این چند خط، خلاصه داستان فیلم سینمایی بدلکاران است. یکی از معدود فیلم‌هایی که تا حدودی به زندگی متفاوت «بدلکاران» پرداخته است و اگرچه کمی فانتزی مساله بدلکاری را مورد توجه قرار داده اما به واقعیت مهمی در سینمای ایران اشاره کرده است؛ همان‌طور که در فیلم مورد تاکید قرار می‌گیرد، جایگاه بدلکاران در سینمای ایران به شکلی نیست که بتواند مایه افتخار «فیروز» باشد و او باید به نام و نشان کارگردانی و تهیه‌کنندگی موصوف باشد تا آنچه را از او تصور می‌شده، برساخته کند.

بدلکاری در ایران، با همه سختی‌ها و همه فراز و نشیب‌هایی که دارد، آنطور که باید شناخته نشده است و بدلکاران چهره‌های گمنامی‌ هستند که هر چند صحنه‌های شگرفی را در سینما و تلویزیون خلق کرده‌اند اما همچنان در پشت صحنه مانده‌اند. بدلکاران معتقدند بهای زحمت آنان پرداخت نمی‌شود و قدرشان را نمی‌دانند. این ادعا، البته درست است. نگاهی به پیشینه و شرایط فعلی بدلکاری در سینمای جهان و بویژه هالیوود نشان می‌دهد دستمزد بدلکاران در برخی پروژه‌های اکشن از بازیگران نقش اول بیشتر است. در برخی آثار اکشن، مشاهده می‌کنیم بدلکاران، حتی بازیگر نقش اصلی شده‌اند. توانمندی و مهارت آنان به نحوی است که کارگردان یا شرکت سازنده، اساسا نیازی به آوردن بازیگر نقش اصلی نمی‌بیند. برخی کارگردان‌ها در این مسیر حتی از چارچوب‌های معمول در سینما عبور می‌کنند و جذابیت و فیزیک صورت را نادیده می‌گیرند، چرا که قدرت بدنی و توانمندی بدلکاری براحتی می‌تواند خلأ جذابیت‌های دیگر را در فروش پرکند.
در صحنه‌های هیجان‌انگیز نبرد و تیراندازی، سوارکاری‌های حیرت‌انگیز و شگفت‌آور در کارهای تاریخی، انفجارهای وحشتناک و تعقیب و گریز با خودروهای پرسرعت و تصادفات و درگیری‌های فیزیکی، بدلکاران متهورانه و با جسارت جان خود را به خطر می‌اندازند تا صحنه‌هایی ماندگار خلق کنند. به همین دلیل بسیاری معتقدند هنوز سینما قدر بدلکاران را نمی‌داند و صنعت فیلمسازی آنچنان که باید آنها را جدی نمی‌گیرد. بدلکاری مصطلح شامل کارهایی مانند پریدن از دیوار، هواپیما و جز اینها، بازی کردن نقش کسی که در حال سوختن است، حرکات رزمی و… می‌شود. کارهایی که حتی پس از به وجود آمدن جلوه‌های ویژه رایانه‌ای طرفداران خود را دارد و هنوز کارگردان‌هایی هستند که تجربه فیلمسازی با بدلکار را با هیچ جلوه‌ ویژه‌ای تعویض نمی‌کنند. علاوه بر مواردی که ذکر شد، بدلکاری امروز با یک توسعه مفهومی نیز مواجه شده و آن خلق دکوپاژ و تنظیم میزانسن است. در سینمای دنیا کارگردان اکشن به این حیطه مسلط است و کارگردان اصلی در صحنه‌هایی که نیاز به حضور بدلکار است کمتر ورود فنی دارد.

در سینمای دنیا نیز اساسا بازیگرانی که صحنه‌های بدلکاری‌شان را خود انجام می‌دهند، بیشتر تحسین می‌شوند. تام کروز و دانیل کریگ و جکی چان برای سال‌ها بیشتر به همین دلیل دیده شدند. جکی چان یکی از جسورترین و بدلکارترین بازیگران تاریخ هالیوود است که در طول ۶ دهه فعالیت خود بارها مرز بین شجاعت و دیوانگی را رد کرده، با اسکیت زیر کامیون رفته، داخل بالن پریده و… و حتی تا آسیب دیدن جمجمه را تجربه کرده است اما همه بازیگران اینگونه نیستند. بسیاری به دلیل عدم توانایی‌های فیزیکی ترجیح می‌دهند در موقعیت‌های خطرناک دیگران را به جای خود به معرکه بفرستند؛ بدلکارانی که آماده خطر کردن هستند. دغدغه‌ای که امروز بدلکاران ایرانی دارند، عنوان یا جایزه‌ای در جشنواره فیلم فجر است تا شاید به واسطه آن مجالی برای ظهور و بروز و مطرح شدن بدلکاری نیز پیدا شود. در سینمای دنیا نیز بدلکاران با همه شرایط متفاوتی که نسبت به ایران دارند، خواسته‌هایی مشابه دارند و به نادیده گرفته شدن‌شان اعتراض می‌کنند. این اعتراضات در سال ۲۰۱۶، به نقطه اوج خود رسید؛ وقتی انجمن بدلکاران حرفه‌ای نسبت به در نظر نگرفتن یک جایزه اسکار برای بهترین بدلکاری اعتراض خود را به هیات اسکار تقدیم کرد.  به طور طبیعی جذابیت ذاتی بدلکاری آنقدر هست که گفت‌وگو با ۳ تن از بدلکاران سینمای ایران هم تبدیل به تجربه‌ای جذاب شود. ما در این گفت‌وگو که از نظرگاه شما می‌گذرد، با عباس اصانلو، غلامرضا شریف‌زاده و مهدی جوزی، اعضای انجمن بدلکاران خانه سینما به گفت‌وگو نشسته‌ایم؛ چهره‌هایی که با وجود سال‌ها تجربه حضور در سینما و تلویزیون ایران، آنچنان که باید شناخته شده نیستند. آنها دغدغه‌هایی برای جدی گرفته شدن بدلکاری در سینمای ایران دارند. در این گفت‌وگو تلاش کرده‌ایم حرف‌های آنان را به گوش‌های شنوا برسانیم.

  اگر موافق باشید در ابتدا پیرامون ساختار فعلی و گروه‌های بدلکاری صحبت کنیم.

اصانلو: اردیبهشت امسال در خانه سینما طی جلسه‌ای بنا بر این شد بدلکاران و بازیگران جدا باشند و هر دو در خانه سینما هم باشند و تیم‌های بدلکاری هم اسم مخصوص خودشان را داشته باشند. مثلا یکی خیبر بود، یکی صاعقه بود، یکی توفان بود و دیگری تندر و… . الان همه بدلکاران در قالب انجمن بدلکاران و خانه سینمای ایران فعالیت می‌کنند. بنده، آقای جوزی و آقای شریف‌زاده، ۸ سال با آقای فتحی- که مسؤول انجمن بدلکاران هستند- شراکتی کار می‌کردیم، تا اسفند سال قبل که از ایشان جدا شدیم و تیم فعلی را تشکیل دادیم که سال‌ها با هم کار کردیم، ورزش کردیم و بیشتر کارهای بدلکاری و تاریخی بزرگ در سینما و تلویزیون را به همراه هم انجام دادیم.

  چند تیم و گروه بدلکاری در قالب انجمن بدلکاران خانه سینما فعالیت می‌کنند؟
اصانلو: گروه زیاد داریم. حدودا ۷-۶ تیم رسمی که الان البته سرتیم‌ها ۱۶ نفر هستند. یعنی الان ما خودمان هرکدام می‌توانیم یک تیم محسوب شویم اما به عنوان ‌سرتیم معرفی شدیم که برخی از اینها که من البته اسم نمی‌برم، پختگی برخی دیگر را ندارند. بدلکاری کاری است که باید در آن احتمالات خطر را به صفر رساند ولی برای برخی دوستان گاهی اتفاقاتی پیش می‌آید که معلوم است به خاطر ناپختگی‌شان هست اما در حال حاضر در عمل ۶ گروه بیشتر مشغول به کار نیستند.
جوزی: ما در انجمن بدلکاران ۱۶ نفر هستیم که به عنوان سرتیم و در قالب ۶ تیم که فعال‌ترین‌ها هستند، فعالیت می‌کنیم. شاید جز ما تیم‌های دیگری هم در کشور فعالیت کنند ولی آنها از نظر رسمیت داشتن در تشکلی مثل خانه سینما معتبر نیستند. برای تیم‌های فعلی عضو انجمن بدلکاران خانه سینمای ایران اگر اتفاقی پیش بیاید یا دعاوی حقوقی وجود داشته باشد، می‌توانند روی حمایت خانه سینما حساب باز کنند. یعنی این حمایت در حوزه قراردادها یا مسائل دیگر وجود دارد اما برای گروه‌های دیگر به این شکل نیست.

  تاریخچه بدلکاری به شکل امروزی در سینمای ایران به چه تاریخی بازمی‌گردد؟ منظورم تجربه شخصی خود شماست.

اصانلو: مدل فعلی که بعد از انقلاب شکل گرفت. خود ما هم به خاطر ورزشکار بودن‌مان بدلکار شدیم. قبل از انقلاب بیشتر در فیلمفارسی‌ها، تعبیر از بدلکار «کتک‌خور» بود. اصلا بدلکاری به این شکل امروزی نبود. نخستین‌ کاری هم که خدمت آقای میرباقری رسیدیم، گروه‌های مختلفی بودند که در حوزه سوارکاری و بدلکاری فعالیت می‌کردند. البته شکل و شمایل فعلی انجمن بدلکاران در خانه سینما شکل نگرفته بود. نخستین ‌تصوری که باید تغییر می‌دادیم این بود که بدلکاری را که کتک خوری و افتادن روی میز و صندلی‌های کافه در فیلم‌های قدیمی تعبیر می‌شد، اصلاح کنیم. آیتم راپل، شمشیربازی، سوارکاری، تصادف عابر با ماشین و هر چیزی را که نیاز سینما بود اضافه کردیم و تجربیاتی که به دست آوردیم باعث شد این کار توسعه پیدا کند و کارهای‌مان با کیفیت‌تر شود. ما هم دیدیم که کار خیلی پراسترس است و هیجان دارد، حرفه‌ای وارد کار شدیم ولی متاسفانه در کشور هیچ حمایتی نمی‌شود؛ چه از سوی تهیه‌کننده‌ها و چه در میان کارگردان‌ها. البته ما در ایران کارگردان اکشن نداریم. چند نفری هم که علاقه‌مندند چون مطلع از کار نیستند، لوازم و اقتضائاتش را نمی‌شناسند. «محمد علی‌اف» که رئیس بدلکاری فدراسیون روسیه است وقتی آمده بود ایران و کارهای ما را مشاهده کرد، خیلی تعجب کرد و گفت شما با این امکانات کم چطور اینقدر کار را حرفه‌ای‌ انجام می‌دهید. حتی از آقای جوزی و فتحی برای سفر به روسیه دعوت کرد. دوستان هم رفتند و دیدند که آنها با امکانات زیاد کارهای‌شان کیفیت ندارد. در کشور ما هیچ حمایت درست و حسابی از بدلکاری نشده است و ارزش نمی‌دهند. اگر بخواهم مثالی بزنم، در یک فیلم که ماشین باید تصادف کند، اول فیلم یک ماشین تمیز و سالم است و در آخر فیلم هنگام تصادف یک ماشین خراب را جایگزین می‌کنند که پنچری دارد، جلوبندی ندارد و کاربراتش خراب و قدیمی است و توقع دارند کار خوبی تحویل دهند. یک ماجرای جالب هم که برای ما اتفاق افتاده این بود که ما وقتی در گروه خیبر بودیم، مدیر روابط عمومی را فرستادیم به شرکت‌های خودروسازی و به آنها گفتیم از برند آنها در فیلم‌های‌مان استفاده کنیم که باعث رونق کار آنها شود که البته این یک کار معمول در دنیاست. مثلا در فیلم‌های آلمانی مثل «هشدار برای کبرا ۱۱» از ماشین‌های برند خودشان استفاده می‌کنند. پاسخ این شرکت‌ها جالب بود؛ به ما گفتند ما نیازی به تبلیغات نداریم، ما لیست فروش‌مان برای ۲ سال بعد پر است و نیازی نداریم شما ماشین‌های ما را بگیرید خراب کنید [با خنده].

  اشاره به هشدار برای کبرا ۱۱ کردید؛ مرحوم ابدی بعد از آن فیلم در ایران شناخته شد.

شریف‌زاده: مرحوم پیمان ابدی (روحش شاد) طبق اطلاعاتی که بنده داشتم، یکی از ۱۳ بدلکار بازیگر نقش بن بود. یعنی جز ایشان ۱۳ نفر دیگر هم بودند. این به معنای اهمیت داشتن بدلکار است. ایشان چون پرش از ارتفاع را زیاد انجام می‌داد، در این حوزه معروف شده بود.

  در پروژه‌های قبل از «امام علی» بدلکاری خیلی جدی نبود؟

اصانلو: به نظرم نه! اگر هم بود عوامل فیلم را با خسارت زیاد مواجه می‌کرد. یعنی جوانب بدلکاری لحاظ نبود. مثلا یک خاطره از فیلم «تنهاترین سردار» آقای فخیم‌زاده تعریف کنم. در آن فیلم ایشان از ما خواستند چند اسب را با سوار با هم به زمین بکوبیم. قبل از آن برای این کار طناب زیر پای اسب می‌بستند که در نتیجه آن، هم اسب آسیب می‌دید و هم سوارکار. یک هفته ذهنم درگیر این بود که اسب‌ها را چگونه زمین بیندازیم. پسر بزرگ من که الان ۲۶ سالش است. آن روز پیشنهادی داد و ما همان را عملی کردیم. او گفت چرا چاله نمی‌کنید. ما در ذهن‌مان جرقه‌ای زد و افتادیم دنبال کندن چاله. چاله را کندیم و روی آن کارتن گذاشتیم و دیدیم که باید اسب را  گول زد، چون اگر اسب یک بار در زندگی‌اش در یک مکان از یک مسیر در چاله افتاده باشد دیگر از آن راه نمی‌رود. ما همه چیز را فراهم کردیم. آقای فخیم‌زاده پسندید و فکر کنم چند باری هم این اتفاق را در فیلم تکرار کرد.

  بدلکاری حتما ابزاری می‌خواهد؛ این ابزارها را چگونه تهیه می‌کنید؟

اصانلو: ابزارهایی که در کارمان نیاز است خودمان طراحی می‌کنیم و می‌سازیم. مثلا آقای شریف‌زاده زحمت زیادی برای آنتی‌فایر کشید و با بهترین کیفیت توانست با امکانات بسیار کم آنتی‌فایر تهیه کند با همان پوششی که خودمان می‌خواستیم. همان‌طور که در فیلم‌ها دیده‌اید احتمالا، ما آتش زدیم و الحمدلله اتفاقی نیفتاد؛ مانند در فیلم بادیگارد در قسمت تیر خوردن گروه ترور دانشمند هسته‌ای توسط محافظان و آتش گرفتن در سکانس فینال که آقای جوزی زحمتش را می‌کشند. عمده آتش‌سوزی‌ها و بدلکاری‌های مورد نیاز و کلا کارهای سوارکاری که معمولا نیازهای فیلم‌های تاریخی است، کار گروه ماست. محمد رسول‌الله، خواب و بیدار، تنهاترین سردار، در چشم باد، ولایت عشق، ملاصدرا، شیخ مفید، کیمیا، معمای شاه، دیوار، مرگ و بسیاری از فیلم‌های دیگر از جمله کارهایی است که با این تیم انجام داده‌ایم. جالب اینکه اما هنوز از برخی پروژه‌ها مثل «معمای شاه» طلبکاریم.

  آقای جوزی شما از تجربیات خود در حوزه بدلکاری بگویید.

جوزی: سال ۸۲ یک کلاس بازیگری رزمی برگزار شد و من به توصیه یکی از دوستان شرکت کردم که آقای ولی‌الله مومنی فن بیان را می‌گفتند و استاد کوه‌کمری برای کارهای اکشن تدریس می‌کردند. من با معدل خوبی از آن کلاس گواهینامه گرفتم و نخستین ‌گروهی بودیم که در وزارت ارشاد مجوز بازیگری رزمی را گرفتیم. بعد برای مختارنامه از سال ۸۳ هم شروع کردیم؛ همراه با گروه بدلکاران خیبر. در واقع بدلکاری را از آنجا به طور حرفه‌ای شروع کردیم؛ شمشیربازی، سوارکاری و… که در قالب فیلم‌های اکشن دسته‌بندی می‌شود. از حدود سال ۸۳ به این‌طرف، بیش از ۸۰ فیلم به طور گروهی و انفرادی کار کردیم که اسامی برخی‌ را دوستان بردند.

  درباره تجربه فیلم «محمد رسول‌الله» بگویید.

جوزی: عوامل اصلی بدلکاری این فیلم را ایتالیایی‌ها تشکیل داده بودند که از بین ۱۸ گروه متفرقه‌ای که تعدادی‌ را خدمت‌تان عرض کردم، گروه بدلکاری خیبر انتخاب شد و ما به همراه آقای اصانلو و دوستان در این گروه با آقای فرانکو که مسؤول بدلکاری بود و تجربیاتی مثل «تروی» را در کارنامه داشت، همکاری می‌کردیم. تعبیر خودشان این بود که این گروه از همه گروه‌ها کارهای‌شان را بهتر انجام می‌دهند. آموزش‌هایی البته در حوزه شمشیرزنی داشتند. ما در شمشیرزنی، شمشیر عربی کار می‌کنیم اما آنها سبک‌شان سبک ایتالیایی و رومی بود. ما این آموزش‌ها را می‌گرفتیم و به بازیگران انتقال می‌دادیم. واقعا در این فضا که ما با این امکانات محدود در مقابل گروه‌های خارجی توانمند ظاهر می‌شویم می‌طلبد که مسؤولان هم حمایت و نیازهای ما را درک کنند. برای مثال سال‌هاست که ما در تکاپوی خریدن ایربگ هستیم. قیمتش بالاست و به شکل انفرادی نمی‌شود خرید. ما هم پیشنهاد دادیم حداقل برای خانه سینما یک عدد بخرند. باید ارشاد پشتیبانی کند، چون یک نفر به تنهایی نمی‌تواند ۲۰۰ میلیون هزینه کند. امروز در برخی دانشگاه‌ها مختص رشته بدلکاری واحدهایی در نظر گرفته شده است که باید دانشجویان بگذرانند و نمره قابل قبولی بگیرند و ما هم برخی اوقات به عنوان یک کارشناس یا مدرس می‌رویم و از ما دعوت می‌کنند تا به آنها کمک کنیم.

اصانلو: در فیلم محمد رسول‌الله آقای مجیدی و دوستان آمدند کل اسکاربگیر‌های دنیا را جمع کردند. آقای فرانکو معتقد بود ایران بدلکار ندارد. خلاصه آمد رسید به تیم ما. ایشان از همه ما تست می‌گرفت. خود آقای فرانکو نسبت به بقیه قوی‌تر بود. با اینکه شمشیربازی را خیلی سال بود تجربه داشتیم اما چیزهایی که به ما یاد دادند واقعا بی‌نظیر بود. ما مرجعی نداشتیم. خود آقای فرانکو به آقای فتحی گفتند با فلانی قرارداد ببندید چون پتانسیل دارد. در بحث طراحی شمشیرها من گفتم شمشیری درست کنیم که وقتی تیم ما رفت آنجا شمشیر خوبی داشته باشد. ۴-۳ روز طول کشید تا چوبش را انتخاب کنیم، نزدیک یک میلیون تومان پول ساخته شدن شمشیر شد. شمشیری ساختیم که تیغ‌هایی داشت مثل تیغ‌های سامورایی، دسته‌هایش مثل دسته‌های دو نیم دایره بود که در دست بازی کند اما در نرود. ۲۰ تا شمشیر ساختیم. خود آقای جرجو که آموزش‌دهنده شمشیر که ایتالیایی بود گفت کی شمشیر را ساخته؟ گفتم ما. گفت می‌توانم یکی را بردارم که بچه‌ها هم بسازند؟ گفتم بله! وقتی شروع کرد به آموزش شمشیر، گفت ما در کل دنیا چند تا شمشیرباز داریم در نهایت ۱۰۰ تا در انگلیس، ۲۰ تا در فرانسه و… الان می‌بینم صد تا شمشیرزن در ایران داریم. خیلی ‌آی‌کیو بالایی دارید. در آخر کار گفت صحنه را شما طراحی کنید. بعد گفت در ایتالیا و آمریکا اگر کار باشد آیا شما می‌آیید؟ گفتیم بله! از آن‌طرف هم بود. آقای کارلو که مربی سوارکاری بود یکی از مربیان سوارکاری را که ما قبولش داریم رد کرد و گفت ما این را قبول نداریم. ما گفتیم این خیلی خوب است چطور قبولش ندارید؟ البته تصورشان اشتباه بود. به من گفت تو با این وزنت نمی‌توانی سوار اسب بشوی. از شانس اسب خاصی نصیب ما شد. اسب مختار بود؛ آن اسب مشکی در مختارنامه. خلاصه ما را سوار چند تا اسب کرد و نمی‌گذاشت قلق یک اسب در دست ما باشد! در این فیلم دو اسب بود به اسم «باران» و «سایپا». روزی که کارلو امتحان گرفت، سایپا که به زور سواری می‌داد‌ اما من در مختار تجربه کار با آن را داشتم به من افتاد و خوب هدایتش کردم. آنها خیلی حرفه‌ای کار می‌کردند. می‌گفتند حتی سوارکاری که در بک و در لانگ هم قرار است در تصویر باشد، باید بازیگر و بلد باشد.

  اساسا بدلکار از نظر شما چه کسی است؟

جوزی: بدلکار کسی است که نخستین ‌کارش محافظت از خودش باشد و آسیب نبیند. این کار خیلی سختی است. اگر سخت نبود بازیگر انجام می‌داد. الان بدلکاری یک حرفه است. ما باید از خودگذشتگی و همچنین تخصص افراد را فراموش نکنیم. در «گذر از رنج‌ها» اگر ایربگ بود،‌ بازیگر  ۵ طبقه را راحت می‌پرید اما چون نبود، من به جای آقای بازغی در یک سکانس فینال، از ۵ طبقه روی ۶ ردیف کارتون پریدم.  امیدوارم گفته‌های ما بر مسؤولان تاثیر داشته باشد و خیلی عالی می‌شود اگر به ما کمک کنند. حداقل به انجمن‌های بازیگری لوازم‌های ایمنی و ایربگ بدهند. این باعث سلامتی و حفظ بازیگر می‌شود. در هند که دومین کمپانی فیلمسازی دنیا را دارد خیلی از ما استقبال شد و کارهای‌مان را که دیدند گفتند اینجا بمانید. در کشور ما نیروی انسانی در بدلکاری بیشتر از نقاط دیگر است.

شریف‌زاده: بدلکاری جسارت خیلی زیادی می‌خواهد. ما بچه‌هایی داریم که همه کارهای زمینی و کارهای هوایی و همه نوع کارهای مورد نیاز فیلم‌های اکشن و سوارکاری را انجام می‌دهند. هیچ مشکلی نداریم و «نه» نمی‌گوییم اما در طرف مقابل هیچ‌گونه بهایی به بدلکار داده نمی‌شود. حتی در تیتراژ اسم همه عوامل نوشته می‌شود اما به بدلکاران که می‌رسد، وسواس به خرج می‌دهند. جالب توجه اینکه در فیلم‌های خارجی خیلی دستمزد و توجه بیشتر است، چرا که معتقدند کار بدلکار مهم است. آقای بدری که خارج از ایران کار می‌کند، می‌گوید دستمزد بدلکار گاهی اوقات از دستمزد نقش اول فیلم بیشتر است، چرا که نقش اول را از آسیب دیدن نجات می‌دهد و در واقع سرمایه سرمایه‌گذار را حفظ می‌کند. نقش اول اگر آسیب ببیند، فیلم دچار مشکل می‌شود؛ خیلی جاها بدلکار را به خاطر همین می‌آورند.

اصانلو: ما در بدلکاری حادثه را رقم می‌زنیم و کنترلش می‌کنیم و به همین جهت است که نیاز به محاسبات و تفکر داریم. خیلی از دوستان این کار را به عنوان شغل انتخاب کردند اما خارج شدند چون خیلی پولساز نیست و اگر آسیب ببینند نتیجه‌اش دست‌کم ۶ ماه در خانه خوابیدن است. در سینما راه‌های دیگری هم برای درآمد هست. کار اصلی ما این نیست، چون زندگی نمی‌چرخد. به نیروهای جوان‌ها هم ابتدا به ساکن می‌گوییم که این کار باید شغل دوم باشد. بدلکار می‌آید کمترین دستمزد را می‌گیرد و بالاترین ریسک را متحمل می‌شود. در یکی از سریال‌های نوروزی برای یکی از دوستان حادثه‌ای پیش آمد. من خودم به او گفتم اشتباه محاسباتی شما بود که این اتفاق رخ داد اما به هر حال در هر پروژه این اتفاق‌ها می‌افتد. وقتی حادثه‌ای برای ایشان افتاد کارهای اولیه را برای‌شان کردند اما شنیدم که تهیه‌کننده آن کار گفته بود من ۸۰ تا ۱۰۰ میلیون هزینه کردم و اگر بخواهد بالا پایین کند، شکایت می‌کنم که هزینه را پس بگیرم. خب! این در سینما و تلویزیون ما جا نیفتاده که حمایت از بدلکار جدی اتفاق بیفتد. نکته دیگری هم که وجود دارد اینکه باید از طرف وزارت ارشاد این بازیگر‌ها بروند و بازی کنند و اجباراً باید از بچه‌هایی انتخاب کنند که عضو این مجموعه هستند. این البته طرح شد و حتی گفتند اگر جایی دیدید که کارت ندارند و عضو انجمن نیستند، گروه‌های فیلمسازی که آنها را به کار گرفته‌اند معرفی کنید تا برخورد کنیم اما سوال اینجاست آیا کسی که پروانه می‌دهد خودش نمی‌داند که این فیلم نیاز به بدلکار دارد؟ می‌توانند بگویند پروانه را به این شرط می‌دهیم که ۸۰ درصد از بچه‌های بدلکار را از خودمان انتخاب کنند؛ از بچه‌های انجمن.

  شما در پشت صحنه خیلی از فیلم‌ها هستید؛ طبیعتاً باید انسان‌های رازداری باشید.

اصانلو: در پشت صحنه یکسری از اتفاقات را می‌شود گفت و یکسری را نمی‌شود گفت. مثلا یادم هست در سریال مختارنامه آقای آشتیانی، مدیرتولید بودند. خیلی‌ها برای مصاحبه می‌آمدند اما می‌گفتند حق ندارید مصاحبه کنید و بگویید بدل مختار هستید. ما هم می‌گفتیم چشم. البته همه می‌دانستند بازیگرها توانایی این کارها را ندارند. من با آقای عرب‌نیا اتفاقا رفیق بودیم و راحت کار می‌کردیم.

جوزی: زمانی که یک مسؤولی می‌رود برای قرارداد، متعهد می‌شود که تا زمان اکران فیلم حق ندارد صحنه‌های فیلم را در جایی بگوید، تعریف کند، فیلم بگیرید یا چه می‌دانم در این فضاهای تلگرام و اینستاگرام بگذارد، چرا که اگر اینطور باشد، ضرر و زیان به شما می‌رسد. این را به مسؤول گروه بدلکاری می‌گویند و سرپرست به بچه‌ها می‌گوید اگر می‌خواهید عکس بگیرید در گوشه‌ای می‌توانید عکس بگیرید اما نمی‌شود از صحنه تصویر گرفت.

  سکانسی که مختار آن غول شامی را بر زمین می‌زند چه کسی بازی کرد؟ اصلا چطور ساخته شد؟

اصانلو: ۱۵-۱۰ روز درگیر آن سکانس بودیم، چون اسب از روی اسب نمی‌پرد. اسب‌های مسابقه را هم آوردند باز اتفاق نیفتاد. آیدین خطایی نقش آن جنگاور شامی را بازی می‌کرد. آقای اسکندری یک اسب ماکت با پوست طبیعی ساخت که خیلی نزدیک به اسب بود. ماکت را بردند روی زمین و اسب از پشت پرید.
جوزی: فکر کنم پرشش را آقای نمازی پریده بود.

  اما بقیه صحنه‌های بدلکاری مختار با شما بود.

اصانلو: آقای فتحی ما را دعوت کردند. آنها گفتند ما می‌خواهیم یک نفر هم بازیگر باشد، هم سوارکار و هم بدلکار. مرا تایید کردند. با آقای میرباقری که بعدا در «شاهگوش» هم من به عنوان یک سردار برای‌شان بازی کردم. پیش از آن در «امام علی» سابقه همکاری داشتم، ایشان گفتند برو آقای اسکندری از روی صورتت ماسکی بسازد چون می‌خواهیم از تو خیلی کار بکشیم. چون فرصت گریم ما ۴-۳ ساعت طول می‌کشید می‌خواستند کار سبک شود و فقط ماسک را بکشم روی صورتم و زد و خورد را شروع کنم. آقای میرباقری کارگردان فوق‌العاده‌ای است و تشخیصش برای اینکه سکانس‌ها چگونه باشد کم‌نظیر است. یک بار در بهمنشیر آقای میرباقری به عرب‌نیا گفت تو باید بروی داخل آب. من به آقای میرباقری گفتم من می‌روم. ایشان گفتند: نه! خود مختار باید برود و عرب‌نیا هم پرید توی آب. با اینکه خیلی سرد بود.

  اخلاق آقای میرباقری را در کل چطور می‌دیدید؟

اصانلو: اخلاق آقای میرباقری خیلی خوب است. کاردرست، مستعد و خوب است. در کارهای بزرگ اگر اتفاقی بیفتد عموماً همه قاطی می‌کنند اما آقای میرباقری اگر خیلی عصبانی می‌شد می‌گفت: «خدا خیرت دهد برو تمرین کن». خود من در مختار به خاطر آقای میرباقری ماندم. در آن برهه نیاز مالی نداشتم اما چون او خیلی آدم معقولی است ماندم. هر چه بگویم کم گفتم. برخی دیگر اینطوری نیستند.

  «ناتاشا» یکی از نخستین ‌شخصیت‌های زن در تلویزیون ایران بود که حرکات اکشن داشت؛ بدل ایشان مثل اینکه شما بودید؟

شریف‌زاده: بله! در «خواب و بیدار» ما جوان‌تر بودیم. خیلی فیلم خوبی بود که خانم رویا نونهالی در آن بازی می‌کرد. قبل از توضیح درباره کارهای اکشن خواب و بیدار باید بگویم آقای فخیم‌زاده البته خیلی کمتر اجازه می‌داد بدلکاران دخالت داشته باشند. خب! نظر ما این است که در صحنه اکشن بدلکار بیشتر در طراحی سر درمی‌آورد و هر کاری بکند به نفع فیلم است. الان در سینمای دنیا کارگردان اکشن باید حضور داشته باشد. کار خیلی خوبی بود. ما در این چند سال خدا را شکر توانستیم فضا را عوض کنیم و به کارگردان‌ها بقبولانیم که طراحی صحنه‌های اکشن با بدلکار است و بدلکار به نفع فیلم کار می‌کند.

  برگردیم به ناتاشا که در فضای عمومی خانم نونهالی را هنوز با همین اسم می‌شناسند.

شریف‌زاده: بله! اخلاق ایشان هم خیلی خوب بود. در سکانس مترو وقتی آن صحنه مبارزه خانم طباطبایی را با خانم نونهالی خواستیم ضبط کنیم، یکی از دوستان به جای خانم طباطبایی لباس پوشید. من خودم ۲۰ بار با کمر خوردم زمین تا سکانس درست از آب درآمد. شاید هر ۲۰ بار خانم نونهالی می‌آمد احوالم را می‌پرسید. «خواب و بیدار» تجربه خیلی خوبی از جهت بدلکاری بود.
اصانلو: درباره موضوع پشت صحنه نکته‌ای عرض کنم. کار بدلکاری کار گروهی است. ما اگر کار پشت صحنه را به کسی نمی‌گوییم به خاطر احترام به گروه است.

  شما از طرفی انتقاد می‌کنید که چرا بدلکاری مطرح نمی‌شود، از طرفی نمی‌آیید در رسانه‌ها این را طرح کنید که مثلا فلانی بدلکار مختار بود؛ یعنی این اتفاق تا الان نیفتاده.

اصانلو: یک مافیایی وجود دارد که تصمیم می‌گیرد چه اتفاقی بیفتد و آدم باید از اتفاقات درس بگیرد که دیگر آن اتفاق رخ ندهد و باید جبران کند اما خیلی از انتقادهای ما با واکنش روبه‌رو می‌شود و اثر مثبتی ندارد. مثلا در فیلم «خورشید در خاک» به من گفتند شما بدل آقای ایکس باش. ۲ روز رفتیم سر صحنه، گفتند بازیگری نیامده. من گفتم این چه بازیگری است که ما ۳ روز معطل ایشان هستیم؟ گفتند دیالوگ آن فرد در حد یک صفحه است. وقتی دیالوگ را به من نشان دادند، کارش را وقتی پرسیدیم گفتند کار تئاتری است. گفتم برای این ۴ خط دیالوگ دارد می‌آید؟ من انجام می‌دهم؛ ۳ روز است پروژه خوابیده به خاطر این یک صفحه. گفت آیا می‌توانید؟ گفتم من پیش آقای سمندریان درس دیده‌ام. گفت زودتر می‌گفتی! حالا بحثم اینجاست که وقتی یک نفر برای یک نفر حاشیه بسازد دیگر کار تمام است. در یکی از کارهای تاریخی بازیگر اصلی تبر را پرتاب می‌کند و می‌خورد پیشانی یکی از بدلکاران که باز می‌شود. البته طبیعی است این اتفاقات در بدلکاری. به ما هم می‌گفتند جایی نگویید. چون حاشیه‌ساز می‌شود. در یک کار تاریخی دیگر مثلا تیر داخل چشم یکی از دوستان فرورفت و از سقف دهانش زد بیرون و کمی از بینایی‌اش را از دست داد و چیزی هم به او ندادند فکر کنم. بدلکارها را خیلی عقب نگاه می‌دارند و نمی‌شود گفت.

  ببینید! مثلا در سکانس آخر فیلم بادیگارد خود من به عنوان یک مشاهده‌گر آنقدر درگیر فیلم هستم اصلاً توجهی به این ندارم که همه این کارها دارد توسط بدلکار انجام می‌شود و آتش گرفتن و تمام این کارها. خب! این هیچ‌گاه بروز بیرونی نداشته است. از طرفی ممکن است دانستن این چیزها به درام لطمه بزند. در حالی که همه پیش خودشان قطعا می‌دانند این کارها از بازیگران عادی برنمی‌آید.

اصانلو: در کشور ما با اینکه خیلی حرفه‌ای و قوی بدلکاری می‌شود اما آن را تحویل نمی‌گیرند. الان البته بهتر شده است. در برخی سریال‌ها مثل «بازی تاج و تخت» برخی قسمت‌ها اکشن زیادی دارد که کارگردان دیگری انجامش می‌دهد. کارگردان اکشن دارند. ببینید! الان آقای جوزی مربی تکواندو است و در استان تهران در هیات تکواندو همه ایشان را می‌شناسند. مربی پرواز و پاراگلایدر است. آقای شریف‌زاده هم دان ۴ کشتی کج را دارد و مربی تکنیکی‌ای است. ما نمی‌رویم به سمت کارهای اکشن. با اینکه نیروی انسانی‌اش را داریم. آمریکا یک جنگ در ویتنام انجام داده هنوز هم از کنار این جنگ دارد فیلم می‌سازد، آن وقت ما این همه سال در جنگ بودیم اتفاق خاصی نمی‌افتد. همین آقای تهرانی‌مقدم که امروز سالگردش بود اگر امکاناتی داریم باید در باره ایشان فیلم بسازیم. من نمی‌دانم سیاست‌گذاری سینمای ایران چیست اما چطور است که اولویت‌بندی ندارند؟ مخاطب جوان زیاد داریم که وقتی آنها اکشنی ببینند، فیلمی که بار معنایی داشته باشد، مثل فیلمی از کره، چین و… با اینکه افسانه است و الکی است، تحت تاثیر قرار می‌گیرند. ما هم می‌توانیم چون پتانسیل و امکاناتش را هم داریم.

شریف‌زاده: یکی از مشکلات بها ندادن است. مشکل ما این است که وقتی برای قرارداد جایی می‌رویم، برخی بدون توجه به جزئیات و سختی کار می‌گویند من می‌روم یک نفر دیگر را می‌آورم با نصف این قیمت کار می‌کند. اینهاست که باعث می‌شود این مشکلات ادامه‌دار می‌شود. الان همه با هم رقیب هستند. تمام فروشگاه‌ها و مراکز با هم رقیب هستند؛ در نتیجه می‌آییم ارزش کار خودمان را پایین می‌آوریم. ما متاسفانه به قول شما کارگردانی که اکشن‌کار باشد نداریم. تشخیص هم نیست و یک شخصی را می‌آورند که واقعا این کاره نیست. مثلا به حرف اطرافیان‌شان گوش می‌دهند و کفایت می‌کنند. آن بنده خدا هم تجربه ندارد و کار ضعیف می‌شود. البته بگویم همه این کارها مستلزم هزینه است. وقتی خوب یک ماشین چپ می‌کند خب! این ماشین از بین رفته است و قابل برگشت نیست و دوباره نمی‌توانید با آن کار کنید.

جوزی: فرمایش شما درباره اهمیت دادن به بدلکاری در کشورهای خارجی را باید اینطور پاسخ بدهم که کارگردان خودش را نمی‌خواهد مطرح کند، فیلمش را می‌خواهد مطرح کند. در کشور ما یک مدیر بدلکار می‌رود یک پیشنهاد می‌دهد به کارگردان اما به کارگردان برمی‌خورد، در صورتی که اگر آن توصیه را گوش می‌کرد فیلم جذاب‌تر و برای مخاطب باورپذیر می‌شد. در فیلم‌های خارجی که من بودم در سوریه، هند، روسیه و… آنجا طراح بدلکار می‌آمد می‌نشست پشت کامپیوتر و همرده با کارگردان کار را مرور می‌کردند. در نهایت می‌سپارند به بدلکار و می‌گویند مثلا از اینجا به بعد دیگر مال شماست. من فقط اینجا نظارت می‌کنم. واقعا کارگردان در آن صحنه که مورد نیاز بدلکار است دیگر دخالتی ندارد که چرا اینجا چنین است، آنجا چنین! الان بزرگ‌تر همه ما آقای فتحی است. او هم حتی اگر بیاید و بگوید دوربین را اینجا و آنجا بگذارید صددرصد به ایشان انتقاد خواهد شد.

  آیا تجربه دارید که شما پیشنهادی داده باشید و به شما گوش داده باشند و کار بهتر و کارگردان راضی شده باشد؟

اصانلو: بله! مثل عملیات ۱۲۵. نخستین‌بار بود که قرار بود کامیون چپ کند. در قسمت ۲ است که بنز تانکر آب می‌آید و چپ می‌کند. در طراحی آن قسمت خود آقای فتحی و من بودیم که طراحی کردیم و به شکلی انجام شد که خود آقای فتحی به ایشان انتقال می‌داد. آقای آهنج به آقای فتحی می‌گفت خودت بیا کار را دست بگیر.

  فرآیند قبول پروژه بدلکاری در کشور چگونه است؟

جوزی: غالباً در کشور ما اینگونه است که ما دعوت می‌شویم و پس از اینکه فیلمنامه را خواندیم از برخوردهای ما متوجه می‌شوند و به آنها می‌گوییم مثلا این قسمت باید اصلاح شود و ایشان به عنوان طراح در آن قسمت کار می‌کنند و ایشان به کارگردان زوایا را انتقال می‌دهند و توضیح می‌دهند که ما اینجا با این تعداد از نفرات، این ماشین را داریم و.. در نهایت همه این اتفاق‌ها باعث می‌شود یک صحنه اکشن رخ دهد.

  موارد عجیبی در ماجرای بدلکاری پیش آمده که برای شما قابل تامل باشد؟

اصانلو: در یک فیلمی تهیه‌کننده می‌گفت من بر پایه فیزیک فلانی فیلمنامه را نوشتم و دنبال این کار بود که حتماً بسازد. مثلا آقای هادی ساعی ورزشکار توانایی است اما نمی‌توانست در قالب بازیگر بیاید و بازی کند. حتما بهتر بود به یک بازیگر اکشن‌پرداز می‌دادند. مثلا من اگر بیایم روزنامه‌نویسی کنم قطعاً به پای تکنیکی بودن شما نمی‌رسد و بازخورد شما را من نمی‌گیرم. کسی موفق است که هم بازیگر خوبی باشد و هم تکنیک خوبی داشته باشد. تهیه‌کننده و نویسنده تنها دنباله این نباشند که فقط یک نفر بیاید بازی کند. شما از یک قهرمان ملی دعوت کردید برای کار اما این تنها کافی نیست. آیا بازخورد این فیلم هزینه‌های شما را جبران می‌کند؟ می‌تواند جذابیت فیلم را به شما بدهد؟

  انتخاب گروه بدلکار یک فیلم به شکل است؟

اصانلو: ۹۰ درصد انتخابات رفاقتی است. بدلکارها را عموماً برای بدلکاری می‌خواهند. ما دوستانی را که به آن صحنه بخورند معرفی می‌کنیم. مثلا بعضی اوقات هم آقای میرباقری‌ به ما می‌گفت هر وقت کار را شروع کردم با من تماس بگیرید، چون سرشان شلوغ است ولی گذاشتن نقش‌ها بستگی دارد به توانایی فرد.

  آقای شریف‌زاده در «در چشم باد» هم حضور داشتید؟

شریف‌زاده: «در چشم باد» کارهای سوارکاری می‌کردم و همان چاله‌زدن‌هایی که در «تنهاترین سردار» انجام دادیم. البته چند تا گروه بدلکار بودند که گروه ما موفق به انجام آن شد. در فیلم «بادیگارد» هم بودم که بدل موتورسوار پرویز پرستویی را انجام می‌دادم. «خواب و بیدار» آقای فخیم‌زاده چون خودشان رزمی‌کار هستند اهل مشورت نیستند و کار نشدنی می‌گویند که باید بشود [با خنده]. در «بادیگارد» خانم مریلا زارعی بود که خیلی از ما تعریف کردند و البته گفتند شانه‌هایت پهن‌تر از پرویز پرستویی است. انتخاب بازیگران با ایشان بود. از دیگر فیلم‌هایی که من بازی کردم «سمفونی نهم»، بدل «ناتاشا» و فیلم «مرد» بود.

  آیا قراردادهایی که شما می‌گذارید زمان‌مند است؟ وقتی شما قرارداد می‌بندید به میزان روز با شما قرارداد می‌بندند یا می‌گویند که ما قرار است مثلا سه تا ماشین چپ کنیم و…؟

جوزی: وقتی ما فیلمنامه را می‌خوانیم تمام صحنه‌ها را از آن استخراج می‌کنیم و بعد از اینکه خواندیم پیشنهادات خودمان را در باره آن صحنه می‌گوییم و بر اساس تمام حاشیه‌ها و تمام جوانب زمان را از تولیدکننده می‌پرسیم و معمولا می‌گویند یک تا ۵ روز است، این تعداد نیرو است و اینها را می‌بینیم؛ یا مقطعی کار می‌کنم یا روزانه. اما وقتی می‌گویند یک روز و این می‌شود چند روز فضا فرق می‌کند. همان‌طور که می‌دانید قرارداد بر اساس فیلمنامه تهیه می‌شود. فیلمنامه را می‌دهند و ما می‌خوانیم، بعد می‌گوییم در این کار شما ۲۰ مورد بدلکاری دارید. قیمت‌ها و هزینه‌ها را می‌آوریم و با قیمت به آنها می‌گوییم. مثلاً این فیلم شما با ۲۰ تا اکشن و چپ کردن و… آنقدر می‌شود. اگر موافقت شد قرارداد بسته می‌شود. اگر چیزی کم یا زیاد شد می‌شود هماهنگ کرد. هر آیتم قیمت خاص خود را دارد. ما اگر کلی هم قیمت بدهیم به طور جداگانه هم مشخص است که هر کدام چه قیمتی دارد.

  تا به حال شده است در فیلمنامه چیزی را ببینید و تهیه‌کننده آن را بعداً حذف کند و شما بگویید چرا حذف کرد، زحمت ما حیف شد؟

جوزی: اکثر تهیه‌کننده‌ها این کار را نمی‌کنند و معمولاً در تیتراژ‌های اولیه این قسمت‌های اکشن را به نمایش می‌گذارند و عموماً دوست دارند از آنها استفاده کنند. در تبلیغات هم آن را می‌گذارند. عموماً حذف نمی‌کنند و افتخار می‌کنند. من تا به حال ندیده‌ام که حتی از یک سکانس بگذرند و حذف کنند.

  به نظرتان برای «سلمان» فرصت همکاری با آقای میرباقری پیش می‌آید؟

اصانلو: قلبا آقای میرباقری را دوست دارم. او به ما می‌گفت وقتی سوار اسب می‌شوید، ما تازه می‌فهمیم سوارکاری یعنی چه. امیدواریم «سلمان» توسط ایشان ساخته شود. ما هم اگر توفیق داشتیم همکاری می‌کنیم. البته قطعا اگر آن کار شروع شود، یک تیم از پس آن برنمی‌آید، چون داستان احتمالا ۸-۷ جنگ دارد و همه باید با همکاری هم آن را پیش ببرند.

  به عنوان سخن پایانی یا خاطره نکته‌ای اگر دارید بفرمایید.

اصانلو: دغدغه کل بدلکار‌های کشور که این را با آقای فتحی و با خیلی‌های دیگر پیش بردیم و متاسفانه تا به حال محقق نشده، این است که در جشنواره فیلم فجر به خیلی از آدم‌ها از کوچک‌ترین عضو تا نقش اول، از طراح لباس گرفته تا… سیمرغ تعلق می‌گیرد اما بدلکاری از این قاعده مستثناست. من اعتقاد دارم اگر فیلم اکشنی خوب فروش کند به خاطر صحنه‌های اکشن است که بدلکار‌ها انجام داده‌اند. خیلی‌ها نمی‌دانند این کار را نقش اول انجام داده است یا یک شخص دیگر. من دنبال این بودم که در جشنواره یک جایگاهی برای بدلکار‌ها در نظر بگیرند. کارشناسان بیایند و نظر دهند مثلا آقای فلان در بدلکاری نمونه است که قابل تقدیر باشد. ما تا حالا که رفتیم و گفتیم می‌گویند اسپشیال است اما آن فرق دارد. کار ما جداست. خب! اگر واقعاً جدا نمی‌دانند می‌توانند عروسک بالا بیندازند. چرا انسان انتخاب کردند؟! در یک مقطعی گفتند ما شما را در کنار اسپشیال می‌گذاریم که من گفتم جالب نیست. خیلی جاها صحبت کردم اما هیچ اتفاقی نیفتاد. بدلکاری هم باید سیمرغ داشته باشد. اگر اهالی سینما بیایند طرح را حمایت کنند درست می‌شود. برخی سال‌ها سابقه کار دارند اما متاسفانه‌ تنها افراد بدلکار آنها را می‌شناسند و لاغیر اما اگر این فرد را ببرند در جشنواره و به همه نشان دهند که این فرد بدلکاری کرده است، طراح بوده و چنین و چنان کرده، قطعاً ارزشمند است و به عنوان یک وزنه تشخیص داده می‌شود. من حرفم این است که می‌خواهم برای کسانی که قرار است بیایند و اینهایی که هستند اتفاقی بیفتد و مانند گذشتگان ناشناس نمانند.

جوزی: تمام بازیگران و تهیه‌کنندگان، همه و همه باگذشت و مهربان هستند ولی خاطره خوبی که من دارم در فیلم «عقاب صحرا» بود. نزدیک ایام عید بودیم. آقای کیکاووس یاکیده تمام بچه‌ها را که نزدیک ۱۴ نفر بودند جمع کرده بود و به همه هدیه‌ای داد. گفت شب عیدی دست‌تان خالی نباشد، لباسی بخرید. این خیلی برای من جالب بود که خودش خیلی دستمزد نداشت. در پایان از همه دوستان، مسؤولان خانه سینما، آقای فتحی، آقای علیزاده، شورای مرکزی انجمن بازیگران و بدلکاران خانه سینما تشکر می‌کنم و امیدوارم از ما حمایت شود.

شریف‌زاده: چند سال قبل که با هم بودیم من خیلی در محیط بدلکاری نبودم، چون خیلی خوشم نمی‌آمد. حاج عباس بیشتر می‌داند اگر اینها بودند من می‌رفتم اگرنه نمی‌رفتم. ۱۵ سال پیش ما یک گروه ۸ نفره بودیم که هر جا می‌رفتیم اگر فیلمی می‌شد خیلی به ما خوش می‌گذشت و با هم بودیم اما الان همه جدا شده‌اند. خاطره‌ای تعریف کنم از زخمی شدنم که برای خودم هم بد نبود. برای فیلم امام حسین(ع) که پخش هم نشد به دلایل خاص، در همان ابتدا متوقف شد. در تمرینی که در شهرک سینمایی برگزار می‌شد قبل از فیلم رفتیم برای تمرین که دستیار و کارگردان بیایند و کار ما را ببینند و اوکی بدهند. یکی از رفقای ما که سوارکاری بلد نبود، نیاز به کمک داشت. ما رفتیم کمکش کنیم، اسب لگد زد و ما را پرت کرد و کلاً گوش ما جدا شد. با چسب چسباندیم تا شب رفتیم بخیه‌اش کردیم.

منبع: وطن امروز

نوشته گفت‌وگو با عباس اصانلو، مهدی جوزی و غلامرضا شریف‌زاده از بدلکاران سینما و تلویزیون ایران/ قدرمان را نمی‌دانند! اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

این طراح بدلکاری در بخش دوم و پایانی به نکات جالب توجهی در رابطه با آنچه در هالیوود می گذرد اشاره کرد و به توضیح فعالیت هایی پرداخت که به دلیل بی توجهی به آنها خودش پایه گذار آنها شد. بدری همچنین توجه به اعطای جایزه را جزو انتظاراتش از مسئولان دانست و در این باره بیشتر توضیح داد که در ادامه می خوانید:

* چقدر پیش می آید که به دلیل ریسک و محدودیت های ایمنی سکانس های بدلکاری را حذف کنند؟

– بعد از فوت پیمان ابدی تا یکی دو سال این ترس وجود داشت که دوباره اتفاقی رخ ندهد اما به مرور برطرف شد و کمتر پیش می آید چنین صحنه هایی حذف شود. حتی می توان گفت گاهی برعکس شده یعنی در فیلمنامه نیم خط بیشتر به چنین سکانسی تعلق نداشت اما در اجرا یک هفته برایش وقت گذاشتیم و بیش از آنچه بود طراحی و اجرا کردیم.

* به عنوان بدلکاری با ۱۰ سال سابقه سینمایی چه توقعی از مسئولان این حوزه دارید؟

– سینمای ما در حیطه بدلکاری آنقدری جایگاه ندارد که بتوان درباره آن بحث کرد. نهایت زمانی که در فیلم ایرانی به بخش بدلکاری اختصاص می دهند یک هفته است. بزرگترین پروژه هم «مختار» بوده که بعد از آن باز به روال سابق برگشتیم. به طور کل سبک فیلم های ما بدلکاری نمی طلبد و تنها انتظار ما این است که این بخش در فیلم ها زیاد استفاده شود و ضرورت بدلکاری را متوجه شوند. شاید بسیاری از همکاران من در پاسخ به این سوال بگویند باید به ما باشگاه و امکانات دهند اما وظیفه کسی نیست که شرایط تمرین ما را فراهم کند. من اگر در شغلم پیشرفت می خواهم خودم باید تلاش کنم.

* درباره حرفه خودتان در سینمای ایران هیچ دغدغه ای ندارید؟

– دغدغه من بخش جایزه است و به نظرم جای اهدای یک جایزه برای بخش بدلکاری در سینمای ایران خالی است. تا الان هم اگر چنین جایزه ای نبوده چون استدلال شان این است که اسکار برای این بخش جایزه ندارد. این دلیل اصلا منطقی نیست چون درباره اسکار هم بدلکاران همیشه معترض به این مساله هستند و از طرفی جوایز بسیار معتبر دیگری در دنیا وجود دارد که زحمت بدلکاران را بی نصیب نمی گذارد و ما هم برای فیلم «جیمز باند» جایزه SAG از کشور آمریکا را دریافت کردیم. در کشورهای دیگر انواع جوایز وجود دارد و در بخش هایی چون بدلکار، تیم بدلکاری، صحنه مبارزه، طراحی با تجهیزات و بدون تجهیزات جایزه اعطا می کنند.

در این زمینه خیلی پیگیری کردیم حتی گفتم جشنواره فیلم فجر و خانه سینما را کنار بگذاریم و از انجمن صنفی خودمان بخواهیم که چنین جایزه ای را مد نظر قرار دهد. در نتیجه امسال برای اولین بار جشنی برگزار شد که در آن پیشکسوتان به پاس ۴۰ سال فعالیت های شان مورد تجلیل قرار گرفتند و شب به یاد ماندنی برای همه ما بود. جالب اینکه اگرچه اکثرشان در رشته های مختلف ورزشی جوایز متعددی گرفته بودند اما همه انتظار داشتند که از سینما چنین توجهی ببینند.

* چه تفاوت هایی بین بدلکاران امروز و پیشکسوت وجود دارد؟

– جنس فیلم هایی که آنها قبول می کردند با ما فرق دارد. ضمن اینکه برخی از آنها همچنان معتقد به انجام کارهایی هستند که واقعا ضرورتی ندارد اما خودشان احساس می کنند نشانه شجاعت و نترسی است. من فکر می کنند کسانی که از هیچ چیز نمی ترسند ممکن است به خود و دیگران آسیب برسانند. اکثر بدلکاران امروز و حتی برخی از پیشکسوتانی که با بدلکاری امروز خود را وفق داده اند افراد محتاط و معمولی هستند که اتفاقا برخی مسایل را بیشتر رعایت می کنند. وقتی کاری را به آنها می سپاری دقیقا همان را انجام می دهند و برای نشان دادن جسارت شان حرکات اضافه تر انجام نمی دهند.

* کدامیک از سکانس هایی که طراحی و اجرا کرده اید برای خودتان دلچسب بوده؟

– گاهی شاید کار سختی نبوده اما خیلی به خودمان چسبید. مثلا کار کردن با آقای کیمیایی لذت بخش است چون همه چیز ایده آل پیش می رود. ما می دانیم کارگردان از بدلکاری چه می خواهد و زاویه های دوربین را برای نمایش بهتر می شناسیم بنابر این دقیقا همان کاری شکل می گیرد که باید باشد. این وقت ها کار خیلی برای خودمان رضایت بخش تر است.

* چه چیزی در بدلکاری هالیوود بیشتر توجه شما را جلب می کرد؟

– هنگام فیلمبرداری «جیمز باند» بعد از ضبط یکی از سکانس ها دوربین کاملا از بین رفت و فقط CF را در آوردند تا از تصاویر استفاده کنند. جالب اینکه نه تنها کسی به این اتفاق اعتراضی نداشت بلکه همه برای بدلکار دست زدند. آن زمان متوجه شدم همه اعضای یک پروژه سینمایی تنها به کاری که باید انجام شود فکر می کنند و امنیت آدم ها برای شان بسیار مهمتر از امنیت ابزار و وسایل است. در کشور ما شکل ماجرا فرق می کند. از آنجا که دوربین و سایر تجهیزات گران است همه بیشتر نگرانند وسایل آسیب نبیند. در هالیوود گاهی ماشین ها کاملا نابود می شود اما اینجا ما درصد خطاهای مان صفر است. همیشه باید مواظب باشیم تا چیزی آسیب نبیند و به کوچکترین اشتباهی واکنش های تند نشان می دهند. در صورتی که هالیوود می گوید اول جان بدلکار و بعد هم خوب درآوردن سکانس مهم است اینجا انقدر که اشتباه نکردیم سطح انتظارات را بالا برده ایم درصورتی که درصد اتفاق در کار ما باید بیشتر از یک بازیگر باشد که گاهی یک سکانش را به خاطر اشتباه او در چند برداشت می گیرند.

* بین پیشکسوتان مطرح هالیوود کدام شان برای شما الگو بود؟

– کوردیناتور «جیمز باند» از نظر من حرفه ای ترینِ این کار بود. در آن پروژه تمام بزرگان بدلکاری دنیا حضور داشتند. کسانی که سال ۲۰۱۱ دیدن هر یک نفرشان برای ما آرزو بود ولی ۴۰ نفرشان را یکجا دیدیم. سابقه و تجربه آنها بی نظیر است و بهتر از آنها درد نیا وجود ندارد. هر کدام شان یک الگوی کامل هستند و می توان از همه شان آموخت.

اوایل که سر این پروژه رفته بودیم به یکی از همین افراد گفتیم که خیلی دوست داریم در کارهای بعدی حضور داشته باشیم و او گفت من شخصا خوشحالم که به این پروژه دعوت شدم و حضور در این فیلم آرزوی من بود. آنجا متوجه شدیم که بزرگان بدلکاری هم برای حضور در چنین جایگاهی خوشحال هستند و ما خواسته مان خیلی زیاد بود.

روزهای اول اصرار داشتیم هر طور شده خودمان را به این افراد ثابت کنیم تا حساب ویژه تری روی ما باز کنند. آن زمان سن مان هم کمتر بود و افکار و دغدغه های دیگری داشتیم و می خواستیم همه کارها را خودمان انجام دهیم. بعد از دو روز متوجه شدیم کسی که از ما تست رانندگی گرفت بن کالینز راننده برنامه معروف «تخته گاز» بود. احتمالا اگر قبلش می دانستیم او چه کسی است کار را خراب می کردیم. دائم می خواستیم خودمان را ثابت کنیم ولی دیدیم همه بزرگتر ها کنار ما هستند و همیشه هم کارهای خیلی خفن انجام نمی دهند.

* شما علاوه بر اجرا کار طراحی نیز انجام می دهید. چقدر خود بازیگر را در اجرای سکانس ها شریک می کنید؟

– تا جایی که بشود برای طبیعی تر شدن صحنه ها ترجیح مان این است که از خود بازیگر استفاده کنیم. گاهی اوقات بازیگر خودش راغب است مثلا در فیلم «آرایش غلیظ» حامد بهداد مایل بود خودش انجام دهد و ما بعد از چندبار تمرین و آمادگی او این شرایط را فراهم کردیم اما برخی مواقع باید حتما بدلکار انجام دهد ولی بازیگر اصرار دارد خودش بازی کند. یکبار در سریال «سقوط آزاد» چنین اتفاقی افتاد و پوریا پورسرخ آسیب دید. گاهی هم کار امن است اما بازیگر راضی نمی شود و ما سعی می کنیم متقاعدش کنیم که این کار ترس ندارد و اگر خودش انجام دهد خروجی بهتری خواهیم داشت.

* تشویق کردن مردم عادی به چنین کارهایی ریسک نیست؟

– در پارکور و بانجی جامپینگ به همه مردم می گویم که حتما امتحان کنند و بپرند. اگر تشویق شوند و بتوانند این کار را انجام دهند تابویی در ذهن شان می شکند که بعد از آن متوجه می شوند هرکاری بخواهند می توانند انجام دهند. یک سری محدودیت ها در ذهن ما نقش بسته در صورتی که توانایی اش در ما وجود دارد.

اتفاقا ما به نسبت مردم عادی خیلی کمتر ریسک می کنیم. برخی رفتارهای روزمره ای که اصلا نیازی به وسواس ندارد برای ما مهمتر می شود. مثلا نسبت به دیگر خیلی محتاط تر از خیابان رد می شویم چون بارها دیده ایم که بعد از خطر چه اتفاقاتی رخ می دهد و دانستن و دیدن چندباره این اتفاقات اجازه برخی بی تفاوتی ها را به ما نمی دهد. شاید انجام برخی کارهایی که برای اطرافیان مان عادی است را ما حذر می کنیم.

* از آنجایی که شهربازی به دفعات خسارت های جانی داشته شاید مردم دیگر این اعتماد را نداشته باشند.

– بانجی جامپینگ بوستان ولایت دست خود ماست و اتفاقا این ورزش در ایران سانحه نداشته است چون مثل شهربازی به دیگری اجاره نمی دهیم که به خاطر صرفه جویی؛ هزینه تعمیر و نگهداری صحیح وسایل را به تاخیر بی اندازیم. کش بانجی جامپینگ در یک مدت استفاده مشخص عوض می شود و از نظر ایمنی مردم را به چیزی دعوت می کنم که خودم از آن اطمینان دارم.

* پس از ۱۰ سال انجام کارهای هیجان انگیز و خطرناک امروز چه اتفاقی می تواند شما را هیجان زده کند؟

– امروز انجام کارهای عجیب و غریب واقعا برایم جذاب نیست. هر تجربه ای در این زمینه را داشته ام و الان تنها چیزی که من را خوشحال می کند اینکه خروجی کارم با کیفیت از آب در بیاید. در گذشته صرفا انجام شان برایم جالب بود اما الان کیفیت آنچه انجام می دهم بیشتر اهمیت دارد.

* منظورتان کاری است که از آن درآمد کسب می کنید؟

– شامل آن هم می شود از وقتی به بخش تبلیغاتی ورود کرده ام پریدن از پل ۱۵۰ متری صرفا برای معرفی یک محصول نیست اتفاقا اگر کارهای مان را ببینید متوجه خواهید شد که هیجان بر تبلیغ غالب است. این همان نتیجه ای است که برای من لذت دارد.

* در حرفه خودتان کاری بوده که از خبر تجربه کردنش گذشته باشید؟

– بله. بیس جامپ یا پریدن از صخره تنها کاری است که نمی خواهم تجربه اش کنم در حالی که ۴ سال پیش بزرگترین هدف من بود. در این ورزش لباس های مخصوصی تن تان می کنید و با چتر از صخره می پرید. در عین حال که خیلی هیجان دارد بسیار خطرناک است و به خاطر همین فعالیت طی ۸ ماه ۱۰ نفر از حرفه ای ترین ورزشکاران جهان جان شان را از دست داده اند. مهدی حبیبی نیز یکی از ایرانی هایی بود که سال گذشته قربانی این کار هیجان انگیز شد و من او را تقریبا می شناختم. با دیدن چنین اتفاقاتی ترجیح می دهم با وجود هیجان زایدالوصفی که دارد اما هیچوقت سراغش نروم و به جای آن از هواپیما بپرم و همان لذت را ببرم ضمن اینکه مطمئنم امنیت جانی خودم را تامین کرده ام.

 * بین طراحی و اجرا کدام را بیشتر ترجیح می دهید؟

– هر دو را دوست دارم اما این روزها از طراحی بیشتر لذت می برم. خوشبختانه امروز توانایی های بچه های این رشته بسیار است و امیدوارم پروژه ها به سمتی پیش برود که بتوان از بچه هایی که در این زمینه فعال هستند به خوبی استفاده کرد.

* کاری بوده که دوست داشته باشید در پروژه ها انجام دهید اما هیچ وقت اتفاق نیفتاده باشد؟

– بله و امروز تمرکزم دقیقا روی همه آن چیزی است که دلم می خواست زمان ما بود اما اتفاق نیفتاد. به همین خاطر دست به کار شدیم و خودمان اجرایی اش کردیم. مثلا همیشه دلم می خواست یک مسابقه حرفه ای برگزار شود تا خودمان را در آن محک بزنیم اما چون چنین فرصتی وجود نداشت چندی پیش مسابقه شیرجه خیابانی را برگزار کردیم که اتفاقا بسیار هم حرفه ای برگزار شد. این مسابقه ۸ سال است که در هلند برپا می شود اما آنچه ما در برج میلاد برگزار کردیم ابعاد گسترده تری داشت.

* پس امروز جایزه ای که هیچ وقت نبوده را به دیگران اهدا می کنید؟

– همیشه خودم دوست داشتم چنین جابزه ای ببرم اما امروز خودم به بقیه جایزه می دهم. امیدوارم این بحث در سینما هم جدی شود و روزی برسد که بخش بدلکاران هم به جشنواره فیلم فجر اضافه شود. چنین خواسته ای واقعا هزینه ندارد اما از نظر روحی برای افرادی که در این عرصه فعالیت می کنند بسیار خوشحال کننده و انگیزه بخش است.

نوشته جایزه به بدلکاران انگیزه می‌دهد/ محتاط تر از آدم‌های معمولی هستم اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

بدری متولد ۱۳۶۹ است و با داشتن ۲۷ سال سن در حرفه خودش تجربه های فراوانی دارد و می تواند به علاقمندان پارکور و بدلکاری سینما آموزش دهد. به قول جوانان امروزی تا ته خط را رفته و در دنیای بدلکاری سینما بزرگانی را دیده و در فیلم هایی حضور داشته که اغلب بدلکاران خبره آرزویش را دارند. ۱۷ ساله بود که بعد از انجام چند تیزر تلویزیونی با فیلم سینمایی «راه آبی ابریشم» به کارگردانی محمد بزرگ نیا وارد سینما شد و در کنار تجربه های کار در سینمای ایران، بدل کاری فیلم های «Bang Bang» محصول ۲۰۱۴ بالیوود، «Ali and Nino» از کمپانی انگلیسی Piepive در سال ۲۰۱۵ و همچنین فیلم سینمایی «Sky Falll» از سری فیلم های «جیمز باند» را انجام داده که برای کار آخر موفق به دریافت جایزه SAG از کشور آمریکا شد.

با امیر بدری یکی از کم سن و سال ترین بدلکاران سینمای ایران که فرصت اندوختن دانش و تجربه های گرانبهایی را برای خود فراهم کرده به گفتگو نشستیم که بخش اول آن را می خوانید:

* بدلکاری به عنوان یک شغل درآمد خوبی دارد؟

– تا دو سال پیش حرفه اصلی من بدلکاری سینما بود اما در گذر زمان به جایی رسیدم که امروز مطمئنم بدلکاری شغلی نیست که از درآمدش بتوان زندگی را تامین کرد.

* شما فرصت این را دارید که در هالیوود و بالیوود کار کنید. آیا بازهم آن درآمد را کافی نمی دانید؟

– من برنامه ریزی ام برای فعالیت در ایران است و در سال شاید یک یا دوبار کار برای خارج از کشور پیش بیاید که مدت زمانی را آنجا می گذرانم و می دانم هر پروژه آنطرف اندازه یکسال و نیم کار در ایران درآمد دارد. شاید تا ۳ سال پیش کار کردن در سینمای جهان آرزوی بزرگ من بود اما امروز دغدغه های بزرگتری دارم که در کنار بحث درآمد ترجیح می دهم به آنها بپردازم البته این دغدغه ها آورده مالی نیز دارند. به همین خاطر امروز بدلکاری را به عنوان حرفه ای که دوستش دارم انجام می دهم و بحث مالی را با انجام کارهای دیگر تامین می کنم.

* پس شما هم به شغل دوم روی آوردید؟

– نه به این عنوان چراکه کار جدیدم از نظر حرفه ای خیلی متفاوت با آنچه انجام می دادم نیست فقط شرایطش تغییر کرده است. همچنان فعالیت های هیجان انگیز انجام می دهم اما به جای سینما به بخش هایی از دنیای تبلیغات ورود کردیم که اکت های خاصی دارد. پیش از این سازنده تیزر همان شرکت های تبلیغاتی بودند که بنا به سفارش شان کارهایی انجام می دادیم اما در حال حاضر صفر تا صد کار دست خودمان است و بیشتر در فضای مجازی فعال هستیم.

* با توجه به ۱۰ سال تجربه بدلکاری سینما بفرمایید جدا از بحث توانایی ها، شباهت فیزیک بدلکار به بازیگر چقدر در سینمای ما مورد توجه قرار می گیرد؟

– در ایران بدلکار ثابت برای یک بازیگر وجود ندارد چون تعداد بدلکاران زیاد نیست. بنابر این گروه تولید باید از همین تعدادی که هستند انتخاب کنند. تعداد تیم های بدلکاری انگشت شمار است و من به خاطر ارتباط خوبی که با بقیه تیم ها دارم سعی می کنم اگر احساس کردم که بازیگر به بدلکاری خارج از تیم من شباهت بیشتری دارد او را معرفی کنم. بارها نیز این اتفاق رخ داده است.

* اوضاع بدلکاری برای زنان چگونه است؟

– در ایران بدلکار زن خیلی لازم است و سکانس هایی که نیاز به بدلکار داشته باشد زیاد داریم اما به خاطر مدل لباس و حجاب خیلی جاها حس نمی شود و تفاوت های فیزیکی محسوس نیست. تا وقتی مهسا احمدی ایران بود اکثر کارهای سینمایی به او پیشنهاد می شد اما امروز تعدادی بدلکاران خانم هستند که خوب هم فعالیت می کنند.

* امنیت شغلی در حرفه شما چطور معنی می شود؟

– در کار ما چنین موضوعی فعلا جدی نیست البته صنف بدلکاران خانه سینما در تلاش است تا بحث امنیت اعضا را به شکلی سازماندهی شده اجرایی کند اما در پروژه هایی که امروزه کار می کنیم من نمی توانم برای حفظ امنیت جانم از گروه تولید توقعی داشته باشم و چون می دانم امنیت خود و تیمم به عهده من است نکاتی را به آنها متذکر می شوم تا بدانند برای سکانس های مربوطه چه چیزهایی را باید فراهم کنند اگر پذیرفتند همکاری مان آغاز می شود. ضمن اینکه معمولا در گروه های فیلمسازی چند نفر بدون اسم جزو لیست بیمه شده ها هستند.

* چه تفاوتی بین نسل شما و بدلکاران قدیمی وجود دارد؟

– زمان قدیم امکانات خیلی کم بود ما بدلکار قدیمی زیاد داریم که همچنان هم فعالیت می کنند ولی به خاطر عدم تجهیزات همیشه از توانایی بدنی شان استفاده می کردند و همه چیز واقعی اتفاق می افتاد اگر چه امروز همه امکانات لازم وجود دارد ولی برخی از پیشکسوتان همچنان اصرار دارند به شیوه قدیم کارشان را دنبال کنند که به نظر من منطقی نیست.

ما اگرچه تجربه پریدن از ارتفاع ۶۰ متر را هم داشتیم اما سر صحنه برای پرش از ساختمان ۲طبقه نمی گذارم هیچکس از اعضای تیم من این کار را انجام دهد. وقتی با طناب و یک لباس مخصوص از هر ارتفاعی می توانید بپرید بدون اینکه کوچک ترین ریسکی کرده باشید چرا مثل قدیم باید روی زمین تشک بگذارید و خودتان را در معرض حادثه قرار دهید؟ اتفاقا در شیوه جدید چون هیچ ابزار مزاحمی (تشک) وجود ندارد دست کارگردان برای گرفتن نماهای متنوع تر بازتر است. ضمن اینکه من در یکی از سفرهایم یک تشک پرش استاندارد آورده ام و به دیگر تیم ها و خانه سینما نیز اعلام کردم هر زمان نیاز داشتند می توانند از آن استفاده کنند اما گاهی مواقع اصلا لزومی به این کار نیست.

جناب علیرضا فتحی به عنوان رییس صنف بدلکاران خانه سینما تلاش های زیادی در زمینه های مختلف انجام داده اند و جزو پیشکسوتانی هستند که کاملا از نظر دانش و استفاده از تجهیزات خود را به روز کرده اند.در واقع جزو افرادی نیستند که به کار بدنی اصرار داشته باشند. خیلی ها هستند هنوز دوست دارند از طبقه ۴ بپرند و این را قدرت در حرفه می دانند اما امروز این کار غیرمنطقی است .

* شاید به خاطر روحیه ریسک پذیرشان است.

– اتفاقا در کار ما نباید ریسک کرد خیلی ها به خاطر کارهای عجیب و غریب و فشارهایی که به بدن شان وارد کردند از بین رفتند و آنها هم که سالم ماندند واقعا شانس آوردند. اینکه با سر هنوز در شیشه می روند امروز بیشتر از اینکه شجاعت تلقی شود کاری غیرمنطقی است اما برخی به همین افتخار می کنند. الان شیشه های مخصوصی آمده که مثل شکلات و پولکی است و ۱۰ بار هم با سر بروید در شیشه طوری تان نمی شود اما قیمتش ۲ میلیون است. اگر پروژه ای پیشنهاد شود که نیاز به این وسیله باشد مطرح می کنیم در صورتی که گروه تولید زیر بار پرداخت این هزینه نشود ما هم کار نخواهیم کرد.

* برای ضبط برخی صحنه ها گویا فیلمبردار هم باید بدلکار باشد. آیا واقعا چنین است؟

– بله گاهی به فیلمبردار بدلکار هم نیاز داریم ولی در واقع برعکس است. یعنی بدلکارانی هستند که فیلمبرداری هم انجام می دهند. یک سری از صحنه ها هست که فیلمبردار نمی تواند انجام دهد. ما در «جیمز باند» این تجربه را داشتیم که یک pov از خود جیمز باند می خواستند بگیرند و او باید روی قطار می پرید. ضبط چنین سکانس هایی را یکی از بدلکاران انجام می داد.

در ایران چنین چیزی کم اتفاق می افتد چون دوربین ها قیمت بالایی دارند و اینکه ابزار آسیب نبیند مهمتر است بنابراین به سادگی چنین سکانس هایی را حذف می کنند.

* تلویزیون رسانه ای است که ظرفیت های بسیاری برای نمایش مهارت شما و دوستان تان دارد. چرا همکاری پایداری بین شما و رسانه ملی شکل نگرفته است؟

– تلویزیون به شدت نیازمند به نوآوری است. ما هم ایده های بسیاری داریم که می توان در این رسانه اجرا کرد اما در جلساتی که داشتیم متوجه شدیم دیدگاه شان با ذهنیت ما فاصله بسیاری دارد. گاهی چیزهای خیلی ساده برای شان فوق العاده جذاب است و مثلا یک سرسره بادی معمولی به اندازه ای برای برخی مدیران شبکه هیجان انگیز است که احساس می کنم برای ادامه آنچه در ذهن دارم بهتر است سکوت کنم. به نظر من تلویزیون باید بخشی از فعالیت هایش را به بخش خصوصی بدهد تا نوآوری شکل بگیرد.

«خندوانه» خلاق است چون بخشی از کارهای شان را به بخش خصوصی واگذار کردند و دست شان را برای برخی کارها باز گذاشتند. آنچه خیلی مورد توجه قرار نمی گیرد اینکه توانایی و استعداد جوانان ما در همه زمینه ها وجود دارد اما کسی نیست استفاده کند. ما هم از نظر آمادگی بدنی و هم تجهیزات و ایمنی در سطح بسیار خوبی هستیم کارمان هم قطعا برای اکثر مردم جذاب است و نه تنها دوست دارند تماشاگر باشند بلکه با دیدن آن گاهی این انگیزه به وجود می آید که فعالیت کنند ولی فرصتی در فضای رسانه ای وجود ندارد که از همه این ها بتوان استفاده کرد و به همین خاطر اکثر فعالیت های مان فردی و یا تیمی شکل می گیرد.

* یعنی ورود به حرفه شما هیچ ساز و کار مشخصی ندارد؟

در حال انجام برخی تصمیم ها هستند تا هر کسی نتواند وارد این حرفه شود چون حادثه هایی پیش آمده که جبران پذیر نبود. در این رابطه صنف خانه سینما به خوبی پیگیر است.

* با این توضیح به نظر می رسد در بخش آموزش هم خبری از شکل نظام مند وجود ندارد؟

برخی از تیم ها هستند که علاوه بر فعالیت های شان، آموزش هم می دهند ولی شکل آکادمیک ندارد. البته آنها دوست دارند چارچوب مشخص و آکادمیک داشته باشد و اگر چنین فضایی فراهم شود استقبال می کنند. من خودم از ارشاد پیگیری کردم که مجوز فعالیت و آموزش بگیریم اما به جایی نرسیدیم. گویا زمانی که پیمان ابدی در قید حیات بود پیگیری هایی داشت که در حال شکل گرفتن کلاس های آموزشی بود اما بعد از ایشان نیمه کاره ماند.

* با پیمان ابدی همکاری داشتید؟

– من یکی دوسال همزمان با پیمان ابدی کار می کردم اما هیچوقت ارتباطی با ایشان نداشتم. او فرد متخصصی بود ولی به هر حال آدم ها اشتباه می کنند و همانطور که گفتم من خودم مسئول تامین امنیت جان خودم هستم و نمی توانم هر اتفاقی که در صحنه افتاد گردن کس دیگری بی اندازم.

* برای بدلکاری در انیمیشن در چه جایگاهی قرار داریم؟

– در ایران تا حالا کار نکردیم اما نمونه خارجی زیادی وجود دارد. جایگاه ما از نظر توانایی بچه ها در سطح بالایی است اما هیچ تولیدی در این راستا شکل نمی گیرد. همانطور که گفتم ما از نظر امکانات عقب نیستیم بلکه از نظر فکری هنوز به روز نشده ایم و توانایی های ما خیلی جلوتر از برنامه ریزی های مان است.

در کار هالیوودی شما شاید در تصویر چیز خاصی نبینید اما در تیتراژ بخش ویژال افکت ۱۵۰ نفر اسم نوشته شده در ایران در بهترین شرایط ۳ نفر هستند چون ساپورت مالی نمی شوند که بتوانند از کارهای سنیگن استفاده کنند و خیلی ها انقد پول نگرفتند دیگر در سینما کار نمی کنند.

* با کدامیک از کارگردان ها راحت تر کار می کنید؟

– با مسعود کیمیایی ۳ فیلم آخرش را کار کردم که هر سه کار فارغ از نقد و نظرها و صرفا در نوع همکاری ام با ایشان تجربه بسیار خوبی بود. آقای کیمیایی ریسک پذیر است در حالی که خیلی از کارگردانان جوان هستند که می خواهند همان چیزی که در ذهن شان می گذرد را به بدلکار دیکته کنند اما نمی دانند در خروجی همیشه درست از آب در نمی آید. مسعود کیمیایی همه چیز را به بدلکار می سپارد و حتی اینکه دوربین کجا قرار بگیرد را با طراح بدلکاری چک می کند و کارگردانی چنین سکانس هایی را به ما می دهد. ایشان به واسطه تجربه اش می داند که بدلکاری تخصص است و باید به طراح اعتماد کند اما درباره بیشتر کارگردانان چنین همکاری ای وجود ندارد.

ادامه دارد …

نوشته توانایی بدلکاران از تفکر امروز جلوتر است/ امنیت جانم را خودم بر عهده دارم اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سوره سینما- این مسابقه ۴ بهمن ماه در لوکیشنی حوالی جاجرود کلید خورد و هم اکنون نیز در مراحل پایانی فیلمبرداری قرار دارد. مسابقه بدلکاران حرفه ای در ۳۲ مرحله بین دو گروه بدلکار به سرپرستی علیرضا قره خانی انجام می شود. در هر گروه ۴ مرد و یک زن حضور دارند. این خانم‌ها به عنوان سرتیم و هدایت‌کننده گروه هستند. الهه منصوریان مدال‌آور ووشو و مرجان کلهر مدال‌آور اسکی این گروه را همراهی می‌کنند.

این مسابقه که برای اولین بار در این سطح در ایران برگزار می شود، قرار است در قالب یک مجموعه توسط شبکه نمایش خانگی در چندین قسمت پس از پایان مراحل فنی وارد بازار شود. عوامل تولید مسابقه بدلکاران حرفه‌ای عبارتند از نویسنده، کارگردان، طراح هنری و طراح صحنه و لباس: علی طالب ابادی، طراحی فنی مسابقات: علیرضا قره خانی، دستیار اول و مدیر برنامه‌ریزی: سحر مصیبی، برنامه ریز: آذر تجلی، دستیار دوم: سامرند معروفی، منشی صحنه: المیرا شرافتیان، مدیر فیلمبرداری: رضا شیخی، فیلمبرداران: یونس سبزی، امیر علی صبا، محسن کالجی، دستیاران: شمس الدین رئیس وند، آرش شیخی و حسین جدیدی. صدابردار: امیر ترکمن، دستیاران: شایان نجاتی، سجاد علائی، طراح گریم: سودابه خسروی، دستیاران: نگار مقدم، اهورا قاسمی، مدیر صحنه:پرستو صالحی، دستیاران صحنه:بابک تکریم، مهدی موسوی، برزو آزاد، رضا موسوی، اجرای دکور:حسین موسوی، دستیاران لباس:حسین طهماسبی، فرزاد حسینی، الهه امرائی و شادی قویدست، عکاس: محمد حسن ناحی، تصویربردار پشت صحنه: اصلان شاه ابراهیمی، مجری: شاهین جمشیدی، مشاور رسانه ای: بیتا موسوی، مدیر تدارکات: مهدی صدیق، دستیاران:امیر حیدری.

نوشته اولین مسابقه بدلکاران حرفه‌ای در مراحل پایانی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.