نقد سریال‌های شبکه نمایش خانگی را تشکیل می‌دهند.

آثاری که در این مسابقه شرکت داده شده‌اند، سریال‌هایی است که در سال ۱۴۰۳ از سکوهای نمایش خانگی پخش شده و پایان یافته‌اند.

علاقمندان برای حضور در این مسابقه تا ۲۳ اردیبهشت  ۱۴۰۴ فرصت دارند تا نقدهای خود را ارسال کنند. هر فرد تنها مجاز به ارسال یک نقد حداکثر دو هزار کلمه‌ای در قالب فایل ورد است.

برای اطلاع از آخرین اخبار دومین جایزه نقد سریال‌های شبکه نمایش خانگی، می‌توانید به سایت dozistgah.ir مراجعه کنید.

نوشته اعلام اسامی داوران مسابقه نقد‌ سریال‌های نمایش خانگی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

این برنامه که روایت قصه‌های سینمایی را برعهده دارد، متمرکز بر سینمای جهان و بر اساس موضوعاتی خاص مطرح‌ترین آثار سینمای دنیا را مرور خواهد کرد.

پژوهش و نویسندگی این برنامه را امیر قادری برعهده دارد.

نوشته روایت قصه‌های سینما در «سینماچی» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

ابتدای این جلسه محمود گبرلو در پاسخ به این پرسش امیر قادری که چرا جشنواره امسال پُرحاشیه بوده است، عنوان کرد: فکر می‌کنم امسال نسبت به سال‌های قبل، بهترین تیم هیات انتخاب را داشتیم چراکه اعضای آن از اهالی سینما بودند. در حالی که اعضای هیات انتخاب سال‌های گذشته از مجموعه مدیریتی انتخاب می‌شد و نهایت یک یا دو فیلمساز در کنار آنها بودند که نسبتشان به جریان مدیریتی نزدیک بود. زمانی که وارد جلسه شدم نمی‌دانستم اعضا چه کسانی هستند اما پس از ورود متوجه شدم که همه سینماگر هستند و همان لحظه ورود به جلسه از اعضایی که انتخاب شدند، راضی بودم. چون در جمع عده‌ای فیلمساز بودند و همچنین بازیگر نسل جوان و منتقد حرفه‌ای سینما نیز داشتیم. فکر می‌کنم این اولین بار بود که ۲ منتقد؛ یعنی من و آرش خوشخو در هیات انتخاب بودیم. می‌خواهم بگویم که آقای منوچهر شاهسواری به عنوان دبیر جشنواره فجر ۴۳ هیچ دخالتی در انتخاب‌ها نداشتند و به ما گفتند هرچه شما انتخاب کنید، ما همان کار را می‌کنیم.

امیر قادری مطرح کرد: من به عنوان منتقد معتقدم که سطح فیلم‌های جشنواره امسال یعنی فجر ۴۳ از دوره‌های قبل پایین‌تر بود. این تعداد آثاری که در جشنواره حضور داشت، چه قدر سلیقه هیات انتخاب بود و چه قدر به سیاست وفاق و… باز می‌گشت؟

گبرلو پاسخ داد: گمان نکنیم که فیلم‌هایی که در بخش مسابقه‌ بود و خارج از مسابقه دیده شد، تولیدات هیات انتخاب، هیات داوران و یا دبیر جشنواره است. جشنواره محل گذری برای ورود به بازار داخلی و خارجی است. پس ما نباید به این هیات‌ها نقد داشته باشیم که چرا فیلم‌ها ضعیف بود. ما ۹۲ فیلم را که طبق قوانین می‌توانستند در جشنواره شرکت کنند، دیدیم و از میان ۹۲ فیلم به نظر ما فیلم‌هایی که اکران شد از سایر آثار بهتر بود. نمی‌توان گفت باب میلمان بوده‌اند. ما از همان ابتدا از ۹۲ فیلم، ۴۰ اثر را بدون بحث رد کردیم. ۹ فیلم هم با رای قاطع همه اعضا رای آورد و این نشان می‌داد که ما مجبوریم بقیه آثار را طبق رای‌گیری انتخاب کنیم و ۹ فیلم دیگر با ۶ رای قاطع به جشنواره راه پیدا کرد. برای مابقی آثار ما به رای ۴ و ۵ رسیدیم و این در حالی بود که ما مجبور بودیم ۳۳ فیلم را انتخاب کنیم.

وی افزود: فراموش نکنیم که ما هر سال در جشنواره ۳۳ فیلم داشتیم به این شکل که ۲۲ فیلم در بخش مسابقه و ۱۱ فیلم اولی. البته در فجر ۴۳، ۳۳ فیلم برای بخش مسابقه انتخاب شد بدون احتساب انیمیشن‌ها. آقای شاهسواری گفت سیاست ما این است که جشنواره به انیمیشن توجه ویژه داشته باشد؛ برای همین ۴ انیمیشن انتخاب دبیر جشنواره بود. در نهایت می‌توان گفت انتخاب اولیه ما ۱۸ فیلم بوده و بقیه با رای‌گیری به جشنواره راه پیدا کردند. ما هیچ سفارش، تاکید، حمایت و پیشنهادی از سوی هیچکس نداشتیم. در جلسه آخر همه نظر خودشان را بیان کردند و آقای شاهسواری صرفا در آن جلسه قوانین را برای ما مرور کردند و به هیچ وجه توصیه‌ای برای رد یا قبول فیلم نداشت. ما قرار بود ۱۰۴ فیلم ببینیم اما در نهایت ۹۲ اثر را مشاهده کردیم و جالب است بدانید از میان این آثار، فیلم‌هایی بودند که برای دومین بار در جشنواره شرکت می‌کردند؛ مثلا فیلم‌هایی داشتیم که اسمشان را عوض و یا با تغییراتی دیگر دوباره در جشنواره شرکت کرده بودند.

سال آینده سال خوبی برای سینمای ایران نیست

امیر قادری بیان کرد: برای من سوال است که وقتی کیفیت فیلم‌های جشنواره امسال پایین بوده پس آن ۶۰ فیلم دیگر چقدر اوضاعشان خراب است. در واقع فکر می‌کنم اغلب این فیلم‌ها دنیا و آخرت را ندارند و به اکران عمومی هم نرسند.

گبرلو تصریح کرد: من به عنوان کسی که ۹۲ فیلم دیدم، می‌خواهم این را بگویم که سال آینده سال خوبی برای سینمای ایران نیست. چراکه این فیلم‌ها به لحاظ ساختار و مضمون برای مخاطب امروز جذاب نیست. بعد از شیوع ویروس کرونا و ورود پلتفرم‌ها آگاهی مخاطب نسبت به مضمون و ساختار فیلم افزایش پیدا و ذائقه مخاطب تغییر کرد. یکی از دلایلی که منتقدان انقدر از سینما ناراضی هستند، بالا رفتن توقعشان از فیلمساز است. فیلمساز ما به لحاظ ساختاری، قدرت بالایی دارد اما کسانی که برای تولید سینمای ایران برنامه‌ریزی می‌کند، عقب‌تر از تماشاگر و فیلمساز است. باز هم تکرار می‌کنم که فیلم‌های جشنواره محصول هیات داوران و انتخاب و دبیر جشنواره نیست؛ فیلم‌های امسال محصول سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی چند سال گذشته است که به اینجا رسیده. ما باید بررسی کنیم که چرا سینمای ایران پسرفت کرده است وگرنه فیلمسازهای ما عقب نیفتاده‌اند. شما الان کارگردان‌های فیلم‌اولی را ببینید متوجه این موضوع می‌شوید. ما سال‌های گذشته فیلم‌های کارگردانان اولی را با ارفاق می‌دیدم اما الان اوضاع برعکس شده است و با دقت بیشتری آن را دنبال می‌کنیم.

امیر قادری یادآور شد: دقیقا این موضوع در فیلم کوتاه هم وجود دارد. من در سال آینده آنقدر که منتظر جشنواره فیلم کوتاه هستم، منتظر جشنواره فجر نیستم. سینماگر ما هوشمند است و گیر ما اتاق فکرهای سینماست. ذکر این نکته خالی از لطف نیست یکی از چیزهایی که باعث شد جشنواره امسال ضربه بخورد، سیاست راضی کردن همه بود. من فکر می‌کنم راضی کردن گروه‌های مختلف باعث می‌شود که گل نهایی را نتوان زد.

جشنواره فجر نیازمند تغییر در ماهیت و ساختار است

مهدی کرم‌پور درباره این موضوع گفت: ابتدا باید بگویم که جشنواره فیلم فجر شبیه هیچ جشنواره‌ای در دنیا نیست. در جشنواره کن هم وقتی ۲۰ فیلم از سراسر دنیا انتخاب می‌شود که برترین‌ها هستند، بازهم عده‌ای هستند که با تماشای فیلم هو می‌کشند. پس باید اینگونه فکر کرد که در هیچ‌جای جهان امکان ندارد در یک سال، ۳۳  فیلم خوب ساخته شود و امکان رسیدن به این فرمول محال است. این جشنواره حتی محصول این دولت نیست بلکه وارث دولت قبل است. ما در یک تسلسل اشتباه هستیم و مهم نیست در اینجا چه کسی رییس شود چون بعد از گذشت چند وقت مدیران ما به یک ماشین امضا تبدیل می‌شوند که در سیستم غلطی کار می‌کنند و اینگونه امکان ندارد به رستگاری برسیم. هیچ جشنواره‌ای در دنیا هیات انتخاب ندارد و بر اساس سیاست‌گذاری فیلم‌های هر سال را انتخاب می‌کنند. البته که سیاست‌گذاری آن‌ها سالانه متغیر خواهد بود.

وی ادامه داد: به عنوان مثال من در سال ۱۳۸۱ فیلم «جای دیگر» را ساختم که در اوج دوره اصلاحات، ۱۸ مورد اصلاح به فیلم خورد و من آنها را اجرا نکردم. در ۲۲ بهمن همان سال و در روز آخر جشنواره این اثر برای سینمای رسانه اکران شد. من این فیلم را برای جشنواره‌های خارجی فرستادم و سال بعدش که می‌خواستم مجدد به جشنواره فیلم فجر ارایه دهم، به من گفتند چون فیلم در جشنواره‌های خارجی اکران شده است، در بخش جشنواره جشنواره‌ها فیلمم را نمایش می‌دهند. آن سال یعنی ۸۲ فیلم من، عباس کیارستمی و سمیرا مخملباف را در این بخش گذاشتند که غیررقابتی بود. یا قبلا در جشنواره فجر، بخش کارگردان‌های فیلم‌ اول و فیلم دوم وجود داشت که وقتی آن را مرور می‌کنیم، متوجه می‌شویم که این قانون‌ها هیچ ضرورتی نداشت. ما امسال فیلم‌هایی داشتیم که بدون پروانه ساخت و صرفا ویدئویی در بخش مسابقه سینمای ایران جشنواره فجر ۴۳ شرکت کردند. یا آثاری که قبلا در جشنواره‌های خارجی نمایش داده شدند، برخلاف سالهای گذشته امسال به فجر آمدند.

گبرلو خاطرنشان کرد: بله. فیلم‌های «فریاد» و «آبستن» بدون پروانه ساخت سینمایی و صرفا ویدئویی در بخش مسابقه سینمای ایران جشنواره فجر ۴۳ شرکت کردند. البته امسال این قانون وضع شد که فیلم‌های ویدیویی و سینمایی با هم می‌توانند در جشنواره فجر نمایش داده شود.

کرم‌پور افرود: من اصلا با فیلم‌های ویدئویی مشکل ندارم و حتی معتقدم که پروانه ساخت باید جمع شود چراکه امروزه همه فیلم‌ها دیجیتال است و می‌شود با یک کلیک فیلم‌ها را به جشنواره فرستاد. اما بحثم این است که این سیستم خودش را آپدیت نکرده و همانگونه‌ای است که در دهه ۷۰ بود. در دهه ۶۰ طراحی درستی برای ساخت سینمای ایران انجام شد. اما الان دوران بسیار فرق کرده است و تمام این سازمان‌ها باید تغییر ماهیت و ساختار بدهند و جشنواره فجر نیز از این امر مستثنی نیست. تا زمانی که وضعیت اینگونه باشد، ما هر سال خروجی بدتری از جشنواره فجر خواهیم گرفت چون خودش را با مقتضیات زمانه و جشنواره‌ای در رده جهانی نمی‌تواند هماهنگ کند.

فجر ۴۳ بهترین جشنواره به لحاظ مخاطب بود

در ادامه نشست، سجاد نوروزی بیان کرد: بین ظرف و مظروف باید تفاوت باشد. شما نمی‌توانید در ظرف شاهنشاهی، مظروف جمهوری اسلامی را قرار دهید. ساختارهای حاکمیتی ما و مدیریت برنامه‌مان همانی است که در دهه چهل بود. آقای کرم‌پور دقیق گفتند که ساختار ما مربوط به دهه ۷۰ است. اگر بخواهیم از منظر جامعه‌شناسانه به قضیه نگاه کنیم، ایران بعد از آبان ۹۸ یک ایران است و ایران قبل از آبان ۹۸ یک ایران دیگر و این اصلا به دولت ربطی ندارد. در چنین جامعه‌ای که مرتب خاصیت خرده جنبشی دارد و به شدت طیفی است، شما می‌‌خواهید با سازوکار دهه ۷۰ سینما را مدیریت کنید و توقع دارید که جواب هم بگیرید و حتی نسبت به اعتراضات هم ناراحت می‌شوید. از نظر من از سال ۹۸ که در سینما آزادی مشغول به کار هستم، فجر ۴۳ بهترین جشنواره به لحاظ مخاطب بود. من سرمست بودم مخاطبی که از سینما رفته، دوباره به آن برگشته است.

قادری یادآور شد: من در سال ۱۳۹۸ و قبل از کرونا این را گفتم که سینمای ایران به پایان رسیده است. سینمای ایران قبل از کرونا و تحریم‌ها به پایان رسید و فیلم‌های کمدی هم با نیم ساعت شوخی نمی‌فروخت.

نوروزی تصریح کرد: ما فیلم‌هایی در سال ۱۳۹۸ داشتیم که مردم بعد از تماشای فیلم می‌خواستند پولشان را پس بدهیم؛ چون فکر می‌کردند وقتشان با دیدن آن تلف شده است. ابتدای سال ۹۸ فیلم‌های «متری شش و نیم»، «سرخپوست» و «شبی که ماه کامل شد» را روی پرده سینماها داشتیم که هر کدام یک اتفاق خوب و مهمی را رقم زدند اما این اندوخته تمام و در پایان تابستان ۹۸ این شیب نزولی شد. بدین ترتیب در جشنواره فجر ۱۳۹۸ سالن‌های ما کلا خالی بود و نهایت از سه یا چهار فیلم استقبال شد. این وضعیت تا سال ۱۴۰۰ کمابیش ادامه داشت و برخی از سالن‌های ما خالی بود و نمایش لغو می‌شد چراکه مخاطب نداشتیم. این جشنواره یعنی فجر ۴۳ من را خرسند کرد چراکه توانست مخاطب را با خود همراه کند. من صادقانه تحلیلی برای این اتفاق ندارم و البته معتقدم به دبیر و افراد ربطی نداشت.

وی ادامه داد: زمانی که ماهیت توسعه نیافته باشد ما در این جلسه به جای اینکه بررسی کنیم چطور شد که مخاطب دوباره به جشنواره برگشته است، درباره این صحبت می‌کنیم که چطور این همه حاشیه ایجاد شد. توسعه‌نیافتگی در ماهیت کارهای اجرایی و هنری یک لوپ بی‌پایان است و نقطه پایان ندارد. امسال جشنواره فجر نشان داد که با این وضعیت نمی‌توان ماهیت یک رخداد هنری را با نگاه کلاسیک محقق کرد. ما همواره در حال اختراع چرخ هستیم که نزد ما ایرانیان است.

امیر قادری خاطرنشان کرد: مردم همواره سینما را می‌بخشند و دوباره سرخورده می‌شوند.

فیلم اجتماعی برای جامعه در حال توسعه‌ راهگشا است

گبرلو در ادامه با اشاره به اینکه برای تغییر در برگزاری جشنواره باید آیین‌نامه‌ها را دوباره بررسی کرد که مساله‌اش شفاف نبودن آن است، گفت: اینکه امسال هیجانی برای جشنواره ایجاد شده به دلیل سال‌های گذشته است. ما در تحلیل جشنواره یا باید با آیین‌نامه و یا جشنواره‌های خارجی و دوره‌ پیشین فجر پیش برویم. من فکر می‌کنم مردم با توجه به سال قبل این استقبال را داشتند. ما سال قبل دبیری داشتیم که کارش فقط ایجاد تنش بود. زمانی که چهار پنج نفر از هنرمندان ترجیح دادند در جشنواره فجر شرکت نکنند، دبیر جشنواره آن را به همه تعمیم داد. خود همین موجی را ایجاد کرد که هنرمندان با جشنواره فجر قهر هستند. من این موضوع را نتیجه نابلدی و کج فهمی می‌دانم. از سوی دیگر در اولین روز جشنواره فجر ۴۲ با فریاد یکی از کارگردانان شروع شد و جدا از آن فیلم‌های ارگانی زیادی در آن رویداد وجود داشت. هیات انتخاب فجر ۴۳ ۲۲ فیلم اجتماعی را انتخاب کرد، در حالی که سال‌های قبل به این شکل نبود. ما در هیات انتخاب این تصمیم را گرفتیم که فیلم اجتماعی به هر طریقی باید دیده شود و این نوع فیلم برای جامعه در حال توسعه‌ راهگشا است.

امیر قادری بیان کرد: در جلسات قبلی سلسله نشست‌های «سینما رو به آینده»، آقای علی ملاقلی‌پور مهمان ما بود و گفت زمانی که پدر من فیلم جنگی می‌ساخت، جنگ بخشی از اجتماع بود و فیلم جنگی همان فیلم اجتماعی بود. اما در حال حاضر سازمان‌ها و ارگان‌ها لازم نیست حتما خودشان را در فیلم جنگی معرفی کنند.

گبرلو یادآور شد: ما امسال چیزی حدود سه تا چهار فیلم جنگی را به دلیل ساختار ضعیفی که داشتند، رد کردیم و این فیلم‌ها مربوط به ارگانی مانند روایت فتح بود. اما از آن طرف فیلم اجتماعی که احتمال می‌دادیم شورای نظارت ممکن است آن را رد کند، انتخاب کردیم. اینکه چرا امسال فیلم‌ها ضعیف بودند، بحث دیگری است. زمانی که فیلم دیده شد، همه متوجه شدند که فیلم‌ها ضعیف است اما پیش از جشنواره اشتیاق تماشای فیلم‌ها وجود داشت به این دلیل که دولت چهاردهم و جریان حاکمیت سال گذشته احساس کرد که در حال زمین خوردن است. پس با تغییر نگرش امسال از جمع صنوف سینمایی یک دبیر انتخاب کرد که اهل تعامل و گفتگو باشد. در مجموع هم سعی کردند فضای گرمی را برای دهه فجر و جشن انقلاب ایجاد کنند.

وی افزود: اما اینکه چرا وقتی همه فیلم‌ها را دیدند به ضعیف بودن آن اعتراض کردند؟ چون از نظر من سیستم حاکمیتی دیگر کارکرد گذشته را در هدایت سینما ندارد و مدیران این مساله را درک نمی‌کنند. دیگر دوران شورای پروانه ساخت تمام شده است. این تفکر که فکر می‌کردند می‌توانند با تایید و تصویب فیلمنامه‌های خاص سینما را در مسیر خاصی هدایت کنند، تمام شده است. به طور جدی اکنون دولت چهاردهم باید گام جدی بردارد. پس از تمام شدن جشنواره فجر ۴۳ باید بگوییم که سالن‌های سینما با این فیلم‌ها در سال بعد تعطیل می‌شوند زیرا کسی برای تماشای این آثار نمی‌رود. حتی فیلم‌های اجتماعی امسال نیز نمی‌تواند مخاطبان را آنچنان جذب کند. دولت چهاردهم امسال ناخواسته هیات انتخابی را انتخاب کرد که نمی‌توانست در کارشان دخالت کند و هیات انتخاب هم روی فیلم‌های اجتماعی تاکید داشتند.

امیر قادری بیان کرد: یعنی تبعیض قائل شدید؟

گبرلو گفت: خیر. فقط ناخواسته دوست داشتیم این فیلم‌ها دیده شوند. سال گذشته بسیاری از فیلم‌های اجتماعی ما زیرزمینی شدند اما امسال ما فیلم زیرزمینی به آن شکل مطرح نداریم به این دلیل که فیلم‌های اجتماعی که انتخاب کردیم گاهی احساس می‌کردیم که شورای نظارت ممکن است با آنها مخالفت کند و اینها زیرزمینی شوند اما قاطعانه ایستادیم که این فیلم‌ها از فیلتر نظارت رد شوند. آقای منوچهر شاهسواری هم در این زمینه بسیار سختی و زحمت کشید.

امیر قادری تصریح کرد: جشنواره فیلم فجر ۴۳ نشان داد که سه جریان سینمای ایران یعنی سینماهای استراتژیک، اجتماعی و کمدی رو به افول هستند.

سینمای ایران از بین رفتنی نیست

مهدی کرم‌پور گفت: به نظر من سینمای ایران هیچوقت از بین نمی‌رود و مسیر خودش را طی می‌کند به ویژه در ایران که از جنس تفریح و سرگرمی است. سینما در جهان اصولا متعلق به طبقه متوسط است و این طبقه متوسط است که باعث می‌شود گسست اجتماعی به وجود نیاید.

قادری بیان کرد: فکر نمی‌کنید که مخاطب اصلی سینما طبقه متوسط نیست بلکه طبقه مهم و بانفوذ سینما، طبقه متوسط است؟

کرم‌پور عنوان کرد: سینما حتما متعلق به همه اما منظور من خرده بورژوا است یعنی دانشجویان، معلمان، اصحاب رسانه و… . به طور مثال فیلم «پیر پسر» را فقط اصحاب رسانه و منتقدان دیده‌اند. پیش‌بینی می‌شد که این جشنواره امسال طبقه متوسط را به سینما بازگرداند. شانس طبقه متوسط به این است که بتواند وضع موجود را اصلاح کند زیرا فکر می‌کند هرگونه رادیکالیسمی هزینه زیادی به همراه دارد. متاسفانه حاکمیت متاسفانه این جریان نشد و شروع به تضعیف کردن افراد مرجع و موثر جامعه در همه موارد کرد.

سجاد نوروزی عنوان کرد: سال ۱۴۰۲ هم از داخل و هم از بیرون همه افراد حاضر در هنر را تضعیف کردند.

کرم‌پور ادامه داد: وقتی نیروهای مرجع تضعیف می‌شوند، باید ابتدا ببینید که چه آدم‌هایی را برای جایگزینی آن‌ها دارید. استقبال از جشنواره امسال بدین معنی نیست که فیلم‌ها خوب بوده‌اند بلکه به این معنی است که جامعه یکبار دیگر به ما فرصت داده و به سینما آماده است. ما باید ببینیم که وقتی طبقه متوسط دوباره در جشنواره شرکت می‌کند، چگونه برای ادامه راه ریل‌گذاری کنیم. ما از بانیان وضع موجود نمی‌توانیم توقع داشته باشیم که وضع جدیدی را برایمان رقم بزنند.

وی تصریح کرد: من دائما به واسطه سِمَت‌های مختلف با بچه‌های جدید و جوانان صحبت می‌کنم. اگرچه نسل جوان در فرم بسیار پیشرفت کرده است اما مشکلشان این است که رویکرد و اندیشه در کارهایشان بسیار کم و علت اصلی این اتفاق این است که با گسترش شبکه‌های مجازی با آدم‌هایی مواجه هستیم که با اسکرول خبر مواجه هستند و تحلیل نمی‌کنند. متاسفانه ما اکنون محتوای ضعیفی داریم و فیلمسازانی که نگاه راهبردی جدی داشته باشند، نداریم. همه ما نباید هیجان‌زده فرمی باشیم و این ارگان‌هایی که در این ایران باهم رقابت می‌کنند، هرگز تبدیل به کمپانی نمی‌شوند زیرا کمپانی نیازمند یک سیستم عرضه و تقاضای واقعی است. وقتی سیستم به نهاد عمومی وصل است، امکان ندارن به کمپانی و یا حتی شبه کمپانی برسیم.

مهدی کرم پور گفت: به عنوان مثال در زمانی مدیر حوزه هنری عالی عمل می‌کرد و بهترین فیلم‌ها را می‌ساخت و برخی جلوی فیلم‌ها را می‌گرفتند و باز الان افراد جدید آمده و جلسه برگزار کرده و احیا شده است. کمپانی نسبت مستقیم سود و زیان با مخاطب دارد و براساس مدیریت عوض نمی‌شود. در همین جا فرق می‌کند که سجاد نوروزی مدیر سینما آزادی باشد یا فرد دیگری. این اتفاق به آدما بستگی دارد اما ربطی به جریانات ندارد چراکه سریع به مافیا و شبه مافیا می شوند. سینمای ایران در یک دهه با افت کمی و کیفی جدی مواجه بود و سال آینده هم ممکن است دوباره فیلم‌های کمدی ساخته و رکورد فروش بزنند ولی نباید گرفتار این رکوردهای فروش بشویم. اتفاقا فیلم‌هایی در زمینه سینمای اجتماعی ساخته می‌شود اما در جشنواره فجر نیست. همین الان ۲ فیلم در جشنواره برلین هستند که پروانه نگرفتند و بدون قوانین موجود فیلم ساختند و به جشنواره رفتند.

قادری گفت: اگر دقت کنید جشنواره کن کم کم در حال تبدیل شدن به محل رقابت فیلمسازان اصلی ماست.

کرم‌پور مطرح کرد: دقیقا. جریان سینمای ایران و خواسته‌های مردم از بین نمی‌رود.

گبرلو گفت: یعنی شما می‌گویید که بچه‌ها گرفتار فرم شدند. چه کسی می‌تواند بستر شکوفا شدن تفکر را ایجاد کند؟

کرم‌پور پاسخ داد: وقتی شما با سینمای متفکر به طور جدی در آن اتاق فکر که بزرگتر از سیستم‌ها است، به نوعی مقابله می‌کنید، لاجرم در بین آنها چیزی در می‌آید.

گبرلو خاطرنشان کرد: وقتی شورای پروانه ساخت به گونه‌ای رفتار می‌کند که فیلمساز پیش از اینکه فیلمنامه خود را ببرد، پیش خود فکر می‌کند که مثلا این سانسور و حذف می‌شود و… پس باید فیلمنامه خنثی ارایه بدهد چون گردش زندگی خود را داشته باشد. آن جریانی که در راس حاکمیتی فرهنگی قرار دارد و برای شکوفایی فکر بسترسازی می‌کند، اگر به فکر این نباشد فیلمساز ما مجبور است که به سیستم خنثی تن بدهد.

مهدی کرم‌پور یادآور شد: بله دقیقا از سال ۹۷ دیگر خود من هم فیلم نساختم و سال ۹۸ هم داوری جشنواره فجر را قبول نکردم. اساسا از ایران رفتم و به تازگی برگشتم. این اتفاق انسانی است و برای همه مردم رخ می‌دهد. اما اینکه فکر کنیم که یک اتفاقی بین جوان‌ها افتاده است، اصلا چنین چیزی نیست. ما حتی سه فیلم اجتماعی جدی هم در بین این ۳۳ فیلم نداشتیم. شما تنها ۳ فیلم را نام ببرید.

قادری بیان کرد: به نظر من هم بخش سینمای اجتماعی در جشنواره فیلم فجر ۴۳ ضعیف بود.

کرم‌پور گفت: من در دانشگاه تدریس می‌کنم و می‌دانم که این بچه‌ها تقصیری ندارند و ما باید به آن‌ها یاد بدهیم که نگاه خود را گسترش دهند.

محمود گبرلو توضیح داد: وقتی برنامه‌ریز، سطحی‌نگری و کمدی سخیف را می‌پسندد، ناخودآگاه برخی از تهیه‌کنندگان و فیلمسازان برای اینکه گردش کاری و اقتصادی داشته باشند به چنین چیزهایی تن می‌دهند.

مهدی کرم‌پور یادآور شد: بله. ولی فیلم فارسی هم در کنار ساواک بود.

امیر قادری نیز بیان کرد: سینمای فیلم فارسی در بسیاری از موارد شهری‌تر و مترقی‌تر بوده است.

کرم‌پور پاسخ داد: توجه کنید که سرمایه به دلیل ماهیت ترسوی خود همیشه در کنار حاکمیت می‌ایستد چون جای امن آنجاست. مشکل اصلی این است که نگاه و اندیشه به عنوان مزاحم مطرح می‌شود.

سجاد نوروزی بیان کرد: اگر در حاکمیت جایی باشد که واقعا فکر کنند کمدی‌ها را به اصطلاح بولد کنند و در سر فیلم‌های دیگر بزنند، من واقعا خوشحال می‌شوم چون حداقل فکری بوده است.

کرم‌پور گفت: این اتفاق در دولت قبل رخ داد و دوستان مدام در حال آمار دادن بودند.

نهادهای حاکمیتی باید اسپانسر مسایلی باشند که به امنیت ملی ربط پیدا می‌کند

نوروزی ادامه داد: اما در حوزه سینمای غیرکمدی باید بگویم که اصلی‌ترین عامل رونق سینمای غیرکمدی در همه جای دنیا ارتباط بین ادبیات داستانی و سینماست. این ارتباط در سینمای ایران کجاست؟ چون کتاب که نمی‌خوانیم. ای کاش یک روز پرونده‌های شورای حل اختلاف خانه سینما بیرون بیاید. نهادهای حاکمیتی که روزی برای ساخت «آدم برفی» و «باشو غریبه کوچک» هزینه می‌کردند، الان کجا هستند؟ همه جای دنیا نهادهای حاکمیتی باید اسپانسر مسایلی باشند که به امنیت ملی ربط پیدا می‌کند.

کرم پور بیان کرد: که الزاما هم درباره فلان شهید نیست. مسایلی مانند مهاجرت نخبگان در حال حاضر بسیار استراتژیک است و باید به آن پرداخت.

سجاد نوروزی مطرح کرد: مسایل بنیادین امنیت ملی ما را که زیرساخت‌های مدنی، فرهنگی، هنری و اجتماعی دارد، برخی از آقایان حتی نمی‌شناسند. باید مواردی که امنیت ملی را به مخاطره انداخته است، شناسایی کنیم و نسخه بدیع بسازیم. باید از رادیکالیسم احمقانه‌ و متحجرانه که در سطوح مختلف وجود دارد دوری کنیم. جریان سینمای ایران چیزی مثل «فسیل» اتفاق افتاد. آدمی پیدا شد که این مارکت را می‌شناخت و ایده خلاقانه‌ای را پیش برد.

قادری گفت: من همین جا بگویم که بعد از «فسیل» و «هفتاد سی» سینمای اجتماعی ایران این شانس را دارد که در دل این کمدی‌ها دوباره قوام بگیرد. بسیاری از دعواهایی که وجود دارد، به جای اینکه دلسوزی برای سینما باشد بیشتر به دنبال این دولت و آن دولت است؟ انگار سینمای اجتماعی مانند یک ابزار برای کوبیده شدن در سر این دولت و آن دولت استفاده می‌شود.

نوروزی بیان کرد: آقای رضا درستکار به عنوان یکی از داوران جشنواره مصاحبه کرده و گفته است که شهاب حسینی که به داوری‌ها اعتراض کرده همیشه به دنبال این بوده است که موفقیت خود را از مردم جدا بداند و حرف‌های این چنینی زده است. این بازیگر موقعی که مجری تلویزیون بود در اوج بود، پلیس جوان در اوج بود، با سریال و سینما در اوج بود، سی سال است که در اوج است و کن دارد و … شما تعریفتان از موفقیت چیست؟

گبرلو تاکید کرد: نه آن بیانیه خلاف عرف و اخلاق سینمایی بود. من از آقای درستکار دفاع نمی‌کنم ولی رفتار آقای حسینی هم درست نبود. داور جشنواره است و آن‌ها به اتفاق تصمیمی گرفتند و دلیل نمی‌شود که شما تا پایان مراسم باشید و وقتی جایزه به شما تعلق نگیرد، بیانه صادر کنید.

سجاد نوروزی پاسخ داد: بله. می‌توان مفصل درباره این بحث صحبت کرد. ولی شما می‌بینید که نگاه‌ها و نزاع‌های خارج از سینما در جاهایی خود را نشان می‌دهد. بله می‌توان درباره این صحبت کرد که آقای حسینی کار درستی انجام داده است یا نه ولی شما نوع نگاه به ماهیت سینما را نگاه کنید، این نگاه از ماهیت تکنیکال هنری نیست. دسته‌بندی‌ها بر قضاوت شما سایه می‌اندازد و کانالیزه می‌شود. باز به حرف اول خود برمی‌گردم که لوپ توسعه نیافتگی درمان ندارد. شما در جشنواره‌های درجه دو و سه جهان دعوایی می‌بینید؟ نه اصلا. اینجا همیشه و در جاهای مختلف دعوا است.

مهدی کرم‌پور گفت: این ساختار، غلط است. هر کسی در این جشنواره هیات انتخاب و یا داور شود، فحش می‌خورد.

محمود گبرلو بیان کرد: یکی از نکاتی که در جلسه اول هیات انتخاب عرض کردم، گفتم آقای شاهسواری شما به هیات انتخاب نیازی ندارید چراکه یک جایگاه سینمایی دارید که همه هم تقریبا شما را قبول دارند. شما فیلم‌ها را انتخاب کرده و وارد حوزه داوری کنید ولی این اتفاق میسر نشد چون ساختار غلط است. جو سیاسی حاکم بر جریان جشنواره یا جشن دهه فجر باعث می‌شود بسیاری از مصلحت‌های خارج از مسابقه و جشنواره را باید در نظر گرفته شود.

کرم‌پور توضیح داد: در دنیا یک قوانین مشخصی وجود دارد. مثلا آمریکا برعکس چیزی که دوستان فکر می‌کنند دستور می‌دهند تا فلان فیلم ساخته شود و… اصلا چنین نیست. در آنجا قوانین و قواعد روشن و موجود است. سی آی ای که پیشنهاد تولید فیلم نمی‌دهد. یک تهیه‌کننده اسکویید گیم را در کره جنوبی می‌خواند و می‌گوید این چقدر خوب است و به نتفلیکس می‌برد. ما تخصص‌هایی داریم و تا نهادها به عنوان فاندیشن و با قوانین مشخص و نه کمپانی تعریف شوند، این مسایل درست نمی‌شود. یعنی پلیس، وزارت اطلاعات و هرکجا که منافع دارد، قوانینی بدهند تا شاید فیلمسازانی که خواستند فیلمی با آن مختصات بسازند، بخشی از بودجه خود را از آنجا بگیرند و شفاف باشد. من به شما قول می‌دهم در این صورت فیلم‌های استراتژیک‌تری ساخته می‌شود و مخاطب هم آن‌ها را می‌بیند. دستور ندهند که امسال حتما درباره این شهدا کار بسازید.

تمام سینمای ایران بخش مسابقه جشنواره فجر نیست

قادری گفت: آقای گبرلو شما به عنوان عضوی از هیات انتخاب از داوری‌ها راضی هستید؟

گبرلو پاسخ داد: من به داوری‌ها احترام می‌گذارم. اینکه راضی باشم یا نه به سلیقه من برمیگردد. من باید احترام بگذارم تا دیگران هم به من احترام بگذارند. درباره داوران جشنواره نیز باید بگویم که آنها صاحب نظر هستند و شما نمی‌توانید تک تک اعضای داوری را در نظر نگیرید چون افرادی هستند که در حوزه خود تخصص دارند. اگر فشاری بر آنهاست باید مشخص شود. همیشه آرای هیات داوران مخفی بوده و اعمال‌هایی می‌شده است که آقای رضاداد خود افشاگری کردند که نیم ساعت به جایزه نوید محمدزاده مانده بود آن را تغییر دادند.

نوروزی بیان کرد: امسال هم همینطور بوده است.

گبرلو گفت: وقتی شفافیت‌ها در آرای داوری نباشد این بحث‌ها و حرف و حدیث‌ها پیش می‌آید. از روز اول که در هیات انتخاب بودم، شروع به نوشتن یادداشت‌هایی کردم و با صحبت‌هایی مواجه شدم که انگار اصلا تحمل شفافیت وجود ندارد.

امیر قادری توضیح داد: فکر می‌کنم نتیجه این بحث این است که به هرحال بعد از مدتی مردم دوباره تا حدی بخشیده و به جشنواره برگشته‌اند. از طرف دیگر سینمای ایران در بخش‌های مختلف خود یعنی آثار کمدی، اجتماعی و… محصولات مفید و تماشاگرپسند تولید نکرده و ممکن است این دوباره باعث سرخوردگی شود. حرفی که دوستان دارند این است که اگر تغییراتی در تصمیم‌گیری‌ها اتفاق نیفتد، ما نتیجه‌ای خواهیم گرفت که تا الان وجود داشته است. باید تصمیم‌های تازه‌ای گرفته و روزنه‌های جدیدی باز شود که حرف‌هایی که عزیزان در اینجا می‌گویند، تکرار نشود.

مهدی کرم‌پور گفت: این نکته را تکرار کنم که تمام سینمای ایران در بخش مسابقه نیست. فیلم‌های اجتماعی‌ای وجود دارند که در حال حاضر در خارج از ایران نمایش داده می‌شوند که هرگز پروانه ساخت نگرفته‌اند و بخش کمدی هم وجود دارد که حتما می‌آیند و فروش خواهند داشت یعنی محصول همه این‌ها در بخش مسابقه نیست.

گبرلو بیان کرد: این مساله به دلیل مشکل آیین‌نامه است که جشنواره اعتبار خود را از دست می‌دهد. فیلمساز دیگر نیازی ندارد که به جشنواره بیاید.

نوروزی گفت: چه بسا فیلم خود را ندهد، برایش بهتر هم است.

گبرلو ادامه داد: یک بحثی که مطرح می‌شود، این است که همه منتقدان و اهالی رسانه وقتی از سال سینما بیرون می‌آیند، سریع اظهار نظر می‌کنند و این می‌تواند در اکران عمومی فیلم تاثیرگذار باشد. جشنواره جایزه‌اش چه اعتباری دارد؟ اگر مثلا این تندیس را نشان بدهند، سینمادار با آن قرارداد می‌بندد؟ نه. جایزه اش چقدر است؟ صد میلیون تومان است. دیگر اصلا اهمیتی ندارد.

ادامه این نشست به پرسش و پاسخ مخاطبان گذشت.

آرای سیمرغ مردمی یک مشکل ریاضی در خود دارد

محمود گبرلو درباره نبود شکیب شجره در بین نامزدهای جشنواره و برگزیده نشدن مریلا زارعی گفت: شخصا بازی ایشان در «دست تنها» را شاهکار می‌دانم و خیلی دوست داشتم. اما نمی دانم چرا نامزد نشدند. به نظر من خانم زارعی بازیگر بسیار خوبی هستند ولی در اینجا بازی شاهکاری نداشتند. از نظر من فیلم «موسی» شاهکار نبود و یک فیلم معمولی بود. از نظر ساختار سینمایی اشکال جدی داشت و از نظر دستاورد فنی هم نوآوری وجود نداشت. سال‌های سال است که در سینمای جهان این را می‌بینیم و اتفاق جدیدی نبوده است.

سپس مهدی کرم‌پور درباره انتخاب فیلم «پیشمرگ» به عنوان بهترین فیلم آرای مردمی بیان کرد: مشکل عمده‌ای درباره آرای مردمی وجود دارد. همه این ساختار جشنواره را باید کوبید و دوباره ساخت. ساختار سینمای ایران در حال حاضر در جایی که به عنوان مدیریت فرهنگی وجود دارد، باید کاملا از بین برود و مجدد ساخته شود. همچنین نیازی به بازسازی ندارد و به نوسازی نیاز دارد. همین سیمرغ مردمی اشکال دارد. سال‌ها در خانه سینما این را گفتم و الان هم می‌گویم. آرای مردمی یک مشکل ریاضی در خود دارد و اتفاق این است که ضریب استقبال مخاطب باید به عنوان یک پارامتر در ضریب محاسبه شود که نمی‌شود. در حقیقت از نظر ریاضیات باید این ضریب را در آرای مردمی در نظر گرفت. فیلمی که مردم استقبال بیشتری کنند شاید رای منفی هم بگیرد ولی اشکالی ندارد و شما باید استقبال را در ضریب محاسبه کنید. من «پیشمرگ» را ندیده‌ام و کلا در این جشنواره ۴ فیلم دیدم که دوتای آن هم مربوط به بخش ویژه بود. این نحوه محاسبه تا ابد می‌تواند غلط باشد.

امیر قادری بیان گرد: به این دلیل که شاید مهمترین پارامترها در آن دخالت ندارد.

سجاد نوروزی گفت: در چهل و یک سالگی حس شرم می‌کنم که کار ما به اینجا رسیده است که در کشور خود باید بر سر بدیهیات بجنگیم. شما خروجی جشنواره را ببینید. در یک دوره‌ای «رنگ خدا»، «سگ کشی» و «آژانس شیشه ای» در جشنواره بوده است، این‌ها دعوایشان نشده و الان با این فیلم‌ها با هم دعوا می‌کنیم. برادران حاضر در سازمان سینمایی، صنوف، روزنامه نگار و… هر فیلمی با این فرمول که مهدی کرم‌پور می‌گوید سیمرغ مردمی را گرفت ببینید این فیلم در اکران عمومی از چه وضعیتی برخوردار است. حتما باید فروش خوبی داشته باشد دیگر!

کرم‌پور بیان کرد: وقتی فیلمی که سیمرغ مردمی را می‌گیرد، نمی‌فروشد باید ساختار را درست کرد. اگر شما نسبتی گرفته‌اید که مردم دیده‌ و پسندیده‌اند پس به قول آقای نوروزی باید حداقل پنجاه میلیارد بفروشد و اگر چنین نبود ببینید مشکل ساختاری در کجاست؟

نوروزی ادامه داد: باید در یک جایی این لوپ را تمام کنیم. این که هر سال این حرف‌ها را بزنیم و باز این اتفاق تکرار شود، دیگر بس است. شما جوانان را از سینما حذف کرده‌اید. الان سناریو خود را براساس جواد و نوید می‌نویسند و شما سالهاست که جوان ۲۱ ساله روی پرده نمی‌بینید. توقع دارید دهه هشتادی بیاید و با این سینما ارتباط برقرار کند؟ مگر خود را در آنجا می‌بینند؟ قصه‌ها همه عشقی میان‌ساله شده‌اند. بازیگرهای خانم ما همه چهل و خرده‌ای سال دارند و نقش دختران ۲۷ ساله بازی می‌کنند. کجای دنیا چنین است؟ یک سوپراستار معروف که بالای پنجاه سال دارد برای یکی از فیلم‌های امسال جشنواره به او گفته‌اند و گفت این یک بازیگر ۱۴ ساله دارد و من این را بازی نمی‌کنم. عناصر سینمایی خود را سازمان یافته از ورود جوانان به عرصه بازیگری و تکنیکال و کارگردانی جلوگیری می‌کنند.

مهدی کرم‌پور مطرح کرد: مساله نگاه است. دیدگاه آن را ندارند.

گبرلو توضیح داد: واقعیت این است که این سازوکارها زمانی درست می‌شود که ما بفهمیم که دوران سینمای وابسته به سیستم نظارتی و حاکمیتی تمام شده و سینما باید به بخش خصوصی واگذار شود و گردش درست هنر صنعت را داشته باشیم. تا وقتی که مدل شوراها با مدل ۸۲ پیش برود طبق چیزی که خود آقای مستغاثی گفتند ما طبق آیین‌نامه سال ۸۲ پیش می‌رویم، راه به جایی نمی‌بریم. ما در هیات انتخاب یک بحثی داشتیم که یکی از دوستان مساله را درباره «پیر پسر» مطرح کرد که این پدرکشی است ما نباید اقتدار پدر را از بین ببریم. گفتم این تفکر همان سال ۸۲ است. آن موقع اخلاقیاتی حاکم بود که باید طبق آن پیش می‌رفتیم ولی نسل امروزی که پدر را محاکمه می‌کند چیز دیگری است.

قادری تصریح کرد: نتیجه همین تفکر است که فیلمی مانند «پیر پسر» که قطعا ارز‌ش‌های خوبی دارد و استقبال از آن زیاد است، این اتفاقات برایش رخ می‌دهد.

محمود گبرلو عنوان کرد: به خاطر اینکه این قضیه از «برادران لیلا» شروع شد و از یک سیلی به پدر رسید به کشتن پدر به این دلیل که ما اجازه ندادیم مسیر طبیعی خودش را طی شود.

قادری گفت: همان‌قدر که تصمیمات حاکمیتی در رسیدن ما به این نقطه تاثیر دارد، حلقه‌های سینمایی ما در بخش خصوصی که از دهه ۶۰ شکل گرفته است در این نوع انحصار سینما نقش دارد.

مهدی کرم‌پور بیان کرد: تا زمانی که وضع به این منوال است ما دائما گروه‌های مافیایی و شبه‌ مافیایی خواهیم داشت. این اتفاق چه در دولت، چه در صنف و چه در بخش خصوصی به وجود خواهد آمد. این ساختار باید اصلاح شود.

محمود گبرلو متذکر شد: با تمام این حرف‌ها باید این واقعیت را بپذیریم که سینمای ایران به بن‌بست و تنگنایی رسیده است که هم تهیه‌کننده و هم فیلمساز و هم سیاستگدار دولتی باید برای نجات آینده سینمای ایران طرح نوینی بریزند در غیر این صورت تماشاگر نسل امروز این سینمای گذشته و قدیمی را نمی‌پذیرد.

نوروزی عنوان کرد: تا زمانی که ارتباط میان ادبیات داستانی و سینما در ایران ایجاد نشود، وضعیت همین است.

«قاتل و وحشی» مشکل شرعی دارد اما مشکلات شرعی باید توسط چه کسی حل شود؟

گبرلو همچنین گفت: سیستم غلط ساختاری جشنواره، بین خبرنگاری که خبر را اطلاع‌رسانی می‌کند و یک منتقد تفاوتی قائل نمی‌شود. حتی سردبیران نیز به این‌ نکته توجه نمی‌کنند. بسیاری از منتقدان صاحب نظر، فیلم را در برج میلاد تماشا نمی‌کنند و همان لحظه هم اظهارنظر نمی‌کنند اما جوانانی که مدعی منتقد بودن هستند، پس از تماشای فیلم سریع اظهارنظر کیلویی می‌کنند و می‌گویند که فیلم ‌بد و ضعیفی بود درحالی که نه فیلمنامه و نه سینما را نمی‌شناسند. خود جشنواره هم در این زمینه مقصر است مثلا فضای نشست‌ها را بسیار باز و گسترده کرده است و همه‌ می‌توانند در آن حضور پیدا کنند.

وی افزود: در همه جای دنیا برای یک فیلمساز ارزش زیادی قائل هستند. به عقیده من شان یک فیلمساز کمتر از رئیس‌جمهور نیست و وقتی می‌خواهد یک گفتگوی مطبوعاتی انجام دهد، باید تمام پروتکل‌ها رعایت شود. مثلا وقتی رئیس‌جمهور نشست خبری دارد، نماینده رسانه مشخص است، سوالش را می‌نویسد و پشت تریبون می‌خواند. عدم اجرای این موارد باعث می‌شود که هنرمندان نیز جشنواره را کمتر جدی بگیرند.

امیر قادری گفت: امسال حتی در یکی از نشست‌ها شخصی کمدی اجرا می‌کرد. این پیشنهاد خوب است که هر رسانه اول جشنواره نماینده‌اش را معرفی کند.

محمود گبرلو در پایان درباره فیلم «قاتل و وحشی» گفت: من فیلم «قاتل و وحشی» را تماشا کردم و فیلم بدی نیست. این فیلم مشکل شرعی دارد اما من این را متوجه نشدم که در جامعه ما مشکلات شرعی باید توسط چه کسی حل شود.‌ من شخصا معتقدم که مشابه این فیلم‌ها در جمهوری اسلامی ساخته و پخش شده است مانند فیلم «سرب» یا «بازمانده». باید مشخص کنیم که در جمهوری اسلامی ما تابع نظر کدام یک از مراجع باشیم. در فیلم‌ «قاتل و وحشی» آنقدر قصه جذاب و گیرا و درام قوی است که شما اصلا متوجه بی‌حجابی نمی‌شوید.‌ در پشت پرده تصمیمات متعددی درباره سینمای ایران گرفته می‌شود که ما متوجه آن نمی‌شویم. باید جلوی این اتفاقات گرفته شود. یکی از مسئولان جشنواره می‌گفت که نباید فیلم «پیر پسر» را نمایش دهید. پس از اکران گفت که آخیش و فکر نمی‌کردیم که تا این حد بازتاب خوبی داشته باشد. در پشت پرده متوجه نیستند که فیلم چه اتفاقات خوبی را می‌تواند در جامعه رقم بزند.

نوشته هشتمین نشست «سینما رو به آینده» برگزار شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

امیر قادری، میزبان برنامه ابتدای نشست عنوان کرد: متاسفانه هفته گذشته ما خبر بسیار بدی شنیدیم؛ آقای شهرام میراب‌اقدم، سازنده مستند «بر سینمای ایران چه گذشت» به شکل غیرمنتظره‌ای از میان ما رفتند‌. باید گفت که کل مجموعه‌ این سلسله نشست بر اساس مستند ایشان راه‌اندازی شد. روحشان شاد و یادشان گرامی‌.

وی ادامه داد: حدود یک سال است که ما در حال برگزاری نشست‌های«سینما رو به آینده» با گروه‌های مختلف هستیم و در این مدت شعارمان این بوده که اگر وفاق ملی در کار باشد؛ مسایل حل می‌شود. شایان ذکر است که ما در این جلسه هم می‌خواستیم از گروه‌های مختلف دعوت کنیم؛ اما متاسفانه برخی از عزیزان علاقه‌مندند در جلساتی که فضا یکطرفه است، شرکت کنند. البته باید گفت که نزدیکی جشنواره فجر هم قطعا در این موضوع بی‌تاثیر نیست.

قادری یادآور شد: ما از ابتدای برگزاری این سلسله نشست‌ها که مربوط به بازخوانی دهه ۶۰ بود منتظر جناب آقای علیرضا رضا‌داد بودیم و خوشحالیم که بالاخره امروز این فرصت فراهم شد تا ایشان را در جلسه داشته باشیم. مهمان دیگر ما آقای سیدمهدی طباطبایی‌نژاد از مدیران فرهنگی  است که تجربه یک دوره دبیری جشنواره فجر را نیز دارند. خوشحالیم که در خدمت آقای محمود گبرلو هستیم و ایشان هم در این جلسه حضور دارند.

چالش آقای شاهسواری مطالبه‌گری جامعه سینماگران است

علیرضا رضاداد در ابتدای نشست درباره چالش‌های جشنواره فجر ۴۳ به دبیری منوچهر شاهسواری عنوان کرد: اصولا در اولین دوره‌ای استقرار دولت جدید، دبیران جشنواره با مطالبات متعددی روبرو می‌شوند چراکه دولت‌ها به نسبت هم درصد محافظه‌کاری متفاوتی دارند. من در سال ۱۳۸۴ و ۱۳۹۲ به ترتیب با ورود آقای محمود احمدی‌نژاد و آقای حسن روحانی به عنوان رییس جمهور، دبیر جشنواره بودم و در هر دو دوره این وضعیت وجود داشت؛ برای همین معتقدم چالش آقای شاهسواری همین مطالبه‌گری جامعه سینماگران باشد چراکه قطعا آن‌ها معتقدند با روی کار آمدن آقای مسعود پزشکیان تغییراتی باید در حوزه فرهنگ و هنر صورت گیرد.

وی ضمن اظهار اینکه شورای سیاست‌گذاری یک هندوانه دربسته است، ادامه داد: امسال با جداسازی بخش بین‌الملل از جشنواره فیلم فجر، جرقه‌های درستی زده شد‌. باید گفت که کشف استعدادها در چارچوب‌های نظام اداری نمی‌گنجد؛ به عنوان مثال ما در سال ۱۳۹۲ فیلم‌‌هایی را که مجوز ویدیویی داشتند اما پروانه ساخت سینمایی نه، بررسی کردیم تا ببینیم کدام یک شایستگی این را دارند که به تبدیل مجوز فکر کنیم. در آن دوره فیلم «چند متر معکب عشق» و یک اثر دیگر کشف شد.

قادری یادآور شد: سینمای ایران واقعا غیرقابل پیشبینی است. ممکن است تمام اخبار به شما بگویند که فلان فیلم، یک اثر پیش‌پاافتاده است اما ناگهان آن اثر بهترین فیلم جشنواره می‌شود و یا بالعکس‌.

چالش‌های جشنواره ۳۹ فجر از زبان دبیر

در ادامه، سیدمهدی طباطبایی‌نژاد درباره چالش‌های دوران دبیری خود در جشنواره فیلم فجر بود، گفت: من در دوران کرونا دبیر جشنواره فجر بودم و بزرگترین چالش آن دوره اساسا نفس برگزاری دوره سی و نهم بود. من به یاد دارم که در اولین جلسه شورای سیاست‌گذاری همه به برگزار نشدن جشنواره رای دادند. من در آن جلسه پیشنهاد دادم که چراغ جشنواه فجر را خاموش نکنیم، اکران فیلم‌‌ها به صورت کاملا غیرحضوری باشد و داوران در فضای ایزوله شده فیلم را ببینند تا این فیلم‌‌ها برای سال بعد انباشته نشوند.

وی ادامه داد: شایان ذکر است که ما به دوستانمان در وزارت بهداشت بسنده کرده بودیم تا اگر وضعیت بهتر بود ما جشنواره را به صورت محدود برای فیلمسازان و اهالی رسانه برگزار کنیم. ما تا ۱۰ بهمن نمی‌دانستیم که مخاطبان به جشنواره دسترسی دارند یا نه و فکر می‌کردیم جشنواره را فقط برای اهالی رسانه و منتقدان برگزار خواهیم کرد‌. ۱۰ بهمن با دکتر جهانپور، مسئول وزارت بهداشت دیداری داشتیم و مبنی شد این جشنواره با ۳۰ درصد ظرفیت در کل کشور اکران شود. جالب است بدانید ما در جشنواره سی‌ونهم ۴۲۰۰ بار سینماهای ایران را ضدعفونی کردیم، یعنی بیش از ۵ هزار بار نمایش داشتیم و بیش از این چالش سم‌زدایی اولین باری بود که در جشنواره رخ می‌داد‌.

دبیر دوره ۳۹ جشنواره فجر با اشاره به اینکه در آن دوره ۱۱۰ فیلم به دست ما رسید که ۶۲ فیلم پروانه ساخت سینمایی داشتند، مطرح کرد: البته از آنجاکه تصور می‌کردیم تعداد فیلم‌ها کم است، برای اولین بار هیات انتخاب نداشتیم و هیات داوری فیلم‌ها را انتخاب کردند و کاندیداها به نمایش عمومی درآمدند. در این دوره از جشنواره برای اولین‌بار تمام فیلم‌ها در تهران و همه شهرستان‌ها به نمایش درآمد. جالب است بدانید که از من تعهد محضری گرفتند که ساعت ۱۰ شب سینما را ببندم و اگر از این ساعت به بعد سینما باز باشد، جشنواره را تعطیل می‌کنند. همان موقع استاندار تهران مصاحبه کرد و گفت که زورش به جشنواره نرسید.

شاید مهمترین چالش جشنواره فجر ۴۳ مخاطب باشد!

طباطبایی‌نژاد درباره بزرگ‌ترین چالش منوچهر شاهسواری در برگزاری جشنواره ۴۳ بیان کرد: بزرگترین چالش، مطالبه‌گری است اما به نظرم مهمترین چالش این جشنواره با سیاستی که دوستان پیش گرفتند و آقای شهسواری می‌خواهد همه را راضی کند تا به مطالبه جامعه سینمایی پاسخ دهد، این است که فیلم‌های ضعیف و متوسط رو به پایین به جشنواره راه پیدا کردند و مخاطب را خسته می‌کند. هر جشنواره‌ای که ۴ تا ۵ فیلم متوسط به بالا یعنی خوب و ۱ تا ۲ اثر شاهکار داشته باشد، بسیار خوش شانس است. اما زمانی که سبد فیلم‌ها بزرگ چیده شود، تعداد فیلم‌های متوسط رو به پایین، بالا می‌رود و این باعث می‌شود فیلم‌های خوب هم در میان آن‌ها گم شوند. من چالش پیش روی آقای شاهسواری را مخاطب می‌دانم و معتقدم که امکان عقلی ندارد که سینمای ایران ۳۳ فیلم خوب یا متوسط رو به بالا داشته باشد.

محمود گبرلو که عضو هیات انتخاب جشنواره فجر ۴۳ بوده است و در جمع مخاطبان این نشست حضور داشت، درباره اینکه آیا موضوع وفاق ملی باعث نشده که فیلم متوسط رو به پایین در جشنواره امسال پذیرفته شود، تصریح کرد: هیات انتخاب موظف است که طبق جدول مشخص شده فیلم انتخاب کند. طبیعتا ما اگر دلی فیلم‌ها را انتخاب کنیم بیش از ۵ تا ۶ فیلم خوب را انتخاب نخواهیم کرد؛ اما اگر بخواهیم طبق جدول پیش برویم، شرایط متفاوت خواهد بود. ما به جایی رسیدیم که فیلم‌ها را به شکل نصف به علاوه یک رای انتخاب کردیم و احتمالا ظن آقای طباطبایی‌نژاد درست باشد. شاید ما ۱۰ فیلم داشتیم که ۷ رای موافق را داشتند و باقی فیلم‌ها باب میل همه اعضا نبود.

رضاداد بیان کرد: ما طی سال‌های گذشته به جز دوره ۳۹، ۳۳ فیلم در جشنواره داشته‌ایم؛ یعنی ۱۱ فیلم اولی و ۲۲ فیلم غیراولی. تنها تفاوت امسال این است که فیلم اولی‌ها در بقیه جوایز هم سهیم هستند. پس ما امسال را نمی‌توانیم به این لحاظ متفاوت بدانیم.

طباطبایی‌نژاد خاطرنشان کرد: ما در سال‌های گذشته ۲ فیلم اولی را سودای سیمرغ می‌گذاشتیم و بقیه را فیلم اولی می‌دانستیم. این موضوع باعث می‌شد مخاطب با نگاه بازتری فیلم را ببیند و بداند که این اثر یک فیلم اولی است. من باور دارم که این چالش جدی مخاطب خواهد بود و کیفیت میانگین آثار سینمای ایران افول خواهد کرد. من به شما ندید می‌گویم امکان ندارد در میان ۱۳ فیلم اولی، بیش از ۴ اثر خوب وجود داشته باشد.

فیلم‌ها محصول دولت‌ها نیستند

گبرلو در ادامه اظهار کرد: آقای شاهسواری در دولت جدید مستقر و عمده تولیدات با سیاست دولت گذشته ساخته شده است. ما در یک مقطعی با معضل تولید فیلم اجتماعی مواجه بودیم و تنها کمدی ساخته می‌شد، پس نمی‌شود گفت که سینمای ایران فیلم خوب ندارد؛ من معتقدم سیاست‌گذاری غلط، علت این امر است.

طباطبایی‌نژاد افزود: فیلم‌ها محصول دولت‌ها نیستند؛ فیلم‌ها محصول فضای عمومی جامعه‌ و هنرمند هستند. کاری که دولت‌ها می‌کنند این است که فضای عمومی را می‌سازد وگرنه مخالفت و دفاع دولت‌ها هرگز انقدر خصمانه نبوده است. من عضور شورای پروانه ساخت در دوران ریاست جمهوری آقایان روحانی، احمدی‌نژاد، رییسی و هم ۲ سال رییس شورا بودم. پروانه ساخت «خانه پدری» متعلق به دوره آقای احمدی‌نژاد است و پروانه نمایش برای دوره آقای روحانی. از این دست مثال‌ها زیاد است.

امیر قادری بیان کرد: من با توجه به حضور مستمرم در چهلمین جشنواره فیلم کوتاه تهران، می‌توانم این را بگویم که فیلمسازان اول ما می‌توانند استانداردهای گذشته را تغییر دهند و یک رستاخیزی به پا کنند.

ما در هیات انتخاب به خودمان اجازه ندادیم که به هیچ فیلمی لقب بد القا کنیم

رضاداد درباره جایگاه جشنواره فیلم فجر یادآور شد: در جشنواره‌هایی مانند کن هم که هزاران فیلم از سراسر دنیا در آن شرکت می‌کنند، ۲۰ اثر را انتخاب می‌کنند که در نهایت ۱۰ اثر از آنها کیفیت لازم را ندارند. پس نمی‌شود از سینمای ایران انتظار داشت که ۳۳ فیلم داشته باشد که بتواند همه را راضی کند. من همواره گمانم این بوده که به جایگاه فیلم فجر توجه داشته باشیم و آن را با جشنواره‌های برلین و کن مقایسه نکنیم. جشنواره فجر حلقه‌ای از مجموعه زنجیره سینمای ایران و محل تلاقی و ارزیابی فعالیت سینمایی است که به حمایت و واکنش مخاطب نیاز دارد.

وی ادامه داد: فیلمسازان اول با یک چالشی مواجه بودند که اکنون برطرف شده است و آن هم جذب عوامل حرفه‌ای بود. در حال حاضر نگاه به فیلم اولی‌ها تغییر کرده است و بسیاری از تهیه‌کنندگان علاقه‌مندند با فیلم اولی‌ها کار کنند. سینمای ایران یک موجود زنده و مدام در حال تغییر استانداردهای خودش است. لذا این چالشی که آقای طباطبایی به آن اشاره کرد، چالش محتملی است اما مخاطب جشنواره فجر باید بداند با چه آثاری روبرو است و چه نقشی در سبد سینمای ایران در جشنواره فیلم فجر ایفا می‌کند. به همین دلیل هیچ زمان ارزیابی مخاطب در طول برگزاری جشنواره فیلم فجر با ارزیابی مخاطب در طول سال سینمای ایران یکسان نیست.

طباطبایی‌نژاد بیان کرد: ۲ دیدگاه در جشنواره فجر وجود دارد؛ برخی آن را مسابقه ملی می‌دانند که آثار ملی را به نمایش می‌‌گذارد و برخی دیگر هم معتقدند که جشنواره فجر جشن سینمای ایران است که می‌خواهد مخاطبش را به سینما بکشاند؛ برای همین نباید فیلمی را که ژانرش برای پرده نیست، به نمایش درآورد.

در ادامه رضاداد خاطرنشان کرد: وجه مشترک ادوار مختلف جشنواره فیلم فجر این است که هیات انتخاب کار بسیار سختی دارد چراکه نه می‌تواند نام کسی را به جشنواره اضافه کند و نه می‌تواند نام آن را حذف کند.

سپس محمود گبرلو اظهار کرد: ما در هیات انتخاب به خودمان اجازه ندادیم که به هیچ فیلمی لقب بد القا کنیم. ما هر فیلمی را که چارچوب سینمایی درست داشت، انتخاب کردیم و انتظار داریم که منتقدان و کارشناسان درباره آن نظر دهند. ما باید این را رسالت خود بدانیم که تیتر فیلم اولی را کنار بگذاریم. قطعا در این جشنواره با کارگردانان بنامی روبرو خواهیم شد که نام‌آشنا نیستند.

طباطبایی نژاد افزود: در این زمینه، اولین کاری که باید انجام داد این است که بنیاد سینمایی فارابی شورای مجوز کارگردانی را تعطیل کند. من اصلا متوجه نمی‌شوم که به چه علت یک کارگردانی باید آنجا تست دهد؟ یک تهیه‌کننده شاید بخواهد با هر فیلمسازی که دوست دارد، کار کند.

رضاداد بیان کرد: به عنوان مثال در دولت روحانی کسی بین همکاری فیلمساز و تهیه‌کننده دخالت نمی‌کرد اما در دولت شهید رییسی درباره فیلمسازی گزینش‌گری شد و حتما این موضوع باعث شد عده‌ای پشت در کارگردانی بمانند. فیلمسازی یک حق است که هرکس می‌خواهد باید بتواند در این راستا قدم بردارد.

قادری اظهار کرد: من مخالفت شدیدی با این مورد دارم؛ چراکه در همین دولت‌ها تعدادی نام‌ خودی و آشنا بسیار به چشم می‌خورد تا دولت‌هایی که محدودیت ایجاد می‌کردند.

طباطبایی نژاد بیان کرد: از دولت آقای روحانی این موضوع تشخیص کارگردان اولی مشخص شد و من از مخالفان آن بودم تا روز آخر هم زیربار نرفتم.

رضاداد تصریح کرد: من نمی‌خواهم دولت‌ها را مقایسه کنم‌. هدف من این بود که نشان دهم سیاست‌گذاری تا چه اندازه تاثیرگذار خواهد بود و دولت‌ها در کشور ما چقدر مهم هستند.

تنها سینماست که محصول طبقه متوسط است

در ادامه امیر قادری یادآور شد: جشنواره فیلم فجر برای جامعه ایرانی بسیار مهم است و من فکر می‌کنم هیچوقت حتی لیگ برتر فوتبال نتوانسته اینگونه ارتباط بین حاکمیت و طبقه متوسط را شکل دهد. شاید تنها چیزی که بتواند با این ارتباط رقابت کند، انتخابات ریاست جمهوری است. در غیر این صورت تنها چیزی که بین طبقه متوسط و حاکمیت ارتباط برقرار می‌کند، جشنواره فیلم فجر است. آیا می‌توان دلایلی برای این موضوع آورد؟

رضاداد پاسخ داد: من کاملا موافقم و می‌خواهم این جمله را از آقای جیرانی نقل کنم که این خاصیت و نتیجه بُروز سینماست. به قول ایشان در انواع هنرها تنها سینماست که محصول طبقه متوسط است و بیشترین ارتباط را هم با همین طبقه برقرار می‌کند. جشنواره فجر محل بروز و ظهور آن است. لذا من معتقدم که بخشی از علت آن ذات و خاصیت خود سینماست. سینما و جشنواره فیلم فجر قدرت مردمی‌سازی دارد.

طباطبایی‌نژاد نیز تصریح کرد: نفس سینما به عنوان یک هنر جذاب برای قشر متوسط به صورت ویژه از دلایل اهمیت فجر برای جامعه ایرانی است. همچنین سینما از زمانی که در ایران بروز و ظهور پیدا کرده است، همواره رسانه مسلط قشر متوسط ایران بوده و کار خود را پیش برده است. در قدیم جشنواره موسیقی و تئاتر فجر همزمان با جشنواره فیلم فجر ۱۲ تا ۲۲ بهمن برگزار می‌شد، اما این جشنواره‌ها مختص فعالان حوزه موسیقی و فعالان حوزه تئاتر بود اما جشنواره فیلم فجر، جشنواره سینماگران نیست بلکه جشنواره مردم ایران است. من به عنوان کسی که سابقه دبیری فجر را دارم می‌گویم از نظر من ۷۰ درصد فجر، موارد دیگری غیر از سیمرغ است.

اولین تاثیر دبیر جشنواره روی هیات داوران است‌

در بخش دیگری از این نشست، رضاداد درباره تاثیر دبیر جشنواره روی روند کلی جشنواره گفت: اولین تاثیر دبیر جشنواره روی هیات داوران است‌ و من در ادوار مختلف به نوع ترکیب بسیار زیاد اهمیت می‌دادم. اولین پارامتر من این بود که افرادی را انتخاب کنم که محبوب سینماگران هستند به طوری که برآیند نمره آن‌ها ۱۵ به بالا باشد. من دیدگاهم این است که جشنواره از دهه ۶۰ به بعد قدرت نمایندگی جامعه سینمایی پیدا کرده است. ما در هر دوره پارامترهای خاصی داریم به عنوان مثال در سال ۱۳۹۲ ما با کمترین میزان مخاطب روبرو بودیم و باید کاری می‌کردیم که مخاطب رشد پیدا کند. این چند برابر شدن مخاطب قطعا به ترکیب هیات‌ داوران مربوط است که بتواند دیدگاه‌های متوسط سلیقه مخاطب را نمایندگی کند.

وی ادامه داد: اگر افرادی را برگزینیم که گرایش آنها فیلم‌های مینیمال و یا جشنواره‌ای باشد، قدرت جذب مخاطب در سینما کاهش پیدا می‌کند. یا اگر ترکیب را مضموم‌گرا انتخب کنیم ممکن است بقیه فکر کنند جشنواره را پاستوریزه کرده‌ایم. یکی دیگر از معذورات ما در انتخاب افراد برای هیات انتخاب و داوری این است که آن سال چه کسانی فیلم دارند؟ افرادی که خودشان آن سال فیلم دارند نباید مشارکتی در داوری جشنواره داشته باشند. بر این اساس ما اولویت‌بندی می‌کنیم که چه افرادی در هیات‌ها باشند.

رضاداد درباره اظهار نظر مستقیم دبیر نیز بیان کرد: این موضوع حتی برای خود داوران آنقدر گل‌درشت نیست. نقش دبیر مانند نقش مدیر، هیات‌ها مانند معلم و فیلم‌سازان مانند دانش‌آموزان هستند. دبیر فقط باید حواسش باشد که چهارچوب‌‌ها را حفظ بکند. داوران به شدت تحت فشار اطلاعاتی هستند که در فیلم‌های مختلف وجود دارند چراکه طی ۱۰ روز ۳۳ فیلم را داوری کردن، کار بسیار سختی است. دبیر باید در آن دوره برای داوران ایجاد آرامش و از حال آن‌ها مراقبت کند. همچنین باید حواسش باشد که در گفتگوهای داوران به ویژه در دوره نامزدی اشتباه فاحش رخ ندهد. در مرحله نامزدی هر کدام از داوران برای هر بخش که حدودا ۲۰ تا می‌شود، ۴ تا ۵ نامزد دارند. اگر فرصت گفت‌وگوی خوب ایجاد شود، خود به خود باعث می‌شود آنچه از داوری انتظار داریم، رخ دهد.

ماجرای سیمرغی که به نوید محمدزاده نرسید

وی ادامه داد: ما در سال ۱۳۹۲، ۲ فیلم بیگ پروداکشن داشتیم؛ «چ» و «روز رستاخیز». من از روز اول جشنواره نگران داوری این ۲ فیلم بودم چراکه هر دو فیلم، کارگردانان بانفوذی داشتند. در آن سال نگران این بودم که اگر همه جوایز را این دو فیلم بگیرند، تکلیف سینمای ایران در جشنواره سال بعد چه خواهد بود؟ ما آن سال از مقررات عبور کردیم و هزینه دادیم که یک جایزه به بهترین فیلم بخش خصوصی دهیم و به فیلم «آذر شهدخت پرویز و دیگران» آقای افخمی تعلق گرفت.

رضاداد تاکید کرد: ما درباره فیلم «عصبانی نیستم» چالش درون وزارتخانه‌ای داشتیم که منجر به جایزه ندادن به نوید محمدزاده شد. فضای عمومی که در طول جشنواره برای فیلم‌ها ساخته می‌شوند، بسیار مهم است. برخی سال‌ها داوران خودشان را در فضای ایزوله رسانه‌ای می‌گذارند که هیچ تاثیری از بیرون نگیرند و برخی سال‌ها هم به این شکل نیست. من معتقدم که الان نمی‌توان در معرض رسانه نبود.

طباطبایی‌نژاد درباره این موضوع بیان کرد: ۹۰ درصد چینش داوران با دبیر است و دیگران نهایت ۱۰ درصد می‌توانند روی این روند تاثیر بگذارند. همه دبیران در میان هیات‌‌ داورانشان ۲ تا ۳ نفر یار غار دارند که می‌توانند به وسیله آن‌ها نظراتشان را در میان بگذارند. در دوره ۳۹ جشنواره فجر ما به دلیل شیوع کرونا داوری بخش مستند را زودتر شروع کردیم. وقتی تمام شد دوستان به من گفتند هیچ اثری شایسته دریافت سیمرغ نیست و روی این تصمیم خود پافشاری کردند. من به آنها گفتم خودم یک اثر را دعوت می‌کنم. با تهیه‌کننده مستند «کودتای ۵۳» تماس گرفتم و درباره حضور در جشنواره با او حرف زدم. این اثر را که انصافا مستند باشکوهی‌ست، به جشنواره آوردیم و قرار بود سیمرغ بگیرد اما زمانی که لیست را به آقای انتظامی ارایه دادیم ایشان به من زنگ زد و گفت ملاحظاتی وجود دارد و این اثر نباید جایزه بگیرد.

وی ادامه داد: در نهایت پیشنهاد دادم که از طرف جشنواره بیانیه‌ای صادر کنیم مبنی بر اینکه چون فیلم‌های بخش مستند و کوتاه در یک ماه گذشته به نمایش درآمده و اکران آنلاین شدند، در جشنواره فجر نمایش داده نمی‌شوند. پس از آن بدون نمایش آثار، سیمرغ به مستند «کودتای ۵۳» تعلق گرفت.

رضاداد در ادامه این بحث بیان کرد: اساسا دبیری که نسبت به فیلم احساس جانب‌داری داشته باشد، جدا از اینکه از بحث عدالت خارج می‌شود، اعتبارش از لحاظ مخاطبان سینما مخدوش می‌شود.

طباطبایی‌نژاد تاکید کرد: سوتفاهم پیش نیاید چون من همان زمان به هیات داوران جوان آن دوره گفتم به هر فیلمی که می‌خواهید جایزه بدهید اما بهترین فیلم را فیلمی اعلام ‌کنید که به لحاظ محتوایی انقدر قوی باشد که خود جمهوری اسلامی بتواند از آن دفاع کند.

ما به جشنواره فیلم ایران نیاز داریم

امیر قادری خاطرنشان کرد: پرسش من از ابتدا این نبوده که دبیری می‌خواهد فیلمی را جداگانه انتخاب کند. منظور من جریانی است که دبیر بخشی از آن است.

رضاداد تاکید کرد: اهمیت سینما و جشنواره فجر تحت رصد همه جامعه و سیاست‌مداران است و همه این اطلاعات به دبیر جشنواره منتقل داده می‌شود. دبیر باید بتواند همه این‌ها را مدیریت کند؛ غیر از اینکه بخواهد اعتبار داوری خودش را مخدوش بکند. من در هیچ دوره‌ای از جشنواره فجر به یاد ندارم که دبیران ملاحظه‌ای برای جابه‌جایی رای و جوایز داشته باشند. ممکن است در جایی همه داوران به بخش فنی فیلمی توجه داشته باشند و به مضنون بی‌‌توجه باشند. در اینجا دبیر باید نقشش را ایفا کند تا بقیه فیلم‌ها که به لحاظ فنی قوی نیستند اما محتوای خوبی دارند مورد توجه قرار گیرند.

در ادامه، طباطبایی‌نژاد اظهار کرد: آقای ایوبی نگاه درستی به جشنواره فجر داشت که بخش ملی و بین‌المللی را جدا کند. قرار بود سال ۱۳۹۴ اولین دوره جشنواره فیلم ایران برگزار شود اما از ترس مجلس اسم آن را فجر بین‌الملل گذاشتند که از همانجا اشتباه رخ داد چراکه نباید بخش بین‌الملل، ادامه فجر می‌بود. اگر کسی در آینده بخواهد جشنواره بین‌المللی فیلم ایران را راه بیندازد، باید اسم و رسمش به طور کلی عوض شود. ما به جشنواره فیلم ایران نیاز داریم که به هیچ عنوان اسم فجر رویش نباشد. اسم ایران هیچ کم از فجر ندارد و خارجی‌ها باید اسم جشنواره برایشان آشنا باشد. من پیشنهاد می‌دهم که اگر دولت جدید می‌خواهد بخش بین‌الملل را ادامه دهد، جشنواره ایران را بسازد و از فیلم‌های منطقه‌ای و فارسی زبان شروع به کار کند.

رضاداد تصریح کرد: فارغ از تفسیرهای سیاسی مجلس ما آن موقع ۳۲ دوره سرمایه‌ای داشتیم به نام جشنواره فیلم فجر و می‌خواستیم از آن برند استفاده کنیم. ایران می‌توانست بعد ۵ سال همان نامی باشد که فجر بعد سی و دو سال به آن رسید. فجر بین‌الملل در حال یافتن هویت خودش بود و من فکر نمی‌کنم یک اسم بتواند مشکلات ما را حل کند.

ماجرای سیمرغ مردمی جشنواره فجر ۳۹

وی درباره رای مردمی در جشنواره بیان کرد: افکار عمومی ضریب خطا دارد به ویژه شکل رای‌گیری آن و زمانی که آرا به هم نزدیک است. در نهایت سیمرغ مردمی حتما مهمتر از ضریب خطاست. از زمانی که سیستم پیش‌فروش ستونی و مکانیزه شد و اگر سانس ویژه نداشته باشیم؛ ضریب خطای رای مردمی قطعا کاهش پیدا خواهد کرد. اگر تیمی کارش را درست انجام دهد، ضریب خطایش بیشتر از ۵ درصد نخواهد بود. از زمانی که سمفا بلیت فروشی را مکانیزه کرده است اگر تقلبی صورت بگیرد کاملا پیداست.

طباطبایی‌نژاد در پایان گفت: خاطره‌ای از تقلب صورت گرفته در آرای مردمی می‌گویم. ساعت ۲۳:۳۰، ۲۱ بهمن و یک روز مانده به پایان برگزاری جشنواره فجر ۳۹ دوستان به من اطلاع دادند که رای ۲ فیلم هزارتا هزارتا بالا می‌رود. از آنجا که بلیت‌ها کد دارد معلوم شد که سایت هک شده است. ابتدا گفتیم اطلاع رسانی کنیم که به دلیل تقلب صورت گرفته سیمرغ مردمی نداریم اما آبروریزی بود. تیمی ۵ نفره تشکیل دادیم که در ۲۴ ساعت تمام رای‌ها را با کد سینمایی چک کنند. بچه‌ها تا ۲ ساعت مانده به اختتامیه یک به یک رای‌ها را پالایش کردند و اتفاقا فیلمی که تقلب کرد، در رای هم جلوتر بود و سیمرغ مردمی را از آن خود کرد.

نوشته هفتمین جلسه «سینما رو به آینده» برگزار شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

همزمان با نزدیک شدن به ایام برگزاری چهل و سومین جشنواره فیلم فجر، در نشست جدید با حضور دبیران ادوار مختلف به بررسی چهار دهه جشنواره فیلم فجر پرداخته خواهد شد.

بر همین اساس، سیدمهدی طباطبایی‌نژا‌د دبیر دوره ۳۹ و علیرضا رضاداد دبیر دوره‌های ۲۲ تا ۲۵، ۳۲و ۳۳ فیلم فجر، میهمان این برنامه خواهد بود.

بدین ترتیب این نشست تخصصی، شنبه ۶ بهمن‌ماه راس ساعت ۱۷:۳۰ تا ۱۹ در سالن «شهر خاطره» پردیس سینمایی آزادی برگزار می‌شود.

سلسله نشست‌های «سینما رو به آینده» که به همت سازمان سینمایی سوره برگزار می‌شود، به واکاوی راهکارها و ایده‌های تازه برای مدیریت سینمای ایران می‌پردازد.

نوشته بررسی ۴ دهه جشنواره فجر سوژه «سینما رو به آینده» شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

امیر قادری میزبان برنامه ابتدا عنوان کرد: در جلسات گذشته آقای مسعود اطیابی این ایده جالب را مطرح کرد که آینده سینمای ایران نه کارگردان محوری خواهد بود و نه ستاره سالاری؛ آینده سینمای ایران کمپانی‌محور خواهد بود. من از آقای ابوالحسن داووی می‌خواهم که بحث را از اینجا شروع کنند.

ابوالحسن داودی بیان کرد: ما در ابتدا باید مشخص کنیم که تعریفمان از کمپانی چیست. ما حتی اگر کمپانی را سرمایه تعریف کنیم، باز هم سرمایه جوانب و حواشی خاص خودش را دارد. با این حال اگر کمپانی را با تعریف استاندارد جهانی‌اش بشناسیم، باید بگوییم که ما در ایران فاقد کمپانی هستیم. با توجه به شرایط سیاسی، اقتصادی و اجتماعی که در کشور داریم، در آینده نزدیک هم امکان به وجود آمدن کمپانی به معنای درست را نداریم.

وی درباره کمپانی فیلم‌های کمدی که در حال حاضر مشغول به کار هستند، گفت: آن‌ها مراجع سرمایه‌گذاری در سینما هستند که اگر بخواهیم آن‌ها را بررسی کنیم، ممکن است به مناطق مبهم‌تر و تیره‌تری برویم. آن‌ها به هیچ وجه کمپانی نیستند چراکه کمپانی در وهله اول سینما را به شکل صنعت می‌شناسد نه به شکل وسیله و ابزار سودآوری. در کمپانی همه جوانب اعم از تجهیزات، استودیوها، امکانات تولیدی و … را با هم داریم . شایان ذکر است که همه کمپانی‌ها نقشه راه چند ساله دارند. در کمپانی‌هایی استاندارد جهانی برخلاف ایران که مبنای تولیدشان ساخت سالانه ۲ فیلم پرفروش است؛ آن‌ها سالانه ۵۰ فیلم تولید می‌کنند که شاید ۵ فیلم در میان آن‌ها در بازار داخلی و جهانی دیده شود، اما همان ۵ فیلم به قدری قوی است که ۴۵ فیلم دیگر را پوشش می‌دهد. این باعث می‌شود کمپانی علاوه بر سودآوری برای آینده‌اش برنامه‌ریزی داشته باشد.

این فیلمساز افزود: متاسفانه تعریف دوستان از کمپانی، سرمایه‌هایی‌ست که حتی ممکن است به سود نرسند. گاهی اوقات این سوال پیش می‌آید که اگر این کمپانی‌ها به سود نمی‌رسند، پس چگونه ادامه می‌دهند؟ مگر اینکه با دلایل دیگری وارد این عرصه شده باشند. با توجه به شرایط حال حاضر سینما ۹۰ درصد تولیدات به سود نمی‌رسند.

هوش مصنوعی سینما را از بین نخواهد برد اما روی آن تاثیر می‌گذارد

در ادامه این نشست، اکبر نبوی اظهار کرد: تجربه نشان می‌دهد که فرهنگ رفتاری ما ایرانیان به این شکل است که سود خودمان را در سود جمع تعریف نمی‌کنیم، در نتیجه کمپانی در مفهوم درست خودش شکل نمی‌گیرد. من معتقدم در ۱۰سال آینده سینما وضع امروز خودش را نخواهد داشت و کمپانی‌ها برای سینما فیلم تولید نخواهند کرد و ممکن است فعالیتشان را در فضای مجازی و پلتفرم‌ها ادامه دهند؛ هر چند این امکان وجود دارد که ظاهر پلتفرم‌ها هم تغییر کند. سینمای آینده ایران و جهان این سینمای امروز نخواهد بود و تغییراتی شگفت در بهره‌برداری محصولات صوتی و تصویری به وجود خواهد آمد و این تغییراتی نیست که ارزش‌گذاری شود.

وی ادامه داد: من معتقدم سینما در آینده تقریبا به آن چیزی تبدیل خواهد شد که در سالن به نمایش درمی‌آید و مجموعه‌ای از آثار خاص مانند اپرا خواهد بود. درواقع سینما باید کیفیت خاص خودش را داشته باشد تا به سالن سینما برسد. به نظر من هوش مصنوعی توانسته تاریخ بشر را به قبل و بعد از خود تقسیم کند  و همین میزان تقاضای سینما در آینده بیش از پیش خواهد شد. هوش مصنوعی سینما را از بین نخواهد برد اما به شدت روی آن تاثیر می‌گذارد. برای همین فکر می‌کنم ما کمپانی در سینما نخواهیم داشت؛ مگر اینکه فرهنگمان اصلاح شود و سودمان را در سود جمع ببینیم.

در ادامه محمد حمزه‌ای دیگر مهمان این نشست خاطرنشان کرد: من اعتقاد راسخ دارم که طی ۱۰ ساله آینده ما قطعا سینمای کنونی را نخواهیم داشت. در واقع ماهیت سینمایی که ما دوستش داریم از بین نمی‌رود اما تغییر شکل می‌دهد؛ درست مانند رسانه. به همین دلیل تصور می‌کنم که کمپانی در آینده معنایی نخواهد داشت؛ آنچه که می‌تواند در آینده تاثیرگذار باشد، اندیشه است و اندیشه شکل دیگری برای ارایه پیدا خواهد کرد.

وی درباره افزایش استقبال از سینما در سال‌های اخیر تصریح کرد: من اعتقاد ندارم که سینمای ایران مورد استقبال مخاطب قرار گرفته است. سینمای ایران حالت سینوسی دارد و به نظر می‌رسد بعد از مدتی فیلم‌های کمدی علیه خودشان اقدام می‌کنند؛ در نتیجه این جریان هم می‌خوابد و تصور نمی‌کنم تماشاگر قابل توجهی به سمت تولیدات سینمای ایران آمده باشد.

گران شدن فیلمسازی به نهادهای دولتی و سرمایه‌شان‌ برمی‌گردد

قادری یادآور شد: در سال‌های گذشته که سینمای کمدی به اصطلاح مُد نبود ابوالحسن داودی چند فیلم موفق در این ژانر ساخت که یکی از آن‌ها «نان، عشق، موتور ۱۰۰۰» است. آقای داوودی نظر شما درباره اقبال سینمای ایران در کمدی چیست؟ ممکن است عده‌ای معتقد باشند که این الگوی حال حاضر سینمای ایران می‌تواند برخی از این آسیب‌ها را حل کند.

داودی عنوان کرد: این اقبال از سینمای کمدی زمینه‌های مختلفی دارد و بخشی از این اقبال به شرایط اقتصادی و اجتماعی جامعه باز می‌گردد. حتی در تاریخ سینمای آمریکا موفق‌ترین فیلم‌های موزیکال در دهه ۳۰ بوده است که مردم در بدبخت‌ترین حالت بودند. شکل تولیدات آن زمان آمریکا بسیار شبیه به حال حاضر ایران است و این نوع کمدی ساختن هم مطلوب سرمایه‌گذار است که از میان برترین راه به سود برسد. نگاه دولت‌ها در دو دهه گذشته به سینمای ایران طوری است که حاکمیت عنصر مزاحمت سینما را بیشتر از عنصر سرگرمی می‌داند. آن‌ها معتقدند که سینما باید کنترل نهادی شود و شرایط سانسور زیرپوستی و پنهانی شده است. چیزی که سینما را محدود می‌کند این است که تولید از حالت عادی گران‌تر شود. من این گران شدن فیلمسازی را برنامه‌ریزی شده می‌دانم و معتقدم ریشه آن به نهادهای دولتی و سرمایه‌ آن‌ها برمی‌گردد.

وی ادامه داد: سینمای ایران در سال‌های پس از انقلاب برای خود داشته‌ها و دارایی‌هایی دارد که به مرور و به زحمت جمع‌آوری کرده اما چیزی که دولت‌ها به راحتی می‌توانند آن را تحت‌الشعاع قرار دهند این است که دسترسی به همین داشته‌ها را سخت‌تر کنند. برای همین تولیدات کمتر می‌شود و هزینه بالا می‌رود و طبیعتا منی که سی سال گذشته با سرمایه شخصی می‌توانستم فیلم بسازم الان دیگر قادر به چنین کاری نیستم. وقتی دستمزد بازیگران صدها برابر بیشتر شده، بنابراین می‌توانم بگویم این رقم مشکوک و بیمار است و مبتنی بر اقتصاد سالمی نیست که دوستان آن را کمپانی می‌نامند.

این فیلمساز افزود: ما در طول سال ۴ تا ۵ فیلم پُرفروش داریم که سه تای آن‌ها سرمایه‌گذار مشترک دارند. این سینما به یک سینمای نازل و یک وجهی تبدیل شده که سلیقه مخاطبش را هم نازل می‌کند. پس این اسمش استقبال یا رونق نیست؛ این نوعی انحطاط است که در سینمای ما در حال شکل‌گیری است.

قادری بیان کرد: شاید بخش‌هایی از سینمای اجتماعی مانند «فسیل» و «نان، عشق، موتور ۱۰۰۰» خودش را در شکل کمدی بازتولید می‌کند. در این سال‌ها کمدی در واقع نقد اجتماعی به همراه خود دارد. من فکر می‌کنم در این سال‌ها فیلم‌های کمدی و اجتماعی بهتر با استقبال مردم روبرو شده‌اند؛ یعنی فیلم‌هایی که کمتر فروخته‌اند، ضعیف‌تر بودند.

در ادامه نبوی اظهار کرد: اگر وضعیت سه تا چهار سال گذشته را از فروش چند فیلم محدود بررسی کنیم و آن را مولفه‌ای مثبت برای حیات سینما تلقی کنیم، پس باید این سوال را بپرسیم که چرا سینما از منظر مسئولان و خانواده سینما مورد انتقاد است؟

قادری خاطرنشان کرد: فکر نمی‌کنید دهه ۸۰ دهه طلایی سینمایی ایران است؟

نبوی بیان کرد: من دهه ۶۰ تا اوایل ۸۰ را دوران خوبی می‌دانم نه اینکه مطلقا قابل دفاع باشد اما قابل قبول است چه در مدیریت سینمایی و چه مدیریت دولتی و خصوصی. اما سیاست‌های آن دوره قابل استفاده برای ما نیست چراکه تغییرات جدی در حکمرانی ایران و جهانی شکل گرفته است. شیوه‌های مدیریتی انوار و بهشتی در روزگار خودشان جواب می‌داد چراکه سینما در جامعه مذهبی مورد پذیرش نبود اما آن‌ها سینما را برای توده مردم می‌ساختند. حتی نوع نگاه به مذهب هم این روزها تغییر کرده است.

ابوالحسن داودی تصریح کرد: زمانی که این آکندگی مذهب و سیاست وجود دارد بیشتر مردم نسبت به سیاست واکنش دارند. الان حتی کسانی که به شکل آشکار به مسایل ضدمذهبی تظاهر می‌کنند، ممکن است به مذهب برگردند. در واقع منظور من این است که در حال حاضر افراد برای اعتراض به سیاستی که به نفع خودشان نیست، به مذهب اشاره می‌کنند.

آینده سینمای ایران متعلق به سینمای زیرزمینی است

محمد حمزه‌ای نیز بیان کرد: این لجبازی بین مردم است که حتی اگر قلبا اعتقاد داشته باشند اما در ظاهر همراهی نمی‌کنند. ما دین را معادل ایدئولوژی در نظر گرفتیم و این آسیب‌زا بود. من معتقدم که بخش بزرگی از این نارضایتی همه از سینما به علت نظارت است و منِ سینماگر نمی‌توانم به فرم دلخواهم برسم و آنچه می‌خواهم بگویم. الان سازمان سینمایی مانند پدری است که با وجود اینکه فرزندش مستقل شده، همچنان به کنترلش ادامه می‌دهد. من اعتقاد دارم اگر در بلندمدت با سینماگر توافق نکنند، سینما از این چیزی که هست رهاتر می‌شود. یک طیف تازه فیلمساز و سینماگر در حال حاضر آماده به کار هستند که ابزار کار را دارند و کنترل‌پذیر هم نیستند. من معتقدم اگر چند سال آینده سیستم نظارتی شکل تعامل را تغییر ندهد چیزی به اسم نظارت از بین خواهد رفت و عملا چیزی تحت عنوان سینمایی که مدنظر دوستان است، باقی نمی‌ماند و فیلم مد نظر سیستم دولتی تولید می‌شود که عده خاصی آن را دوست خواهند داشت. تولید در سینما الان به قدری گران است که یا باید در چارچوب کار کنم یا آنچه را که می‌خواهم بسازم، ببوسم و کنار بگذارم.

ابوالحسن داودی نیز عنوان کرد: به نظر من آینده سینمای ایران متعلق به سینمای زیرزمینی است که با تساعد هندسی در حال رشد است و هیچ کدام از دولت‌ها امکان و ابزار رویارویی با آن را ندارند. این تضادها گنده‌تر از اداره نظارت و حذف پروانه ساخت است. من تفاوت زیادی بین رویکرد دولت‌ها می‌بینم. دولت قبل برنامه‌ریزی آشکار داشت و هیچ ترسی نداشت که آن را مطرح کند. سینمای مطلوب دوره قبل رونق سینماداران بود و فکر می‌کردند اگر ۴ فیلم فروخته است، پس سینما رونق پیدا کرده و تعادل ۴۰ ساله سینمای ایران به راحتی در این دوره شکست. برای همین «فسیل» فیلمی است که به دستور مستقیم وزیر ارشاد یک سال در اکران ماند تا به رقم ۳۰۰ میلیارد برسد. الان تنها گونه‌ای که می‌تواند یک منفعت نسبی کسب کند، کمدی است.

وی ادامه داد: بسیاری از فیلم‌ها محصول غلبه تفکر سینمای زیرزمینی است و هر ساله تعداد این فیلم‌ها در حال افزایش حتی اگر خلاف قوانین و بی‌حجاب ساخته شده باشند. فیلمی که ایران امسال به صورت رسمی به اسکار معرفی کرد، پذیرفته نشد اما از سوی دیگر ۲ فیلم از سینمای زیرزمینی ایران از ۲ کشور جزو منتخبان اسکار قرار می‌گیرند. ممکن است ممنوعه بودن شرایط فیلم به دیده شدنش کمک کند و این یک سواستفاده سیاسی است. سینمای آینده نمی‌تواند خودش را در قید و بند شرایط الان نگه دارد. به عنوان مثال الان دوستان در شورای پروانه ساخت بسیار راحت‌تر از گذشته برخورد می‌کنند اما به هر حال شیوه، شیوه کهنه‌ای است. اگر نگاه‌های دولتی و حاکمیتی با شرایط معقول جامعه همسو نشوند، سینمای ایران مانند بسیاری از مسایل دیگر در جامعه تغییر شکل خواهد داد و از نوع تحت نظارت قرار گرفتن دولت خارج خواهد شد.

نمی‌توان در شرایط امروز انتظار داشت که سیاست راهبری همپا یا جلوتر از جامعه باشد

امیر قادری در ادامه گفت: من اخبار داخل و خارج ایران را زیاد دنبال می‌کنم و اکنون نشانه‌ای از کم‌رونق‌تر شدن سینما وجود دارد اما با این وجود استقبال ایرانیان از سینما بسیار بالاست و گروه‌های مردم برای تماشای فیلم‌ها به سینما می‌روند‌. البته فکر می‌کنم نظر شما بیشتر ناظر بر وضعیت کنونی سینما است.

سپس اکبر نبوی عنوان کرد: من به سنت‌های متکثر توجه می‌کنم نه صرفا اجتماعی. این مساله وجود دارد که شیوه‌ها و بازیگران حکمرانی در دنیا تغییر کرده است. در جریان ۷ اکتبر و طوفان الاقصی، جریان مسلط رسانه در تمام دنیا تلاشش را کرد که در حداقل ممکن اخبارش منتشر شود اما بازیگران جدید نشان دادند که می‌توانند جریان مسلط را غافلگیر کنند. امروز دیگر رسانه، بازیگر مسلط نیست. ما از زمان رسانه‌های گروهی به رسانه‌های جهانی رسیدیم. اکنون در مرحله انسان رسانه هستیم و هر فرد خودش می‌تواند یک رسانه باشد. من معتقدم نه مسئولان و نه ما متوجه نیستیم که سمت و سوی این سینما تولیدش نیست بلکه جایگاهش در جامعه است.

ابوالحسن داودی گفت: سیستم دولتی یک جریان کارمندی است و اینکه ما انتظار داشته باشیم با شرایط روز جامعه حرکت کند، بسیار بیهوده‌ است‌. با نگاهی به گذشته می‌توان دریافت که جامعه چه زمان، نوار کاست را پذیرفت و حاکمیت چه زمان؟ جامعه چه زمان ویدئو را پذیرفت و حاکمیت چه زمان آن را پذیرفت؟ وقتی شما به شیوه‌های برخورد با این پدیده‌ها نگاه می‌کنید، حتی فراتر از طنز است. در چنین شرایطی نمی‌توان انتظار داشت که سیاست راهبری همپا یا جلوتر از جامعه باشد. شرایط امروز و آنچه که در این ۴ دهه بر ما گذشته است، امکان این را ندارد که ما به آگاهی در سطح مدیریت دولتی برسیم که مدیریت دولتی یک پله بالاتر از جامعه بایستد.

نبوی عنوان کرد: بسیاری از آقایان نمی‌توانند واقعیت‌ها را بپذیرند اما شرایط جدید ناگزیر خود را تحمیل می‌کند، مانند ماهواره.

داودی تصریح کرد: ما یک دوره در سال ۷۶ با آقای نبوی در خانه سینما بودیم و تازه زمان ورود موبایل به ایران بود. نزدیک ۲ تا ۳ ماه مکاتبه کردیم و با کلی زحمت و قرارداد و تعهد از اداره مخابرات بالاخره یک‌گوشی موبایل به ما اجاره دادند. همین‌ نمونه را شما در دوره‌های مختلف هم‌ مشاهده می‌کنید به همین دلیل می‌گویم که شما هرگز نمی‌توانید این شیوه مدیریت را اصلاح کنید.

در ادامه محمد حمزه‌ای بیان کرد: درواقع تکنولوژی خودش را تحمیل می‌کند و درنتیجه دولت ناگزیر به پذیرش آن است. اکنون فیلمسازانی هستند که هیچ نیازی به سیستم‌ حمایتی در کشور ندارند و برخی فیلمسازان هستند که کارشان نسبت به سینمای حرفه‌ای و بدنه حیرت‌انگیز است. این افراد منتظر روزنه‌ای هستند که خودشان را مطرح کنند. روزی با آقای حیدریان جلسه داشتیم و من از وضعیت تهیه‌کنندگی در ایران گلایه کردم که چرا من به عنوان فیلمساز همه کارهای پروژه را انجام می‌دهم اما تهیه‌کننده تصمیم‌گیرنده می‌شود؟ اکنون سینمای زیرزمینی بسیار جدی است و ما نمی‌توانیم تا آخر عمر باب گفتگو را ببندیم.

داودی گفت: همین چند ماه پیش من داور جشنواره فیلم کوتاه تهران بودم و کارهایی دیدم که حیرت کردم. چیزی که برای من حیرت‌انگیز بود این بود که از مکان‌هایی مانند زابل، خاش و تربت جام و… فیلم‌های بسیار باکیفیتی ارسال می‌شد. من همان زمان به مسئول انجمن سینمای جوان گفتم اگر به این نسل جوان میدان ندهید، این نسل به جریان شورشی تبدیل خواهد شد که تمام شما را به تصرف خودش درمی‌آورد.

قادری گفت: اکنون ۷۰ درصد فیلم‌ها استاندارد لازم را دارند و بالا آمدن از بین این تعداد فیلم متوسط سخت است. امسال در جشنواره فیلم کوتاه تهران من فیلم‌های زیادی دیدم که از حد متوسط بالاتر بودند.

محمد حمزه‌ای عنوان کرد: سال گذشته بنیاد فارابی المپیاد فیلمسازی برگزار کرد و من ابتدا تردید داشتم که به بچه‌های ۱۲_۱۳ ساله باید چه چیزی آموزش دهم. باعث تعجبم بود که نوجوانانی که اهل شهرستان‌ها‌ی مختلف بودند، کاملا به‌روز بودند زیرا امروزه فضا برایشان فراهم است.

پلتفرم‌ها درحال فروپاشی هستند اما آثار آن قطعا در سینما مشاهده خواهد شد

امیر قادری بیان کرد: از طرف دیگر پلتفرم‌ها به معنای خاص در اختیار دولت نبودند، ممیزی کمتری داشتند و با جامعه همسوتر بودند. چه اتفاقی باعث شد که باز هم ناموفق باشند؟

داودی پاسخ داد: شکل گرفتن پلتفرم‌ها در چند سال اخیر کاملا در نظر همه ما بوده است و ما ناظر آن بودیم. من به عنوان یک فیلمساز به این مساله امیدوار بودم و حس می‌کردم کمک می‌کند که نگاه محدودکننده دولتی خودش را اصلاح کند و پلتفرم‌ها و اکران آنلاین با سینما می‌توانند مکمل هم باشند. اتفاقی که رخ داد این بود که نهاد و جریانی که پلتفرم‌ها را شکل و گسترش داد از ابتدا مشکل داشت. یعنی پلتفرم‌ها به جای اینکه با مردم تعامل داشته باشند، سرمایه‌هایی واردشان شد که مشکوک و مبهم بودند.‌ نهادهای قدرت، امنیتی و… وارد این رسانه‌ها شدند و جریان را به سمتی پیش بردند که اکنون نه‌ تنها کمک حال سینما نیستند بلکه به شدت سینما را غارت می‌کنند.

وی ادامه داد: سینمای ایران پس از انقلاب با همکاری دولت از صفر شروع کرد و بازیگر و عوامل فنی پرورش داد. پلتفرم مانند یک مهمان ناخوانده به صورت رایگان از این دستاوردها استفاده می‌کند یعنی اکنون تمام بازیگران، عوامل فنی و تجهیزات را در اختیار گرفته‌اند. به طور مثال من ۷ سال پیش به یک بازیگر ۸۰ میلیون دستمزد دادم و دستمزد آن فرد اکنون ماهی ۵ میلیارد تومان شده است. این جهش با تعریف هیچ اقتصاد سلامتی منطقی نیست. من در این ۷ سال هنوز نتوانسته‌ام فیلم دلخواه خودم را بسازم و این مساله صرفا به سرمایه بستگی ندارد. من‌ اکنون دیگر حاضر نیستم که هر فیلمی بسازم و اگر قرار باشد کمدی هم بسازم دوست دارم کمدی خودم را بسازم. پلتفرم‌ها با بازیگران قرارداد چندساله می‌بندد که فقط با تولیدات خودشان کار کنند. تولیداتی که حتی به سرمایه اولیه خودشان هم دست پیدا نمی‌کنند. سوال اینجاست که این سرمایه چگونه خودش را تامین می‌کند؟

سپس محمد حمزه‌ای بیان کرد: در اواخر دهه ۸۰ تولیدات ما به سریال و سینما خلاصه می‌شد و در این میان تله فیلم‌ها به وجود آمدند و اهالی سینما و تلویزیون برای امرار معاش وارد حوزه تله فیلم شدند تا پولی دربیاورند.‌ شرایط تولید تله فیلم به گونه‌ای شد که تقریبا غالب شد و این سیستم علیه خودش اقدام کرد.‌ یعنی تله فیلم سطحی از کیفیت را زیرسوال برده بود که هنرمندان حاضر به کار کردن در تله فیلم‌ نبودند.

داوودی تصریح کرد: هر فروپاشی که رخ می‌دهد تبعاتش اطراف را هم دربر می‌گیرد. پلتفرم‌ها درحال فروپاشی هستند اما آثار بدش قطعا در سینما مشاهده خواهد شد. قطعا ما نمی‌توانیم نرخ برخی بازیگران را پایین‌تر بیاوریم.

امیر قادری عنوان کرد: درباره پلتفرم‌ها چند ابهام وجود دارد که یکی از آن‌ها این است که در دنیا پلتفرم‌ها با تعدد تولید چرخ خودشان را می‌چرخانند. وقتی همچنان تعداد تولید سریال تا این حد پایین است منطقی نیست که در این شرایط ورشکستگی ادامه بدهند. اکنون از آثار برخی پلتفرم‌ها استقبال نمی‌شود اما همچنان کار می‌کنند و این یکی از نقاط مبهم پلتفرم‌ها است.

سینمای ایران باید از انحصار فکری خارج شود

وی در بخش پایانی این نشست بیان کرد: این سوال را از همه دوستان دارم که اگر بخواهید به آقای فریدزاده یک توصیه ضروری داشته باشید، چیست؟

اکبر نبوی پاسخ داد: من به او می‌گویم که خیلی خودت را درگیر امروز نکن و به فردا نگاه کن زیرا فردا چالش‌های جدیدی به وجود می‌آید که باید برای مواجهه با آن‌ها آماده بود. این را هم‌ بگویم که قرار نیست پلتفرم جای سینما را بگیرد. اما در ایران به دلیل درهم ریختگی سازمانی پلتفرم‌ها این شرایط را پیدا کرده اند.‌ بخش مهم وضعیت امروز پلتفرم‌ها خانواده سینما هستند که به این مناسبات تن می‌دهند. این ها هستند که انواع و اقسام درهم ریختگی اقتصادی را به سینما تحمیل می کنند.

قادری گفت: پس در اینجا با آقای داوودی هم نظر هستید که پلتفرم‌ها نه تنها به وضعیت سینما کمکی نکرده بلکه در درهم ریختگی آن هم سهم داشته است. اگر بنده مناسبات کلان اقتصاد سینما را بدانم و بدانیم و منافع شخصی خود را در منافع جمعی تلقی کنیم آن موقع بُرد خواهیم کرد.

داودی مطرح کرد: این قضیه بدون این است که ما شرایط اجتماعی و سیاسی جامعه را نگاه کنیم. در همه عرصه‌ها به شرایطی رسیدیم که بی‌اخلاقی به کل جامعه حاکم شده و به فضیلت تبدیل شده است. اگر یک زمانی در یک جامعه‌ای ساعت ۳ شب سر چهارراه رفتید و دوربین نداشت و همه توقف کردند، باید بدانید که نظم و مسئولیت در آن جامعه جاری است و در غیر این صورت چنین چیزی تقصیر خانواده سینما نیست. ما درباره بدنه عام جامعه و سینما صحبت می‌کنیم و همه آسیب‌پذیر هستند و با شرایط جامعه باید تعریف و قضاوت شوند. در دوران کرونا پلتفرم‌ها چه خواسته و چه ناخواسته عملا کمک بزرگی به خانواده سینما کردند. از طرف دیگر شرایط طلبکاری که پیش آمد وضعیت امروز ما را پیش آورد.

اکبر نبوی بیان کرد: اینکه دگرخواهی کم‌رنگ می‌شود و خودخواهی افزایش پیدا می‌کند را قبول دارم. مقطع کوتاه کرونا که بسیاری از اهالی خانه سینما گرفتار تنگنای معیشتی بودند و پلتفرم به کمک آمدم، قبول دارم اما اگر قرار است به فکر سینما باشیم، نباید به مناسباتی تن دهیم که به یک اصل کلی آسیب بزند.

ابوالحسن داودی توضیح داد: دولت‌ها به شکلی اقتدار خود را از دست داده‌اند و من نسبت به اینکه بتوانند کاری تاثیرگذار انجام دهند، چشم‌انداز روشنی نمی‌بینم. با نگاه آقای نبوی بیشتر موافقم که دوستان سعی کنند بفهمند این سرنوشتی که در انتظارشان است چگونه قرارست رقم زده شود و با همه این احتمالات که در سطح جامعه است، چگونه خواهد بود. دیدن این وضعیت و توجه و فکر کردن به این که چگونه می‌توان سازمان داد و وارد تعامل شد، کار بسیار سخت ولی لازم است.

محمد حمزه‌ای نیز گفت: آقای فریدزاده از آنجا که جوان هستند باید سینمای ایران را از انحصار فکری خارج کنند و باید از طیف جوان و سرزنده‌ای که در بدنه و زیرمتن سینما است، کمک بگیرند.

داودی در پایان درباره خانه سینما و مشکل بزرگ آن خاطرنشان کرد: خانه سینما به عنوان یک نهاد صنفی از ابتدا برخلاف تمام نهادهای صنفی دنیا به عنوان یک هرم به جای اینکه از قاعده شکل بگیرد از سر شکل گرفته است و به نوعی دولت‌ساخته است.

نوشته ششمین نشست «سینما رو به آینده» برگزار شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.