مستند سینمایی «شگرد» به تهیه‌کنندگی و کارگردانی جعفر صادقی که پیش‌تر موفق به کسب سیمرغ بلورین بهترین فیلم مستند از چهل‌وسومین جشنواره فیلم فجر و مدال بلورین چهل‌و‌سومین جشنواره بین‌المللی فیلم‌های ورزشی میلان شده بود، در پلتفرم تلوبیون منتشر شد تا مخاطبان بتوانند این اثر را به‌صورت رایگان تماشا کنند.

«شگرد» روایتی صمیمی و الهام‌بخش از تلاش‌های یک مربی کشتی دلسوز است که با همت و هزینه‌ شخصی خود، نوجوانان و کودکان علاقه‌مند به این ورزش را آموزش می‌دهد و آن‌ها را برای حضور در مسابقات رسمی کشتی آماده می‌کند. فیلم با نگاهی انسانی و بی‌واسطه، پشت‌صحنه‌ زندگی و دشواری‌های این مربی را به تصویر می‌کشد؛ مردی که عشق به شاگردان و باور به تغییر را جایگزین امکانات مالی و حمایت‌های دولتی کرده است.

این مستند در روزهای اخیر با استقبال خوبی از سوی مردم قهرمان‌پرور استان مازندران مواجه شده بود و تحسین مدال‌آوران المپیکی همچون امیرحسین زارع، کامران قاسم پور، رحمان عموزاد، امیرعلی آذرپیرا، قاسم رضایی، علی ارسلان، امیرحسین فیروزپور و سایر ملی‌پوشان و مدال‌آوران را به همراه داشت.

علاقمندان می توانند با مراجعه به سایت تلوبیون مستند سینمایی «شگرد» را تماشا کنند.

همچنین فعالان فرهنگی و دانشگاهی جهت هماهنگی اکران گروهی و سیار این فیلم، می‌توانند با شماره ۰۲۱۹۱۰۷۱۲۵۳ و ۰۹۳۰۴۱۰۳۰۰۸ دفتر پخش سیار بهمن سبز تماس بگیرند یا از طریق درگاه اینترنتی esayar.ir درخواست خود را ثبت کنند.

عوامل اصلی مستند «شگرد» عبارتند از: تهیه‌کننده و کارگردان: جعفر صادقی، تصویربرداران: سیاوش پاکدل و مسعود طهماسبی، آهنگساز: امیر شمس، صدابردار: افشین اشراقی، مسئول هلی شات: احمد اسماعیلی، ساخت تیزر: محمدحسن خسروبابایی.

نوشته نمایش عمومی مستند «شگرد» در تلوبیون آغاز شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

جعفر صادقی، فیلمساز مستند و برنده‌ی سیمرغ بلورین بهترین فیلم مستند چهل و سومین جشنواره‌ی فیلم فجر، مهمان این قسمت از نردبان است؛ او در گفت‌وگو با حامد شکیبانیا درباره‌ی ساخت فیلم‌های مستند ورزشی سخن می‌گوید و تجربه‌ی خود از ساخت فیلم مستند «شگرد» که برنده‌ی جایزه‌ی جشنواره فیلم فجر امسال شد را بیان می‌کند.

جعفر صادقی از فیلمسازان مستند است که بخش مهمی از تمرکز فیلمسازی خود را به ساخت فیلم‌های مستند ورزشی اختصاص داده است. «فرشاد آقای گل»، «سمفونی حمید» و «شگرد» از جمله فیلم‌های مستند ورزشی اوست که موفقیت‌های زیادی را در جشنواره‌های داخلی کسب کرده‌اند. او همچنین کارگردانی فیلم مستند «باشگاه اندیشه» را برعهده داشته است.

فیلم مستند «شگرد» که برنده‌ی سیمرغ بلورین بهترین فیلم مستند چهل و سومین جشنواره‌ی فیلم فجر شد، حال و هوای تلاش‌های نوجوانان گلستانی برای کسب قهرمانی در رقابت‌های کشتی را به تصویر می‌کشد که هر یک از آن‌ها در تلاش هستند تا با گذر از چالش‌های متعدد، مدال طلا را کسب کنند.

در بخش دیگری از نردبان این هفته، اصغر احمدپور و حامد شکیبانیا درباره‌ی «امر واقع در سینمای مستند» صحبت می‌کنند و از این رهگذر، کارنامه هنری ویلیام کنتریج هنرمند اهل آفریقای جنوبی مرور می‌شود.

آریان عطارپور نیز با بسته‌ی پیشنهادی فیلم مستند به نردبان این هفته می‌آید و فیلم‌های مستند «اسنودن» محصول ۲۰۱۶ و «شهروند شماره‌ی چهار» محصول سال ۲۰۱۴ را معرفی می‌کند. همچنین فیلم مستند «هیچکاک شدن؛ میراث حق‌السکوت» مرور می‌شود.

برنامه‌ی تلویزیونی «نردبان» تلاش می‌کند با نگاهی تخصصی به فیلم و عکس مستند، مروری بر آثار ایرانی و خارجی این حوزه داشته باشد. این برنامه با اجرای حامد شکیبانیا، کارگردانی و تهیه‌کنندگی اصغر احمدپور و فاطمه بوربور و ضبط شده در استودیو نفت، با بخش‌هایی متنوع جمعه‌ها ساعت ۱۸:۳۰ روی آنتن شبکه‌ی مستند می‌رود و بازپخش آن شنبه‌ها ساعت ۰۰:۰۰ و ۱۴:۳۰ است.

نوشته گفت‌وگوی ویژه با کارگردان مستند «شگرد» در برنامه «نردبان» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

این جشنواره یکی از رویدادهای معتبر و باسابقه‌ سینمایی در اروپا است که هر ساله در شهر تاریخی خیرونا در منطقه کاتالونیا برگزار می‌شود و میزبان آثاری از فیلم‌سازان مستقل از سراسر جهان است.

مستند «شگرد» محصول مرکز مستند سوره روایتی صمیمی و الهام‌بخش از تلاش‌های یک مربی کشتی دلسوز است که با همت و هزینه‌ شخصی خود، نوجوانان و کودکان علاقه‌مند به این ورزش را آموزش می‌دهد و آن‌ها را برای حضور در مسابقات رسمی کشتی آماده می‌کند. فیلم با نگاهی انسانی و بی‌واسطه، پشت‌صحنه‌ زندگی و دشواری‌های این مربی را به تصویر می‌کشد؛ مردی که عشق به شاگردان و باور به تغییر را جایگزین امکانات مالی و حمایت‌های دولتی کرده است.

این مستند، ضمن نمایش تصویری از شور، رفاقت و تلاش در میان نسل جوان، پرسشی اجتماعی درباره نقش مربیان مردمی در پرورش استعدادها و تداوم روح ورزش در جامعه مطرح می‌کند. روایت واقع‌گرایانه و صادقانه‌ فیلم باعث شده تا «شگرد» در میان آثار مستند امسال، مورد توجه هیئت انتخاب جشنواره خیرونا قرار گیرد.

جشنواره فیلم خیرونا از ۴ تا ۸ نوامبر ۲۰۲۵، برابر با ۱۳ تا ۱۷ آبان ماه سال جاری برگزار می‌شود و نمایش «شگرد» در بخش مستند بلند بین‌المللی برنامه‌ریزی شده است. حضور این فیلم در یکی از معتبرترین جشنواره‌های مستقل اسپانیا، گامی مهم برای معرفی سینمای مستند ایران و هنرمندان مستقل ایرانی در عرصه جهانی به شمار می‌رود.

پخش بین‌المللی مستند «شگرد» بر عهده مرکز بین‌الملل سوره است.

نوشته راه‌یابی مستند «شگرد» به جشنواره خیرونا در اسپانیا اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

مستندی که موفق به کسب جایزه اصلی این بخش شود، به‌صورت مستقیم مجوز حضور در اسکار (۲۰۲۶) را دریافت خواهد کرد.

«شگرد» به تهیه‌کنندگی و کارگردانی جعفر صادقی محصول مرکز مستند سوره با رویکرد فراتهران است و با زاویه دیدی متفاوت سراغ داستان تأسیس باشگاه کشتی «اندیشه» در روستای سیدآباد رفته؛ روایتی دلنشین از جوانانی که با تلاش و اراده، فضای فرهنگی و اجتماعی منطقه را متحول کردند و راهی برای دوری از آسیب‌های اجتماعی، به‌ ویژه اعتیاد ساختند.

این مستند که با تحسین تعداد کثیری از منتقدان روبرو شده پیش‌تر نیز توانسته بود در چهل و سومین جشنواره فیلم فجر سیمرغ بلورین بهترین فیلم مستند بلند و در هجدهمین جشنواره سینماحقیقت، جایزه ویژه شبکه مستند را دریافت کند.

نوشته حضور مستند «شگرد» در جشنواره بین‌المللی فیلم مسکو‌ اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

«‌سمفونی حمید» که دومین مستند بلند جعفر صادقی پس از مستند «‌فرشاد آقای گل» (مستند زندگی فرشاد پیوس) و محصول سال ۱۴۰۰ است، روایتی از زندگی حمید علیدوستی ستاره دهه‌های قبل فوتبال ایران است.

ترانه علیدوستی، پیمان معادی، عادل فردوسی‌پور، علی پروین، پژمان جمشیدی، امیر حاج رضایی، بهتاش فریبا، ناصر محمدخانی، ناصر ابراهیمی، بهمن فروتن، مهدی دادرس، مرتضی فنونی‌زاده، نعیم صفری، پژمان راهبر، هادی نراقی، محمد توانایی، احمد سنجری و حمید علیدوستی از جمله حاضران در این مستند هستند.

عوامل این پروژه عبارتند از: کارگردان و تهیه‌کننده: جعفر صادقی، فیلمبرداران: مهدی کابلی، مسعود طهماسبی و سیاوش پاکدل، دستیار فیلمبردار: مسعود کابلی، صدابردار: افشین اشراقی، تدوینگر و طراح پوستر: جعفر صادقی، آهنگساز: امیر شمس، نویسنده گفتار متن: جعفر صادقی، نویسنده: جعفر صادقی و مسعود سرافراز، عکاس: سیددانیال حسینی و باران انوری و طراح گریم: سیاوش فارابی.

نوشته اکران مستند «‌سمفونی حمید» در «هنروتجربه» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

این مستند بیوگرافی، علی‌رغم اینکه تصاویر زیادی از فوتبال دارد، اما «مستند ورزشی» خالص محسوب نمی‌شود، و به‌رسم متعارف سینمای مستند ورزشی در جهان، این ژانر ورزشی، با «بیوگرافی» پیوند خورده است. مستندهای ورزشی از حیث موضوعی، به سه دسته تقسیم می‌شود: مستند بیوگرافی، مستند در مورد رویدادی خاص و پرسروصدا (پروپاگاندایی) و مجموعه مستند در مورد یک باشگاه ورزشی یا فدراسیون ورزش یک کشور.

حال، «سمفونی حمید» عمده نقطه تمرکزش را بر روی «بیوگرافی» علیدوستی، از دوره نوجوانی تا به امروز قرار داده است. البته در خلال این مرور زندگی، به سبک زندگی ورزشی، الگوی موفقیت و منجی بودن فوتبال، نقش باشگاه‌ها و تیم‌های ورزشی در موفقیت جوانان، بحث سیاست‌گذاری ورزشی در بحران‌های اجتماعی، بحث رابطه فضای هشت سال جنگ با فوتبال و… اشاره می‌شود.

این فیلم، مانند مستند سریالیِ «این است فوتبال»، عواطف، داستان‌ها، احساسات و پیروزی‌هایی که پیرامون مسابقات بین‌المللی فوتبال جریان دارد را مطرح می‌کند. البته مستند «سمفونی حمید» مانند دیگر مستندهای بیوگرافی ورزشی که در ایران ساخته می‌شود، نگاه ژورنالی و آماری دارند، مثل‌اینکه فلان ورزشکار، چند گل زده است و چند مدال دارد!

لذا این مستند «ارزش رسانه‌ای» و «تعلیم ویژه» چندانی ندارد و صرفاً خواسته با «مصاحبه» و «آرشیو»، لحن شاعرانه و احیای حسِ «نوستالژی» به «اصالت زندگی» و «رنج و سرمستی» اشاره کند و یک چهره «دست‌یافتنی» از این بازیکن و مربی فوتبال بسازد، ازاین‌جهت، فیلم، یک مستند کلیشه‌ای اما محترم است.

مستند، سعی دارد حس مخاطب را تحریک کند، و در پاره‌ای از موارد به «سانتی مانتالیسم» نزدیک می‌شود. در این مستند، نه ورزش، بلکه صرفاً «زندگی» و «الگوی موفقیت با ورزش» مطرح می‌شود و «آرمان» و «میهن‌دوستی» در رده‌ای کم‌رنگ‌تر قرار می‌گیرد.

«سمفونی حمید» به این اشاره دارد که علیدوستی هیچ‌گاه به تیم‌های پرطرفدار نرفت و تصاویر زیادی از او نمانده، زیرا در تیم‌های بازی می‌کرده که پخش تلویزیونی چندانی نداشته است. مستند ضمن مرور زندگی شخصی و ورزشی علیدوستی، به نواری ضبط‌شده از بازی‌های خودش در زیرزمین منزلش می‌رسد که بخش کوتاهی از تصاویر بازی‌های او در جوانی و زمان جنگ دیده می‌شود.

علیدوستی ازنظر هواداران، فوتبالیست‌ها و حتی هنرمندان سینما یک چهره محبوب به شمار می‌رود و حال، مستند سعی دارد با پرسه‌زدن میان خاطرات ورزشگاه امجدیه و… چهره‌ای اسطوره‌ای از وی در اذهان مردم بسازد.

گفتنی است مستندهای ورزشی علاوه بر اینکه برای مخاطب عام جذاب است، اما برای نخبگان نیز حداقل واجد این نکته است که «ورزش» دارای شأن رسانه‌ای و «سازنده نسل‌ها» است. «ورزش» چیزی جز «ارزش» نیست و از طرفی ویژگی اصلی مستند ورزشی نیز همین «بازنمایی ارزش» است. مستندها به دلیل واقع‌گرایی و حقیقت‌خواهی، همواره به‌عنوان «سند ارجاعی» شناخته می‌شود. به‌عبارت‌دیگر «مستند ورزشی – بیوگرافی» می‌تواند به‌واسطه شأن تاریخی و پیوندش با تاریخ و دیگر مقوله‌های اجتماعی، «شأن اقناعی» بیابد و «جاذبه‌های حسی» را به «جاذبه‌های عقلانی» تبدیل کند و برای هر دوره‌ای، منبع ارجاع باشد و تصویرساز فردا باشد.

چه اینکه فیلم‌های ورزشی، اغلب بیوگرافی هستند (زندگی نگاره) مانند فیلم «غرور یانکی‌ها» و «فیلم گاو خشمگین» و فیلم «مرد سیندرلایی». تبدیل بیوگرافی ورزشی (داستان واقعی قهرمان‌های ورزشی یا تیم‌های ورزشی) به فیلم سینمایی یکی از قدیمی‌ترین و اصیل‌ترین گونه‌های سینمایی، ژانر بیوگرافی یا شرح‌حال است. در بین ژانرهای سینمایی قرابت چیز غریبی نیست. حتی گاهی ممکن است یک فیلم سینمایی در چندین ژانر طبقه‌بندی شود. گونهٔ شرح‌حال به شرطی که از تمام قواعد ژانر استفاده کرده باشد؛ عمدتاً با ژانر اقتباس ارتباط تنگاتنگ دارد. این مهم یکی از ویژگی‌های ژانر شرح‌حال است. در سینمای شرح‌حال هیچ‌چیز بر اساس حدس و گمان نیست. واقعیت‌ها درباره نوع رفتار و شخصیت فرد باید بر اساس منابع مستند باشد. در فیلم بیوگرافی، عمدتاً شرح‌حال، و تعالیم ویژه زندگانی او مهم است. در سینمای شرح‌حال عمدتاً این نقاط عطف با شدت و قوت بیشتری روایتگری می‌شوند. این از مهم‌ترین قواعد ژانر شرح‌حال است.

مستندهای ورزشی، مخاطب را با یک «جهان خاص» روبرو می‌کند و او را بدون هیچ دخل و تصرفی وارد یک «سیستم ارزشی – رسانه‌ای» می‌کند و به وی می‌آموزد که چگونه فکر کند، چگونه رفتار کند و درنتیجه، چگونه بر مشکلات فائق بیاید.

مستندسازی ورزشی، پشتوانه پژوهشی عمیقی را طلب می‌کند که متأسفانه در ایران، به آن توجه نشده است و حتی شاهدیم که تلویزیون و شبکه ورزش و مستند، مانند مطبوعات دهه ۷۰ و ۸۰، همچنان به اخبار زرد ژورنالی در ورزش گرایش دارند.

خاصیت اصلی مستند ورزشی، همان «اقناع عقلی» است، طوری که می‌تواند به‌واسطه شأن تاریخی و پیوندش با تاریخ و دیگر مقوله‌های اجتماعی، «شأن اقناعی» بیابد و «جاذبه‌های حسی» را به «جاذبه‌های عقلانی» تبدیل کند و برای نسل بعد، منبع ارجاع و آیینه‌ای رسا از تصویر فردا باشد.

نوشته تقدیس زندگی و رنج با طعم نوستالژی ورزشی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.