در این برنامه فیلم مستند تحسین شده «بر سر خاک» ساخته محسن خان‌جهانی با حضور این مستندساز روی پرده رفت و پس از پایان نمایش فیلم نیز ویدیوی منتخبی از  عکس‌، پوسترها و آثار گرافیکی و ویدئوآرت‌ها و فیلم‌های محیط زیستی ۲۰ ساله جشن تصویر سال به نمایش درآمد.

شینا انصاری معاون رئیس‌جمهور رییس سازمان حفاظت محیط زیست در این‌ مراسم ضمن تحسین مستند «بر سر خاک» از تمامی هنرمندان درخواست کرد که مشکلات زیست‌محیطی را با هنر خود به نمایش بگذارند. البته مشکلات محیط زیستی که ما داریم برای همه آشکار است و توجه نادرست ما به توسعه پایدار و اینکه به هر قیمت خواسته‌ایم توسعه داشته‌ باشیم‌ باعث ‌شده که عناصر چهارگانه را از دست بدهیم. زیستگاه‌های متنوع و حیات وحش ما تحت‌ تاثیر همین امر قرار گرفته و فرو نشست خاک یکی‌ از این‌ مشکلات است.

وی ادامه داد: اگر عزم کلی همه بخش‌ها در کنار مردم وجود نداشته باشد کاری از پیش نخواهیم برد، کشاورزی ما در گذشته با استفاده نادرست‌ از سفره‌های زیر زمینی آسیب جدی را به خاک کشور زده که جبران‌ناپذیر است. در خصوص مشکلات محیط زیستی ما یک بخش حاکمیت را داریم که توسعه را به هر قیمت جلو برده است و بخش دیگر کشاورزی ناپایدار را توسعه دادیم و همین ‌امر باعث شده منابع زیر زمینی ما از بین‌ برود.

انصاری بیان کرد: جدای از مشکل آب و خاک در بخش‌های مختلف دیگر هم مشکلات داریم، امروز آلودگی هوا گریبان همه را گرفته است و تعطیلی‌های مکرر را رقم زده است. مشکل ما این است که به محیط زیست خود در جای‌جای زندگی‌مان توجه نکردیم و نیازهای طبیعت و مشکلات آن را جدی نگرفتیم.

وی افزود: وقتی فیلم ‌«بر سر خاک» را می‌دیدم به این‌ فکر می‌کردم که ای کاش مسئولین توسعه کشور هم این فیلم را می‌دیدند.

رییس سازمان محیط زیست تصریح‌ کرد: ما در دولت چهاردهم باید ضوابط محیط زیست را در وهله اول پیگیری کنیم، البته‌ که جراحات به بدنه طبیعت ما زیاد است و باید چالش‌های محیط‌زیستی به راس حاکمیت شناسانده و جدی گرفته شود و اگر این مهم اتفاق نیافتد وضعیت محیط زیست بغرنج‌تر می‌شود.

انصاری با بیان اینکه همراهی مردم درحل مشکلات محیط‌زیستی بسیار مهم است، خاطرنشان کرد: از تمامی هنرمندان خواستارم که مشکلات زیست‌محیطی را با هنر خود به نمایش بگذارند زیرا یک اثر هنری از ساعت‌ها سخنرانی تاثیرگذارتر است.

وی ابراز کرد: یک‌ دولت نمی‌تواند در چهار سال همه‌ مشکلات‌ را از بین ببرد اما باید گام‌هایی برداریم‌ که‌ مشکلات کاهش پیدا کند و هنرمندان ما باید در این‌ مسیر کمک کنند.

در این برنامه، محمدمهدی عسگرپور مدیرعامل خانه هنرمندان ایران با تقدیر از سازندگان فیلم مستند «بر سر خاک» گفت: این فیلم به نظرم یکی از فیلم‌های ارزشمند و تاثیرگذار در حوزه محیط زیست بود. اساسا سینما به دلیل قدرت بازگویی و بیان مشکلات مختلف از جمله مشکلات محیط زیستی، همواره بسیار اثرگذار بوده است.

وی ادامه داد: مستندسازان ما آثار زیادی در خصوص مشکلات محیط زیستی تولید کرده‌اند اما نکته مهم این است که آثار ارزشمند چقدر انتشار پیدا می‌کند و تا چه اندازه اثرگذار هستند.

او خاطرنشان کرد: در بخش انتشار، یک‌ مشکل سنتی داریم و رابطه تلویزیون با بسیاری از آثار اینچنینی، یک «رابطه برقرار» نبوده ‌و همیشه سینوسی بوده، بنابراین رسانه‌ مهمی چون تلویزیون را در این بخش از دست داده‌ایم. وضعیت اکران هم تابع شرایطی است که حداقل در سال‌های اخیر قابل احترام و افتخار نیست و اکران خود را با فیلم‌های پول‌ساز پُر کرده‌ایم.

عسگرپور گفت: در بررسی مسائل مختلف، غالبا به این اشاره می‌شود که ریشه مشکلات، فرهنگی است و رجوع به این واژه سرزبان‌هاست، اما در واقع ما در یک جامعه آنومیک زندگی می‌کنیم که در آن اگر بخواهید به ارزش‌ها و هنجارهایی دست بیابید، ممکن است شرایط آن، شرایط نامشروعی باشد و اگر جز این باشد، شما نمی‌توانید به هدف‌تان برسید. در بخش تاثیرگذاری خیلی از مسئولین ‌نمی‌خواهند بپذیرند که برای رسیدن به یکسری ارزش‌ها نباید از راه نامشروع آنها را به دست آورد. برخی از مشکلات را ممکن است جزءبه‌جزء مطرح کنیم (مثل مستند بر سر خاک) اما انگار حل‌شدنی نیست. مثل بستن‌ کمربند ایمنی  که با فرهنگ‌سازی در ظاهر حل شد و جا افتاد اما امروز همچنان به حقوق یکدیگر تجاوز می‌کنیم، محیط زیست را آلوده می‌کنیم و … کمربند را هم می‌بندیم و در واقع با بستن کمربند همه این کارها را انجام می‌دهیم!

رئیس هیأت‌مدیره خانه سینما گفت: فیلم ساختن راجع به موضوعات این چنینی و تغییر نکردن شرایط برای اصلاح مشکلات حس ناامیدی در جامعه ایجاد می‌کند و شما پس از مدتی حس می‌کنید مدت زیادی درباره یک موضوع حرف می‌زنید و فیلم می‌سازید و… اما اثری ندارد و تغییری حاصل نمی‌شود. ما نمی‌خواهیم بپذیریم که در چه جامعه‌ای هستیم. ما برای رسیدن به یک هدف درست، نباید راه نامشروع را طی کنیم، وقتی دولتمردان با شما صداقت نداشته باشند همین حس ناامیدی ایجاد خواهد شد چون شرایط آنومیک را تشدید می‌کند. در کشورهایی که حتی به صورت نسبی صداقت بین حاکمیت، مردم و نهادهای صنفی وجود دارد شرایط اجتماعی بهتری حکم‌فرماست، چون قانون و ارزش‌های قابل اجرای قانونی حکمفرماست. در کشور ما خانه ما چارچوب منزل ماست و اطراف آن‌ برای ما مهم‌ نیست، در حالی که هر آدمی باید ابتدا با خودش صادق باشد و بعد با همسایه و دیگران. این نشان می‌دهد که ما نسبت به جوامع دیگر در ارزش‌های اجتماعی با وجود شعارهایمان، در وضعیت خوبی قرار نگرفته‌ایم و پس‌رفت داشته‌ایم.

مدیرعامل خانه هنرمندان ایران در پایان گفت: این که در سینما بگوییم و بخندیم و آقایان برقصند، یک خوشی بی‌خود و بی‌جهت به ما می‌دهد، در حالی که ما دائم به فرهنگ و ادبیات کهن‌مان می‌بالیم و ارجاع می‌دهیم و متوجه نیستیم که ریشه ناهنجاری‌ها کجاست. مسئولیت فیلمسازان ماست که تلاش کنند اما این فضا از سینما گرفته شده و امروز سینمای مستند ما خیلی به مباحث اجتماعی همچون فیلم «بر سر خاک» نمی‌پردازد.

در ادامه برنامه، ویدیویی عکس‌های محیط زیستی ۲۰ ساله جشن تصویر سال به نمایش درآمد و سپس سیف‌الله صمدیان دبیر این رویداد اظهار تاسف کرد با این تصاویری که پخش شده است، هدیه‌ای ناراحت‌کننده به مخاطبان داده است.

او سپس به مستند «بر سرخاک» اشاره کرد و افزود: آنچه پس از تماشای این فیلم به ذهنم رسید این بود که همان‌طور که در فیلم گفته شد، «خبر کوتاه است و خاک خواهد مرد». به هنگام تماشای این فیلم‌ برای دومین بار با خودم گفتم ما چه بر سر عناصر چهارگانه خلقت آورده‌ایم. آب، باد، خاک و آتش عناصری است که ما بلاهای زیادی بر سر آنها آورده‌ایم.

این هنرمند بیان کرد: عوامل فیلم «بر سر خاک» ‌با یک‌همدلی کار را ساخته‌اند که بسیار حس خوبی را به مخاطبان منتقل می‌کند، این فیلم عمیقا به آنچه که باید به آن پی ببریم با ظرافت اشاره کرده است.

دبیر جشن تصویر سال در پایان سخنانش خبر داد که امسال برای ۲۱‌امین دوره جشن تصویر سال یک بخش ویژه را به محیط زیست اختصاص خواهیم داد و بدین وسیله از تمامی هنرمندان سراسر ایران‌ می‌خواهیم که آثار خود را در این زمینه ارسال کنند.

او دبیری افتخاری این بخش را به سازنده مستند «بر سرخاک» محسن خان‌جهانی پیشنهاد کرد و گفت: تلاش ما هم این است که در اسفندماه یک‌ گالری خاص از این آثار راه‌اندازی کنیم و یک کتاب ویژه را چاپ کنیم.

نوشته مستند «بر سر خاک» در خانه هنرمندان ایران اکران شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

فیلم مستند «بر سر خاک» با حضور ریاست سازمان محیط زیست و جمعی از فعالان محیط زیست و هنرمندان، یکشنبه ۲۵ آذرماه ساعت ۱۸ در سالن استاد جلیل شهناز خانه هنرمندان ایران روی پرده خواهد رفت.

نوشته نمایش مستند «بر سر خاک» در خانه هنرمندان ایران اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

«بر سر خاک» محصول مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی است و در قالب طرح «اکران حقیقت» در سامانه هاشور و مراکز فرهنگی هنری نمایش داده خواهد شد. علاقه‌مندان برای تماشای این مستند می‌توانند به hashure.com مراجعه کنند.

تصویربرداری مستند «بر سر خاک» که دو سال طول کشیده است، توسط امیر جغتایی در شهرهای مختلف انجام شده و تدوین آن را آرش زاهدی اصل برعهده داشته است. در ساخت این مستند علاوه بر گفتگو و برخی تصاویر تکان‌دهنده از فرسایش خاک در ایران، از گفتار متن با صدای شهرام درخشان استفاده شده است.

عواملی که در ساخت این مستند همکاری داشته‌اند، عبارت‌اند از: صدابردار: احمدرضا طایی، صداگذار: آرش قاسمی، توازن رنگ و نور: رضا تیموری، تصویربرداری هوایی: احمد آزاد، مدیر تولید: امیرمهدی صادقی.

محسن خان‌جهانی مستندهای «A.B.C.D»، «انتهای خیابان پاستور»، «آزادراه»، «کلاه شیشه‌ای» و … را کارگردانی کرده و در چهاردهمین جشنواره «سینماحقیقت» جایزه ویژه هیئت داوران به دلیل توجه ویژه به بحران زیست‌محیطی خاک و توجه به پژوهش را برای ساخت فیلم «بر سر خاک» دریافت کرد.

نوشته آغاز نمایش مستند «بر سر خاک» / فیلمی با موضوع محیط‌زیست اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

این مستندساز از فاز بعدی فیلمبرداری «بر سر خاک» در شهرهای مختلف ایران خبر داد و پیش‌بینی کرد فیلمبرداری این مستند تا یک ماه آینده ادامه داشته باشد.

عوامل تولید مستند «بر سر خاک» عبارتند از: کارگردان و تهیه‌کننده: محسن خان‌جهانی، فیلمبردار: امیر جغتایی، صدابردار: احمدرضا طایی، فیلمبردار هوایی و عکاس: احمد آزاد، دستیار کارگردان: امیرمهدی صادقی، مجری طرح: مهدی دویران، تهیه شده در: مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی.

محسن خان‌جهانی ساخت مستندهایی چون «آزادراه»، «صندلی ۲۵۷»، «یک میخ و چند کت»، «برد برد»، «کلاه شیشه‌ای»، «ارتفاع ۴۳۷» و…  را در کارنامه‌ی فیلمسازی خود دارد.

نوشته فیلمبرداری «بر سر خاک» در چابهار و کنارک آغاز شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.