بر پایه این خبر؛ عملیات بازسازی «سینما بهمن» شامل: دکوراتیو، سالن انتظار، سالن‌ نمایش، کف پوش‌ها، صندلی‌ها و ارتقای سیستم های صوتی و تصویری و …  صورت گرفته و  از امروز رسما بازگشایی می‌شود.

نوشته بازدید مومنی شریف و حمزه‌زاده از سینما بهمن/ این سینما از امروز میزبان مخاطبان جشنواره فجر است اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

جناب آقای سلیم غفوری

با سلام و تهیت؛

انتصاب شایسته جنابعالی به عنوان مدیر شبکه مستند سیما تبریک عرض نموده و برای شما آرزوی توفیق بیش از پیش را داریم.

این انتصاب از سوی ریاست محترم رسانه ملی گامی موثر در تحقق اهداف سازمان صدا و سیماست که با تخصص محوری و جوانگرایی همراه شده است. امید است، جنابعالی به عنوان رییس جدید شبکه مستند، با استفاده از تجربیات پیشین، تلاش فرمایید تا مستند به طرز شایسته به عنوان یک قالب تاثیرگذار به جامعه ایرانی معرفی گردد.

پیروزی و بهروزی روزافزون حضرت‌عالی را از خداوند متعال مسألت داریم.

امضا کنندگان:

محمد علی فارسی، مرتضی شعبانی، اصغر بختیاری، محمد حسین مهدویان، بهروز نورانی پور، محسن برمهانی، محمد علی شعبانی، سیاوش سرمدی، مهدی شامحمدی، سیدرضا حسینی، امیرحسین نوروزی، وحید امیرخانی، محمد علی رخشانی، محسن اسلام زاده، وحید فرجی، مصطفی حریری، مهدی فارسی، یوسف حاتمی کیا، مهدی نقویان، حسین همایونفر، سید احسان موسوی اصغرزاده، محمدرضا کریمی راد، محمد حسن یادگاری، محمد صادق باطنی، حسین شمقدری، محسن ناجی، محمدباقر شاهین، تورج کلانتری، ایمان گودرزی، یاسر عرب، مهدی خوش نژاد، روح الله رفیعی، علی قدیریان، سعید فرجی، عباس لاجوردی طوسی، محمد کرم زاده، محسن قیصری، سید کوشا اعتمادی، سید مهدی دزفولی،حمید عبدالله زاده، محمد حسن مددی،داوود مرادیان، محسن اخوان فر ، محمد حبیبی، سید مصطفی آهنگرها و مهدی انصاری و…

نوشته تبریک مستندسازان به رئیس جدید شبکه مستند/ صاحبان جایزه بهترین فیلم و بهترین مستند جشنواره فجر و حقیقت در جمع امضاکنندگان اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

اما شرایط در طی این سال‌ها به سمتی رفته است که همزمان با پررنگ‌تر شدن حضور زنان در سینما و ایفاکردن نقش‌های محوری و اصلی در فیلم‌ها، تصویر نمایش داده شده از بانوان در آثار سینمایی همراه با ظلم همیشگی مردان به آن‌هاست. مردانی که یک روز در قامت یک شوهر معتاد یا بی‌قید و بند و روز دیگر به عنوان پدری مستبد و متحجر و یا برادری زورگو، به زنان ظلم می‌کنند و خواسته‌های خود را بر آن‌ها تحمیل می‌کنند.

نقطه آغاز تغییرات نقش زن در سینمای ایران

نقطه آغاز این جریان را باید در اوایل سال ۷۶ جستجو کرد. جایی که سیاست‌های فرهنگی دولت وقت به سمت حمایت از تولید آثاری رفت که در ارتباط با مسائل و معضلات زنان بود و همین موضوع باعث شد تا فضا به سمتی برود که رویکرد آثار تولید شده در کنار پرداختن به معضلات زنان، تصویری خشن و تا حدودی بی‌رحم از مردان را به نمایش می‌گذاشت. تولید آثاری همچون «بانوی اردیبهشت» به کارگردانی رخشان بنی‌اعتماد در سال ۷۶ و «دو زن» به کارگردانی تهمینه میلانی در سال ۷۷ اولین نشانه‌های این اتفاق در آن سال‌ها بود که در ادامه به ساخت آثاری به مراتب تندروتر همچون واکنش پنجم، زن زیادی و تسویه حساب در سال‌های بعد منجر شد.

در واقع با افزایش ساخت فیلم‌هایی که رویکرد اصلی آن‌ها فمینیستی بود و تشویق عامدانه جشنواره‌های خارجی از یک‌سو و جشنواره‌های داخلی از سوی دیگر، فضا به سمتی رفت که ساخت چنین آثاری طرفداران زیادی پیدا کرد. در همین زمینه یکی از محققین مسائل زنان گفته بود: «طرح موضوعاتی مثل روابط چندزنی، ازدواج موقت، فمینیسم، کلوزآپ از هنرپیشه‌های زن، دختران فراری و درام‌های اجتماعی امروزه به عنوان تم اصلی و غالب سینمای ایران درآمده است که در گذشته به عنوان تابو تلقی می‌شدند.» (مقاله «تغییرات نقش زن در سینمای ایران»، شبکه ایران زنان)

هرچند که آثاری چون «بانوی اردیبهشت» اثر رخشان بنی‌اعتماد که در جشنواره بین‌المللی فیلم مونترال و جشنواره فیلم فجر مورد توجه قرار گرفت و یا فیلم سینمایی «من ترانه ۱۵ سال دارم» اثر رسول صدرعاملی که برنده جایزه منتقدین جشنواره فیلم لندن و جشنواره فیلم لوکارنو شد و در بیستمین جشنواره فیلم فجر نیز برنده ۴ سیمرغ بلورین شد، تنها دو نمونه از آثاری هستند که در آن‌ها محوریت داستان با زنانی است که به واسطه ظلم یا زورگویی مردان، در عذاب هستند.

جشنواره سی‌و‌چهارم فجر و ادامه نمایش تصویری مظلوم از زنان

آثار حاضر در سی‌و‌چهارمین جشنواره فیلم فجر نیز ادامه دهنده مسیر چند سال گذشته سینمای ایران بودند که چنین رویکردی را داشتند تا آنجا که از میان ۳۳ اثر حاضر در دو بخش سودای سیمرغ و نگاه نو جشنواره فجر امسال، ۱۴ اثر به طور مستقیم به ماجرای ظلم مردان به زنان می‌پردازند و قصه خود را براساس آن پیش می‌برند.

آبنبات چوبی   

محمدحسین فرحبخش که پیش از این با ساخت فیلم‌هایی چون «خصوصی» و «مستانه» نشان داده بود که اصولاً علاقه زیادی به داستان‌هایی با محوریت ظلم به زنان دارد، در فیلم جدید خود نیز به سراغ داستان دو دختر رفته است که هر کدام به نوعی تحت ظلم مردان پیرامون خود قرار گرفته‌اند. شخصیت اصلی «آبنبات چوبی» با (بازی هنگامه حمیدزاده) بعد از فوت پدرش، از یک سو تحت ظلم برادر زورگویش قرار دارد و از سوی دیگر فریب شوهرخواهرش را می‌خورد و با او رابطه‌ای پنهانی برقرار می‌کند که در نهایت هم به خاطر همان رابطه پنهانی کشته می‌شود.

دیگر شخصیت دختر فیلم (با بازی سحر قریشی) نیز به خاطر چشم‌چرانی و سونظر شوهردوم مادرش، وادار به فرار از خانه می‌شود تا در کنار دوستانش زندگی کند.

آخرین بار کی سحر را دیدی؟

موضوع این فیلم در ارتباط با زنی به نام «سحر» است که بعد از طلاق تصمیم گرفته تا با مردی مقیم خارج از کشور، ازدواج کند تا بتواند شرایط اقامت در خارج از ایران را به دست آورد. ولی برادر او که فردی متعصب است و طاقت شنیدن حرف‌های مردم را در ارتباط با کارهای خواهرش ندارد، مخفیانه او را می‌کشد.

البته در این فیلم داستان فرعی دیگر نیز در ارتباط با ظلم به زنان و دختران جوان وجود دارد که مربوط به دختر جوانی است که در خوابگاه زندگی می‌کرده و پس از آن که شبی بعد از ساعت مقر به خوابگاه مراجعه می‌کند، مسئول خوابگاه او را راه نمی‌دهد و در نهایت دختر توسط مردی که قصد تجاوز به او را داشته، کشته می‌شود!

به دنیا آمدن   

یکی از فیلم‌های جشنواره سی‌وچهارم فجر که در آن ماجرای یک زوج جوان روایت می‌شود که ناخواسته در حال بچه‌دار شدن هستند ولی شخصیت مرد (با بازی هدایت هاشمی) که به خاطر ترس از مشکلات مالی و ناتوانی در تربیت فرزند، مخالف به دنیا آمدن این کودک است، همسرش را وادار می‌کند تا بچه را سقط کند. این خواسته با مخالفت همسرش روبرو می‌شود و او را به ناچار برای ادامه زندگی به خانه پدرش می‌رود.

خشم و هیاهو 

سومین ساخته سینمایی هومن سیدی، داستانی برگرفته از ماجرای معروف مشهور شهلا جاهد و ناصر محمدخانی فوتبالیست پرسپولیس است. داستانی که این بار به جای یک فوتبالیست بر زندگی یک خواننده مشهور دست گذاشته بود و به جای شهلا، شخصیتی به نام «حنا»، عاشق این چهره مشهور می‌شود و به جرم قتل همسر او به قصاص محکوم می‌شود.

شخصیت «حنا»، همسر دوم این خواننده که به خاطر علاقه زیاد به وی، فریب او را می‌خورد و حاضر می‌شود اتهام قتل را بپذیرد و در نهایت به همین جرم اعدام می‌شود تا همسرش بتواند از مهلکه جان سالم به در ببرد.

دختر     

ماجرای فیلم جدید میرکریمی، ماجرای قصه نخ‌نما شده پدر متعصب و فرار دخترجوان از دست پدر است! قصه‌ای که بارها بارها در آثار سینمایی و تلویزیونی تکرار شده است.

داستانی از سفر یک دختر آبادانی به تهران که بدون اجازه خانواده‌اش سفر کرده است و بعد از مطلع شدن پدرش از این کار، به خانه یکی از دوستانش می‌رود و در ادامه، از دست پدرش فرار می‌کند و به خانه عمه‌اش پناه می‌برد. عمه‌ای که اتفاقا او نیز مورد ظلم همین پدر قرار گرفته است و سال‌ها قبل وقتی می‌خواسته با مردی که دوست داشته ازدواج کند، از جانب برادر و سایر اعضای خانواده‌اش طرد می‌شود.

عادت نمی‌کنیم  

این فیلم به سراغ یکی دیگر از ماجراهای نخ‌نما شده سینمای ایران رفته است. ماجرای مردی که به زنش خیانت کرده و پنهان از او به سراغ دختری جوان رفته و با او عقد کرده است و پس از اتفاقاتی ماجرای این خیانت برای همسر اول مرد آشکار می‌شود.

لانتوری 

داستان این فیلم در ارتباط با ماجرای اسیدپاشی به صورت دختران است که در آن شخصیت اصلی فیلم پس از آن که دوست پسرش را رها می‌کند، از جانب او مورد اسیدپاشی قرار می‌گیرد.

فیلم علاوه بر این ماجرا، گریزی به برخی دیگر از پرونده‌های مشابه که در آن دخترانی به واسطه دادن پاسخ رد به افرادی که آن‌ها را دوست داشتند، از جانب آن‌ها مورد تعدی قرار گرفتند که نمونه مورد اشاره فیلم در ارتباط با پسر نوجوانی است که دختری را در ماجرایی مشابه این، به قتل رسانده است.

کفشهایم کو؟ 

ظلمی نمایش داده شده به زنان در این اثر، از جانب پدرشوهر و برادرشوهر زنی است که پس از سفر به خارج از کشور و در حالی که به خاطر یک اتفاق سهوی، به زندان می‌افتد، به همسرش دروغ می‌گویند و باعث جدایی آن‌ها از هم می‌شوند. موضوعی که باعث می‌شود بچه آن دو سال‌ها در غربت و بدون حضور پدرش بزرگ شود.

 مالاریا 

ماجرای دخترهای فراری، سوژه پرتکرار فیلم‌های جشنواره امسال بود که در جدیدترین ساخته پرویز شهبازی نیز به آن پرداخته شد. شهبازی در «مالاریا» به روایت ماجرای دختری پرداخته است که از دست رفتارهای عصبی پدر و برادرش، از خانه فرار می‌کند و با دوست پسرش به تهران می‌آیند.

جالب آن که دوست پسرش نیز تنها بعد از قرار گرفتن در یک موقعیت خاص که مجبور می‌شود یک شب این دختر را تنها بگذارد، به او شک می‌کند و تا آخر قصه نیز اعتماد او به دختر به حالت سابق بازنمی‌گردد.

نقطه کور   

فیلم در ارتباط با مردی است که برای کار مجبور است سفرهای طولانی داشته باشد و همین دوری از خانواده باعث شده تا نسبت به همسرش شک کند. البته سکوت بیش از اندازه زن و پنهان کردن برخی از نکات ساده باعث می‌شود که شک‌های مرد تشدید شود و رابطه خانوادگی آن‌ها متزلزل شود.

البته فیلم مردان دیگری نیز دارد که یکی به واسطه کشیدن بدهکاری زن و بچه‌اش را تنها گذاشته و متواری شده است و دیگری نیز از کار بیکار شده است و دائم به همسرش دروغ می‌گوید.

نیمه شب اتفاق افتاد 

دومین ساخته تینا پاکروان رویکردی کاملا زنانه دارد. اتفاقات فیلم پیرامون زنی شکل می‌گیرد که سال‌ها پیش به خاطر قتل‌هایی که شوهرش مرتکب شده، مجبور شده شهر و دیارش را رها کند و برای ادامه زندگی همراه با یک نوزاد به تهران بیاید. اما پس از سال‌ها، اتفاقات به شکلی پیش می‌رود که گذشته زن برملا می‌شود و او در ادامه تصمیم می‌گیرد تا گناهی که پسرش مرتکب شده است را به گردن بگیرد.

وارونگی         

«وارونگی» از منظری متفاوت به مسئله ظلم به زنان پرداخته است. شخصیت اصلی فیلم دختری جوان است که فرزند آخر خانواده‌اش محسوب می‌شود. بیماری تنفسی مادرخانواده و ضرورت انتقال محل زندگی او به خارج از تهران، عاملی است تا دیگر اعضای خانواده به جای دختر تصمیم بگیرند و او را وادار کنند که برای نگهداری مادرشان به شمال برود و کار و زندگی خود را در تهران رها کند.

هفت ماهگی

این اثر نیز دارای یکی از تکراری‌ترین قصه‌های جشنواره فجر امسال است که به موضوع خیانت در روابط زناشویی پرداخته است. علیمردانی نیز در این فیلم، مردی رفیق‌باز را تصویر می‌کند که منتظر پدر شدن است ولی همزمان با دختران دیگر نیز ارتباط دارد. او در اثر یک اتفاق به همسرش مشکوک می‌شود ولی در نهایت متوجه می‌شود که همسرش بی‌گناه بوده است.

ابد و یک روز   

«ابد و یک روز» یکی از سیاه‌ترین فیلم‌های جشنواره امسال در ارتباط با ظلم به زنان است. فیلمساز داستان دختری را روایت می‌کند که برادرش در اعضای گرفتن مبلغی، او را به یک مرد افغانی می‌فروشد؛ اما دختر که به نوعی ستون خانواده‌اش محسوب می‌شود حاضر نیست به این خواسته برادرش تن دهد و به امید پرورش دادن برادر کوچک‌ترش که پسری با استعداد است، باز به خانه پدریش بازمی‌گردد.

برادرم خسرو  

این فیلم به طور مستقیم به مسئله ظلم به زنان نمی‌پردازد، ولی یکی از شخصیت‌های اصلی فیلم (با بازی هنگامه قاضیانی)، همسر یک دکتر دندانپزشک است که به خاطر خواسته‌های شخصی شوهرش مدت‌هاست که محدود شده و نمی‌تواند به علایق شخصیش همچون رفتن به سرکار و یا رانندگی برسد.

پل خواب 

ماجرای پسر جوانی که برای به دست آوردن پول، دست به قتل دو پیرزن ثروتمند می‌زند.

خانه‌ای در خیابان چهل و یکم

ماجرای یک قتل خانوادگی که در آن برادری، برادرش کوچکترش را می‌کشد و مادرخانواده در موقعیتی قرار می‌گیرد که مجبور می‌شود بین بخشیدن پسر بزرگش و یا گرفتن حکم قصاص او تصمیم گیری کند.

متولد ۶۵ 

پسر و دختر جوانی که قصد داشتند با هم ازدواج کنند ولی پس از قرارگرفتن در موقعیتی خاص مشخص می‌شود که پسر در ارتباط با سن واقعیش دروغ گفته است و همین موضوع رابطه آن‌ها را بهم می‌ریزد. علاوه بر این دختر، برادری متعصب دارد که با وجود آگاه بودن خانواده‌ها از رابطه این دو جوان، هر روز با خواهرش تماس می‌گیرد و او را کنترل می‌کند.

البته ذکر این نکته نیز ضروری است که در آثار حاضر در جشنواره امسال، آثاری نیز وجود داشت که در ترسیم چهره‌ای واقعی از زنان موفق عمل کرده بود. آثاری چون «بادیگارد» و «دلبری» که در آن به زن‌ها به عنوان موجودی ارزشمند و با روحیه قوی نگاه شده بود.

نوشته سیمای زنان در سینمای ایران؛ شخصیت‌هایی تحت ظلم و ستم‌پذیر/ ظلم به زنان، ایده محبوب کارگردانان ایرانی/ تحلیل «سوره سینما» از تصویر زنان در آثار جشنواره فجر اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در این مراسم تعدادی از خانواده های شهدا از این کارگردان سینمای ایران تجلیل می کنند و همچنین فیلم جدید حاتمی کیا با نام «بادیگارد» نیز به نمایش درمی آید. موضوع این فیلم درباره مردی است که شغلش محافظت از مقامات نظام است و یک عملیات تروریستی مسایلی را برای وی به وجود می آورد.

خانواده شهدایی چون احمدی روشن، محرم ترک، مسعود علیمحمدی، تهرانی مقدم، معینی، آبشناسان، عاصمی، رودکی … در این مراسم حضور یافته اند. سید جواد رمضان نژاد مدیر شبکه افق، محمد سرشار مدیر شبکه تلویزیونی کودک و نوجوان، محمد همدانی کارگردان انیمیشن «فهرست مقدس»، حامد زمانی خواننده انقلابی، سیدسجاد قافله باشی مدیر خانه فیلم داستانی از دیگر حاضران هستند. دو نفر محافظ هم متناسب با موضوع فیلم حاتمی کیا به مراسم دعوت شده اند. همچنین ابراهیم حاتمی کیا و احسان محمدحسنی تهیه کننده «بادیگارد» که در اختتامیه جشنواره فیلم فجر حاضر نشده بودند، به جهت میزبانی خانواده شهدا در این مراسم حضور پیدا کردند.

در ابتدا مراسم کلیپی با موضوع مادران شهید به کارگردانی سجاد قافله باشی پخش شد. کلیپ دیگری هم به کارگردانی محمد حسین مهدویان پخش شد که به تشییع شهدا اختصاص داشت.

پس از آن نمایش فیلم «بادیگارد» آغاز شد و  با پایان نمایش این فیلم و بعد از خوشامدگویی مجری به خانواده های شهدا و حاتمی کیا قسمت هایی از پشت صحنه فیلم «بادیگارد» پخش شد.

سپس همسر شهید رضایی نژاد و شهید شهریاری با حضور روی سن به ایراد سخنرانی پرداختند.

همچنین همسر شهید علیمحمدی از یک تابلو رونمایی کرد؛ تابلویی که تصویر حاتمی کیا و جمله ای از شهید آوینی روی آن بود. هدیه ای هم به رسم یادبود از طرف خانواده شهید تهرانی مقدم تقدیم حاتمی کیا شد. حسن روح الامین نقاش هم تابلویی از آثار خود را به ابراهیم حاتمی کیا تقدیم کرد و گفت: امیدوارم شما اجرتان را از خداوند بگیرید.

پس از آن ابراهیم حاتمی‌کیا طی سخنانی درباره فیلم خود گفت: من باید بسیار جان‌سخت باشم که جلوی خود را بگیرم و اشک به چشمم نیاید اما دلم نمی‌خواهد دیگران را متاثر کنم، فضای اینجا بسیار معنوی است و من افتخار می‌کنم که در کنار این بلندقامتان کشور ایستاده‌ام.

وی با اشاره به اینکه قبل از رونمایی از تابلو تقاضایی دارد، اظهار کرد: من ۵۴ سال از خداوند عمر گرفته‌ام و همیشه سعی کرده‌ام با دلم نفس بکشم و زندگی کنم و آنچه را که احساس کرده‌ام درست است به هر نحوی شده بگویم و بابت اینکه ممکن است برای خودم دشمن بتراشم، خجالت نکشم.

حاتمی‌کیا ادامه داد: من دیروز کربلا بودم و دعایی کردم که امروز از شما هم می‌خواهم این چنین برایم دعا کنید. دعای من این است که تا وقتی که هستم در خدمت شما باشم و اگر روزی از این دنیا رفتم در حالت بستر نباشم.

کارگردان فیلم سینمایی «بادیگارد» در بخش دیگری از سخنان خود خطاب به خانواده‌های شهدا بیان کرد: چند دقیقه پیش عزیزی به من گفت که تشویق به جنگ نکنید، اما اگر فیلم‌های من را ببینید شاید از این منظر ضد جنگ باشند. من مشوق جنگ نیستم، اما نمی‌توانم از مبارزان هسته ای و آنها که مدافعان حرم هستند، چشم بپوشم. زمانی تمام ایران پر از سر و صدای جنگ بود و همه جا بحث و تشویق در این زمینه بود، کسی غیر از آن حرفی نمی زد و تنها جنگ مساله روز بود و من تحفه «بادیگارد» را به ذره ذره خاک پاک این بچه‌ها و عزیزانشان که به من محبت دارند، تقدیم می‌کنم. من دلم می‌خواهد اگر روزی قرار به رفتنم باشد، در صحنه‌ای مثل صحنه‌هایی که عزیزان شما بودند، باشم.

وی افزود: من «بادیگارد» را با این ایمان ساختم و حالا خدا را شکر می کنم که می بینم امشب حال بسیاری خوبی داریم. در این فیلم ۲ ساعت سعی کردم تفاوت میان بادیگارد و محافظ را تعریف کنم اما چه کنم که مسئولان عالم فرهنگ و مردان سیاستگذار فرهنگ، بادیگارد هستند نه محافظ. من می بینم در یک جشنواره که سکان یک جریان فرهنگی است با جهالت پاسخ می دهند و خود را بابت اتفاقاتی که رخ می دهد پاسخگو نمی دانند. درواقع آنها با ضربه زدن به فیلم من به جریان بچه هایی که پشت سر من هستند هم ضربه وارد می کنند و این عین روز روشن است. من متاسفم برای آقایانی که با کلمات بازی می‌کنند و فکر می‌کنند اینجا عرصه دیپلماسی است که با زبان وزارت امور خارجه درباره فرهنگ حرف بزنند.

حاتمی‌کیا با اشاره به نقدهایی که در یک برنامه تلویزیونی نسبت به فیلم «بادیگارد» بیان شد، عنوان کرد: افرادی به تلویزیون می‌آیند و درباره فیلم «بادیگارد» حرف می‌زنند و بیان می‌کنند که این فیلم حرف کهنه‌ای است و حرف زمانه نیست. عرصه و میدان به دست این جماعت افتاده است و این جریان‌ها بادیگاردهای فرهنگی هستند که اکنون زیاد شده اند.

این کارگردان با سابقه سینما در پایان سخنانش گفت: به هر حال مرا ببخشید اگر با لحظاتی از فیلم شما را آزرده‌خاطر کردم. من هم با افرادی که در این فیلم نشان دادم، زندگی کردم. سال‌ها است که با خود فکر کرده ام اگر قرار باشد جانم را بدهم برای چه کسانی باید بدهم. آیا باید به کسانی جان داد که رفتارشان بادیگاردی است و یا آنها که محافظ گونه اند و جان و فکرشان در یک مسیر است، من فکر کردم بهترین افراد آنها هستند که در حوزه فکر و علم عمل می کنند.

«بادیگارد» با بازی پرویز پرستویی، مریلا زارعی، بابک حمیدیان، فرهاد قائمیان، امیر آقایی و … در سی و چهارمین جشنواره فیلم فجر حضور داشت ولی نامزد نشدن این فیلم در رشته هایی چون بهترین فیلم، بهترین کارگردانی و بهترین فیلمنامه موجب برخی انتقادها شد.

نوشته تجلیل خانواده شهدا از حاتمی‌کیا/ گلایه کارگردان «بادیگارد» از مسئولین فجر: درباره فرهنگ با زبان وزارت امور خارجه سخن نگویید اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

امسال مستندهای خیلی خوبی در بخش مسابقه‌ی جشنواره‌ی فجر حضور داشتند که از میان آنها فیلم «A157» توانست سیمرغ بهترین فیلم مستند جشنواره را دریافت کند. من همان بار اول که فیلم را دیدم تحت تاثیر این اثر قرار گرفتم.مستند «A157» ویژگی‌هایی داشت که باعث شد داوران جشنواره فجر این اثر را شایسته‌ی دریافت سیمرغ بدانند.

فیلم‌ مستند می تواند یک اتفاق واقعی را به شکل تاثیرگذار و خلاقانه‌ای به تصویر بکشد. «A157» به واقعیت تلخ پایمال کردن حقوق اولیه‌ی انسان‌ها و یک فاجعه بزرگ پرداخته است و این واقعیت تلخ با حضور داعش در سوریه و عراق و کشورهای منطقه اتفاق افتاده است.

این موضوع علاوه‌بر اینکه یک جنایت مشهود جنگی است، یک فاجعه‌ی انسانی نیز محسوب می‌شود. کارگردان این واقعیت را به صورت واضح و عریان به مخاطب نشان می‌دهد و با نشان دادن واقعیت به شکلی دراماتیک مخاطب را تحت تاثیر قرار می‌دهد. اما «A157» اسیر سانتیمانتالیسم نمی‌شود و به بهانه‌ی تحریک واکنش مخاطب، واقعیت را دگرگون جلوه نمی‌کند. بلکه باعث می‌شود تا مخاطب به فکر فرو رود و ذهن او درگیر واقعیت فیلم می‌شود. «A157» نمونه‌ی موفق یک فیلم مستند واقع‌گرا است و به موضوعی پرداخته که اکنون جهان درگیر آن است و موضوعش کاملا به روز است.

اجزای «A157» کاملا درست طراحی شده. پژوهش و تحقیق میدانی، کاملا در اثر مشهود است و پیش‌نیاز کارگردان را برای طراحی درست فیلم تامین کرده است بطوریکه کاگردان به جزئیات کاملا اشراف دارد. همچنین در انتخاب شیوه‌ی روایت این مستند به مصاحبه اکتفا نشده و کارگردان با شخصیت‌های فیلمش زندگی کرده و زندگی آن‌ها را به تصویر کشیده است. از دیگر نکات مثبت این اثر تصویربرداری آن است. با اینکه مستند در مکانی ساخته شده که شرایط مناسب و استاندارد تولید فیلم وجود ندارد، ولی تصاویر و میزانسن های حساب شده و درست مخاطب را در فضای فیلم قرار می‌دهد، تصویربرداری در این اثر قابل تقدیر است. همچنین علیرغم اینکه لوکیشن ها نسبتا محدود است و فضا هم زیبایی بصری ندارد، ولی ریتم تدوین آن باعث می‌شود که مخاطب تا انتها درگیر موضوع فیلم شود. تعلیق و غافلگیری نیز در فیلم بدرستی طراحی شده که این امر نیز کمک شایانی به دراماتیک شدن این اثر کرده است. در کل همه‌ی عناصر تشکیل دهنده‌ی یک مستند سینمایی تاثیرگذار در «A157» وجود دارد.

*یادداشت شفاهی

نوشته «A157»؛ یک مستند دراماتیک ولی دور از سانتیمانتالیسم!/ نگاه «مرتضی رزاق‌کریمی» به مستند منتخب فجر در «سوره سینما» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

گذشته از عملکرد غیرمنطقی و تا حدودی مغرضانه هیئت داوران این دوره، در نادیده گرفتن معنادار برخی از مهمترین فیلم‌های جشنواره امسال که موجب تعجب طیف‌های مختلف سینما شد، این جشنواره نقاط عجیب دیگری نیز داشت که مرتبط با موضوعات مورد توجه فیلمسازان برای تولید آثارشان بود. در این گزارش نگاهی تحلیلی به موضوعات و محتوای آثار حاضر در جشنواره سی‌‎و‌چهارم فجر داریم تا ببینیم سینمای ایران در سال جدید خود می‌خواهد با چه موضوعاتی به استقبال مخاطبانش برود.

غلبه موضوعات اجتماعی بر سایر دغدغه‌های سینمای ایران  

رویکرد غالب در آثار جشنواره امسال، توجه به مسائل اجتماعی بود. رویکردی که در چند سال گذشته تبدیل به مهمترین و اصلی‌ترین دغدغه فیلمسازان شده است و بیشتر آثار تولید شده در سینمای ایران را به سمت نقد درست و نادرست مسائل و معضلات اجتماعی سوق داده است.

برای مثال بیش از نیمی از ۴۴ اثر حاضر در جشنواره امسال رویکردی اجتماعی داشتند. آثاری چون «آبنبات چوبی» به کارگردانی حسین فرحبخش، «آخرین بار کی سحر را دیدی؟» به کارگردانی فرزاد موتمن، «بارکد» به کارگردانی مصطفی کیایی، «خشم و هیاهو» به کارگردانی هومن سیدی، «لانتوری» به کارگردانی رضا درمیشیان، «مالاریا» به کارگردانی پرویز شهبازی، «هفت ماهگی» به کارگردانی هاتف علیمردانی، «پل خواب» به کارگردانی اکتای براهنی، «ابد و یک روز» به کارگردانی سعید روستایی، «خماری» به کارگردانی داریوش غذبانی، «لاک قرمز» به کارگردانی سیدجمال سیدحاتمی و «متولد ۶۵» به کارگردانی مجید توکلی بخشی از این آثار هستند.

نکته جالب توجه در ارتباط با بیشتر این آثار پرداختن به سه مشکل اصلی اعتیاد، خیانت و مشکلات زندگی زناشویی و همچنین مشکلات جوانان در آن‌ها است که البته ذکر این مشکلات در آثاری که به آن اشاره کردیم، بیشتر از جهت طرح موضوع بوده است و متاسفانه پس از طرح مشکل، راهکاری از سوی فیلمسازان و تولیدکنندگان آثار برای حل این مشکلات مطرح نشده است که این باعث کاهش اثرگذاری این نگاه نقادانه بر مخاطب عادی و خاص این آثار می‌شود.

سیگار و اعتیاد، پای ثابت فیلم‌ها  

اگر به عنوان یک مخاطب هر ۴۴ اثر حاضر در جشنواره امسال را دیده باشید و بخواهید یک نقطه اشتراک در بین این آثار پیدا کنید، بدون شک اولین موضوعی که به آن فکر خواهید کرد، نمایش بیش از اندازه مصرف سیگار یا مواد مخدر در ۹۰ درصد این آثار است. اتفاقی که کثرت آن باعث شده بود تا حبیب ایل‌بیگی معاون آثار و ارزشیابی سازمان سینمایی از «سیگار» به عنوان مهمترین ممیزی فیلم‌های جشنواره امسال یاد کند.

فیلم‌های «ابد و یک روز»، «عادت نمی‌کنیم»، «خشم و هیاهو»، «هفت ماهگی»، «نقطه کور»، «نیمه‌شب اتفاق افتاد»، «یک شهروند کاملا معمولی»، «آخرین‌بار کی سحر را دیدی؟»، «قیچی»، «چهارشنبه»، «تمرین برای اجرا»، «بارکد»، «آبنبات چوبی»، «سینما نیمکت»، «دختر»، «خماری»، «مالاریا»، «ممیرو»، «پل خواب»، «برادرم خسرو»، «اژدها وارد می‌شود»، «سگ و دیوانه‌ عاشق»، «لاک قرمز»، «گیتا»،  «اینجا کسی نمی‌میرد» و «به دنیا آمدن» از جمله این فیلم‌هایی بودند که یا در آن‌ها صحنه‌هایی از مصرف سیگار وجود داشت و یا نمایش صحنه‌های استعمال موادمخدر؛ که البته در این میان سهم برخی از فیلم‌ها از جمله «ابد و یک روز»، «عادت نمی‌کنیم»، «پل خواب» و «برادرم خسرو»، در نمایش افراط‌گونه این موضوع بیش از دیگران بود.

مرگ و خودکشی، سوژه‌های جدید سینمای ایران! 

فیلم‌های ماندگار زیادی در تاریخ سینمای ایران وجود دارند که پس از گذشت سال‌ها هنوز هم مردم از آن‌ها به نیکی یاد می‌کنند. فیلم‌هایی که بعضی تلخ و بعضی شیرین هستند، اما در نهایت آن‌قدر خوب بوده‌اند، که بتوانند جایی برای زنده ماندن و ادامه حیات در گوشه ذهن مخاطب خود به دست آورند.

اما به نظر می‌رسد فیلمسازان ایرانی از سال گذشته تا کنون به این نتیجه رسیده‌اند که فقط فیلم‌های تلخ هستند که قدرت جذب مخاطب را در خود دارند، به همین خاطر علاوه بر نمایش تمام معضلات اجتماعی از خیانت و اعتیاد گرفته تا بیکاری و فقر، حالا مرگ و خودکشی را نیز به لیست بلندبالای علاقه‌مندی‌های تلخ خود برای نمایش در آثار سینمایی افزوده‌اند.

به همین خاطر است که در فیلم‌هایی چون «نیمه‌شب اتفاق افتاد»، «یک شهروند کاملا معمولی»، «قیچی»، «هفت ماهگی»، «نیم ر‌خ‌ها»، «آبنبات چوبی»، «ممیرو»، «پل خواب»، «عادت نمی‌کنیم» و «گاهی» یا در انتهای داستان یکی از شخصیت‌های اصلی میمرد یا کشته می‌شود و یا همانند آثاری چون «آخرین بار کی سحر را دیدی؟»، «گیتا» و «لاک قرمز» داستان براساس مرگ یکی از شخصیت‌های اصلی فیلم پیش می‌رود. البته شاهکار این بخش، «مالاریا» پرویز شهبازی است که با خودکشی هر دو شخصیت اصلی فیلم به پایان می‌رسد! تا باز هم اثبات شود که مرگ و خودکشی، سوژه‌های جدید سینمای ایران هستند و از این به بعد باید قبل از تماشای هر فیلم ایرانی خود را آماده مردن یکی از شخصیت‌های آن کنیم!

خیانت و مشکلات خانوادگی، همچنان پر طرفدار 

خیانت در زندگی زناشویی یکی از موضوعاتی است که سینماگران ایرانی همواره به آن علاقمند بوده‌اند. این دیدگاه در جشنواره سی‌و‌چهارم فجر و پس از تولید فیلم‌هایی چون «آبنبات چوبی»، «خشم و هیاهو»، «عادت نمی‌کنیم»، «نقطه کور» و «هفت ماهگی» که همه پیرامون همین موضوع بودند، یک بار دیگر به اثبات رسید.

البته علاوه بر موضوع خیانت، در جشنواره امسال برخی دیگر از مشکلات خانوادگی همچون رابطه فرزندان با والدین و یا رابطه زن و مرد در خانواده و فرزندآوری نیز مورد توجه فیلمسازان نسل قدیم و جدید سینما قرار گرفته بود. فیلم‌هایی چون «آخرین بار کی سحر را دیدی؟»، «دختر»، «به دنیا آمدن»، «کفشهایم کو؟»، «مالاریا»، «وارونگی»، «ابد و یک روز»، «برادرم خسرو»، «خانه‌ای در خیابان چهل و یکم»، «گیتا» و «نیم رخ‌ها» از جمله این آثار به شمار می‌روند.

در کنار این مسائل، یک نکته قابل تامل دیگر نیز در فیلم‌های جشنواره امسال وجود داشت که مربوط به عدم نمایش خانواده‌هایی سالم در غالب آثار این دوره بود. درواقع به جز دو فیلم «دلبری» و «بادیگارد» همه خانواده‌هایی که در آثار جشنواره امسال نشان داده شدند ، به شدت درگیر مسائل و مشکلات درونی بودند و موضوعاتی همچون احترام و اعتماد اعضای خانواده به یکدیگر در آن‌ها مورد بی‌توجهی قرار گرفته بود که فیلم‌هایی چون «ابد و یک روز»، «آبنبات چوبی»، «مالاریا»، «نقطه کور» و «وارونگی» از آشکارترین نمونه‌های آن به شمار می‌روند.

آخرین بار کی «امید» رو دیدی؟!   

جشنواره امسال یک ویژگی قابل تامل دیگر نیز داشت. در حالی که موضوع سینمای امید یکی از مباحث و شعارهای مورد توجه سازمان سینمایی از ابتدای کار دولت یازدهم بوده است، اما هر سالی که از عمر این دولت می‌گذرد، نقش و حضور آثاری که بر مبنای ترویج امید و روحیه ایدوارانه در میان مردم باشد، کمرنگ‌تر می‌شود.

اما اوج این ناهماهنگی در سیاست‌گذاری مدیران سینمایی با تولیدات سینما را می‌توان در جشنواره امسال مشاهده کرد. جایی که در آن فیلم‌هایی چون «مالاریا»، «آخرین بار کی سحر را دیدی؟»، «عادت نمی‌کنیم»، «نیمه شب اتفاق افتاد»، «چهارشنبه» و «یک شهروند کاملا معمولی» تولید می‌شود. فیلم‌هایی که در تضاد آشکار با معنا و مفهوم سینمای امید قرار دارند و هیچ اثری از شاخصه‌های مورد نظر در این سینما در آن‌ها دیده نمی‌شود.

سهم اندک فیلم‌های سیاسی و اکشن 

علاقه سینماگران ایرانی به موضوعات اجتماعی باعث شده تا بسیاری از ژانرهای دیگر سینما مورد بی‌توجهی قرار گیرد. ژانرهایی که از ظرفیت‌های بالایی برای جذب مخاطب برخوردارند. به همین خاطر است که سهم جشنواره سی‌و‌چهارم فجر از ژانرهای پرهیجان و جذاب سیاسی و اکشن تنها سه اثر است که البته به جز یک مورد، بقیه این آثار مورد بی‌توجهی معنادار هیئت داوران این جشنواره قرار گرفت. «بادیگارد»، «سیانور»، «امکان مینا» و «جشن تولد» چهار اثری هستند که در این دسته بندی قرار می‌گیرند و تعداد اندک این آثار خود نشان‌دهنده ضعف سینمای ایران در زمینه تولید آثار سیاسی و اکشن است.

سینمای دفاع مقدس، هر سال کمرنگ‌تر از پارسال

در طول سی‌و‌چهار دوره اخیر جشنواره فیلم فجر، سینمای دفاع مقدس همیشه پای ثابت جشنواره بوده است. البته در هر دوره نقش این سینما کمرنگ‌تر شده است تا جایی که در جشنواره امسال فقط دو فیلم «ایستاده در غبار» و «دلبری» در این ژانر حضور داشتند. یعنی از میان ۴۴ فیلم این دوره جشنواره، سهم سینمای دفاع مقدس فقط ۲ اثر بوده است که این به معنای آن است که سهم این ژانر مهم فقط ۵ درصد از کل آثار جشنواره بوده است!

کمدی، پَر!  

جشنواره امسال یکی از معدود دوره‌هایی بود که تقریبا هیچ فیلمی در ژانر کمدی نتوانسته بود، در آن حضور پیدا کند. هر چند که عده‌ای دو فیلم «بارکد» و «زاپاس» را در دسته‌بندی فیلم‌های کمدی جای دادند ولی اگر به نوع نگاه فیلمساز در ساخت این آثار توجه کنیم، متوجه می‌شویم که رویکرد اصلی این آثار کمدی نبوده است. در واقع «بارکد» که یک فیلم اجتماعی محسوب می‌شود که در گاهی از اوقات سعی کرده بود به واسطه تکه‌پرانی‌هایی یکی از شخصیت‌های فیلم، فضای فیلم را شاد کند و «زاپاس» هم یک فیلم خانوادگی با رگه‌هایی از طنز بود که نمی‌شد آن را جز آثار کمدی به شمار آورد. با این حساب سهم یکی دیگر از ژانرهای پرمخاطب سینما، در جشنواره سی‌و‌چهارم فجر به صفر رسیده بود و این نیز نشانه بی‌توجهی به یکی از محبوب‌ترین ژانرهای سینما، در اثاری است که می‌خواهند سبد اکران سینمای ایران را در سال جاری پُر کنند.

همین تحلیل مختصر بر آثار نمایش داده شده در ویترین امسال سینمای ایران کافیست تا دریابیم که یکی از مهمترین عوامل کمرنگ شدن ارتباط مخاطبان با سینما، نبود تنوع موضوعی در میان آثار تولید شده است. مخاطبی که چند سال است در حصار فیلم‌های تلخ اجتماعی محبوس شده است و حق انتخاب دیگری ندارد چرا که اکثر فیلمسازان ما، فیلم را برای خودشان تولید می‌کنند و نه برای مردم؛ که اگر غیر از این بود، حداقل به مخاطب خود این شانس را می‌دانند که از میان آثار پلیسی، اکشن، کمدی، سیاسی، خانوادگی، دفاع مقدس و اجتماعی هربار به سراغ یک اثر با حال و هوایی متفاوت برود؛ نه اینکه از سینما و فیلمسازی تنها به نمایش دادن بدبختی و فلاکت و مشکلات اکتفا کنند.

البته جشنواره امسال با وجود همه نقاط ضعفی که در حوزه تشخیص نیازهای ضروری حال حاضر جامعه از سوی فیلمسازان داشت، پذیرای چند اثر ارزشمند که مطابق با شرایط فعلی نیز باشد، بود. فیلم‌هایی چون «بادیگارد» و «ایستاده در غبار» که به ترسیم شمایل یک قهرمان واقعی و قابل الگوگرفتن برای جوانان پرداختند و یا «سیانور» بهروز شعیبی که به سراغ بررسی برخی از اندیشه‌ها و فعالیت‌های یکی از موثرترین گروه‌های سیاسی سال‌های نه چندان کشورمان رفته است، از جمله نقاط امیدواری جشنواره امسال بودند که حضورشان در میان انبوهی از آثار بی‌ارزش و سطحی را می‌توان به عنوان بارقه‌ای از امید برای بهبود اوضاع سینمای ایران به حساب آورد.

نوشته نگاهی به مهمترین موضوعات آثار حاضر در جشنواره سی‌و‌چهارم فجر/ غلبه موضوعات اجتماعی بر سایر دغدغه‌های سینمای ایران/ اعتیاد، خیانت و مرگ محبوب‌ترین سوژه‌ها/ بی‌اهمیتی سلیقه مخاطبان برای فیلمسازان اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

اما یکی از موضوعات جالب توجه در فیلم‌های امسال که از تماشای تمام آثار در بازه‌ی زمانی کوتاه به خوبی هویدا و نمایان است تصویری است که سینمای ایران از مردها- پدر/ همسر/ برادر- ارائه می‌دهد. تصویری که شاید نشانه‌ای باشد از رویکردهای به شدت فمنیستی سینمای ایران.

در یادداشت پیش رو به تصویر کاراکترهای پدر/ همسر/ برادر به عنوان مهمترین نقش‌های مردانه‌ی سینما در برخی فیلم‌های جشنواره سی‌و‌چهارم پرداخته‌ایم که می‌شود از نتیجه این بازنمایی و مقایسه آن مثلا با تصویر همدلی‌برانگیز و دوست‌داشتنی پدر در سینمای غرب از جمله هالیوود به برداشت‌های مهمی از سینمای ایران رسید.

خشم و هیاهو:

فیلم هومن سیدی که بدون نامزدی در بخش کارگردانی، جایزه ویژه هیئت داوران را در این بخش در جشنواره فجر گرفت، با محوریت ماجرای جنجالی شهلا جاهد و نگاهی به محصولات تولیدشده از این اتفاق از جمله؛ مستند کارت قرمز، تصویری منزجرکننده از مرد نقش اول فیلم و در مقابل تصویری مظلوم از زن قصه ارائه می‌دهد. مردی عصبی که مثل آب خوردن خیانت می‌کند و دروغ می‌گوید.

مردی که نه به همسرش وفادار است- برعکس همسر- و نه به زنی که با او در ارتباط است و پس از قتل همسر به راحتی سر دختر راه کلاه می‌گذارد و او را به عنوان قاتل معرفی می‌کند.

بارکد:

«بارکد» مصطفی کیایی از جمله فیلم‌های پربیننده امسال بود که البته اصرار عجیبی هم بر عبور از خط قرمزهای اخلاقی داشت و می‌تواند به عنوان یک نمونه مثالی از میزان شوخی جنسی در یک فیلم مورد بررسی قرار گیرد.

شوخی‌های جنسی زننده اما تنها مساله‌ی فیلم کیایی نیست. کیایی در «بارکد» به بیان برخی مسائل غیراخلاقی می‌پردازد که پیش از این در سینمای ایران سابقه نداشته است، ازجمله یکی از آن‌ها، مرد بی‌غیرتی که حاضر است نامزدش را برای پول با مرد دیگری آشنا کند.

«بارکد» پر است از مردهایی بی‌غیرت و سرخوشی که مشکلی با برقراری رابطه نامزد خود با مرد دیگری ندارند و در عین حال خود با دختران زیادی در ارتباط‌اند و عجیب آنکه آنان در فیلم حتی تقبیح هم نمی‌شوند و به نوعی عمل آنها نیز مورد تایید است.

ابد و یک روز:

فیلم خوش ساخت سعید روستایی که توفیقات فراوانی در کسب سیمرغ بلورین جشنواره به دست آورد نیز از قاعده بازنمایی مرد لاابالی در فیلمش مستثنی نیست. چالش اصلی «ابد و یک روز» هم بر اساس همین موضوع شکل می‌گیرد که شخصیت اصلی فیلم- برادر بزرگتر خانواده- برای راه انداختن یک ساندویچی به طرزی خودخواهانه خواهرش را علی‌رغم میل باطنی به ازدواج با یک غریبه- مهاجر افغانستانی- مجبور می‌کند.

از سوی دیگر برادر کوچکتر خانواده نیز معتاد و موادفروشی است که معضل اصلی خانواده به حساب می‌آید و در نهایت دختری که داستان فیلم حول محور او می‌چرخد، مجبور است با فداکاری و از خودگذشتگی به حبس ابدی که برادران‌ش برایش ساخته‌اند محکوم تن دهد تا حداقل آینده‌ی برادر نوجوانش مانند دو برادر بزرگترش تباه نشود.

آخرین بار کی سحر رو دیدی؟:

فیلم فرزارد موتمن نیز مانند آثار دیگری در این سال‌ها داستان تقابل دختر جوان و قضاوت‌های اشتباه خانواده‌ی سنتی است و در این بین عامل اصلی بحران پدری سختگیر، سنتی و عبوس است که فرسنگ‌ها با دخترش سحر فاصله دارد و همین موضوع باعث شده است حتی هیچ دیالوگی بین این دو صورت نگیرد.

سحر چند شب به خانه نمی‌آید و همین موضوع خانواده‌اش را نگران می‌کند و پدر نیز در واکنشی قابل تامل فقط از ترس آبرو- و نه برای خود سحر- پی او می‌گردد. دست آخر هم معلوم می‌شود برادرِ دختر- که سرباز فراری است و در یک مشروب‌سازی هم کار می‌کند- از روی بادکردن رگ غیرت خواهر جوانش را کشته و بی‌رحمانه او را در زیر تلی از خاک مدفون کرده است.

مالاریا:

آخرین اثر پرویز شهبازی که به اعتقاد بسیاری منتقدان، تلاش او برای بازگشت به فضای فیلم «نفس عمیق» است، مانند همان فیلم داستان دو جوان است که از خانه فرار می‌کنند. اما برخلاف «نفس عمیق» که شاهد دو پسر عاصی و بریده از همه‌جا بودیم، ایبار شاهد سرگردانی یک دختر و پسر فراری در تهرانیم.

اما پدر در «مالاریا»ی شهبازی نیز، یک هیولای وحشتناک است که دنبال دختر می‌گردد. کسی که اگر چه فقط یک نما آن را می‌بینیم و طبعا جستجوی او برای یافتن دختر فراری‌ش نیز عملی خلاف منطق و عرف نیست، اما تصویر ارائه شده از او به قدری خشن است که به دختر حق می‌دهیم از دست چنین موجود فرار کرده باشد، خصوصیتی که برادران دختر نیز همچنین دارند و بی‌دلیل ما-مخاطب- باید از آنها بدشان بیاید.

هفت ماهگی:

آخرین اثر هاتف علیمردانی نیز در نمایش تصویر مرد، همسری را تصویر می‌کند که در عین حالی که بی‌صبرانه منتظر پدر شدن است اما برای پاک ماند حریم خانواده‌اش هیچ دغدغه‌ای ندارد در غیاب همسر به او خیانت می‌کند.

حامد بهداد در « هفت‌ماهگی» مرد معتاد و رفیق‌بازی است که در اثر یک اتفاق به همسرش مشکوک می‌شود و نهایتا ثابت می‌شود که همسرش بی‌گناه بوده است اما این در حالی است که خود او دامنش از خیانت پاک نیست.

نقطه کور:

در فیلم مهدی گلستانه، محمدرضا فروتن نقش همسر و پدری را عهده‌دار است که کارش او را از خانواده دور کرده است و همین دوری از خانواده از او مردی شکاک و بداخلاق ساخته است. همسری که بصورت کاملا غیرمنطقی و بیجا به همسرش شک می‌کند و آبروی او را در میان خانواده و فامیل به راحتی می‌برد. سختگیری‌هایش همه را کلافه کرده است و حتی همسر و فرزندانش به دلیل ترس از او دوری می‌کنند.

البته فروتن تنها مرد بد قصه نیست، محسن کیایی که در نقش برادر او را بازی می‌کند نیز مردی وقیح و چشم‌چران است که او هم خانواده‌اش برایش اهمیتی ندارد.

عادت نمی کنیم:

اگر چه در این فیلم، مرد شکاک وجود ندارد و این‌بار زن به مرد مشکوک است، اما نهایتا شخصیت منفی داستان باز هم یک مرد است.

زنی به همسرش که استاد دانشگاه است بابت ارتباطش با یکی از دانشجویان مشکوک است و برای رفع این شک به خوابگاه دختر دانشجو می‌رود و این مساله باعث تشنج در فضای خوابگاه و دخالت حراست می‌شود.

دختر دانشجو به سبب «ترسی که از پدرش» دارد، از تهدید همسر استادش آنقدر می‌ترسد که سکته می‌کند و می‌میرد. پدر دختر وقتی ماجرا را می‌فهمد برای شکایت از استاد دانشگاه به تهران می‌آید و در انتهای ماجرا مشخص می‌شود کسی که با دخترش رابطه داشته است باجناق استاد دانشگاه بوده است و نکته قابل تامل در این میان پدر سنتی دختر دانشجو است که با دریافت قدری پول از باجناق خائن از قید شکایتش می‌گذرد!

دختر:

فیلم رضا میرکریمی اگر چه وضعیتی متفاوت با سایر فیلم ها دارد و نگاه امیدوارانه‌تری نسبت به سایر اثار بر فیلم حاکم است اما باز هم مقصر اصلی داستان یک پدر است. پدری که غرور و تعصبش او را از خانواده دور کرده است و به جای بیان استدلال و گفتگو، مستبدانه جلوی اعضای خانواده ایستاده است.

هر چند فیلم میر کریمی نقدی به برخی خانواده‌های متعصب است اما به هر حال ذیل این لیست قرار می‌گیرد و کاراکتر پدر را به عنوان گناه کار اصلی فیلم معرفی می‌کند.

لانتوری:

فیلم جدید درمیشیان اگر چه علی‌رغم موضوع جنجالی، به دلیل ساختار ضعیف جنجال و حاشیه اثر پیشین او را نداشت اما در خصیصه ضد مرد بودن یکی از گل‌درشت‌ترین فیلم‌های جشنواره امسال بود.

لانتوری داستان یک باند خلافکار با همین نام است که یکی از اعضای آن عاشق یک دختر روشنفکر می‌شود، دختری مهربان که از روی انسان دوستی پی رضایت گرفتن از مدعیان قصاص است.

مرد عاشق فیلم درمیشیان اما وقتی بعد از یک رابطه کوتاه جواب منفی می شنود، خودخواهانه برای تصاحب دختر روی صورتش اسید می‌پاشد و زندگی‌اش را نابود می‌کند.

پل خواب:

«پل خواب» اکتای براهنی در روایت به شدت خشن است. داستان مردی معتاد- شیشه‌ای- که مانند خیل عظیمی از فیلم‌ها بدهی زیادی بالا آورده است و برای همین تصمیم می‌گیرد در یک آژانس کار کند. مرد جوان فیلم- که او هم همسری فداکار و مظلوم دارد- اما برای رسیدن به پول، پیرزنی را که یکی از مشتری‌های آژانس است می‌کشد و در ادامه برای اینکه لو نرود مجبور به کشتن دوست پیرزن نیز می‌شود و آن ها را به راحتی آب خوردن در جایی به نام پل خواب دفن می‌کند.

«پل خواب» البته به ادعای سازندگان اقتباسی است از رمان مشهور «جنایت و مکافات» اما وقتی در دل باقی آثار سینمای ایران مورد ارزیابی و تحلیل قرار می‌گیرد، نمایش‌دهنده‌ی تصویر مردی است که زندگی خانواده خود و چند خانواده دیگر را به واسطه اعتیاد و قتل تباه می‌کند

خانه ای در خیابان چهل و یکم:

مردان «خانه ای در خیابان چهل و یکم» گرچه ظاهرا مردان خوبی هستند و تفاوت‌های اساسی با مردان آثار دیگری که به آنها شااره شد دارند، اما بازهم در این فیلم نیز، زنان قربانی ندانم‌کاری و عصبانیت مردان هستند. «خانه‌ای در خیابان چهل و یکم» داستان زندگی به هم ریخته دو خانواده است که باعث و بانی این آشفتگی، دعوای دو برادر است که با همان هل دادن معروف سینمای ایران یکی از آنها کشته می شود و زندگی دو خانواده به هم می‌ریزد.

زنان در فیلم حمیدرضا قربانی نیز کاراکترهایی مظلوم و بی‌سرپناه‌اند. انسان‌هایی که اشتباهات مردان آنان را به خاک سیاه نشانده ولی فداکارانه پای زندگی فرزندانشان ایستاده‌اند.

آبنبات چوبی:

فیلم حسین فرح‌بخش هم با اینکه از ضعف ساختاری شدیدی رنج می‌برد اما نمونه‌ی مثالی خوبیست برای بحث این مطلب. کاراکترهای اصلی فیلم دو مردند؛ اولی برادری خشن و غیرتی که به دلیل عصبیت‌های افراطی‌ش باعث فرار خواهرش شده و حالا دربه‌در دنبال اوست.

و دیگری شوهر خواهرِ دختر فراری. مردی جاافتاده که تا قسمت پایانی فیلم تصور می‌کنیم مردی دلسوز و پاک است و این‌بار شاهد بازنمایی یک مرد ایده‌آل در سینمای ایران هستیم، اما شوربختانه در انتهای فیلم متوجه می‌شویم او به خواهر همسرش تجاوز کرده است و در انتها نیز دختر را به قتل می‌رساند.

لاک قرمز:

پدر «لاک فرمز» نیز مردی معتاد است که باعث و بانی همه‌ی مشکلات خانواده است. او نه‌تنها در زمان حیات خود ازحداقل درک اقتصادی برای دادن خرجی خانواده‌اش بی‌بهره است، پس از مرگش نیز مسبب بسیاری از بدبختی‌های همسر و دختر بی‌پناهش است و حتی دختر نوجوان داستان به دلیل مواد جاسازی‌شده‌ی پدر تا مرز زندان هم می‌رود و همسر نیز به دلیل حجم مشکلات و بدبختی دیوانه می‌شود.

کلام آخر:

اما مروری گذرا بر این تصویر از مرد ایرانی در جشنواره فجر- به عنوان مشت نمونه‌ی خرواری از کلیت سینمای ایران در سالهای اخیر- باید این دوره از جشنواره و همچنین سینمای ایران را سینمایی «ضدمرد» دانست که نتیجه‌اش طبعا مخدوش کردن تصویر پدر/ همسر در میان خانواده‌های ایرانی خواهد بود.

اما این معضل وقتی جدی‌تر نمایان می‌شود که سینمای ایران را با سینمای غرب مقایسه کنیم. جامعه آمریکا طبق آمار از لحاظ اجتماعی مردانی به مراتب خیانتکارتر، خلافکارتر و همچنین خشن‌تر دارد، اما نتیجه‌ی بازنمایی مردان در هالیوود یا بتمن‌ها، اسپایدرمن‌ها و قهرمان‌های دیگرند یا پدرانی معمولی که بازهم قهرمان خانواده خود یا جامعه‌اند، ولی در جامعه سالم و خانواده محور ما مردان شخصیت‌هایی دگم، عبوس و خشن و خیانتکار.

نوشته سینمای ایران چه تصویری از «مردها» ارائه می‌دهد؟/ از پدر قهرمانِ دوست‌داشتنی هالیوود تا پدر خشن و خیانتکار سینمای ایران/ تحلیل «سوره سینما» بر تصویر مردان در آثار جشنواره فجر اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

۱ـ در چند روز گذشته برخی منتقدان درباره تلخی و سیاهی مضمون اغلب فیلم‌ها نوشتند و سخن گفتند، اما باید این نکته را مورد توجه قرار داد که تلخی به خودی خود ناپسند و مردود نیست، فیلم‌های تلخی در طول تاریخ سینما بوده‌اند که برجسته و تاثیرگذار بوده‌اند، اما فیلم‌هایی که ما در جشنواره به عنوان فیلم اجتماعی دیدیم، اصلا فیلم اجتماعی نبودند و اغلب هم زیر خط استاندارد سینما قرار داشتند و سینما محسوب نمی‌شدند، یک سری پُرگویی‌ها، نمایشنامه‌های رادیویی، مقاله و سخنرانی که حدود ۱۰ دقیقه، یک ربع نهایت ظرفیت دارند در فیلم بالای صد دقیقه به تصویر کشیده می‌شدند.

ادعای سینمای اجتماعی با به نمایش درآوردن یک‌سری نماهای چرک، کثیف، سیاه و موضوعاتی مانند دختران فراری، خیانت و… جور درنمی‌آید، نمایش تصاویر متحرک با شعار و بیانیه در بهترین حالت سینمایی است که دور و بر همین عزیزان اتفاق می‌افتد و خودشان شاید با آن درگیر هستند و در واقع اجتماع خودشان است نه سینمای اجتماعی و این نکته را خودشان اذعان کرده‌اند، سال گذشته در نشست خبری یکی از همین دست فیلم‌ها از کارگردان پرسیده بودند که چرا شما روی چنین موضوعاتی انگشت می‌گذارید و در پاسخ گفته بود آنچه در پیرامون ما می‌گذرد مورد توجه فیلمساز قرار می‌گیرد.

متاسفانه حاصل این رویکرد چیزی جز زیرسوال بردن اعتبار و آبروی چندین ساله جشنواره فیلم فجر نیست، روزنامه گاردین درباره فیلم فجر ما نوشته بود که این جشنواره پر است از خیانت، دراگ(موادمخدر)، زندگی‌های از هم پاشیده و… این چه تصویری است که ما از خودمان به نمایش درمی‌آوریم؟!

۲ـ درباره هیات داوران و نامزدها و برگزیده‌ها هم که حواشی زیادی در پی داشت، باید یادآوری کنم که اگر یک نگاه تخصصی باشد، مشکلی وجود ندارد حتی درباره مساله سلیقه هم می‌گوییم اگر یک تیم داوری دیگر جای این هفت نفر بود، نتیجه طور دیگری رقم می‌خورد، اما این زمانی قابل پذیرش است که رقابت بین دو فیلم یا چند فیلم استاندارد باشد، مثلا «سرگیجه» ساخته آلفرد هیچکاک و «دلیجان» ساخته جان فورد، بله! اینجا بحث سلیقه به میان می‌آید، اما وقتی بین سرگیجه و یک فیلمفارسی، کسی «گنج قارون» را انتخاب می‌کند، این دیگر سلیقه نیست و اگر خوشبینانه نگاه کنیم، این یک بی‌تخصصی است و نشان می‌دهد افراد در جای درست قرار نگرفته‌اند.

وقتی شما فیلم «بادیگارد» را حذف می‌کنید، ما نمی‌توانیم بگوییم شما سلیقه‌ات به ابراهیم حاتمی‌کیا نمی‌خورد، چراکه یک طرف فیلمی وجود دارد که به اعتراف دوست و دشمن از نظر استاندارد و کارگردانی در حد بالایی است و آن طرف فیلم‌هایی نامزد و دیده شده‌اند مثل «امکان مینا» و «آخرین بار کی سحر را دیدی؟»، که باز هم به اعتراف اغلب منتقدان فیلم‌هایی بسیار ضعیف بوده‌اند و ساختار سینمایی ندارند، این سلیقه و سیاست نیست!

۳ـ اما نکته سوم خودش برای من یک سوال مهم و جدی است، خیلی دوست دارم یک نفر بیاید و توضیح دهد که چگونه یک فیلم، ۹ جایزه و سیمرغ می‌گیرد بعد بهترین فیلم نمی‌شود؟ این از نظر من یعنی جُک! بعد یک فیلم دیگر که اصلا جایزه نگرفته و در نهایت یکی دو جایزه جنبی گرفته است، می‌شود بهترین فیلم جشنواره!

واقعا از نظر هیات داوران چه چیزی جز کارگردانی، فیلمنامه، بازی‌ها، چهره‌پردازی، تدوین و… مهم بوده است که وقتی یک فیلم در همه این مولفه‌ها برتر بوده است، نتوانسته بهترین فیلم جشنواره شود؟! باور کنیم این موارد که ربطی به سیاست و محتوا و… ندارد، اینها تخصص است و جشنواره امسال از یک بی‌تخصصی عمیق رنج می‌برد.

۴ـ جشنواره فیلم فجر نیاز به یک بازنگری جدی دارد، اصلا این عنوان «فجر» که می‌خواستند از بخش بین‌الملل جشنواره حذفش کنند، بیایند از همین بخش داخلی هم بردارند یک عنوان دیگری مثلا جشنواره تهران، شمران، ونکی چیزی بگذارند تا خیال ما هم راحت شود. چون این جشنواره هم به لحاظ استاندارد خیلی فقیر است و هم از نظر محتوا نسبتی با انقلاب و فجر و ایران ندارد.

منبع: جام جم

نوشته یادداشت سعید مستغاثی‌ در مورد جشنواره فیلم فجر: یک جشنواره بی‌تخصص اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

از میان مدیرانی که در برج میلاد حضور پیدا کرده اند می توان به علی جنتی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، حسین نوش آبادی سخنگوی وزارت ارشاد، حسین فریدون دستیار ویژه رییس جمهور، حجت الله ایوبی رییس سازمان سینمایی، علیرضا تابش مدیرعامل بنیاد سینمایی فارابی و حسین مسافرآستانه مشاور رییس سازمان سینمایی اشاره کرد.

همچنین عوامل فیلم هایی که نامزد دریافت سیمرغ در این دوره از جشنواره شده اند نیز در سالن حضور دارند. این مراسم بدون فرش قرمز برگزار شد.

حمید فرخ‌نژاد، مهتاب کرامتی، محمد معتمدی، رضا کیانیان، نیکی کریمی، ابوالحسن داودی، سید جمال ساداتیان، سیروس الوند، فرزاد موتمن، بهرام رادان، شهرام مکری، مجید مظفری، پرویز پرستویی، فرهاد اصلانی، طناز طباطبایی، نسیم ادبی و … از جمله هنرمندان حاضر در این مراسم هستند.

محمد سلوکی در ابتدای این مراسم خطاب به حاضران در مراسم اختتامیه اعلام کرد که محمد حیدری به دبیر سی و چهارمین جشنواره فیلم فجر نامه نوشته است.

نامه دبیر جشنواره به خودش

در ادامه محمد حیدری دبیر سی و چهارمین جشنواره فیلم فجر روی صحنه آمد و در حالی که سکوت کرده و به جمعیت خیره مانده بود، صدای ضبط شده او که متن نامه را قرائت می کند در سالن پخش شد. در بخش هایی از این نامه آمده است: این راه آمدم تا ببینم کجاهای راه احتیاج به ترمیم دارد، کجاها اشتباه رفتم و چه کار باید کرد.

در متن این نامه آمده است:

«سلام
این نامه را برای شما می نویسم شاید عجیب باشد که خودت برای خودت نامه بنویسی و خودت به خودت بگویی که چگونه می توانی بهتر باشی یا کجای این راه را باید دوباره ترمیم کنی؛ هیچ قاضی و محکمه ای جز وجدان نمی تواند انسان را با خودش رو به رو کند و از این دیدار در میعادگاه مفهوم عمل باکی نداشته باشد، پس… من محمد حیدری متولد سال ۱۳۴۹ زاده ایران، همین خاک پر غرور برای شما آقای حیدری دبیر محترم فجر می نویسم، جایگاهی که در آن قرار گرفته ای نه متعلق به تو نه بسیاری دیگر پیش و پس از توست، روخانه ای است که محل گذر است و دوباره از آن نمی توان گذشت. بیاموز از آن فرهنگ مدارا را که نیازمند جامعه مدنی امروز است به دوستان نزدیک باش و به رقیبان نزدیکتر. بگذار شنیدن از ضعف های خویش را بیاموزیم، بیاموز جشنواره آوردگاه سلیقه هاست. قیاس در کار هنری امری نسبی است و انتخاب سخت ترین کار است اما چاره ای جز انتخاب نیست و همین انتخاب است که تراژدی را می سازد، زندگی را می سازد و در کنار رقابت، رفاقت را می سازد.

آقای حیدری یاد بگیر امسال و این جشنواره می گذرد سیمرغ را تو نمی دهی. دیگران می گیرند و این هر دو در خانواده بزرگ سینما شکر خداوند را طلب می کند و تنگ نظری را در این میان جایی نیست چرا که مهم برنده شدن نیست و بیاموز که اصلا بردی و باختی وجود ندارد، سینما المپیک نیست، تصویری برای تشریح اندیشه هاست و به اشتراک گذاشتن خویش با دیگران با آینه ای در دست در برابر جامعه ای که نسبت به آن همگی مسئولیم… و مردمانی شریف که ما را می بینند و قضاوتمان می کنند.

از تو می خواهم سروری فرو افتاده باشی و باور داشته باش تو نیز کامل نبودی و نخواهی بود، در رفع ضعف ها و نقص های خویش بکوشی و اگر حسنی بود فراموشش کنی. دیگر آنکه بدانی همدلی و تعامل مسیری است برای ساختن چیزهایی است که نداریم تو را آقای حیدری و سینماگران این مُلک را به عنوان یک مخاطب سینما، به مدارا، همدلی و تعامل با یکدیگر و دوستی و صلح و پرهیز از هر گونه قضاوت و داوری دعوت می کنیم. امید، امید، امید نقشی که آینده را می سازد.»

پخش کلیپ های مختلفی با موضوع پیام وزیر ارشاد و رییس سازمان سینمایی، فعالیت دبیرخانه فجر، اقتصاد مقاومتی و مساله تحریم ها از دیگر بخش های مراسم بود.

برندگان بخش انیمیشن

اولین بخش از اهدای جوایز مراسم اختتامیه سی و چهارمین جشنواره فیلم فجر به معرفی برگزیدگان بخش پویانمایی اختصاص داشت.

جایزه ویژه این بخش ضمن تقدیر از مجید اسماعیلی برای فیلم «پادشاه آب»، به حامد کاتبی برای کارگردانی فیلم «در مسیر باران» اهدا شد.

جایزه بهترین فیلم انیمیشن به محمد امین همدانی برای انیمیشن «فهرست مقدس» تقدیم شد.

همدانی در این مراسم عنوان کرد: امسال ۸ انیمیشن در جشنواره شرکت کرد و باعث شگفتی شد. دغدغه ما سیمرغ نیست و دغدغه‌مان دیده شدن است. مخاطب ما مسئولان فرهنگی کشور است.

کارگردان فیلم «فهرست مقدس» گفت: خوشحالم که در جشنواره سی‌وچهارم خانواده انیمیشن حضور داشتند. این دوره از جشنواره ۸ فیلم انیمیشن نمایش داده شد، فیلم‌هایی که متوسط ۵۰ نفر روی هر یک از آنها به مدت زمان دو یا سه سال با بودجه متوسط یک میلیارد کار کردند و ای کاش این هنر ارزنده به خوبی دیده شود.

وی ادامه داد: در سالی که انیمیشن نام داشت و «شاهزاده روم» با وجود بی‌مهری‌ها به خوبی فروخت و دیده شد، ۸ انیمیشن در جشنواره حاضر شدند، انیمیشن‌هایی که خودشان روی پای خودشان ایستادند. در زمانی که انیمیشن می‌خواهد خودش را ثابت کند، ما امیدواریم که به این بخش توجه بیشتری شود.

برندگان بخش «هنر و تجربه»

از بین نامزدهای بخش «هنر و تجربه» شامل «چهارشنبه» به کارگردانی سروش محمدزاده، «سگ و دیوانه عاشق» به کارگردانی علی محمد قاسمی، «ممیرو» به کارگردانی هادی محقق، «نیم رخ ها» به کارگردانی زنده یاد ایرج کریمی و «یک شهروند کاملا معمولی» به کارگردانی مجید برزگر تندیس ویژه این بخش تقدیم شد به سروش محمدزاده برای کارگردانی «چهارشنبه».

سروش محمدزاده کارگردان فیلم تجربی «چهارشنبه» بعد از دریافت جایزه اش توضیح داد: جایزه این فیلم را به پدر و مادرم و دوست خوبم یوسف وجدان‌دوست تقدیم می‌کنم که اگر آنها نبودند به سختی این فیلم را می‌ساختم.

دومین تندیس این بخش به زنده یاد ایرج کریمی کارگردان «نیم رخ ها» تقدیم شد. مادر زنده یاد کریمی بعد از دریافت این جایزه، با گریه گفت: جای ایرج در این مراسم خالی است.

برندگان بخش «سینماحقیقت»

در بخش بهترین فیلم مستند، ضمن تقدیر از محمد شکیبانیا تهیه کننده و مهدی قربان پور کارگردان «زمناکو» سیمرغ بلورین این بخش به «A۱۵۷» به تهیه کنندگی بهروز نورانی پور تقدیم شد.

محمدرضا اصلانی یکی از اعضای هیات داوران بخش مستند با بیان این که مستند «A۱۵۷» را ستایش می کند، خطاب به حاضران گفت: می خواهم به نشان اعتراض به جنایاتی که در سوریه و علیه بشریت و قوم کرد اتفاق می افتد از جای خود بلند شوید. ما ملت ابراهیم هستیم و نژاد کرد نژاد اصیل ایرانی است، امیدوارم آینده ما بی ستم و در شادی بگذرد.

بهروز نورانی پور جایزه خود را به همسرش برای تحمل روزهای بحرانی ساخت این فیلم تقدیم کرد.

همچنین ضمن تقدیر از هادی معصومی برای فیلم «خان بی خان» سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی به مهرداد اسکویی برای کارگردانی فیلم «رویاهای دم صبح» تقدیم شد.

مهرداد اسکویی در سخنانی بیان کرد: باعث غرور و افتخار است که در کنار ۱۰ فیلمساز خوب دیگر جایزه بهترین کارگردانی را گرفتم. به اعتقاد من برای جلوگیری از ایجاد رنج باید گاهی اوقات هشدار داد و من در فیلم «رؤیاهای دم صبح» این هشدار را دادم که در جهانی زندگی می‌کنیم که رنج وجود دارد، اما این رنج با همدلی و همراهی هم قابل درمان است.

در بخش بهترین دستاورد فنی و هنری ضمن تقدیر از مهدی آزادی برای فیلم «A۱۵۷» سیمرغ بلورین به رضا تیموری برای تصویربرداری مستند «اهالی یک طرفه» اهدا شد.

برندگان بخش «نگاه نو»

سیمرغ بهترین کارگردانی به «ابد و یک روز» به کارگردانی سعید روستایی رسید. سعید روستایی کارگردان فیلم «ابد و یک روز» اظهار کر: خدا را شکر می کنم که اینجا و در بین بزرگان ایستاده ام. هیچ کس این فیلمنامه را برای ساخت قبول نکرد، اما زمانی که برای اولین‌بار سعید ملکان فیلمنامه را خواند، پذیرفت این اثر سینمایی را تولید کند.

سیمرغ بلورین جایزه ویژه هیات داوران به محمدحسین مهدویان برای کارگردانی «ایستاده در غبار» رسید.

محمد حسین مهدویان بعد از دریافت جایزه خود توضیح داد: مانند ابراهیم حاتمی کیا هر روز در سینمای ایران متولد نمی شوند و امیدوارم قدر بزرگان سینمای ایران را بدانیم. حیف است که ابراهیم حاتمی کیا در جمع ما نیست که به فیلمسازان تازه کاری چون من جایزه بدهد. من این جایزه را با رخصت از بزرگان سینمای ایران به خصوص ابراهیم حاتمی کیا به خودم تقدیم می کنم.

سیمرغ بلورین بهترین فیلم به سعید ملکان تهیه کننده فیلم «ابد و یک روز» رسید.

برای اهدای جوایز بخش سودای سیمرغ بهرام رادان روی سن حاضر شد تا مجری برنامه را همراهی کند.

بهرام رادان که برای همراهی محمد سلوکی در بخش اهدای جوایز «سودای سیمرغ» روی سن آمده بود گفت: در ١۶ سالی که در سینما حضور دارم، همیشه قبل از اهدای جایزه همه دنبال نام های بزرگ بودند اما در جشنواه ٣۴ یک پوست اندازی شد و سینماگران گمنام و صاحب نام کنار هم امتیاز می گیرند.

برندگان بخش «سودای سیمرغ»

بهترین جلوه های ویژه میدانی و جلوه های ویژه بصری

ایمان کرمیان برای فیلم «ایستاده در غبار» در بخش جلوه های میدانی سیمرغ بلورین گرفت.

سید هادی اسلامی برای فیلم «بادیگارد» در بخش جلوه های بصری سیمرغ بلورین گرفت. سید هادی اسلامی طراح جلوه‌های بصری فیلم «بادیگارد»، سیمرغ بلورین خود را به حاتمی‌کیا تقدیم کرد و گفت: بر خلاف محمدحسین مهدویان، من سیمرغم را به حاتمی‌کیا تقدیم می‌کنم.

بهترین چهره پردازی

سعید ملکان برای فیلم «ابد و یک روز» سیمرغ گرفت.

بهترین طراح صحنه و لباس

محمدرضا شجاعی برای فیلم «ایستاده در غبار» سیمرغ گرفت. محمدرضا شجاعی طراح صحنه و لباس فیلم «ایستاده در غبار» گفت: از ابراهیم حاتمی‌کیا تشکر می‌کنم که الفبای طراحی صحنه و لباس را او به من یاد داد. فیلم «ایستاده در غبار» علاوه بر تولید سنگینی که داشت گروه خوبی ما را همراهی کردند و من به هیچ عنوان خسته نشدم.

بهترین صدا

سعید بجنوردی و محمد رضا دلپاک برای فیلم «لانتوری» سیمرغ گرفتند. محمدرضا دلپاک ضمن تشکر از هیات داوران به خاطر شنیدن صدای این فیلم و کلیه اعضای انجمن صدای ایران گفت: همه مردم جهان به یک زبان سکوت می کنند، در جمع ما جای عزیزی خالی است. او بیست روزی می شود که سکوت کرده است. من جایزه ام را به یدالله نجفی تقدیم می کنم.

محمدرضا دلپاک که از فقدان دوست قدیمی خود اشک به چشم داشت بعد از دریافت جایزه خود، گفت: بعد از گذشت ۲۰ روز سکوت، این جایزه را به زنده یاد یدالله نجفی تقدیم می کنم.

بهترین موسیقی متن

محمد رضا علیقلی برای فیلم «امکان مینا» و «دختر» سیمرغ گفت. به دلیل غیبت علیقلی جایزه وی را سیدرضا میرکریمی دریافت کرد.

 بهترین تدوین

بهرام دهقانی برای فیلم «ابد و یک روز» سیمرغ گرفت. بهرام دهقانی با حضور روی سن گفت: از هیات داوری تشکر می کنم که تدوین این فیلم را دیدند و تشکر ویژه دارم از سعید ملکان برای ساخت فیلم «ابد و یک روز» و خوشحالم فیلمسازانی چون سعید روستا و هم نسلانشان هستند تا سینمای ایران زنده و سرحال بماند.

بهترین فیلمبرداری

پیمان شادمان فر برای فیلم «خشم و هیاهو» سیمرغ گرفت.

بهترین بازیگر نقش مکمل زن

شبنم مقدمی برای فیلم های «زاپاس» و «نفس» سیمرغ گرفت. شبنم مقدمی بعد از دریافت سیمرغ بلورین نقش مکمل زن برای فیلم های «نفس» و «زاپاس» گفت: من از هیات داوران تشکر می کنم چون یک بار دیگر مرا شایسته گرفتن این جایزه دانستند. دو سال قبل که من این سیمرغ را گرفتم، پدرم هنوز در قید حیات بود، من آن سیمرغ را به پدر و مادرم تقدیم کردم. اما حالا که او یک سالی است از میان ما رفته، می خواهم این سیمرغ را به روح او و مادرم که حالا باید به جای او هم در کنار ما باشد، تقدیم کنم.

بهترین نقش مکمل مرد

نوید محمد زاده برای فیلم «ابد و یک روز» سیمرغ گرفت.

بهترین بازیگر نقش اول زن

پریناز ایزدیار برای فیلم «ابد و یک روز» سیمرغ گرفت. پریناز ایزدیار در سخنانی گفت: تشکر می کنم از هیات داوران و از گروه خیلی خوب «ابد و یک روز» زیرا شما در آن پنجاه روز برای من مثل خانواده بودید. از سعید ملکان و سعید روستایی به خاطر اعتمادی که به من کردند، متشکرم.

بهترین بازیگر نقش اول مرد

پرویز پرستویی برای فیلم «بادیگارد» سیمرغ گرفت.

پرویز پرستویی جایزه خود را به ابراهیم حاتمی کیا تقدیم کرد. پرویز پرستویی بعد از دریافت این جایزه توضیح داد: من پرویز پرستویی بازیگر نقش حیدر ذییحی فیلم بادیگارد هستم خالق بادیگارد ابراهیم حاتمی کیا است و خوشحالم با هدایت و رهبری ابراهیم حاتمی کیا این نقش را بازی کردم.

وی در بخش دیگری از صحبت های خود ادامه داد: من این سیمرغ را به ابراهیم حاتمی کیا تقدیم می کنم، علاوه بر آن این جایزه را به رسم ادب به اساتید محترمی که در این سالن حضور ندارند از جمله به عزت الله انتظامی، علی نصیریان، جمشید مشایخی، محمد علی کشاورز و داود رشیدی اهدا می کنم.

بهترین فیلمنامه

سعید روستایی برای فیلمنامه «ابد و یک روز» سیمرغ گرفت. وی این جایزه را به پیمان معادی بازیگر فیلمش تقدیم کرد.

بهترین کارگردانی

سعید روستایی برای کارگردانی فیلم «ابد و یک روز» سیمرغ گرفت.

جایزه ویژه این بخش به هومن سیدی برای کارگردانی «خشم و هیاهو» تقدیم شد. هومن سیدی کارگردان فیلم «خشم و هیاهو» تصریح کرد: من آمادگی نداشتم فقط آمده بودم که دست بزنم اما خیلی خوشحالم که جایزه ویژه هیات داوران را گرفتم. از سعید سعدی هم به عنوان تهیه کننده که مثل کوه پشت فیلمسازان می ایستد تشکر می کنم.

بهترین فیلم

حبیب والی نژاد برای تهیه کنندگی فیلم «ایستاده در غبار» سیمرغ گرفت. وی جایزه خود را به سردار همدانی تقدیم کرد و گفت: دوست داشتم این فیلم را سردار شهید همدانی تماشا می کرد.

همچنین سیمرغ زرین بهترین فیلم با نگاه ملی به نرگس آبیار برای فیلم «نفس» تقدیم شد.

نرگس آبیار بعد از دریافت سیمرغ زرین بهترین فیلم با نگاه ملی بیان کرد: از همراهانم در پروژه سینمایی «نفس» تشکر می کنم. این فیلم، اثری درباره معصومیت، کودکی و رویاها است و شاید فرصت بیشتری نیاز است، تا مخاطب بتواند با آن ارتباط برقرار کند. امیدوارم مردم این فیلم را ببینند و با آن ارتباط برقرار کنند.

در این بخش از مراسم محمد حیدری دبیر سی و چهارمین جشنواره فیلم فجر از خانواده جاویدالاثر احمد متوسلیان که در این مراسم حضور داشتند، تقدیر کرد. فیلم «ایستاده در غبار» بر اساس زندگی و مبارزات او ساخته شده است.

مدیران برگزاری سی و چهارمین دوره جشنواره فیلم فجر طی نامه‌ای از خانواده سردار جاویدالاثر حاج احمد متوسلیان تشکر کردند. پس از قرائت نامه، حضار به احترام شهدای جمهوری اسلامی ایران ایستادند و آنان را مورد تشویق قرار دادند.

محمد حیدری دبیر دوره بعدی جشنواره فیلم فجر شد

با اعلام حکمی از سوی حجت الله ایوبی رییس سازمان سینمایی که از سوی مجری خوانده شد محمد حیدری به عنوان دبیر سی و پنجمین جشنواره فیلم فجر انتخاب شد.

فیلم برگزیده تماشاگران

فیلم «ابد و یک روز» سیمرغ بهترین فیلم از نگاه تماشاگران را دریافت کرد.

بیشترین آرای تماشاگران به ترتیب به فیلم های «ابد و یک روز» سعید روستایی، «بادیگارد» ابراهیم حاتمی کیا، «بارکد» مصطفی کیایی، «ایستاده در غبار» محمد حسین مهدویان و «اژدها وارد می شود» مانی حقیقی تعلق دارد.

میرکریمی مدیرعامل خانه سینما که وظیفه جمع آوری و مدیریت آرای مردمی جشنواره را برعهده دارد نیز در سخنانی گفت: امسال یک تیم متخصص و با جمعیتی بالغ بر ۱۰۰ نفر آرای مردم را جمع کردند و شبانه روز کار کردند. این افراد حتی خودشان مهلت دیدن فیلم هار نیافتند و آقای علی آشتیانی پور در راس این گروه مدیریت خوبی داشت.

منبع: مهر

نوشته شب تجلیل از حاتمی کیا در غیاب او/ «ایستاده در غبار» بهترین فیلم جشنواره سی و چهارم/ توجه ویژه داوران به «ابد و یک روز» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

«سیانور» و ماجرای سیمرغ رابطه‌ای فجر!  

«سیانور» دومین ساخته سینمایی بهروز شعیبی کارگردان جوان و خوش‌آتیه سینما است. اثری درخورد توجه در ارتباط با مبارزات منافقین در سال‌های پیش از انقلاب که در آن به خوبی ریشه بسیاری از انحرافات این گروه به تصویر کشیده شده است.

فیلم آنقدر خوب و خوش‌ساخت بود که پس از دیدن آن و یادآوری این مسئله که داوران این دوره از جشنواره فجر در کمال بی‌انصافی این فیلم را نادیده گرفتند، بیشتر به این نتیجه رسیدیم که سیمرغ در سینمای ایران بیشتر براساس روابط داده می‌شود و نه شایستگی آثار.

به دنیا آمدنِ یک مسئولیت 

دومین فیلم نمایش داده شده در شب گذشته، «به دنیا آمدن» به کارگردانی محسن عبدالوهاب بود. داستان این فیلم در ارتباط با زوج جوانی بود که برای آوردن فرزند دومشان دچار شک و تردید شده بودند. از یک سو مرد خانواده به خاطر ترس از مشکلات مالی و مسئولیت‌های رشد و تربیت یک بچه، خواهان سقط کردن آن بود و از یک سوی دیگر همسرش می‌خواست این کودک را به دنیا آورد و حس مادریش نمی‌گذاشت که او را سقط کنند و در نهایت داستان با تن دادن مرد به خواسته زنش به اتمام رسید.

این اثر نیز، با توجه به موضوع آن که مرتبط با مسئله افزایش جمعیت است، می‌توانست بیشتر از این‌ها مورد توجه قرار بگیرد ولی در این مورد نیز نظر داوران باسواد فجر! چیز دیگری بود.

بدترین زمان به بهترین انیمیشن فجر اختصاص یافت! 

انیمیشن «فهرست مقدس» به کارگردانی محمدامین همدانی آخرین اثری بود که در این دوره از جشنواره فجر در برح میلاد به نمایش درآمد. آن هم در شرایطی که از مدت‌ها پیش از جشنواره وعده داده شده بود که امسال توجه ویژه‌ای به بخش انیمیشن شود که این بار نیز با خُلف وعده دبیر جشنواره، به هر ۸ انیمیشن خواهان حضور در این جشنواره، بی‌توجهی شد و بعد از اعتراض رسانه‌ها و مسئولین فرهنگی، در نهایت آخرین سانس از آخرین روز جشنواره به اکران بهترین انیمیشن از میان این آثار اختصاص یافت.

البته فهرست مقدس موفق به اکران در سالن اصلی نشد و در آخرین سانس جشنواره در سالن جنبی برای حاضران اندکی که هنوز در برج مانده بودند اکران شد.

نوشته حاشیه نگاری «سوره سینما» از جشنواره فجر-۱۰/ شب فیلم‌های خوبی که دیده نشدند! اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

تا پیش از این برگزارکننده‌گان جشنواره فجر می‌توانستند انتقادات رسانه‌ها به بایکوت شگفت‌اور «بادیگارد» حاتمی‌کیا و کاندیداتوری آثاری مانند «امکان مینا» کمال تبریزی در ۱۰ رشته را به جهت‌گیری‌های سیاسی نسبت دهند و به نوعی آن را تخطئه کنند، اما حالا و با نمایش فیلم خوش‌ساخت «سیانور» فرصت برای ارزیابی عملکرد هیئت داوران و مدیران جشنواره به خوبی فراهم شده است.

«سیانور» داستان و فضایی بسیار مشابه «امکان مینا» دارد. هر دو روایت‌گر داستانی عاشقانی در بستری تاریخی/ سیاسی با محوریت فعالیت‌های سازمان مجاهدین/منافقین هستند و از این منظر کاملا قابل مقایسه.

اما «امکان مینا» از معدود آثار جشنواره سی و چهارم بود که به دلیل ضعف‌های ساختاری شدید و گاف‌های متعدد در طراحی صحنه و لباس با خنده و تمسخر حاضران در سالن مطبوعات مواجه شد و حالا «سیانور» بهروز شعیبی همان فضا را به دقیق‌ترین شکل ممکن بازسازی کرده است، با فضاسازی بسیار جزئیات‌نگرتر و دقیق‌تر، با داستان و فیلم‌نامه‌ای بسیار سنجیده‌تر از «امکان مینا» و با اجرا و کارگردانی بسیار جلوتر از آن فیلم.

«امکان مینا» فیلمی تلف‌شده است که از ایجاد هرگونه کشمکش و درام در روایت خود عاجر است و در اجرا نیز آنقدر در طراحی صحنه و لباس گاف دارد که باعث خنده هر تماشاگری خواهد شد. اما حالا فیلم کمال تبریزی در کمال تعجب کاندیدای ۱۰ رشته و از جمله بهترین طراحی صحنه و لباس است و فیلم خوش‌ساخت بهروز شعیبی که با فاصله بسیار جلوتر از «امکان مینا» ایستاده در هیچ رشته‌ای لایق کاندیداتوری تشخصی داده نشده است.

با این اوصاف به نظر می‌رسد حالا وقت آن است که هیئت داوران و مسئولان جشنواره پاسخگوی عملکرد خود در داوری‌ها باشند چرا که هر مخاطب عادلی طبعا با یک بار تماشا و مقایسه‌ی این فیلم‌ها- به عنوان مشت نمونه خروار باقی فیلم‌های نادیده گرفته شده- به تفاوت فاحش آنها پی می‌برد و این میزان ناعدالتی در داوری را جز به پای نگاه باندی و جناحی و مسائل فرامتنی غیرمرتبط با خود آثار نخواهد گذاشت. مسئله‌ی اصلی این است که؛ آیا هیچ ناظری بر عملکرد هیئت داوران جشنواره وجود ندارد؟

نوشته «سیانور»؛ فیلم خوش‌ساختی که به ناحق، نادیده گرفته شد/ آیا هیئت داوران پاسخگوی عملکرد خود خواهند بود؟ اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

«فهرست مقدس» در ۸۰ دقیقه روایت گر یک داستان تاریخی است که ماجرای آن در شهر «نجران» کشور «یمن» می‌گذرد و زمان آن به صد سال قبل از ظهور دین اسلام بازمی‌گردد. این انیمیشن سینمایی روایتی دراماتیک، رمانتیک و تراژیک دارد و داستان آن براساس سفر قهرمان فیلم با نام «هاران» شکل گرفته است.

عوامل این انیمیشن سینمایی عبارتند از تهیه کننده و کارگردان: محمدامین همدانی، نویسنده: هومان فاضل، مدیر تولید: مصطفی شاهمردانی، دستیاران تولید: وحید چالاک و حسین صفارزادگان، مدیر دوبلاژ: مریم شیرزاد، موسیقی: بهزاد عبدی، تدوین: محمدامین همدانی، امور رسانه ای: هادی فیروزمندی و محمدرضا تاجداری، محصول سازمان هنری رسانه ای اوج.

نوشته اکران انیمیشن «فهرست مقدس» امشب در کاخ جشنواره اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

«دختر» فیلمی است متفاوت در سینمای رضا میرکریمی؛ حالا او از فضای معناگرایانه‌ای که غالبا از شلوغی شهر به یک محیط خلوت فرار می کرد تا مجرایی برای زدن حرف‌هایش پیدا کند دوری جسته و قلب اتفاقات را از دل پالایشگاه آبادان بیرون می آورد تا در تهران بتواند سخن بگوید.

سخن «دختر» اما همان سخن رایج این روزهای سینمای ایران است؛«مهاجرت». نقطه ثقل داستانی «دختر» را نه ستاره، که پدرش؛ فرهاد، بازی می کند. رابطه فرهاد با ستاره(دخترش) و فرزانه (خواهرش) باعث شکل‌گیری دو روایت موازی از دو نسل قربانی غیرت و سخت گیری است که هر دو شرایط موجودشان را علتی برای طلبکاری از فرهاد میدانند، شاید وجود فرزانه به اندازه کافی دلیلی بر ضعف نگارشی فیلمنامه باشد، ابهامی که از ابتدا تا انتهای فیلم پیرامون علت مشکل عمیق فرهاد و فرزانه وجود دارد و از سوی دیگر نچسب بودن رابطه بی‌دلیل ستاره و فرزانه آن هم در شرایط قطع رابطه و تخاصم خانوادگی این ابهام را بیشتر می کند. لحظه ای که فرهاد در کلانتری فامیل خود(عزیزی) را در مقابل پدر دوست ستاره کتمان می کند تا باز هم ابهام امکان همرزم بودن پدر این دو دوست بوجود آید باز هم فیلمنامه در شرایطی مشابه ابهامی کاذب می آفریند که به شخصیت پردازی فیلم لطمه می زند.

آغاز و پایان «دختر» در یک کافه شلوغ میگذرد، هرچه در شروع فیلم سخن از ازدواج است در پایان فیلم حرف از مهاجرت است و پاسخ ستاره به مهاجرت همان پاسخی است که «ترمه» در «جدایی نادر از سیمین» داده بود، دوربین بصورت کاملا قرینه چهره ستاره را نشان میدهد و سکوت ستاره که خبر از دو راهی نسل آینده برای رفتن یا ماندن می کند.

هرچند از منظر نشانه شناختی می توان با تفسیر جا گذاشتن ظرف غذای پدربزرگ ستاره بعنوان نماد و نشانی از اصالت در کافه که منجر به بازگشت او میشود تا حدودی خبر از مخالفت او برای مهاجرت داد، اما باز هم با در نظر گرفتن هر پاسخی میرکریمی سعی کرده در لحظه گریه همزمان فرزانه و ستاره بخاطر دعوا با فرهاد که خبر از داشتن سرنوشتی مشابه برای این دو می‌دهد با گذاشتن دیالوگ «هیچ جا خونه و خانواده خود آدم نمیشه!» در دهان فرزانه هشداری به پشیمانی نسل آینده از مهاجرتشان بدهد.

«دختر» می‌تواند اثری سرپا و متوسط رو به بالا باشد به شرط آنکه سازنده‌اش سابقه ساختن «خیلی دور،خیلی نزدیک» را نداشته باشد! «دختر» با لکنتی که برای بیان حرفش دارد، بعلاوه عدم انسجام رابطه شخصیت ها با یکدیگر و وجود عناصر اضافی زیادی از جمله اشاره به اجرای برجام در اوج دعواهای خانوادگی هجم زیادی حرف نگفته را بایکدیگر می‌گوید و همین باعث میشود که بتوان این فیلم را نیمه‌تمام‌ترین اثر رضا میرکریمی دانست.

نوشته از «ترمه» جدایی نادر از سیمین تا «ستاره» دختر!/ نقد «سوره سینما» بر فیلم‌های جشنواره فجر اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

بدبخت‌تر از این هم مگه میشه؟!

اولین فیلم نمایش داده شده، در روز گذشته «لاک قرمز» به کارگردانی سیدجمال سیدحاتمی بود. فیلیمی که قهرمان اصلی آن یک دختر ۱۶ ساله بود که تقریبا به هر مشکل و بدبختی که در این دنیا ممکن بود، دچار شد! از پرت شدن پدر معتادش از پشت بام و مردن او گرفته تا صاحب خانه طلبکاری که می‌خواست آن‌ها را از خانه بیرون کند و بازداشت شدن دخترک به خاطر فروش غیرعمد مواد مخدر در روزهایی که مادرش به خاطر سقط جنین در خانه افتاده بود و در نهایت نیز دیوانه شدن مادر و سپردن خواهر و برادرهای او به بهزیستی!

البته کارگردان بعد از همه این تلخی‌ها، داستان را با یک پایان خوب به اتمام رساند ولی زهر تلخی فیلم آنقدر گزنده بود که حتی با این پایان‌بندی نیز شیرین نمی‌شود.

امپراتوری کودک ۱۲ساله در «خانه‌ای در خیابان چهل و یکم»!

سانس بعد از شام، در نهمین روز جشنواره فجر، به فیلم سینمایی «خانه‌ای در خیابان چهل و یکم» به کارگردانی حمیدرضا قربانی اختصاص داشت. قربانی که پیش از این بیشتر به واسطه دستیاری اصغر فرهادی شناخته می‌شد، در این فیلم از حضور سیدمحمود رضوی دوست قدیمی فرهادی به عنوان تهیه‌کننده استفاده کرده بود. البته این تنها اشتراک او با فرهادی نبود، بلکه در جای جای فیلم می‌شد، تاثیر گرفتن کارگردان را از سینمای فرهادی به خوبی دید.

ماجرای فیلم در مورد دو برادر است که به خاطر یک اختلاف مالی، یکی دیگری را می‌کشد و حالا پسر دوازده ساله برادر کشته شده، به دنبال گرفتن انتقام حون پدرش است. این قصه نیز از قصه‌های بیش از حد تکراری در میان مخاطبان سینمای ایران است که نمونه مشابه آن را یا در تلویزیون زیاد دیده‌اند یا در سینما.

اما نکته قابل توجه در این فیلم، حضور قُلدرانه یک کودک دوازده ساله در جمع خانواده و تعیین و تکلیف کردن او برای کل اعضای خانواده است! به نحوی که انگار تصمیم‌گیرنده نهایی در مورد موضوع مهمی همچون زندگی یک انسان متاهل، وابسته به نظر این «آقاپسر» بود!

ورژن به روز شده «ماجرای شهلا و ناصر»!

آخرین فیلمی که دیشب حاضران در سالن همایش‌های برج میلاد به تماشای آن نشستند، «خشم و هیاهو» به کارگردانی هومن سیدی بود که همچون تمامی ساخته‌های هومن سیدی فضایی سیاه و آزاردهنده داشت. داستان این فیلم یک نسخه به روز شده از ماجرای مشهور شهلا جاهد و ناصر محمدخانی فوتبالیست پرسپولیس بود. داستانی که این بار به جای یک فوتبالیست بر زندگی یک خواننده مشهور دست گذاشته بود و به جای شهلا، شخصیتی به نام «حنا»، عاشق این چهره مشهور می‌شود و به جرم قتل همسر او به قصاص محکوم می‌شود.

جالب آن که کارگردان برای دوری از حواشی در ابتدای تیتراژ این فیلم هرگونه شباهت با ماجرایی واقعی اتفاقی قید شد ولی آن چه که در فیلم به نمایش درآمده بود، دقیقا همان ماجرای شهلا و ناصر بود که البته به نوعی در پایان قصه، این شخصیت مرد بود که به فریب «حنا» متهم شد ولی در نهایت توانست از مهلکه فرار کند.

نوشته حاشیه نگاری «سوره سینما» از جشنواره فجر-۹/ شب بدبخت‌ها و اعدامی‌ها و بازسازی زیرکانه «ماجرای شهلا و ناصر»! اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

همچنین نشست خبری فیلم سینمایی «پل خواب» با اعلام قبلی عوامل آن برگزار نشد.

به خاطر محدودیت سینمای ایران باید به سراغ درام‌های اجتماعی برویم

اولین نشست مربوط به فیلم سینمایی «عادت نمی‌کنیم» به کارگردانی ابراهیم ابراهیمیان بود. در این نشست ابراهیم ابراهیمیان کارگردان فیلم، پیمان جعفری تهیه‌کننده، حامد ثابت آهنگساز، علیرضا برازنده مدیر فیلمبرداری، ساره بیات و ژینوس پدرام بازیگر، سارا سلطانی فیلمنامه‌نویس، شهرام اخلاص‌پور چهره‌پرداز و مجری طرح و خسرو نقیبی منتقد سینما حضور داشتند.

ابراهیمیان کارگردان اثر در ارتباط با مسیر تولید این فیلم گفت: ما محدودیت‌های زیادی در سینمای ایران داریم که یکی از این محدودیت‌ها محدودیت روایت در ژانر است. از شرایط اقتصادی گرفته تا فیلمنامه دستمان بسته است و مجبوریم به سراغ درام‌های اجتماعی برویم تا داستانمان را در این قالب روایت کنیم. من و اعضای گروه تمام تلاشمان را کردیم که حداقل یک فیلم استاندارد بسازیم. ما هرچه بلد بودیم در این فیلم به کار بردیم. حال امیدواریم که نتیجه خوب بوده باشد.

در ادامه این نشست پیمان جعفری تهیه‌کننده فیلم گفت: در وهله اول وظیفه خود می‌دانم که یاد یدالله نجفی را گرامی بدارم.

وی افزود: درباره فیلم عادت نمی‌کنیم باید بگویم که ما انسان‌ها در زندگی واقعی هم خیلی به یکدیگر شبیه هستیم به نظرم نباید بگوییم که فیلم به آثار فرهادی یا پولانسکی شبیه است. فقط باید بگویم که این فیلم تنها فیلم آقای ابراهیمیان است ولا غیر.

همچنین ساره بیات تنها بازیگر اصلی این فیلم که در نشست حضور پیدا کرده بود، درباره همکاری با ابراهیمیان عنوان کرد: زمانی که ابراهیمیان و سلطانی متن را می‌نوشتند یکسری پیش‌فرض‌هایی در ذهن‌شان داشتند که خیلی دوست داشتند این پیش‌فرض‌ها در روند کار اتفاق بیفتد و ما در این باره صحبت‌های زیادی با هم کردیم و خوشبختانه تمام آن صحبت‌ها با یکسری تعامل سر صحنه اتفاق افتاد.

بیات افزود: اگرچه گفته می‌شود آقای ابراهیمیان وسواس زیادی در پروسه ساخت فیلم دارند، ولی باید بگویم که این وسواس‌ها برای یک فیلمساز کاملا به اندازه و به جاست. آقای ابراهیمیان دوست دارند که نگاهی را که دارند به کل فیلم بسط دهند ولی خب اطمینانی که به بازیگر می‌دهند حتی اگر مشکلاتی چون تعداد برداشت زیاد هم وجود داشته باشد باعث می‌شود بازیگر با دل و جان هر آنچه را که او می‌گوید انجام بدهد.

«برادرم خسرو»، قصه ای دراماتیزه شده با نیم نگاهی به بیماری دو قطبی

دومین نشست مطبوعاتی امروز مربوط به فیلم سینمایی «برادرم خسرو» به کارگردانی احسان بیگلری بود. وی در ارتباط با دلایل ساخت این فیلم گفت: عمویی داشتم که سال ها پیش خودکشی کرد. بعدها فهمیدند که عموی من گرفتار بیماری دو قطبی بوده و کسی در آن دوران متوجه بیماری او نشد و در شرایطی قرار گرفته که خودکشی کرد.

بیگلری افزود: این فضا همیشه در ذهن من وجود داشت و دوست داشتم قصه ای دراماتیزه شده با نیم نگاهی به بیماری دو قطبی بنویسم و به سینما تقدیم کنم.

سعید ملکان تهیه‌کننده این اثر نیز درباره تولید این فیلم سینمایی گفت: فیلم «برادرم خسرو» بعد از ابد و یک روز دومین فیلمی است که با کارگردان های فیلم اولی کار می کنم اما باید بگویم که اگر شهاب نبود قطعا این فیلم ساخته نمی شد چراکه شهاب حسینی به عنوان سرمایه گذار و بازیگر در این فیلم حضورر داشت.

ناصر هاشمی بازیگر هم در ادامه این نشست گفت: پس از خواندن فیلمنامه بحث هایی متعددی درباره روند داستان انجام دادیم. گاهی بازیگر تنها یک نقش را بازی می کند اما در برخی موارد نقش را کشف می کند و من در فیلم «برادرم خسرو» ناصر را کشف کردم چون شخصیتی بود که به هیچ عنوان اجازه دخالت در امور شخصی‌اش را نمی داد و در عین حال خسرو هم همین ویژگی را داشت به همین دلیل در کنار هم قرار گرفتن این دو باعث ایجاد تنش می شد که به نظرم این تنش به خوبی از آب درآمده است.

مانی حقیقی: فیلمساز مؤلف نیستم!

سومین و آخرین نشست امروز مربوط به فیلم سینمایی «اژدها وارد می‌شود» به کارگردانی مانی حقیقی بود. در این نشست مانی حقیقی کارگردان، کیانا تجمل بازیگر، امیر جدیدی بازیگر، همایون غنی‌زاده بازیگر، احسان گودرزی بازیگر و همچنین حسین معززی نیا به عنوان منتقد حضور داشتند.

در ابتدای این نشست مانی حقیقی کارگردان اثر درباره محتوای فیلمش گفت: صادقانه بگویم که اساسا در هر نوع فرایند خلق آثار هنری از سمبولیزم متنفرم. به نظرم این یک تنبلی در منتقدین است که به یک سری چیزهایی که فکر می‌کنند آن را به حقیقت محض یک اثر تعمیم داده و تنها خود را  به همان چیزها محدود می‌کند. من همیشه در فیلم‌هایم فضایی را خلق می‌کنم که حس پنهانی در فیلم به وجود می‌آورد به گونه‌ای که فیلم مرا به یک بازی تبدیل می‌کند که همه ما سرگرم آن بازی می‌شویم. درست همانند اتفاقی که در فیلم کارگرها مشغول کارند، افتاد.

وی افزود:‌ «اگر فیلم اژدها وارد می‌شود»، خیالی بود نمادین می‌بود. در حالی که این فیلم یک فیلم واقعی است و یک فیلم زمانی که واقعی باشد نمی‌تواند استعاره، سمبولیک و نمادین باشد. شما زمانی که فیلم را تا آخر تماشا می‌کنید دیگر جای سؤالی برای پرسیدن از خالق اثر درباره واقعی یا نمادین بودن آن پیش نمی‌آید.

حقیقی درباره نقش اول این فیلم گفت: اگرچه بار درام فیلم به دوش هر سه بازیگر است ولی از نظر من جدیدی نقش اول این فیلم است. به عقیده من بازیگر نقش اول کسی است که جرقه داستان را بزند.

مانی حقیقی در تکمیل سخنان قبلی خود و پاسخ به این سؤال که چرا در تمامی فیلم‌هایش جهانبینی‌اش با یکدیگر فرق می‌کند، پاسخ داد: باید به یکی از صحبت‌های مارگارت تاچر با این مضمون اشاره کنم که می‌گفت جامعه وجود ندارد. حال من می‌گویم من به شخصه به جهانبینی اعتقادی ندارم. من تمام تلاشم را می‌کنم که هر فیلمی که می‌سازم مخاطب را غافلگیر کنم. در واقع سعی می‌کنم در فیلم‌هایم خودم را تکرار نکنم. شما زمانی که فیلم بعدی من تحت عنوان ۵۰ کیلو آلبالو را ببینید بیشتر متوجه این نکته خواهید شد. در واقع من با این فیلم زیرآب کل کارنامه کاری‌ام را خواهم زد.

حقیقی در ادامه افزود: همواره سعی‌ام بر این بود که فیلمساز مؤلف نباشم. چون در سینمای ایران تعریف غلطی از فیلمساز مؤلف می‌شود. فیلمساز مؤلف در سینمای ایران به این معناست که یک فیلمساز فیلمی را می‌سازد و آن را تا ابد تکرار می‌کند.

نوشته مهمترین نکات نشست‌های مطبوعاتی فیلم‌های روز هشتم جشنواره فجر/ مانی حقیقی: فیلمساز مؤلف نیستم! اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.