امسال و در سی و یکمین جشنواره فیلم فجر از بازیگری تقدیر می‌شود که چهار دهه در سینمای ایران حضور داشته و می‌توان گفت یادگاری است از دوران پر فراز و نشیب هنر ایران. جمشید مشایخی هنوز برای نسل‌های مختلف زنده است، این پویایی و اهمیت شاید بیشتر به دلیل سلوک و اخلاق حرفه‌ای این استاد بازیگری است. ساعت‌هایی که مهمانش بودم، با صمیمیت و محبتی مثال زدنی حضورم را پذیرفت، از کودکی و سال‌های دور و نزدیک گفت و یاد ایام گذشته را زنده کرد.

شما در خانواده مرفه‌ای به دنیا آمدید؟

جمشیدمشایخی : نه. ما هفت خواهر و برادر بودیم، پدرم نظامی بود و در ارتش خدمت می‌کرد. به اندازه کفایت داشتیم اما مرفه نبودیم.

چطور بازیگری برای شما دغدغه شد؟

مادر پارچین زندگی می‌کردیم که چند فرسخی تهران است و جاده خاکی داشت که درآن زمان اتوبوس هم نبود ما با خانواده با ماشین‌های ارتشی که برای حمل سربازان بود به تهران می‌آمدیم تا تئاتر ببینیم.  من به تئاتر علاقه پیداکردم. سال پنجم ابتدایی مدیر مدرسه نمایشی را اجرا کرد به نام «مناظره شتر و موتور» من نقش شتر را بازی می‌کردم، خانواده بچه‌ها به تماشای کار ما نشستند و این نمایش مورد توجه قرار گرفت. از آن به بعد نمایشنامه می‌نوشتم و بازی و کارگردانی می‌کردم. در تراس همسایه تخت چوبی می‌گذاشتیم با پتوی سربازی دور آن را می‌گرفتیم و یک چراغ از داخل آن می‌گذاشتیم و همسایه‌ها را دعوت می‌کردیم تا به تماشا بنشینند. تا اینکه به دانشکده افسری رفتم و فرار کردم که ماجراهای زیادی داشت.  بعد به خدمت وظیفه سربازی در ارومیه رفتم.

پس قرار بود نظامی بشوید؟

بله . چون پدرم نظامی بود. سال ۳۴ که تازه اداره هنرهای دراماتیک تاسیس شده بود، زنده‌یاد دایی‌ام در کارگزینی اداره کل هنرهای زیبای کشور آشنا داشت و من را برای کار معرفی کرد. در آنجا برای گزینش به من یک متن دادند که اجرا کنم و امتحان خط هم از من گرفتند و قبول شدم.

اگر دایی‌تان شما را به هنرهای زیبا معرفی نمی‌کرد بازیگر نمی‌شدید؟

وقتی خدمت وظیفه‌ام تمام شد دنبال کار می‌گشتم که این کار جور شد و خیلی خوشحال بودم کاری را که دوست دارم در این اداره انجام می‌دهم. در آنجا کارهای اداری هم در کنار تئاتر انجام می‌دادم. بعد بچه‌های دیگری که سابقه حضور در گروه هنر ملی را داشتند و کار تئاتر می‌کردند به ما اضافه شدند.

چه کسانی؟

آقای علی نصیریان، جمشید لایق، زنده‌یاد جمیله شیخی و خیلی‌های دیگر.

یعنی سابقه آنها در تئاتر از شما بیشتر بود؟

بله آنها در گروه هنر ملی کارهای آماتوری انجام داده بودند. بعد آقای حمید سمندریان از آلمان آمدند که کارگردانی خوانده بودند. بعدتر آقای داود رشیدی از خارج آمدند. ما گاهی در تلویزیون تئاتر اجرا می‌کردیم. اما آقای سمندریان تئاتر در تلویزیون را قبول نداشت و می‌گفت: تئاتر باید روی صحنه اتفاق بیفتد. البته چند کار برای تلویزیون انجام داد که من هم برایش بازی می‌کردم، اما نمایشنامه‌های با ارزش را تنها برای صحنه تئاتر کار می‌کرد. من در دو نمایش صحنه‌ای «مرده‌های بی‌کفن و دفن» و «آندورا» برای ایشان بازی کردم. بعدها که تالار سنگلچ درست شد با آقایان عزت‌الله انتظامی، محمدعلی کشاورز، اسماعیل شنگله و خانم فخری خوروش که کار حرفه‌ای انجام داده بودند، کار کردیم. از آن زمان ما دیگر کمتر تئاتر تلویزیونی کار می‌کردیم. این شروع کاری من بود.

فعالیت در سینما از کی شروع شد؟

سال ۴۱ یا۴۲ بود در فیلم کوتاه «جلد مار». بعد از این فیلم کوتاه دوباره به تئاتر ادامه دادم تا سال ۴۴ که آقای ابراهیم گلستان «خشت و آینه» را ساخت.

برای آن فیلم چطور انتخاب شدید؟

آقای گلستان با فروغ فرخزاد به تماشای نمایش «مرده‌های بی‌کفن و دفن» که آقای سمندریان کارگردانی کرده بود آمدند. از بین بچه‌ها من، آقای محمدعلی کشاورز، منوچهر فرید و زنده‌یاد پرویز فنی‌زاده، را انتخاب کردند. یادم است برای سکانس هشت دقیقه‌ای آقای گلستان حدود ۳۰ جلسه با ما تمرین کرد. تا ما آن بازی اغراق‌آمیز تئاتر را نداشته باشیم و بازی زیر پوستی ارائه دهیم. من همانطور که در تئاتر استاد خودم را شادروان حمید سمندریان می‌دانم در سینما هم آقای گلستان را استاد خودم می‌دانم.

بعد از آن در سال ۴۸ در دو فیلم مطرح آن زمان بازی داشتید . درست است؟

بله . «گاو» و «قیصر».

در «قیصر» کاراکتر خان دایی را بازی کردید که آن زمان از سن خودتان خیلی بزرگتر بود.

بله،  آن زمان ۳۵ سالم بود. یادم است آقای مازیار پرتو که فیلمبردار بسیار توانمندی است من را برای تست، گریم کرد.

در ۳۵ سالگی وارد سینما شدید و شما را شناختند. خودتان تا آن سن تلاشی برای ورود نکردید یا اینکه تلاش می‌کردید اما تا آن زمان اتفاق نیفتاد؟

ما کار تئاتر می‌کردیم . صحبت نخواستن من نبود. بعد از «خشت و آینه» کسی من را دعوت به بازی نکرد تا اینکه آقای مهرجویی برای «گاو» من را انتخاب کرد، سناریو را که خواندم گفتم نقش رنگی ندارد. آقای مهرجویی گفت دادیم به تو که رنگش بدهی. بعد همان سال آقای کیمیایی مرا به دفتر آقای شباویز برای «قیصر» دعوت کرد.

با آقای کیمیایی رفاقت قبلی داشتید؟

نه.

چطور انتخاب شدید؟

آقای کیمیایی تئاترهای من را دیده بود. با آقای کشاورز به دفتر آریانا فیلم رفتیم. قرار بود من نقش فرمان را بازی کنم و آقای کشاورز نقش خان‌ دایی. اما از آنجا که ما هر دو عضو اداره تئاتر بودیم آقای کشاورز نیامد. بعد خواستند آقای جوانمرد بازی کند که مسئول گروه هنر ملی بود و نشد. یک روز من وارد دفتر آقای شباویز شدم تا آقای کیمیایی من را دید گفت الان فهمیدم چه کار کنیم، جمشید نقش خان ‌دایی را بازی می‌کند ناصر ملک مطیعی هم فرمان را بازی می‌کند.

ناصرملک مطیعی آن زمان شهرت زیادی داشت؟

بله او معرف ترین هنرپیشه و پیشکسوت بازیگران سینما بود.

در زمانی، شما به علت حضور در سینما از اداره تئاتر اخراج شدید؟

بله. من استعفا دادم.

چرا ؟ حضور بچه‌های تئاتر در سینما ممنوع بود؟

نه آن زمان در اطراف رئیس تئاتر گروهی در شورا بودند که از من خوششان نمی‌آمد. یادم است وقتی آقای ناصر تقوایی من را برای فیلم «نفرین» خواست که قبل از من یکی از همین آقایان را برای آن نقش انتخاب کرده بود که به نتیجه نرسیده بودند و من را خواستند. بعد برای فیلمبرداری به آبادان و خرمشهر رفتیم . مدتی از بازی من که گذشت مادرم به هتلی که اسکان داشتیم زنگ زد گفت: می‌خواهند تو را اخراج کنند، باید به تهران برگردی.  بعد از آن متوجه شدم همان کس که قرار بود آن نقش را برای آقای تقوایی بازی کند در اداره تئاتر به قول معروف سوسه آمده بود و چوب لای چرخ ما گذاشته بود.

آقای مشایخی شما بازیگری را امری ذاتی می‌دانید یا اکتسابی؟

نه تنها بازیگری بلکه هر کار دیگری از کودکی مشخص است که فرد برای آن کار ساخته شده است یا نه.  شما تصور کنید وقتی برای کودکی یک ماشین اسباب بازی خریده‌اید بعد از چند روز کودک آن ماشین را قطعه قطعه باز می‌کند تا ببیند درون آن چیست. همین بچه اگر درست هدایت شود می‌تواند مهندس یا مکانیک خوبی شود.

یعنی آن جوهره اولیه و ذاتی،  برای بازیگری لازم است؟

بله دقیقا. پسر من نادر که در عرصه موسیقی کار می‌کند، در چهار سالگی با آهنگ‌های بتهوون ارتباط زیادی برقرار می‌کرد و برای ما خیلی عجیب بود. بعدها  هم که دنبال موسیقی رفت در این رشته موفق شد. او از کودکی به این هنر علاقمند بود و ما مجبورش نکردیم که رشته دیگری را دنبال کند.

تنها علاقه  برای  بازیگرشدن کافی است؟

نه . تنها علاقه که کاری را پیش نمی‌برد. مثلا الان من علاقمندم مانند پهلوان تختی شوم آیا بااین علاقه صرف شدنی است؟ هر استعدادی باید در وجود فرد باشد که بتواند آن را پرورش دهد و این مختص به بازیگری هم نیست.

خیلی‌هاداشتن چهره زیبا یا جذاب را برای ورود به دنیای بازیگری امری گریز ناپذیر می‌دانند، حتی بعضی تهیه‌کننده‌ها و برخی کارگردانان. اصولا شما چقدر فیزیک و چهره مناسب را از فاکتورهای مهم بازیگری می‌دانید؟

اگر در بازیگری متکی بر جسم و چهره باشیم عاقبتی نخواهیم داشت اما اگر در پی پرورش روح بازیگری باشیم این روح روز به روز تکامل خواهد یافت و زیباتر خواهد شد. به قول حضرت مولانا عشق‌هایی که از پی رنگی بود، عشق نبود عاقبت ننگی بود . خانم فاطمه معتمدآریا که من احترام زیادی برای او قائلم چهره‌ای معمولی دارد اما وقتی هنرنمایی می‌کند زیباترین زن دنیا می‌شود. هنر بازیگر است که او را زیبا می‌کند.

یادم است ۴۵ یا ۴۶ سال پیش با گروه «هنر ملی» به کارگردانی عباس جوانمرد برای فستیوال تئاتری به پارس رفته بودیم، بهرام بیضایی هم با دونمایش «غروب در دیارقریب» و«قصه ماه پنهان » حضور داشت. من با جمشید لایق در هتل با هم یک اتاق داشتیم. گروه‌های مختلفی از کشورهای مختلف آمده بودند . در تئاتری از ایتالیا خانمی بازی می‌کرد به نام آنامانیانی که چهره زیبایی نداشت. ما قبل از اینکه خواستیم کار را ببینیم پرسیدیم داستان این نمایش چیست؟ گفتند: داستان درباره مزرعه‌ای است که چند جوان در آن کار می‌کنند ، آنا مانیانی نقش زن بیوه‌ای دارد که یکی از آن جوان‌ها که بسیار زیبا و خوش قدو قامت است عاشق او می‌شود.  من به جمشید لایق گفتم کارگردان چرا این زن را برای این نقش انتخاب کرده برای مخاطب باورپذیر نیست که جوانی به او که چهره خاصی ندارد ابراز عشق کند و جمشید هم حرف مرا تایید کرد. نمایش که شروع شد ۵دقیقه از بازی آنا مانیانی که گذشت چنان با احساس و قوی بازی کرد که انگار او زیباترین زن عالم بود . او با هنرش موقعیت را برای مخاطب باورپذیر ارائه داد. این درسی شد که هنوز فراموشش نکردم. بازخاطره دیگری دارم که روزی سرتصویربرداری سریالی بودیم ، یک دختر جوان به من گفت: آقای مشایخی به اعتقاد من زیباترین مرد دنیا آقای الهی قمشه‌ای است ، این دختر اسیر دانش، فهم و شعور این مرد شده بود.

البته چهره بازیگر باید خصیصه‌ای داشته باشد که او را برای مخاطب جذاب کند. درست است؟

خب شما گاهی می‌بینید فلان بازیگر هیچ چهره خاصی ندارد اما وقتی بازی می‌کند برای شما جذاب است. .البته من نمی‌گویم هر کس که خوشگل است بازیگر نیست، چرا که اصلا این حرف غلط است. منظور این است که هر کس خوشکل است فکر نکند بازیگر است . زیبایی آن فرد هنر خداست باید ببیند هنر خودش چیست. برخی از بازیگران بزرگ جهان بوده‌اند که هم چهره زیبایی داشتند هم به لحاظ بازیگری شاخص بوده‌اند مانند جیمز دین.

شما برای ورود به سینما سعی در جلب نظر از راه های غیر حرفه‌ای داشتید؟

ببخشید، من آدم پررویی نبودم. همیشه خجالتی بودم. یادم هست روزی می‌خواستم با خانواده‌ام برای ناهار به منزل پدرم برویم. کاری برایم پیش آمد. نزدیک‌های ساعت ۲ بعد از ظهر به خانه پدرم رسیدیم. به خانمم و بچه‌هایم گفتم اگر آنها ناهار خورده بودند شما بگویید ما رستوران بودیم.  بعد از مدتی پسرم رفت در آشپزخانه به مادرم گفت مامان شمسی ما گرسنه‌ایم. مادرم گفت مگر رستوران نبودید. گفت: نه جمشید جون گفت بگیم رستوران بودیم. مادرم آمد گوش من را گرفت و گفت در خانه پدر خودت هم تعارف می‌کنی؟من هیچ وقت به دفاتر سینمایی نرفتم مگر اینکه دعوتم کرده باشند. هرگز سعی در جلب توجه از راه‌های غیرحرفه‌ای نداشتم.

این کم‌رویی منافاتی با ذات بازیگری ندارد؟

اتفاقا کم‌رو بودن باعث می‌شود آدم بازیگر شود.

چطور؟

چون آدم کم‌رو خیلی خوب حرف‌ها و احساساتی را که در زندگی نتوانسته بروز دهد روی صحنه جاری می‌کند. می‌تواند درونیاتش را در اجرای نقش بروز دهد.

جالب است. نظر متفاوتی است. یعنی حس‌هایی که در وجودش سرکوب شده را روی صحنه تخلیه می‌کند.هر بازیگری که توانسته جذابیت در بازی‌اش داشته باشد یک اکت و کنش خاصی در خود داشته که او را با دیگران متفاوت و برای مخاطب جذاب کرده است. وجه تمایز جمشید مشایخی در بازیگری چه بوده است که توانسته در این سال‌ها به بازیگری ادامه بدهد و مردم هم دوستش داشته باشند؟

من هیچ وجه تمایزی ندارم. من باور کنید هر وقت جلو دوربین می‌روم می‌ترسم. درست مثل لحظه اولی که بازی کردم. وقتی کارگردان می‌گوید: صدا، دوربین، حرکت، ترس تمام وجودم را می‌گیرد. لنز دوربین مثل چشم میلیون‌ها آدم است که نشسته‌اند و به تو نگاه می‌کنند. من کارم تئاتر بود. پس از سال‌ها که از تئاتر دور بودم هادی مرزبان خواست که در نمایش «شب روی سنگفرش خیس» نوشته زنده یاد اکبر رادی بازی کنم. به او گفتم من سال‌ها از تئاتر دور بوده‌ام خواهشم این است که با من تنهایی، یک ماه تمرین کنی تا به بچه‌ها برسم. ابایی ندارم از گفتن این حرف. تئاتر شوخی نیست. من مدتی در سینما بودم و بازی در تئاتر را از دست داده بودم پس باید تمرین می‌کردم تا بتوانم دوباره توانایی‌ام را به دست بیاورم.

البته بازی در تئاتر امروز خیلی به سینما نزدیک شده و دیگر از آن بازی‌های اغراق‌آمیز خبری نیست.

به هر حال بازی روی صحنه تئاتر با سینما و تلویزیون تفاوت زیادی دارد. شما در تئاتر با دست اشاره می‌کنید ولی در سینما با چشم. من الان در سینما هم گاهی خواهش می‌کنم تمرین بیشتری انجام دهیم. ستاره‌ام، کاربلدم و این حرف‌هارا اصلا قبول ندارم.

تعریف شما از ستاره سینمایی چیست؟

ببینید ستاره و هنرمند سینما با هم متفاوتند. در سینمای آمریکا یک عده ستاره شدند اما هیچ وقت به براندو، پاچینو و دنیرو نگفتند ستاره. اغلب ستاره‌های سینمایی جذابیت فیزیکی دارند.

ما در ایران ستاره داریم؟

هستند…(می‌خندد). اما بازیگر توانمند داریم. خانم فاطمه معتمدآریا و پانته‌آ بهرام واقعا هنرمند هستند.

از بازیگران مرد چه کسانی را می‌توانید اسم ببرید؟

پرویز پرستویی، شهاب حسینی، فرهاد اصلانی و خیلی‌های دیگر که الان ذهنم یاری نمی‌کند. با آل پاچینو مصاحبه می‌کنند می‌پرسند ما شنیده‌ایم مارلون براندو برای یک پلان ۳۰ برداشت لازم دارد. چرا؟ پاچینو جواب می‌دهد: او براندو است و باید این طور باشد و این میزان حساسیت را داشته باشد. این دو بازیگر خیلی به هم احترام می‌گذاشتند. یا از رابرت دنیرو می‌پرسند وقتی با براندو بازی می‌کردی چه حسی داشتی؟ می‌گوید زمانی که رو به روی او بازی می‌کنم گویی با خدایان رو به رو هستم. وقتی به براندو می‌گویند تو بزرگترین هنرپیشه هستی جواب می‌دهد این سگ از من بازیگرتر است نگاه کنید وقتی گرسنه است چطور دمش را تکان می‌دهد و ما را گول می‌زند تا به او غذا بدهیم. ادعا نداشتن بازیگران بزرگ همان وجه تمایز آنها با دیگران بوده است.

با کدام یک از کارگردانانی که با آنها کار کردید سلیقه مشترک داشتید؟

چند نفر از دوستان هستند که از کار کردن با آنها لذت می‌برم. مسعود کیمیایی، ناصر تقوایی، بهمن فرمان‌آرا. زنده‌یاد علی حاتمی. از کارگردانان تلویزیون سعید سلطانی و حسن فتحی خیلی به کارشان مسلط هستند.

گویا با علی حاتمی احساس نزدیکی بیشتری داشتید. درست است؟

حاتمی از من شناخت خوبی داشت. یادم هست در «هزاردستان» می‌گفت: جمشید تو خودت دو شخصیت داری. هم رضا تفنگ‌چی هستی هم رضا خوشنویس. چون هم عصبانیت‌های من را دیده بود هم آرامشم را.

بین بازیگرانی که با آنها همبازی بودید کدام‌ پارتنر بهتری بوده؟

خیلی‌ها. اما یادم هست برای فیلم «دادا» خانم فخری خوروش نقش همسر من را آنجا بازی می‌کرد. صحنه‌ای که او را از دار پایین می‌آوردند صحنه حساسی بود. کلوزآپ من را می‌خواستند بگیرند. خانم خوروش بازی را که در کلوزآپ خودش کرد همان بازی را جلوی من انجام داد تا حس من درست باشد. این معرفت است.

شما هم همین‌طور بودید؟

باید از دوستان بپرسید. یک روز سر فیلمی از علی حاتمی بودیم. من با بازیگری در صحنه‌ای بازی داشتم. خدا رحمت کند خود علی جای او نشست و دیالوگ‌ها را گفت و کلوزآپ من را گرفت. تمام که شد من را بوسید گفت جمشید کارت تمام شد می‌توانی بروی. رفتم داخل کانتینر که لباس عوض کنم دستیار حاتمی آمد و گفت باید برگردی. حاتمی گفت: جمشید می‌توانی آن بازی را برای این بازیگر تکرار کنی؟ و من با کمال میل این کار را انجام دادم. در یک کار موفق همه خوب عمل می‌کنند از آبدارچی گرفته تا راننده سرویس.

آن بازیگر این کار را برای شما نکرد اما شما برایش بازی کردید؟

بله. اگر هم برایم بازی می‌کرد قصد خراب کردن کار من را داشت.

هستند کسانی که قصد خراب کردن بازی بازیگر مقابلشان را داشته باشند؟

بله. هنرپیشه‌هایی هستند که در نمای تو کاری می‌کنند که حس بازی‌ات به هم بخورد و در بازی‌ات ضعف ایجاد شود.

جالب است. آقای مشایخی ما چرا بازیگر بین‌المللی نداریم؟

یکی از دلایل مهم زبان است و علت دیگر فضای فرامتنی که بر کلیت سینما حاکم است.

سینمای ایران پتانسیل جهانی شدن دارد؟

حتما دارد. بچه‌های ایرانی ثابت کرده‌اند که در هر رشته‌ای نبوغ دارند. در همه زمینه‌ها اعم از علم، هنر، صنعت و …. حالا اینکه چرا سینما چنین نشده نمی‌خواهم بحث سیاسی کنم. سینمای بین‌الملل و آمریکا دست گروه خاصی است. اما در همان آمریکا فیلمی از ایران می‌رود و جایزه می‌گیرد. شوخی نیست.

شما «جدایی نادر از سیمین» را دیدید؟

بله.

چطور بود؟

همه چیز این فیلم کامل بود. بازیگری، فیلمنامه، کارگردانی و غیره. همه در این فیلم عالی عمل کرده‌اند.

تمایل دارید با اصغر فرهادی کار کنید؟

من هیچ وقت نگفتم با فلان کارگردان کار می‌کنم یا نه. این به تشخیص کارگردان برمی‌گردد.

به نظرم در بازیگری قانون انتخاب شدن اذیت‌کننده است. یعنی تا تو را انتخاب نکنند نمی‌توانی کاری انجام بدهی.

این یک قانون است. کارگردان بر مبنای فیلمنامه نگاه می‌کند ببیند کدام هنرپیشه مناسب است کدام نیست.

فیلم‌هایی که کار کردید را آرشیو می‌کنید؟

نه.

یعنی فیلم‌های خودتان را دوباره نگاه نمی‌کنید؟

نه. کم پیش آمده. درست است که به واسطه دیدن کارت می‌توانی به ضعف‌هایت پی ببری. اما من پیشترها این کار را کرده‌ام و بارها تصویر خود را دیده‌ام. گاهی فیلمم را بعد از مدت‌‌ها دیده‌ام و به خودم گفته‌ام کاش دوباره این نقش را بازی می‌کردم.

مثلا کدام نقش؟

مثلا نقش خان دایی در «قیصر». به سن الان من می‌خورد و به نظرم الان می‌توانستم آن را بهتر بازی کنم. برای اینکه تجربه بیشتری پیدا کرده‌ام. مثلا در «ستایش» شخصیت به من می‌خورد و آن را دوست داشتم البته در عین حال کارگردان و همه عوامل را هم دوست داشتم.

فیلم‌های سینمای ایران را از چه طریقی می‌بینید؟ به سینما می‌روید؟

اغلب دی وی دی آنها را می‌بینم. سینما نمی‌روم. بعضی فیلم‌ها ارزشمندند و برخی با نگاه تجاری ساخته می‌شوند. من همیشه می‌گویم کاری که برای جنبه هنری آن تلاش شده و کیفیت داشته باشد مطمئنا مخاطب خواهد داشت و جذاب خواهد بود. من سینمای مخاطب خاص را قبول ندارم. سینمای هنری و غیره. دلیل هم دارم. شما شنیده‌اید کسی از اشعار حضرت حافظ خوشش نیاید؟ ممکن است آن غزل را خوب نفهمم ولی لذت می‌برم. و به اندازه فهمم برداشتی از آن خواهم داشت. دیوان حافظ بزرگترین اثر هنری است. همه آدم‌ها نسبت به دانش و بینش خود با آن ارتباط برقرار می‌کنند. یک فیلم هم اگر با ارزش‌های هنری ساخه شده باشد هر آدمی با هر جور تفکری با آن ارتباط برقرار می‌کند. اثر هنری خاص وجود ندارد. ذات هنر جذاب است.

به نظر شما مشکل اصلی سینمای ایران در شرایط فعلی چیست که دچار ریزش مخاطب شده است؟

چه کارگردانان با سابقه و چه فیلمسازان جوان درگیر سناریو هستند. به نظر من هنر قصدش این است که انسان را از واقعیت به حقیقت برساند. برای رسیدن به حقیقت باید واقعیت را دید و از آن درس گرفت و خود را اصلاح کرد. به عنوان مثال دروغ گفتن که هم‌اکنون معضل اصلی جامعه ماست یک واقعیت است. فیلمساز باید با فراغ بال طوری این ضعف اجتماعی را نشان دهد که مخاطب از دروغ متنفر شود. وقتی که تیغ سانسور لحظه به لحظه تیزتر می‌شود هنرمند چطور کار کند. مسئولان به فکر موقعیت خودشان هستند نه به فکر هنر. نمی‌دانند که هیچ هنرمندی به مملکت و ملت خودش خیانت نمی‌کند. اگر انتقاد می‌کند در جهت پیشرفت است. نباید دروغ گفت و تصور کرد در یک مدینه فاضله زندگی می‌کنیم. من در روزنامه جام جم یا تهران امروز می‌بینم که با چند تن از اساتید دانشگاه درباره دروغ‌گویی مصاحبه می‌کنند. چرا هنرمند نباید و نتواند به طور صریح به این مسئله ورود کند؟ اگر فیلمسازان خائن بودند که در این مملکت نمی‌ماندند. آنها عاشق ملت خود هستند. دلشان می‌خواهد نقاط ضعف را نشان دهند تا اصلاح صورت بگیرد. دلخوری ندارد. وقتی منتقدی بازی من را در فیلمی می‌بیند و می‌گوید مشایخی به این دلیل بد بازی کرده است که من نباید ناراحت شوم. باید خودم را متوجه نقاط ضعفم کنم. فیلمساز به هر موضوعی می‌پردازد به یک گروهی بر می‌خورد. این مسئله به کلیت سینما ضربه زده است.

پس مشکل سینما این است که دست فیلمساز برای پرداختن به موضوعات مختلف  باز نیست؟

بله. دقیقا. به همین دلیل بیشتر فیلم‌ها خیلی آبکی و پیش‌پاافتاده هستند. بزرگان و متخصصان سینما بیکارند. بزرگان منظورم پیرها نیست. منظورم کاربلدهاست. چه جوان چه پیر. همیشه گفته‌ام که جوانان باید از ما جلوتر باشند. اگر نباشند بدا به حال ما. جوانی که من از او چیز یاد بگیرم معلم من است و لذت می‌برم چیزی از او یاد بگیرم. وقتی او کاری می‌کند که تازگی دارد من را به فکر می‌اندازد. بنده نمی‌توانم پز این را بدهم که سال‌ها جلو دوربین بوده‌ام. اینها حرف است. با ادعا به جایی نمی‌رسیم. بنده همیشه می‌گویم خدایا شکوه هیچ بودن را از من نگیر. وقتی بدانیم که هیچ هستیم آنوقت حرکت می‌کنیم و راکد نمی‌مانیم. الان خیلی وقت‌ها به خودم می‌گویم خیلی از عمرم به بطالت گذشت کاش بیشتر یاد گرفته بودم ، جوان‌ها باید متوجه باشند که اشتباهات ما را تکرار نکنند. حالا که پیر شدم بیشتر مطالعه می‌کنم اما کاش در جوانی پیش استادی رفته بودم و گفته بودم این آثار را برای من تحلیل کن.

بین فیلم‌هایی که کار کردید پیش آمده از حضور در فیلمی پشیمان باشید؟

بله. اما اسم نمی‌برم  که کسی ناراحت نشود. اما بوده که با عشق سر فیلمی رفته‌ام، ابتدا کارگردان ادعاهایی کرده که بعد بازدهی خاصی نداشته است.

مثلا کدام فیلم؟

بی معرفتی است که اسم ببریم. این فیلم‌ها را از یاد برده‌ام و حتی اسمشان در ذهنم نمانده است.

شما به جز بازیگری شغل دیگری برای کسب درآمد داشته‌اید؟

نه نداشته‌ام. نمی‌شود کنار بازیگری شغل دیگری داشت. وقتی سر فیلم یا سریالی هستیم نمی‌توانیم کار دیگری انجام دهیم. بازیگر باید با فراغ بال در جستجو و کنکاش شخصیت باشد. این تمرکز و تحقیق وقت می‌خواهد . مثلا من وقتی نقش کمال الملک را خواستم بازی کنم تحقیقات زیادی انجام دادم. پیش شاگردان این استاد که آن موقع خودشان استاد بودند رفتم. سراغ نوه‌های استاد رفتم. مطالبی که درباره ایشان نوشته شده بود خواندم. سعی کردم نقاشی یاد بگیرم چند تابلو را از کارهای خودم از آن دوران به یادگار دارم.

همیشه برای نقش‌هایتان تحقیق می‌کردید؟

بعضی نقش‌ها می‌طلبند و باید به دنبال آنها رفت. من نقش ناصرالدین شاه را که بازی کردم چندین کتاب درباره او مطالعه کردم تا او را بشناسم . برخی نقش ها در آنها باید وجود دارد که باید در آن قشر کنکاش کرد و آنها را شناخت،  مثلا کاراکتر یک بازاری  یا …

اینکه می‌گویند یک بازیگر خوب خیابانگرد خوبی است. شما هم خیابانگردی می‌کردید؟

بله . ساعت‌ها پیاده روی و کنکاش در مردم و رفتارهای آنها کار همیشگی من بود.

ابراز احساسات مردم زمان شهرت شما، چقدر برایتان جذاب بود؟

مردم ما را شرمنده می‌کنند . در برابر بسیاری از این ابراز علاقه ها تنها می‌توان گفت که من خاک پای شما هستم. حالا وقتی خاک پای مردم هستم عکس گرفتم و محبت کردن به آنها وظیفه‌ام می‌شود. لطف این مردم را نمی‌شود جبران کرد.

زمانی که برای اولین بار عکس خود را بر سردر سینما ها یا پشت جلد مجله‌ها مشاهده می‌کردید چه حسی داشتید؟

طبیعی است که لذت می‌بردم. نمی‌شود به دروغ گفت اثری نداشته است. خوشحال می‌شدم که من را قبول کردند. اما به خودم می‌گفتم وقتی عکست است پس مسئولیتت بیشتر شد . آیا تو لیاقتش راخواهی داشت که این اتفاق بعدا هم رقم بخورد.

کدام شهر ایران را بیشتر بقیه دوست دارید؟

من همه شهرهای ایران را رفته‌ام . هرکدام یک دنیا و سلوک خاص خود را دارند. ایران عاشق‌ترین مردم دنیا را دارد. چند سال پیش برای فیلمبرداری به روستایی نزدیک سمنان رفته بودیم . در باغی فیلمبرداری داشتیم . پیرمردی روستایی آمد و من به او سلام کردم او با خوش‌رویی جواب من را داد. او نمی دانست من بازیگرم . من را به خانه اش دعوت کرد. خانه او همان نزدیکی بود به آنجا رفتیم زیر کرسی در اتاقش نشستیم و برای من شعر خواند و دانه انار به من تعارف کرد . بعد همسرش که من را نمی‌شناخت آمد و به شوهرش گفت چرا نگفتی غذایی در شان مهمان درست کنم . بعد غذا آوردند و هر چقدر گوشت در خورشت بود جلو من گذاشتند و بی نهایت به منی که نمی‌شناختند احترام گذاشتند. این مهمان نوازی مختص به مردم ایران است. این خاطره کفایت می‌کند که متوجه شویم معرفت در تمام شهرهای ایران موج می‌زند. می‌گوید  بگذار بزرگی در نگاه تو باشد نه به آن چیز که می‌نگری.

شما تا به حال سیمرغ بلورین دریافت نکرده‌اید.

در آن دوره جشنواره فجر که من برای «کمال الملک» و «گل‌های  داودی» جایزه بهترین بازیگر مرد را گرفتم، که سیمرغ نبود.

کدام نقشتان را بیشتر دوست دارید؟

من دو نقشم را خیلی دوست دارم یکی کمال الملک و دیگری نویسنده «یه بوس کوچولو» آن نویسنده من را یاد دو نویسنده که با آنها رفاقت داشتم می‌آنداخت. یکی شادروان غلامحسین ساعدی و دیگری هوشنگ گلشیری .

از شخصیت آنها برای آن نقش ایده گرفتید؟

بله. من شخصیت آنها را می‌شناختم . یادم می‌آید در صحنه ای از این فیلم من گفتم بهمن جان دوست دارم عکس گلشیری  در این قفسه کتاب باشد و او به سرعت گفت که عکس را تهیه کنند. این کارگردان واقعا مرد بزرگی است که از کارکردن با او لذت بردم.

این روزها اوقات فراقت خود را چطور می‌گذرانید؟

به قول علی حاتمی همه عمر دیر رسیدیم. من سعی می‌کنم مطالعه کنم . کتاب‌های مختلف می‌خوانم و نشریه «بخارا» را دنبال می‌کنم.

اینکه قرار است در جشنواره فیلم فجر امسال بزرگداشت شما را برگزار کنند چه حسی دارید؟

هیچ حسی.

یعنی خوشحال نشدید؟ تاثیری در روحیه شما ندارد؟

نه . خوشحال نشدم . حتی تردید هم داشتم که باشم یا نه. بیشتر ترجیح می‌دهم به طبیعت بروم موسیقی مورد علاقه‌ام را گوش کنم و کتاب بخوانم.

خواننده مورد علاقه شما کیست؟

بنان، شجریان، ایرج، اکبر گلپا ، من عاشق اینها هستم. با اکبر گلپایگانی همکلاس بودم. هردو به دانشکده افسری رفتیم، هردو هم فرار کردیم.

هنوز هم با او ارتباط دارید؟

متاسفانه چند سالی است که زیارتش نکردم.

با کدام یک از بازیگران و هنرمندان رفاقت و رفت و آمد دارید؟

با مرتضی احمدی، کورش تهامی، شهاب حسینی، محمد حاتمی.

برنامه «هفت» را نگاه می‌کنید؟

گاهی می‌بینم. گاهی هم برنامه «۹۰» را می‌بینم . وقتی نگاه می‌کنم که آدم‌ها با چه رفتار و ادبیاتی با هم صحبت می‌کنند به خودم می‌گویم یعنی ما که ادعای فرهنگ و هنر را داریم هم باید مانند آنها حرف بزنیم و به هم توهین کنیم. وقتی درباره فیلم‌ها و مسائل دیگر صحبت می‌شود متاسف می‌شوم. در نقد بنا نیست چون من از فلان کارگردان خوشم نمی‌آید او را نقد کنم. من باید عاشق سینما و آن کارگردان باشم تا با ادبیات مناسب نقاط ضعف و قوتش رابه او گوشزد کنم . من نقد علی معلم را قبول دارم . او بدون قصد و قرض مطلبی را ارائه می‌دهد . آگاهی و ادب شرط تعامل در نقد کردن و نقدپذیری است.

اگر دوباره به دنیا بیاید باز سینما را انتخاب می‌کنید؟

(می‌خندد) موسیقی را انتخاب می‌کردم. چرا که وقتی سازی را خوب یاد بگیری در تنهایی خود می‌توانی بنوازی و از هنرت ارضا شوی. اما در بازیگری نمی‌توانی برای خود بازی کنی، همیشه متکی به یک جمع دیگر هستی.

چرا تا به حال سعی نکردید سازی را خوب یاد بگیرید؟

بارها خواستم  نواختن سه تار را یاد بگیرم نشده. عشق به موسیقی در ذات بشر است . ما با موسیقی و صدا به دنیا می‌آییم . اولین صدا تپش قلب مادر است بعد لالایی‌های او. به اعتقاد من غم و شادی با موسیقی عجین شده است.

البته همان طور که موسیقی می‌تواند برفردسی تاثیر بگذارد فیلم و سینما هم می‌تواند این کار را بکند مثلا فیلم «سوته دلان» شما.

بله هر هنری جایگاه خودش را دارد اما نمی‌شود منکر شد که موسیقی در طبیعت وجود دارد اما سینما وجود ندارد. جنگل ، دریا، کوهستان و … موسیقی خاص خود را دارند. موسیقی با تاروپود ما ارتباط دارد.

پس به جز سینما موسیقی را انتخاب می‌کردید؟

بله.

اگر روزی از خواب بیدار شوید و ببینید همه زندگی‌تان فیلم بوده، اسم آن فیلم را چه می‌گذارید؟

(فکر می‌کند) هیچ.

«هیچ» نام یک فیلم است.

بله، درست است، می گذاشتم پوچ.

شما پوچ نبودید خودتان را در تاریخ این کشور ثبت کردید . چهره ماندگار شدید.

این لطف شماست. باورکنید وقتی فکرمی‌کنم در برابر این مردم با محبت هیچ کاری نکردم . در برابر خلقت و آفرینش عظیم خدا من چه ارزشی دارم؟ جمشید مشایخی کجای این کهکشان قرار دارد؟

برای سینما چه آرزویی دارید؟

آرزو دارم در سینما به استعداد ها بها داده شود و شایسته سالاری باشد. حق به حق دار برسد . تیغ ممیزی فیلمنامه‌ها کند شود و مسئولین بدانند هنرمند خائن نیست باید به او اعتماد کرد. خیلی ها در طول تاریخ شعر گفته‌اند اما چه تعداد از آنها ثبت شده اند؟ آنها که همواره مدح سلاطین را گفته‌اند هم اکنون قرب و منزلتی ندارند. پس هنرمند باید چشم و وجدان بیدار جامعه خود باشد باید دست هنرمندان اصیل را باز گذاشت.

نوشته مصاحبه محمد کارت با جمشید مشایخی در سوره سینما اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

*آذر ماه سال ۱۳۱۳ در هفت‌فرسخی تهران…

زنده یاد جمشید مشایخی در سال ۱۳۱۳ متولد شد و فرزند ارشد یک خانواده ۹ نفره بود. در محله ای به دنیا آمد که به گفته خود او در هفت‌فرسخی تهران و نامش «پارچین» بود. او درباره محله ای که در آن متولد شده، گفته بود: «در آنجا کارخانجات شیمیایی ارتش برپا بود و پدر من در آنجا شاغل بود. پدرم تحصیلکرده آلمان و سوئد بود و در سمت افسری شیمیست اشتغال داشت.»

مرحوم مشایخی بیش از نیم قرن در تئاتر، سینما و تلویزیون خوش درخشید. سال ۱۳۳۷ با نمایش «وظیفه پزشک» برای نخستین بار روی صحنه رفت، این اولین باری بود که او در عین جوانی نقش یک پیرمرد را ایفا می‌کرد. این تئاتر برگرفته از نمایشنامه «وظیفه پزشک» اثر پیر اندللو بود که علی نصیریان آن را کارگردانی کرد. در اصلِ نمایشنامه یک زن مسن وجود داشت که چون بازیگرهای زن در اداره تئاتر آن زمان، همه جوان بودند کسی نبود که بازی در این نقش را بپذیرد. از این رو نصیریان این نقش را به یک پدر پیر تغییر داد. مشایخی در روایت این داستان بیان کرده بود: «یافتن خانم مسنی که مناسب این نقش باشد تبدیل به یک دردسر شد که البته نصیریان با یک ابتکار نقش مادر (زن مسن) را تبدیل به نقش پدر (مرد مسن) کرد، بعد هم دنبال شخصی می‌گشت که این نقش را به او محول کند. اسماعیل شنگله از من خواست تا خودم را آزمایش کنم و من با این که جوان بودم با اشتیاق نقش پدر را قبول و آن را بازی کردم. مرا گریم کردند، پیر و پدر شدم. این اولین کار صحنه‌ای من پس از استخدام در این اداره بود.»

همین شد که از همان ابتدا جمشید مشایخی لقب «پدر سینمای ایران» را گرفت و در عین جوانی نقش‌هایی با سن بالا را ایفا می‌کرد. خان دایی در فیلم سینمایی «قیصر» یکی از ماندگارترین نقش هایی بود که جمشید مشایخی ایفا کرد. خودش معتقد بود با اینکه در نقش‌های دیگری هم بازی کرده اما این پدر و پدر بزرگ بودنش در فیلم و سریال‌ها بیشتر از کاراکترهای دیگر به چشم مخاطب می آمده و مردم او را در این نقش‌ها دوست داشته‌اند.

وی در یکی از مصاحبه‌های خود در اینباره عنوان کرده بود: «واقعا این طور نبوده که همیشه در نقش پدر یا پیرمرد بازی کرده باشم. درست است که اولین کارم در این عرصه با نقش یک پیرمرد کلید خورد و بعد هم گاهی در این نقش ظاهر می‌شدم، اما همیشه این‌طور نبوده و لابه‌لای چنین نقشی، نقش‌های دیگر هم زیاد داشتم، اما همان‌طور که گفتم شاید به چشم مردم نیامده و به آن توجه نکردند یا نخواستند قبول کنند. من در فیلم‌هایی هم بازی کرده‌ام که پدر یا پدربزرگ نبودم، مثل فیلم‌های «طلوع»، «شازده احتجاب»، «نفرین» و «چشمه»، اما گویا این پدر و پدربزرگ بودن من، بیشتر به چشم مردم آمده و دیده شده است. در سریال «هزاردستان»، رضا تفنگچی یا رضا خوشنویس جوانی است که هنوز پدر هم نشده یا در سریال «عشق گمشده» با این که نقش پدر را داشتم، اما باز شخصیت خاصی بود.»

*وفاداری به صحنه تئاتر

او ۵ سال بعد در فیلم بلند سینمایی «خشت و آینه» ظاهر شد و در دهه ۵۰ خورشیدی در قاب کوچک تلویزیون نیز به ایفای نقش پرداخت. او سینما را با بازی در فیلم سینمایی «خشت و آینه» اثر ابراهیم گلستان آغاز کرد. گلستان او را به سینما معرفی کرد اما این رفتن به سینما باعث نشد که مشایخی تئاتر را رها کند و از آن دل بکند! او سال ها تا زمانی که سن و سالش یاری می کرد روی صحنه تئاتر می رفت. به نوعی تئاتر برای او و هم نسلانش خانه اولشان محسوب میشد. آن ها با تئاتر به دنیای بازیگری آمده بودند و به این راحتی ها از آن دست نمی کشیدند. با اینکه نقش جمشید مشایخی در فیلم «خشت و آینه» کوتاه بود اما بارها از دشواری ایفای این نقش گفته بود. «خشت و آینه» آغاز جریان روشنفکری در سینما بود و جمشید مشایخی، بازیگری نام گرفت که در این جریان فیلمسازی، بازیگری می‌کند.

اما سال ۱۳۴۸ سال خوبی برای حرفه بازیگری جمشید مشایخی بود. در این سال او دو فیلم سینمایی «گاو» و «قیصر» را بازی کرد که هر دو بهترین‌های کارنامه حرفه‌ای شدند.

*بازی در «گاو» به پیشنهاد عزت‌الله انتظامی

«گاو» را به پیشنهاد عزت‌الله انتظامی بازی کرد و در خاطره ای از قبول بازی در این فیلم عنوان کرده بود: «تا سال ۴۸ به بازیگری در تئاتر ادامه دادم تا اینکه روزی آقای انتظامی به خانه من آمد و گفت کارگردان جوانی از خارج به ایران آمده که بسیار با شعور است و می‌خواهد یکی از قصه‌های غلامحسین ساعدی را کار کند. این داستان را قبلا جعفر والی با چند پرسوناژ برای تلویزیون اجرا کرده بود و وقتی به صورت فیلمنامه درآمد شخصیت‌های دیگر داستان وارد قصه شدند. من کار قبلی مهرجویی؛ «الماس ۳۳» را ندیده بودم اما وقتی فهمیدم ساعدی اجازه ساخت داستانش را به او داده، متوجه شدم آدم بزرگی است. وقتی سناریو را خواندم «مش عباس» به نظرم بی‌رنگ آمد که مهرجویی گفت این نقش را مخصوصا به تو داده‌ام. ما این فیلم را در روستایی واقع در ۳۰ کیلومتری جاده رشت به قزوین کار کردیم. همه کسانی که بازی کردند تئاتری بودند و به غیر از من همه تجربه کار اولشان بود.»

در همان سال فیلم دیگری با عنوان «قیصر» برای مسعود کیمیایی بازی کرد. زمانی که پیشنهاد بازی در این فیلم را می پذیرفت قطعا نمی‌دانست قرار است یکی از ماندگارترین نقش هایش را برای مسعود کیمیایی و مقابل دوربین او ایفا کند.

*«خان دایی» با ویژگی‌های جهان پهلوان تختی

او روایت جالبی از بازی در فیلم «قیصر» دارد که در آن می گوید: «کیمیایی من را به اتفاق محمدعلی کشاورز به استودیوی عباس شباویز دعوت کرد. قرار بود در این فیلم من نقش فرمان و کشاورز نقش خان دایی را بازی کنیم. در آن مقطع هر دوی ما بازیگر اداره تئاتر بودیم، نمی‌دانم چه شد که کشاورز برای بازی در این فیلم نیامد. بنابراین با کیمیایی نزد عباس جوانمرد که مسئول گروه هنر ملی بود رفتیم. او هم بازی در فیلم را نپذیرفت. روزی، من به حیاط استودیوی شباویز رفتم و دیدم که کیمیایی، بهروز وثوقی و عباس شباویز کنار هم ایستاده‌اند. کیمیایی به من گفت که جمشید تو نقش خان دایی و ناصر ملک‌مطیعی هم نقش فرمان را بازی کند. در آن مقطع چون علاقه زیادی به جهان پهلوان تختی داشتم و مانند خیلی‌ها عاشق او بودم، برای ایفای نقش خان دایی؛ تختی را الگوی خود قرار دادم. تصور می‌کردم اگر خان دایی را جای جهان پهلوان تختی بگذارم و تختی پیر شود چه شکلی است. با این احساس نقش خان دایی فیلم «قیصر» را بازی کردم. برای درآوردن این نقش خیلی فکر و تحقیق کردم و در ذهن خود، شخصیت و ویژگی‌های جهان پهلوان تختی را به جای خان دایی تداعی کرده بودم.»

*رویارویی کمال‌الملک با جمشید مشایخی در خواب!

سال ۱۳۶۲ علی حاتمی فیلمی در ژانر درام-تاریخی با عنوان «کمال الملک» را مقابل دوربین برد. این فیلم به زندگی کمال الملک؛ نقاش ایرانی می پرداخت که نقش آن به جمشید مشایخی واگذار شد. مرحوم مشایخی در این فیلم در کنار تمام هم‌نسل های خودش یعنی عزت الله انتظامی، علی نصیریان، محمدعلی کشاورز و داوود رشیدی یکی از بهترین بازی های خود را ایفا کرد.

مشایخی در خاطره ای از بازی در این فیلم می گوید: «برای درآوردن این نقش من و زنده‌یاد علی حاتمی به کتابخانه مجلس رفتیم تا بتوانیم هر کتابی درباره استاد کمال‌الملک وجود دارد را امانت بگیریم و مطالعه کنیم. بعد از آن به دیدار شاگردان استاد رفتیم. در آن مقطع، سن آنها بالا بود و یکی از آنها قد کوتاهی داشت و شباهتی هم به استاد کمال‌الملک نداشت. ولی آن قدر محو استادش بود که راه می‌رفت و می‌گفت: «ببینید من مانند کمال‌الملک قدم می زنم یا خیر؟» شاگردان استاد بسیار به کمال‌الملک اعتقاد داشتند و به وی اهمیت می‌دادند. در تحقیق‌ها و جست‌وجوهایی که انجام دادیم توانستیم مطالب و اطلاعات زیادی درباره کمال‌الملک به دست بیاوریم. هم چنین خاطره‌های دو نوه استاد که مسن هم بودند را گردآوری کردیم.»

او در خاطره ای از خود کمال الملک نیز عنوان کرده بود: «شبی خواب دیدم که در یک استودیوی صدابرداری هستم و دوستم مصاحبه‌ای از استاد برایم پخش کرد که صدایش صامت بود. از او پرسیدم که صدا ندارد و دوستم گفت به ژست‌هایش نگاه کن. به ناگهان کمال الملک از پرده جدا شد و به سمتم آمد و من احترام گذاشتم. کمال‌الملک از من پرسید: تو می‌خواهی نقش مرا بازی کنی؟ پاسخ دادم: اگر اجازه دهید. از من پرسید که کار نانوا چیست؟ گفتم: نانوا، نان می‌پزد. وی پاسخ داد که تو نمی‌توانی نقش من را بازی کنی. به او گفتم اجازه بدهید درباره نانوا توضیح می‌دهم. ولی پاسخ داد که نمی‌توانی نقش مرا بازی کنی. به من برخورد و گفتم: شما استاد منحصر به فردی هستید و همه ملت ایران، برایتان احترام قائل هستند. من هم در کارم اندکی تبحر دارم. استاد نگاهی به من انداخت و گفت این درست است و تو می‌توانی نقشم را بازی کنی، ناگهان از خواب پریدم. همسرم پرسید چه اتفاقی افتاده است؟ گفتم می‌خواهم به علی حاتمی بگویم که من این نقش را بازی نمی‌کنم. پرسید چرا؟ آیا نقاشی کرده‌ای که بدانی چیست. بنابراین نزد استادی رفتم تا با هنر نقاشی آشنایی پیدا کنم. به هر حال فیلم را بازی کردم و هنگامی که این فیلم اکران شد با یکی از نوه‌های استاد کمال‌الملک مصاحبه کرده بودند. او گفته بود که جمشید مشایخی مانند پدربزرگم است و این نقش را به درستی بازی کرده است.»

*مشایخی؛ رضا خوشنویسِ «هزاردستان»

یکی از مجموعه‌های سریالی که جمشید مشایخی برای تلویزیون کار کرد، مجموعه دیدنی و خاطره انگیز «هزادستان» ساخته مرحوم علی حاتمی بود که ساخت و پخش آن از سال ۱۳۵۸ تا ۱۳۶۸ به طول انجامید. ماندگارترین تأثیر سریال «هزاردستان» در تاریخ سینمای ایران، ساخته‌شدن شهرک سینمایی غزالی است؛ شهرکی که به گفته خود علی حاتمی، زمان شروعش جوان بوده و وقتی تمام شده به عنوان یک پیرمرد از شهرک بیرون آمده ‌است. این سریال به داستان زندگی رضا خوشنویس که شخصیتی تخیلی مبتنی بر شخصیتی تاریخی به‌نام «کریم دواتگر» است می پردازد که نقش رضا را مرحوم جمشید مشایخی ایفا می‌کرد.

مشایخی در این سریال باز هم با تمام هم‌نسلان خود از جمله عزت‌الله انتظامی، داوود رشیدی، علی نصیریان، محمدعلی کشاورز و پرویز پورحسینی هم بازی بود.

علی نصیریان درباره‌ جمشید مشایخی که کمال‌الملکِ هزاردستان بود، گفته است: «واقعا چقدر زیبا جمشید مشایخی، نقش کمال‌الملک را ترسیم کرد و توانست با روح و جان، شکل و شمایل و روح یک هنرمند ایرانی را به زیبایی تمام با متانت و با ریتم درونی به تصویر بکشد و مجسم کند.»

زنده‌یاد مشایخی نیز در رابطه با این سریال عنوان کرده بود: «سال ۵۸ شادروان علی حاتمی شروع به ساخت این سریال کرد. من و خانم فخری خوروش را جلوی دوربین برد اما به دلیل اینکه خوروش از نظر سنی همخوانی نداشت بازیگر دیگری به جای ایشان دعوت شد. آن زمان مسئولان تلویزیون مدام تغییر می‌کردند و ساخت سریال هزاردستان به تاخیر می افتاد.»

وی درباره مرحوم علی حاتمی و همکاری‌هایی که با او داشته نیز بیان کرده بود: «علی حاتمی ارادت خاصی به مولانا داشت. ایشان اعتقاد داشت که غباری در نگاه به مولانا نشسته است و ما باید با ساخت فیلم هایی با اقتباس از قصه های حضرت مولانا باعث شویم مردم مجدد نگاهی به کارهای این شاعر بزرگ بیاندازند و در این راستا شش تا از قصه‌های مثنوی-معنوی را تبدیل به فیلمنامه کرد و من هم در آنها بازی کردم. علی حاتمی تاریخ را به خوبی می‌دانست و دانش خوب او در تاریخ بود که کارهایی تاریخی اش را تا به امروز ماندگار کرد.»

*اگر برجای من غیری گزیند دوست، حاکم اوست…

«تو اگر عاشق می‌شوی، عاشق روحش بشو. این روح است که تکامل می‌یابد و زیباتر می‌شود. اخلاق است که پیر نمی‌شود. حضرت حافظ می‌گوید: اگر برجای من غیری گزیند دوست، حاکم اوست/ حرامم باد اگر من جان به جای دوست بگزینم.» این جملات را مرحوم جمشید مشایخی می گفت. معتقد بود که عشق اینگونه است و هرگز کهنه نمی‌شود. این عشق در قامت بازیگری نیز برای او معنا می شد اما نمود عشق در فیلم ها را ریاکارانه و گاهی تملق برانگیز، سطحی و مبتذل می دانست. معتقد بود که نویسنده ها یا عشق را به خوبی نمی شناسند و یا تهیه کننده از آن ها می خواهد که اینگونه بنویسند!

مشایخی از آن دست بازیگرانی بود که اگر به نظرش نقشی قابلیت اجرا داشت، می پذیرفت او از کمال الملک تا نقش یک رفتگر را بازی کرد. بزرگی و کوچکی نقش برایش اهمیت نداشت و فقط می خواست در همان نقش های کوچک هم بهترینش باشد. همیشه می گفت: «ما در تئاتر این را یاد گرفته بودیم که نقش خود را جدی بگیریم. اگر آن کاراکتر حقیقی بود که راجع به زندگینامه‌اش تحقیق می‌کردیم و اگر هم خیالی بود سعی می‌کردیم آن را بخوبی از دریچه چشم نویسنده بشناسیم. من در سال ۱۳۵۶ در فیلم «ماهی‌ها در خاک می‌میرند» نقش یک رفتگر را بازی می‌کردم. در خیابان ایران با عزیزی در همین شغل دوست شدم. ایشان من را به منزل برای صرف ناهار دعوت کرد. رفتم و از او بسیار ممنون و متشکر شدم. مدتی به همراه او زباله برای دفن می‌بردم تا نقشم را بهتر درک کنم. آنجا بود که متوجه شدم این حرفه چه ارزشی دارد. ما زباله منزل خودمان را به زور بیرون می‌بریم، اما این عزیزان گرانقدر زباله مردم را به این سو و آن سو می‌برند تا کسب روزی حلال کرده باشند.»

وی در جای دیگری از جدیت کار تئاتر صحبت و گفته بود: «کار تئاتر جدی بود و به همین دلیل هم بازیگران تئاتر بسیار قوی عمل می‌کنند. من از استاد حمید سمندریان خیلی چیزها را یاد گرفتم. ما در مقابل نقشمان مسئولیت داریم و باید متعهدانه عمل کنیم.»

*خاک شو پیش از آن که خاک شوی

امروز؛ ششم آذر ماه برای تئاتر و سینما روز مهمی است. با اینکه جمشید مشایخی دیگر در این سینما حضور فیزیکی ندارد تا با بازی‌هایش غافلگیرمان کند اما باز هم یاد او را در روز تولدش زنده نگه می‌داریم چراکه باور داریم هنر این کشور مدیون او بوده و هست. دوست دارم این متن را با صحبت‌های مرحوم مشایخی درباره زندگی به پایان برسانم، آنجا که می‌گفت: «از دید من زندگی همان چیزی است که بزرگانی همچون فردوسی، حافظ، سعدی، عطار و همقطاران آنها تجربه کرده‌اند. می‌گویند خاک شو پیش از آن که خاک شوی… زندگی یعنی خاک پای مردم شدن و آن بزرگان این کار را انجام داده‌اند…»

نوشته اگر برجای من غیری گزیند دوست، حاکم اوست اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در ابتدای این مراسم عباس یاری روزنامه‌نگار پیشکسوت گفت: برایم حسرت شده بود که ببینیم در چنین سالنی این موج از جمعیت حاضر شدند. خیلی خوشحالم که شاهد این اتفاق هستم و توانستم چنین لحظات شوق‌انگیزی را دوباره در سالن سینما ببینم.

وی ادامه داد: من هم مثل خیلی از شما فیلم «بریکولاژ؛ زندگی نادر مشایخی» را ندیده‌ام و قرار نیست اینجا در مورد نقد فیلم صحبت کنم. با افتخار همیشه شاگردم و با وجود اینکه شاید بیش از ۵۵ سال است که کار مطبوعاتی می‌کنم، باز هم از همه شما یاد گرفتم.

یاری اظهار کرد: نمایش این فیلم و قدم‌های مصمم نادر مشایخی عزیز در این نمایش را به فال نیک می‌گیرم و شاهدم سالن سینما به افتخار او و خانواده بزرگش و به احترام آثار با ارزشی که داشته تا این حد پر از تماشاگر است.

وی عنوان کرد: وقتی از خانواده بزرگ آقای مشایخی می‌گویم حتما جا دارد یادی کنم و برای روح بزرگ مادر گرامی نادر عزیز که همین چند روز پیش به رحمت ایزدی پیوستند، آرزوی آرامش کنم. حتما هم آرامش داشتند چون برای خانواده‌اش ایجاد آرامش می‌کرد.

این منتقد سینما بیان کرد: نادر مشایخی را خارج از ایران بیشتر می‌شناسند. من در وین زمانی که نادر آنجا رهبر ارکستر بود با او دیدار داشتم و دیدم که خیلی‌ها با عشق و احترام بسیار از استاد نادر مشایخی خیلی بیشتر از ایران یاد می‌کنند. آثار او و نوشته‌های موسیقیایی‌اش در خیلی از نقاط دنیا اجرا شده است.

وی ادامه داد: از خانواده‌ای می‌گویم که واقعا هنرپرور بودند از دلش فردی مثل جمشید مشایخی درآمده که برای او واقعا باید یک کتاب نوشت و اصلا نمی‌شود در چند کلمه توصیفش کرد. جمشید مشایخی خارج از آنچه که روی پرده می‌دیدیم آدمی بود که همیشه برای کار خیر پیشقدم بود و مردم به اعتبار او بدون کوچک‌ترین مکثی میلیون‌ها تومان پول برای آن اقدام خیر می‌دادند. این موضوع را شاید افراد خیلی کمی بدانند، اما وقتی جمشید می‌آمد همه مطمئن بودند که یک اتفاق موفق خواهد بود‌.

یاری گفت: یادی کردم از خانم گیتی رئوفی همسر گرامی جمشید مشایخی که الان حتما در این سالن هست. جمشید هم هست، زنده‌یاد گرشا رئوفی هم هست که عضو بزرگی از این خانواده بود. حتما تعداد زیادی از چهره‌های هنری هستند که وابسته به خانواده مشایخی بودند و در دل این خانواده رشد و هنرنمایی کردند و بخش بزرگی از گنجینه های تاریخی و هنری و فرهنگی این ممکلت مدیون حضور باارزش این دوستان است.

وی افزود: اشاره کردم به دیدارم با نادر در خانه یک چهره برجسته دیگری به نام بهروز حشمت، که فردی است که شما در خیابان های وین وقتی راه می‌روید می‌بینید تندیس هایی که در آنجا هست با امضای بهروز حشمت را دارد. پس ما چنین ایرانی هایی را داریم. استاد بزرگی مثل سعید منافی را در وین داریم.

این نویسنده و منتقد بیان کرد: درباره نادر مشایخی خیلی می‌شود صحبت کرد، حتی من یکی از کنسرت هایش را روی سن تالار وحدت دیدم، حضورش، کلامش و دیالوگ هایش از اجرای موسیقی اش جذاب تر بود. افرادی که آنجا بودند می‌توانند شهادت بدهند که چقدر نادر بانمک است و چقدر یک رهبر ارکستر می‌تواند تماشاچی‌اش را تا پایان اجرا سر ذوق نگه دارد.

وی ناکید کرد: برایم باعث افتخار است که این شانس را داشتم و تشکر می‌کنم از دوستانی که‌ این لطف را به من داشتند و من سر سوزنی دینی که به این خانواده بزرگ داشتم، ادا کردم. چون اگر بخواهم در مورد تک تک اعضای این خانواده صحبت کنم باید ساعت ها اینجا باشیم.

در ادامه ویدئوی کوتاهی از جمشید مشایخی و همسرش به نمایش در آمد.

سپس نادر مشایخی روی سن حاضر شد و گفت: خیلی خوشحالم از چیزهای زیبایی که آقای یاری گفتند و از این ویدیوی زیبا را در عرض دو روز ساخته شده است.

وی ادامه داد: اگر بخواهم درباره پدر و مادرم صحبت کنم باید بگویم مهم ترین چیزهایی که در زندگی در مورد رفتار ما ایرانی ها از آنها یاد گرفتم دو چیز بود. مهم ترین چیزی که از پدرم یاد گرفتم این بود که شعر چیست و چه تاثیری در رفتار ما دارد و در فیلم خواهید دید که نظرم چه بود. از مادرم هم یاد گرفتم که موسیقی چه تاثیری روی ما می‌گذارد و موسیقی و شعر با هم چیزی است که رفتار و مکانیک ذهنی ما ایرانی ها را متاثر می‌کند و این مکانیک است که شعر را به وجود می‌آورد.

مشایخی تاکید کرد: به هر حال به اعتقاد من در نحوه ای که ما زندگی می‌کنیم، موسیقی و شعر غیر قابل جدایی است. از من در ایران بارها پرسیدند که شما میخواستید با این موسیقی چه بگویید؟ اعتقاد من این بود که من با موسیقی چیزی نمی‌گویم. من فقط با صوت کار می‌کنم و عاشق زیبایی صوت هستم، اما جالب است که این تاثیر عاطفی که موسیقی می‌گذارد همیشه مشابه است با اعتقادی است که داریم. موسیقی و شعر را نمی‌شود از زندگی ما ایرانی‌ها جدا کرد، جایشان در ایران است و نباید جای دیگری بروند.

این موسیقیدان در ادامه بیان کرد: اولین باری است که فیلمی درباره من ساخته شده ولی خودم نمی‌دانم چیست. این خیلی جالب است، من حرف‌هایی می‌زنم و مسئول حرف‌هایم هستم اما اینکه اینها چطور تفسیر می‌شوند چیزی است که امروز با علاقه آمدم ببینم. آقای توسلیان و آقای حاصلی سرشار از ایده هستند همین الان قبل از ورود به سالن درباره چندین ایده سینمایی صحبت می‌کردند. آگاهی هایی دارند که الان در این شرایط کنونی الزامی است. خیلی خوشحال می‌شوم ببینم که حاصل کار چه شده است.

پس از آن رحمان حاصلی تهیه‌کننده مستند «بریکولاژ؛ زندگی نادر مشایخی» گفت: این فیلم برای من دو موهبت داشت.‌ یکی آشنا شدن با آقای مشایخی و خانواده محترم و عزیزشان و ساخت این فیلم که واقعا افتخار بزرگی است. دوم‌ اینکه در این فیلم دوستانی پیدا کردم که واقعا الان برایم مثل برادر عزیز هستند، که‌ تک‌تکشان عمر پای این فیلم گذاشتند. ساخت این فیلم سه سال طول کشید و با هزینه شخصی و مستقل در راستای اعتلای موسیقی کشورمان ساخته شده است. امیدوارم که ببینید و خوشتان بیاید.

وی در پایان صحبت‌هایش گفت: از خدایار قاقانی عزیزم تدوینگر فیلم خیلی ممنونم که واقعا مثل آفتاب به این فیلم تابیده، از محمود عزیز که باعث شد این فیلم ساخته شود، از عرفان عزیز بابت صداگذاری از عظیم فلاح عزیزم که لوگوی فیلم را طراحی کرده،از ماهان عزیزم که پوستر را طراحی کرده و از خواهرم که همیشه پشتوانه من بوده است، بسیار ممنونم.

نوشته برگزاری مراسم یادبود جمشید مشایخی و همسرش در اکران «بریکولاژ؛ زندگی نادر مشایخی» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

خاطره مشایخی از غلامرضا تختی

جمشید مشایخی درباره زنده یاد «غلامرضا تختی» بیان داشت: یادم می‌آید رستورانی سر کوچه‌مان بود و زنده یاد تختی را آنجا دیدم. با یک دستش روزنامه مطالعه می‌کرد و با دست دیگرش غذا می‌خورد. به خودم اجازه ندادم سلام نکرده از تختی بگذرم زیرا مثل همه مردم ایران که عاشق تختی بوده و هستند من هم او را خیلی دوست داشتم از طرفی هم فکر کردم که او جای خلوتی پیدا کرده است و خلوت او را بهم نزنم به همین دلیل دودل بودم اما دل را به دریا زدم و به او سلام کردم و تختی هم انگار که سال‌هاست من را می‌شناسد ، در آغوشم گرفت و گفت بشنیم و هر غذایی دوست داری بگو برایت بیاورند (این درحالی بود که هنوز کسی من را به عنوان بازریگر نمی‌شناخت) وقتی خداحافظی کردم و از او جدا شدم با خودم گفتم خدایا اگر روزی در کارم شهرتی پیدا کردم ازت می‌خواهم همانند «تختی» فروتن و متواضع باشم و هنوز بعد از سال‌ها لحظه‌ای که تختی را دیدم فراموش نمی‌کنم.

دیدار با ابراهیم گلستان برای «خشت و آیینه»

مشایخی با اشاره به حضورش در فیلم «خشت و آیینه» نیز افزود: روزی ابراهیم گلستان همراه با مرحوم فروغ فرخزاد برای دیدن نمایش مرده‌ها که من در آن ایفای نقش داشتم آمدند و بعد از دین نمایش من را به یک مهمانی دعوت کردند و گفتند می‌خواهند فیلمی بنام «خشت و آیینه» بسازند البته علاوه بر من در این مهمانی آقایان پرویز فنی زاده، محمدعلی کشاورز، منوچهر فرید، اکبر مشکین، مسعود فقیه و جلال مقدم نیز حضور داشتند که با ما صحبت کردند و در نهایت آن فیلم ساخته شد.

وی درباره حضورش در فیلم سینمایی« گاو » نیز گفت: سال ۱۳۴۸ زنده یاد عزت الله انتظامی به منزل من آمد و گفت جوانی بنام داریوش مهرجویی از آمریکا آمده است و می‌خواهد یکی از قصه‌های دکتر ساعدی بنام «گاو» را به شکل فیلم سینمایی درآورد. البته آقای والی این داستان را در تلویزیون به شکل نمایشنامه اجرا کرده بود .

قرار بود من نقش فرمان را بازی کنم

مشایخی با اشاره به اینکه داریوش مهرجویی بعد از «الماس ۳۳» فیلم سینمایی گاو را ساخت، بیان داشت: این فیلم بسیار مورد توجه مردم قرار گرفت و بعدها در جشنواره‌های زیادی درخشید و موفق به کسب جایزه نیز شد. در همان سال (۱۳۴۸) بعد از اتمام فیلمبرداری« گاو»، مسعود کیمیایی برای فیلم سینمایی« قیصر» از من دعوت کرد. در ابتدا قرار بود نقش فرمان را بازی کنم و نقش خان دایی را محمدعلی کشاور ایفا کند که ایشان نیامد و مسعود کیمیایی نقش را عوض کرد و نقش فرمان را به ناصر ملک مطیعی و خان دایی را به من داد و این شروع کار من در سینمای حرفه‌ای بود.

توصیه به جوانان علاقمند به بازیگری

وی درباره توصیه اش به جوانان علاقمند به بازیگری گفت: آنچه که همیشه به جوانان نصیحت کردم و بازهم روی آن تاکید دارم اینکه هیچ چیز از تواضع و فروتنی بالاتر نیست. گاهی با برخی جوانان برخورد می‌کنم متوجه می‌شوم که به خاطر شهرت می‌خواهند وارد این حرفه شوند اما همه ما باید بدانیم زمانیکه هدف شهرت باشد انسان به فساد کشیده می‌شود و هدف یک هنرمند نباید شهرت باشد. هدف از راه هنر باید به جامعه‌ای باشد که به آن خدمت می‌کند و اگر خیلی والا باشد می تواند به جوامع بشری نیز خدمت کند. مانند: حافظ، فردوسی، شکسپیرو دیگر بزرگان جهان.

مشایخی در پایان صحبت هایش بیان داشت: بنده خاک پای ملت ایران بوده، هستم و خواهم بود.

گفتگوی زنده یاد جمشید مشایخی به مدت ۸ ساعت در سال ۱۳۸۷توسط زنده یاد زاون قوکاسیان انجام شده است و فیلم کامل این گفتگو برای ثبت در تاریخ در بخش تاریخ شفاهی موزه سینمای ایران نگهداری می‌شود.

یادآور می‌شود، موزه سینمای ایران به عنوان مجموعه‌ای فرهنگی و تاریخی که روایتگر سیر تاریخ و تحولات سینمای ایران است خود را موظف می‌داند نظرات و دیدگاه‌های سینماگران باتجربه و پیشکسوت را جمع آوری کرده تا نسل‌های آینده با نگاه و مسیر زندگی و نحوه خلق وشکل گیری آثار هنرمندان و صاحب نظران هنر سینما آشنا شوند .

انتشار این مطالب به معنای تایید و یا رد نظر اشخاص نیست و صرفا جنبه پژوهشی و ضبط تاریخ شفاهی داشته وهدف پرداختن به سرگذشت و تاریخ سینمای ایران است.

نوشته ناگفته‌های مرحوم جمشید مشایخی در موزه سینما/ هدف یک هنرمند نباید شهرت باشد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

تندیس بهترین بازیگر مرد برای فیلم «پدر بزرگ» از جشنواره پیونگ یانگ کره شمالی در سال ۱۹۸۸، جایزه بهترین بازیگر نقش اول مرد در سومین دوره جشنواره فیلم فجربرای فیلم «کمال الملک» در سال ۱۳۶۳، برگزیده چهره‌های ماندگار در سال ۱۳۸۵، تندیس شایستگی جشن خانه سینما به عنوان بهترین بازیگر مرد برای فیلم «بانوی من» در سال ۱۳۸۲، تندیس حافظ در چهارمین دوره جشن دنیای تصویر در سال ۱۳۷۹، یادبود بزرگداشت جمشید مشایخی در چهارمین جشنواره فیلم پروین اعتصامی در سال ۱۳۸۷، نشان عبدالحسین نوشین از یازدهمین جشن منتقدان و نویسندگان خانه تئاتر به مناسبت بزرگداشت جمشید مشایخی در سال ۱۳۹۱ و یادبود بزرگداشت حافظ در کاخ اکتشاف فرانسه در سال ۲۰۰۶ از جمله جوایز و یادگاری‌هایی هستند که در اختیار موزه سینما قرار گرفته است.

«گاو»، «کمال الملک»، «گلهای داوودی»، «طلسم»، «سرب»، «روز واقعه»، «بادام‌های تلخ»، «کمیته مجازات»، «طهران روزگار نو»، «خانه‌ای روی آب»، «کاغذهای بی خط»، «آبادان»، «شمعی در باد»، «این ترانه عاشقانه نیست»، «یک گزارش واقعی»، «سیزده ۵۹»، «جرم»، «پدر آن دیگری»، «بن بست وثوق»، «اینجا هم باران می‌بارد» و … از جمله فیلم‌های سینمایی است که وی در آن نقش آفرینی داشته است.

زنده یاد جمشید مشایخی همچنین در سریال‌هایی همچون «هزاردستان»، «میهمان»، «سنگ و شیشه»، «باغ گیلاس»، «سلام به انتظار»، «دو پنجره»، «عیاران»، «پهلوانان نمی‌میرند»، «شب زدگان»، «مادر»، «روشن‌تر از خاموشی»، «بوی گل‌های وحشی»، «تبریز در مه»، «ستایش»، «معمای شاه»، «در جستجوی آرامش» و … نیز حضور داشته است.

جمشید مشایخی در سال ۱۳۱۳ در تهران به دنیا آمد و در ۱۳ فروردین سال ۱۳۹۸ درگذشت.

دست نوشته‌ای از استاد جمشید مشایخی را در زیر می‌خوانیم.

نوشته یادگاری‌ها و اسناد زنده‌یاد جمشید مشایخی به موزه سینما اهدا شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

بزرگداشت علی نصیریان

پس از آن کلیپی از فیلم های علی نصیریان و مصاحبه با این بازیگر پیشکسوت نشان داده شد و علی نصیریان به عنوان یکی از چهره های بزرگداشت این جشن معرفی شد. از احمد مسجد جامعی و محمدحسین لطیفی دعوت شد که روی سن بیایند.

مسحد جامعی گفت: تبریک عرض میکنم هر مراسمی که اهالی سینما جشن می گیرند مبارک است کسانی که چراغ شهر را روشن می کنند.

گوشه گوشه های این شهر شناسنامه متفاوتی دارد. و همه این ها جریانی برای فیلمسازی سازی ایجاد ومی کند و افق های جدید را ایجاد می کند. الگوهای شهر وارد سینما می شود در این شهر شخصیت هایی مانند آقای نصیریان هستند که افتخار سینمای ایران و کشور ایران و شهر تهران است. ما بسیار خوشحال هستیم که در دوره ای زندگی می‌کنیم که این افراد را از نزدیک دیده‌ایم و حرف‌هایشان را شنیده‌ایم. او در مراسمی برنده جایزه اخلاق شده بود. وقتی به او خبر دادم گفت که من خوش اخلاق نیستم. اما او در کار بسار خوش اخلاق و حرفه‌ای است و باید از او یاد بگیریم.

علی نصیریان نیز گفت: از کسانی که این جشنواره را برگزار می کنند سپاسگزارم. این کار بسیار خوبی است هر شهری باید چیزهایی برای جنبه نمایشی و سرگرمی داشته باشد. زیرا نسل های بعد از ما و نسل جوان امروز کارهای بسیار خوبی می سازند. سال گذشته با جوانی کار کردم که کار اولش بود و بسیار درخشید. ما باید خلاقیت‌ها را تشویق کنیم.

نکوداشت جمشید مشایخی

بعد از آن کلیپ زندگینامه زنده یاد جمشید مشایخی با روایت سام مشایخی، پسر آن هنرمند به عنوان نکوداشت نمایش داده شد. بعد از آن با حضور علی نصیریان و هومن سیدی، به پسر جشمید مشایخی هدایا و یادبود آن هنرمند اهدا شد.

برندگان هفتمین دوره جشنواره فیلم شهر در بخش های انیمیشن، سینمایی، ویدئویی و مستند، کوتاه و نیمه بلند به شرح زیر معرفی شدند:

جوایز بخش پویانمایی :

تندیس، دیپلم افتخار و جایزه نقدی بهترین جان بخشی پویانمایی در بخش مسابقه سینمای ایران به مجتبی موسوی برای پویانمایی «آقای گوزن»

تندیس، دیپلم افتخار و جایزه نقدی بهترین کارگردانی پویانمایی در بخش مسابقه سینمای ایران به صادق جوادی برای انیمیشن «روباه»

تندیس، دیپلم افتخار و جایزه نقدی بهترین فیلم پویانمایی در بخش مسابقه سینمای ایران به بهرام عظیمی برای انیمیشن «سیم ششم»

جوایز بخش مستند:

تندیس، دیپلم افتخار و جایزه نقدی بهترین تحقیق و پژوهش مستند در بخش مسابقه سینمای ایران به بابک بهداد برای فیلم «بهارستان خانه ملت»

تندیس، دیپلم افتخار و جایزه نقدی بهترین دستاورد فنی یا هنری مستند در بخش مسابقه سینمای ایران به محمد حسین حیدری و زهره احمد زاده برای تدوین فیلم «مهین»

تندیس، دیپلم افتخار و جایزه نقدی بهترین کارگردانی مستند کوتاه و نیمه بلند در بخش مسابقه سینمای ایران به فاطمه ذواالفقاری برای کارگردانی فیلم «فقدان»

تندیس، دیپلم افتخار و جایزه نقدی بهترین کارگردانی مستند بلند در بخش مسابقه سینمای ایران به محمد حسین حیدری برای فیلم «مهین»

تندیس، دیپلم افتخار و جایزه نقدی بهترین تهیه کننده مستند در بخش مسابقه سینمای ایران به مهدی مطهر برای فیلم «مهین»

تندیس، دیپلم افتخار و جایزه نقدی بهترین اثر با محوریت تهران شناسی و تهران نگاری مستند در بخش مسابقه سینمای ایران به داوود اشرفی برای فیلم «قصه بولوار»

جوایز بخش آثار داستانی کوتاه و نیمه بلند:

تندیس و دیپلم افتخار بهترین فیلمنامه آثار داستانی کوتاه و نیمه بلند در بخش مسابقه سینمای ایران به امین چادگانی برای «برف تابستان»

تندیس، دیپلم افتخار و جایزه نقدی بهترین دستاورد فنی یا هنری آثار داستانی کوتاه و نیمه بلند در بخش مسابقه سینمای ایران به  پویان شعله ور برای تدوین فیلم«مثل بچه آدم»

تندیس، دیپلم افتخار و جایزه نقدی بهترین کارگردانی آثار داستانی کوتاه و نیمه بلند در بخش مسابقه سینمای ایران به آرمان خوانساریان برای فیلم «سایه ی فیل»

تندیس، دیپلم افتخار و جایزه نقدی بهترین فیلم آثار داستانی کوتاه و نیمه بلند در بخش مسابقه سینمای ایران به مریم کوهکن و سوگل شهابی برای تهیه کنندگی فیلم «تشریح»

دیپلم افتخار و تندیس جشنواره بهترین اثر با محوریت تهران شناسی و تهران نگاری مجید اسماعیلی برای فیلم «تلخ»

جایزه ویژه هیات داوران برای نقش آفرینی در آثار داستانی کوتاه و نیمه بلند به دو بازیگر به فرانک کلانتر برای فیلم های «فشار خون» و «لال» و محمد تک زارع برای نقش آفرینی در فیلم «لال»

بزرگداشت مسعود رایگان و رویا تیموریان

پس از آن کلیپی برای بزرگداشت مسعود رایگان و رویا تیموریان نمایش داده شد. و از میترا حجار و منوچهر شاهسواری و پیروز حناچی برای اهدای جوایز دعوت شد. پس از آن رویا تیموریان و مسعود رایگان روی سن دعوت شدند و از آن ها تقدیر شد.

تیموریان: من به اندازه چهل سال حرف دارم و با میکروفون نمی توان به آن رسید. از برنامه هایی که این گونه یادآوری می کنند و ایجاد انگیره می کنند بسیار سپاسگزارم و حضورم امشب برای من باعث افتخار است. شب بزرگی بود اسمم در کنار استاد نصیریان آورده شد.

مسعود رایگان نیز گفت: به یاد دارم شعری از منزوی را که می گفت من همیشه دیر رسیدم شاید هر بار باید با قطار قبلی می آمدم ممنون از شورای شهر و جشنواره شهر که این انتخاب را کردند.

پیروز حناچی شهر دار تهران نیز گفت: جشنواره فیلم شهر همانطور که از اسمش مشخص است به یکی از بزرگترین دستاوردهای بشری است. طبیعتا در این جشنواره‌ها موضوعاتی که به شکل طبیعی دیده نمی‌شوند و یا از چشم عادی شهروندان دور هستند، از چشم ریزبین هنرمندان دور نیستند و مورد توجه قرار می‌گیرد. ما در حوزه هنرهای تجسمی هم تا وقتی شرایط را فراهم نکرده بودیم، این وضعیت را داشتیم. اینکه بتوانیم آستانه زیباشناسی مردم را بالا ببریم و آن‌ها را متقاضی زیبایی بیشتر کنیم یکی از وظایف ماست.

پیروزحناچی ادامه داد: توجه به زیبایی و قبح زشتی در آثار هنری بسیار مهم است. من هیچ وقت قبح دروغ را در فیلم «درباره الی» فراموش نمی‌کنم. هرچند این موضوع در دین ما مورد تاکید قرار گرفته اما در آن فیلم تاثیرش بسیار بیشتر بود. خاطرم هست کتابی با عنوان «میدان توپخانه تهران» درباره این میدان توپخانه چاپ کردیم که بعدها یک هنرمند مستندساز، مستندی با عنوان «میدان بی حصار» براساس آن ساخت و امروز شهرداری تهران به دنبال توسعه این میدان است. به همین دلیل فیلم «زمستان است» که در مورد میدان لاله زار تهران است نیز توسط همان کارگردان و با حمایت شهرداری ساخته شده است.

جوایزبخش بین الملل:

تندیس، دیپلم افتخار و جایزه نقدی بهترین کارگردانی فیلم پویانمایی در مسابقه سینمای بین الملل به مَکس پورتر و رو کو واهاتا برای فضای منفی از کشور فرانسه

تندیس، دیپلم افتخار و جایزه نقدی بهترین کارگردانی فیلم کوتاه و نیمه بلند داستانی به مهدی فِلِیفِل برای فیلم در حال غرق شدن از کشور یونان

تندیس، دیپلم افتخار و جایزه نقدی بهترین کارگردانی فیلم کوتاه و نیمه بلند یه مستند مایکل استورم گلومستین برای فیلم بینهایت ۵۰ متر دورتر است از کشور لهستان

تندیس، دیپلم افتخار و جایزه نقدی بهترین کارگردانی مستند به بلند لیسا اف. جکسون برای کارگردانی فیلم مستند بلند میراث از کشور مکزیک

تندیس، دیپلم افتخار و جایزه نقدی بهترین فیلم بلند مستند به بوریس بِرتروم برای تهیه کنندگی فیلم پناهگاه انسان از کشور دانمارک

تندیس، دیپلم افتخار و جایزه نقدی بهترین کارگردانی فیلم به آندری زویاگینتسف برای کارگردانی فیلم سینمایی بی عشق از کشور روسیه

تندیس، دیپلم افتخار و جایزه نقدی بهترین فیلم سینمایی به هیروکازو کورئیدا برای تهیه کنندگی فیلم دزدان فروشگاه از ژاپن

جوایز بخش ویدئویی:

تندیس، دیپلم افتخار و جایزه نقدی بهترین فیلمنامه بخش فیلم های سینمایی در مسابقه ویدیویی به مریم بحر العلومی برای فیلم «پاسیو»

تندیس، دیپلم افتخار و جایزه نقدی بهترین بازیگر نقش زن بخش فیلم های سینمایی در مسابقه ویدیویی به شیرین یزدان بخش برای فیلم «آکاردئون»

جایزه بهترین بازیگر نقش مرد بخش فیلم های سینمایی در مسابقه ویدیویی به رضا بهبودی برای فیلم «آندرانیک»

تندیس، دیپلم افتخار و جایزه نقدی بهترین دستاورد فنی یا هنری در مسابقه ویدیویی به ایمان کرمیان، حسن نجفی و علی فرشچی فیلم ویدیویی«اینجا خانه من است

تندیس، دیپلم افتخار و جایزه نقدی بهترین کارگردانی در مسابقه ویدیویی به خیرالله تقیانی برای فیلم ویدیویی «اینجا خانه من است»

تندیس، دیپلم افتخار و جایزه نقدی بهترین اثر با محوریت تهران شناسی و تهران نگاری در مسابقه ویدیویی به حمید نعمت الله برای فیلم «بیا از گذشته حرف بزنیم»

جوایزبخش سینمای ایران:

تندیس، دیپلم افتخار و جایزه نقدی بهترین فیلمنامه به هومن سیدی برای فیلمنامه «مغزهای کوچک زنگ زده»

تندیس، دیپلم افتخار و جایزه نقدی بهترین بازیگر نقش زن به ژاله صامتی برای ایفای نقش در فیلم سینمایی «در وجه حامل»

تندیس، دیپلم افتخار و جایزه نقدی بهترین بازیگر نقش مرد به نوید محمد زاده برای ایفای نقش در فیلم سینمایی «مغزهای کوچک زنگ زده»

دیپلم افتخار بهترین دستاورد فنی یا هنری به فرید ناصر فصیحی برای جلوه های ویژه فیلم سینمایی «چهارراه استانبول»

تندیس، دیپلم افتخار و جایزه نقدی بهترین دستاورد فنی یا هنری به پیمان شادمانفر برای فیلمبرداری فیلم سینمایی «مغزهای کوچک زنگ زده»

تندیس، دیپلم افتخار و جایزه نقدی بهترین کارگردانی به هومن سیدی برای کارگردانی فیلم سینمایی «مغزهای کوچک زنگ زده»

تندیس و دیپلم افتخار بهترین فیلم به سعید سعدی برای تهیه کنندگی فیلم سینمایی«مغزهای کوچک زنگ زده»

تندیس و دیپلم افتخار بهترین اثر با محوریت تهران شناسی و تهران نگاری به مصطفی کیایی برای فیلم «چهارراه استانبول»

در این مراسم افرادی همچون: پیروز حناچی شهردار تهران، سعید اوحدی رئیس سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران، محمدمهدی طباطبایی نژاد معاون نظارت و ارزشیابی سازمان سینمایی، علی نصیریان، منوچهر شاهسواری مدیرعامل خانه سینما، احمد مسجدجامعی عضو شورای شهر، محمدرضا فرجی مدیرکل سینمای حرفه ای ، حسن خجسته، مسعود رایگان، رویا تیموریان، هومن سیدی، میترا حجار، بهرام عظیمی، محمدرضا شفیعی، نرگس آبیار، ژاله صامتی، رضا بهبودی، حسین فرح بخش، افشین هاشمی، علیرضا زرین دست، مسعود نجفی، دنیا مدنی، مجید اسماعیلی پارسا،حبیب اسماعیلی،شیرین یزدان بخش،حبیب رضایی،محمد حسین لطیفی،مصطفی کیایی،مریم بحر العلومی،نرگس آبیار،آزاده موسوی و کورش عطایی حضور داشتند.

نوشته اختتامیه هفتمین جشنواره فیلم شهر برگزار شد/ شب ویژه نصیریان و نکوداشت مشایخی + لیست کامل برگزیدگان اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در ابتدای مراسم هاشم میرزاخانی دبیر این جشنواره ضمن تاکید بر شعار هفتمین جشنواره فیلم شهر  مبنی بر شهروند مسئول، شهر سالم گفت: این جشنواره از ۲۶ تیرماه کار خود را آغاز می‌کند. آیین افتتاحیه این جشنواره نیز ساعت ۲۰:۳۰ روز چهارشنبه ۲۶ تیر همزمان با افتتاح سالن چندمنظوره پردیس ملت برگزار خواهد شد. همچنین گالری تجسمی شهر نیز به عنوان مدیوم پیام‌رسان شهری افتتاح خواهد شد که ۵۵ هنرمند نقاش و عکاس با رویکرد پیام‌رسان شهری، آثار خود را به نمایش می‌گذارند که همان روز ساعت ۱۹ افتتاح خواهد شد.

وی با اشاره به بخش‌های مختلف جشنواره و اینکه ۹ هیات انتخاب و داوری، آثار را انتخاب کردند، گفت: ۱۶۶ اثر از ایران در بخش ملی و ۳۱ اثر بین‌المللی به بخش داوری معرفی شدند. در بخش ملی، ۴۴ انیمیشن، ۱۶ مستند کوتاه، ۷ مستند کوتاه، ۴۲ داستانی کوتاه، ۷ مستند بلند، ۹ اثر ویدئویی، ۱۸ سینمایی و ۱۰ سریال به بخش مسابقه سینمای ایران راه یافتند. همچنین ۲۰ اثر در بخش محله حضور خواهند داشت. در بخش بین‌الملل نیز ۵ انیمیشن، ۱۲ مستند، ۸ اثر داستانی کوتاه و ۶ فیلم بلند داستانی حضور دارند. تلاش کردیم آثار حوزه بین‌الملل با رویکرد و ملاحظات شهری دیگر کشورها پذیرفته شدند که از روز پنجشنبه ۲۷ تیرماه نمایش آنها در پردیس ملت آغاز می‌شود.

میرزاخانی به برگزاری مراسم بزرگداشت‌های این جشنواره اشاره کرد و افزود: آیین نکوداشت جمشید مشایخی با حضور خانواده ایشان در افتتاحیه جشنواره فیلم شهر برگزار خواهد شد. همچنین مراسم بزرگداشت اساتید علی نصیریان، داریوش اسدزاده، مسعود رایگان، رویا تیموریان و پروانه معصومی در افتتاحیه و اختتامیه جشنواره برگزار می‌شود.

وی در ادامه بیان کرد: خادمان شهرها را نباید فراموش کرد و به همین دلیل از چهار چهره شاخص خادمان شهری نیز تقدیر خواهد شد.

در ادامه این مراسم ، از پوستر بزرگداشت‌های این جشنواره توسط اهالی رسانه رونمایی شد.

میرزاخانی درباره هیات انتخاب و داوری گفت: در بخش محله، شبنم قلی‌خانی، داریوش یاری و هادی مقدم دوست آثار را انتخاب و داوری کردند. در این بخش دو تندیس و در مجموع هفت دیپلم افتخار در افتتاحیه اهدا می‌شود. در بخش مسابقه تبلیغات سینمای ایران، مسعود نجابتی، آرش معیریان و ساعد نیک‌ذات داوری برعهده داشتند و در این بخش ۵ تندیس اهدا خواهد شد.

وی افزود: در بخش سریال‌های تلویزیونی، سیدعلی حمیدی، امیر بوالی و رحمان سیفی آزاد داوری خواهند کرد. در بخش مسابقه فیلم‌های کوتاه و نیمه‌بلند، نرگس آبیار، احمد ضابطی جهرمی، محمدعلی فارسی، علیرضا گلپایگانی، محمدرضا شفیعی، مصطفی کیایی و هومن بهمنش داوری می‌کنند. در بخش آثار سینمایی و ویدئویی، حسین کرمی، محمدمهدی عسگرپور، محمود کلاری، پرویز شیخ‌طادی و حبیب رضایی داوری خواهند کرد و در این بخش‌ها ۷ تندیس اهدا خواهد شد.

میرزاخانی درباره داوران خارجی نیز اظهار کرد: در بخش بین‌الملل، پوران درخشنده و پیمان معادی به همراه سوراو سرنگی فیلمساز اهل جنوب آسیا، جردن هالندر فیلمساز هلندی و عباس یوسفی فیلمساز سوری داوری اثار را برعهده دارند.

وی در مورد مراسم اختتامیه بیان کرد: مراسم اختتامیه ۳۱ تیرماه ساعت ۱۷ در تالار وحدت با حصور مدیران شهری و سینمایی برگزار خواهد شد.

دبیر جشنواره شهر درباره پویش شهروند مسئول بیان کرد: این پویش با رویکرد عکس برای شهروندان فعال خواهد شد.

میرزاخانی در پایان نشست خبری در پاسخ به خبرنگاری که درباره خارج کردن فیلم «یادم تو رو فراموش» از بخش مسابقه جشنواره پرسید، گفت: این موضوع سوتفاهمی بود که رفع شد و این فیلم نیز در هفتمین جشنواره فیلم شهر حضور خواهد داشت.

نوشته آیین نکوداشت جمشید مشایخی و بزرگداشت سینماگران در جشنواره/ تقدیر از خادمان شهر اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سیدعباس صالحی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، محمدرضا جعفری جلوه مدیر شبکه دو سیما، حسین انتظامی سرپرست سازمان سینمایی، علی‌اصغر کاراندیش معاون توسعه مدیریت و منابع و سید مجتبی حسینی معاون هنری وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، احمد مسجدجامعی رئیس کمیته فرهنگی شورای اسلامی شهر تهران، منوچهر شاهسواری مدیرعامل خانه سینما، حمیدرضا نوربخش مدیرعامل خانه موسیقی، علیرضا تابش مدیرعامل بنیاد سینمایی فارابی و شهرام گیل‌آبادی مدیرعامل خانه تئاتر از مدیران سینمایی و هنری حاضر در این مراسم بودند.

هنرمندانی همچون علی نصیریان، قطب‌الدین صادقی، لیلا حاتمی، اصغر همت، علی دهکردی، نادر طریقت، فرشته طائرپور، ایرج راد، حسن فتحی، داریوش فرهنگ، لاله اسکندری، رضا بنفشه‌خواه، داریوش اسدزاده، ابوالفضل پورعرب، بهزاد فراهانی، همایون اسعدیان، اکبر زنجانپور، منیژه محامدی، سیاورش طهمورث، سعید داخ، امیریل ارجمند، جمشید گرگین، پرویز پورحسینی، کوروش زارعی، هادی مرزبان، شهرام کرمی، اسماعیل خلج، محرم زینال زاده، مهدی شفیعی، حسن پورشیرازی، پرستو صالحی، محمد حاتمی، محمد شیری، حبیب رضایی و… هم برای بدرقه جمشید مشایخی در این مراسم حضور داشتند.

در حاشیه این مراسم در بلوار شهریار، جمعیت هلال احمر استان تهران با برپایی «ایستگاه مهربانی زنده‌یاد استاد جمشید مشایخی» پذیرای کمک‌های مردمی برای سیل‌زدگان است.

پس از قرائت قرآن عباس سجادی مجری مراسم با قطعه شعری درگذشت کمال‌الملک سینمای ایران را به جامعه هنری تسلیت گفت.

قرار بود اولین سخنران این مراسم وزیر ارشاد باشد که در مراسم نیز حضور داشت اما به جهت بارندگی و شرایط نامساعد هوا اعلام شد سیدعباس صالحی برای جلوگیری از طولانی‌تر شدن مراسم و معطل نماندن مردم زیر باران، تصمیم به لغو سخنرانی خود گرفته است.

آخرین وصیت مشایخی

در ادامه شهرام گیل‌آبادی در سخنانی کوتاه گفت: فقدان بارز عشق و محبت زنده‌یاد جمشید مشایخی به مردم، برای خانواده بزرگ تئاتر جبران‌ناپذیر است.

وی افزود: آخرین وصیت مشایخی این بود که باید قلبمان را بشوییم و در خدمت مردم باشیم. ما نیز باید یاد بگیریم در کنار مردم باشیم و خانواده تئاتر به خود می‌بالد در شرایط سخت در کنار مردم باشد و در شرایط سختی که مردم ما امسال شروع کردند کنارشان باشند.

درخواست نامگذاری خیابان به نام «مشایخی»

ایرج راد رئیس هیأت مدیره خانه تئاتر سخنران بعدی مراسم بود که در سخنانی گفت: دردانه دیگری از عالم هنرهای نمایشی از میان ما رفت. عزیزانی که سال‌ها عاشقانه برای هنر کار کرده‌اند از میان ما می‌روند و مشایخی نیز رفت.

وی افزود: صحنه تئاتر برای او صحنه مقدسی بود و با عشق کار می‌کرد و همیشه می‌گفت خاک پای مردم ایران است و بیش از ۶۰ سال از عمر خود را وقف هنر کرد.

این بازیگر تئاتر و سینما ادامه داد: جمشید مشایخی در تاریخ هنر و تئاتر کشور زنده و جاویدان خواهد بود. باید مکان‌هایی به نام این بزرگان نام گذاری شود، مانند سینماها، یا محلاتی که این هنرمندان در آن زندگی می‌کنند. خواسته‌ایم تا خیابان «ج» هم که محل زندگی جمشید مشایخی بود به نام این هنرمند نامگذاری شود.

مشایخی نان به نرخ روز نخورد

منوچهر شاهسواری مدیرعامل خانه سینما نیز در این مراسم گفت: جمشید مشایخی نان به نرخ روز نخورد بلکه نان به خون جگر خورد که ماندگاری هنر این مملکت جز به خون دل امکان‌پذیر نیست.

وی افزود: او از آن‌ها بود که ماه را از آسمان با گیسوی هنر خود به زمین کشید. سپاسگزار همه کسانی هستیم که در این سال‌ها در دوره بیماری این هنرمند از وی پرستاری کردند.

کسی جای جمشید مشایخی را نمی‌گیرد

علی نصیریان بازیگر پیشکسوت سینما، تئاتر و تلویزیون سخنران بعدی این مراسم بود که در سخنانی گفت: پیش از هر چیز از مردم قدرشناس برای حضور در این مراسم تشکر می‌کنم.

این بازیگر پیشکسوت در ادامه و در حالی که از شدت گریه منقلب شده بود، خطاب به پیکر جمشید مشایخی گفت: آقای مشایخی در درگذشت آقای رشیدی گفتم که انتظار نداشتم بیایم اینجا برای این مراسم؛ من انتظار داشتم با تو، انتظامی و رشیدی روی صحنه برویم و نمایش اجرا کنیم. این روزها حال خوشی ندارم، همسرم را از دست دادم و بعد رشیدی، انتظامی و حالا مشایخی که این‌ها ضربه‌های بزرگی بر پیکر من بود.

وی ادامه داد: ما تئاتر را در کشور راه انداختیم و با مشایخی در سال ۱۳۳۶ آشنا شدم، این هنرمند در چند دوره رشد کرد. اول دوره تئاتر تلویزیونی در تلویزیون خصوصی بود و همه هنرمندان قدیمی با هم شروع به کار کردند و مشایخی در آن دوران بسیار خوش درخشید. دوران بعدی تئاتر سنگلج بود و دوران بعدی سینما و تلویزیون بود که آثار بسیار خوبی را ارائه کرد، این هنرمند در هر دوره‌ای درخشید و پخته‌تر شد. مشایخی در فیلم «گاو» بسیار خوش درخشید هرچند نقش کوچکی داشت و چقدر زیبا و ظریف این نقش را اجرا کرد.

نصیریان افزود: مشایخی کمال‌الملک را زنده کرد و به تصویر کشید. او یکی از ۵ ستون هنرهای نمایشی ایران بود و با رفتن این هنرمندان، این هنر سست می‌شود، اگرچه بسیاری هنرمندان با استعداد و خلاق داریم اما کسی جای جمشید مشایخی را نمی‌گیرد.

این بازیگر پیشکسوت در پایان تأکید کرد: مشایخی علم عشق را از دفتر نیاموخت بلکه خودجوش به آنچه می‌خواست رسید.

هنرمندی که پهلوانی را زندگی کرد

محمدرضا جعفری جلوه مدیر شبکه دو سیما نیز در ادامه این مراسم در سخنان کوتاهی ضمن اشاره به منش و اندیشه جوانمردانه جمشید مشایخی تأکید کرد: این هنرمند پهلوانی را نه بازی که زندگی کرد.

وی ادامه داد: تسلیت ما در صدا و سیما و رسانه ملی را بپذیرید و ما به شما هنرمندان و خانواده آن مرحوم تسلیت می‌گوئیم. امروز با این سیل دهشتناک روز کمک مردم به مردم است و مشایخی همیشه کمک‌یار مردم بود.

حمیدرضا نوربخش مدیرعامل خانه موسیقی نیز ضمن تسلیت در سخنانی گفت: با آغاز سال نو مردم درگیر سیل ویرانگر شدند و در آخر نیز استاد جمشید مشایخی را از دست دادیم. همه می‌دانند این هنرمند چه منش و شخصیتی داشت، ما باید از این هنرمند درس جوانمردی یاد بگیریم.

وی افزود: متأسفانه این اواخر در فضای مجازی با برخوردها و کلماتی استفاده کردند که درست نبود. چون استاد مشایخی عاشق آواز و غزل بود، به یادش چند بیت می‌خوانم.

پدرم از این حضور خوشحال است

در ادامه این مراسم سام مشایخی فرزند زنده‌یاد جمشید مشایخی در سخنانی گفت: دوست داشتم از مردم مهربان که قدر هنر و هنرمند را می‌دانند تشکر کنم، بی شک پدرم خیلی خوشحال است که شکوه حضور مردم را می‌بیند.

وی افزود: پدر همیشه می‌گفت که خاک پای مردم است، هرچند خیلی‌ها به این حرف وی ایراد می‌گرفتند. خیلی دوست دارند بگویند جمشید مشایخی کمال الملک سینمای ایران است، اما جمشید مشایخی، جمشید مشایخی سینمای ایران است، ما در عرصه نقاشی کمال‌الملک داشتیم.

این مراسم با برگزاری نماز میت بر پیکر جمشید مشایخی به امامت حجت الاسلام سیدمحمود دعایی به پایان رسید.

پیکر زنده‌یاد مشایخی در قطعه هنرمندان بهشت زهرا (س) به خاک سپرده شد.

منبع: خبرگزاری مهر

نوشته مراسم تشییع پیکر کمال‌الملک سینمای ایران برگزار شد/ نصیریان: کسی جای جمشید مشایخی را نمی‌گیرد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

«هنرمندان عزیز و هنردوستان گرامی

هماهنگونه که مطلع هستید، کمال الملک هنر ایران از میان ما پر کشید و به سوی معبود شتافت. اما اخلاق و منش پهلوانی او در خاطر همه ایرانیان هنردوست نقشی ماندگار است.

فقدان جبران ناپذیر این هنرمند را خدمت جامعه هنری و عموم مردم ایران تسلیت می گوییم.

ستاد برگزاری مراسم بدرقه با پیکر ایشان، متشکل از خانه تئاتر، خانه سینما، اداره کل هنرهای نمایشی، سازمان سینمایی، شهرداری تهران، پلیس راهور تهران و بنیاد رودکی ضمن دعوت از هنرمندان و هنردوستان کشور برای برگزاری هر چه باشکوه تر این مراسم، موارد زیر را به اطلاع می رساند:

– مراسم تشییع پیکر استاد جمشید مشایخی، ساعت ۹:۳۰ روز شنبه ۱۷ فروردین ۹۸ از محوطه تالار وحدت انجام خواهد شد.

– مراسم اقامه نماز بر پیکر استاد در محل تشییع انجام خواهد شد.

– جهت سهولت آمد و شد خیابان استاد شهریار، حد فاصل خیابان خارک تا خیابان حافظ از ساعت ۸ تا پایان مراسم برای وسایل نقلیه مسدود خواهد بود.

– در این مراسم تعدادی از هنرمندان پیشکسوت سخنان کوتاهی در رابطه با استاد مشایخی ایراد خواهند کرد.

– تعداد مکفی اتوبوس جهت آمد و رفت به بهشت زهرا برای شرکت کنندگان در نظر گرفته شده است.

– پیکر استاد جمشید مشایخی در قطعه هنرمندان بهشت زهرا به خاک سپرده خواهد شد.

– مراسم ترحیم زنده یاد جمشید مشایخی روز سه شنبه۲۰ فروردین ماه ساعت ۱۶ تا ۱۷:۳۰ در مسجد جامع شهرک غرب، واقع در میدان صنعت، خیابان فرحزادی برگزار خواهد شد.

ستاد برگزاری مراسم در پایان لازم می داند از تلاش های پزشکان و پرسنل بیمارستان های آتیه و عرفان طی مدت بیماری استاد جمشید مشایخی قدردانی کند.

ستاد برگزاری مراسم بدرقه با پیکر استاد مشایخی»

نوشته جزییات مراسم تشییع پیکر و ترحیم جمشید مشایخی اعلام شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

«بازگشت همه به سوی خداوند مهربان است

استاد جمشید مشایخی، همانا جای شما در هنر این سرزمین بسیار خالی خواهد بود.

شش دهه حضور سنجیده، تحسین برانگیز و ثبت خاطرات ارزشمند شما برای هنر این سرزمین را فراموش نخواهیم کرد.

سازمان سینمایی حوزه هنری، درگذشت این هنرمند گرانمایه را به جامعه هنری کشور و خانواده محترم ایشان،  تسلیت می گوید و برای روح آن مرحوم آرامش و آمرزش و برای خانواده ایشان صبر و شکیبایی از درگاه خداوند متعال خواستار است.»

نوشته پیام تسلیت سازمان سینمایی حوزه هنری در پی درگذشت جمشید مشایخی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

این هنرمند تا به امروز ایفاگر نقش‌های متفاوت و ماندگاری در ژانرهای و سبک‌های مختلفی در سینما و تلویزیون بوده و با کارگردانان برجسته‌ای در طول تاریخ سینما همکاری کرده است. از جمله آثاری که او در آنها ایفای نقش کرده است، می‌توان به بازی در فیلم‌های «گاو»، «خانه عنکبوت»، «کمال‌الملک»، «گل‌های داودی»، «آوار»، «پدربزرگ»، «طلسم»، «سرب»، «روز واقعه»، «جرم» و «سیزده ۵۹» و سریال‌های تلویزیونی «هزاردستان»، «داستان‌های مولوی»، «امام علی (ع)»، «پهلوانان نمی‌میرند» و «ستایش» اشاره کرد.

مشایخی در دوران فعالیت هنری خود دو سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مرد را در جشنواره فیلم فجر به ترتیب برای فیلم‌های «کمال‌الملک» و «گل‌های داودی» دریافت کرد.

جزئیات مراسم تشییع

پیکر جمشید مشایخی بازیگر پیشکسوت سینما و تلویزیون شنبه ۱۷ فروردین ساعت ۹:۳۰ صبح  از مقابل تالار وحدت تشییع می شود.

پیام تسلیت رئیس جمهور

متن پیام حسن روحانی رئیس جمهوری اسلامی ایران به این شرح است:

«بسم الله الرحمن الرحیم

انا لله و انا الیه راجعون

درگذشت هنرمند پیشکسوت و چهره ماندگار عرصه فرهنگ و هنر کشورمان، مرحوم جمشید مشایخی موجب اندوه و تأثر فراوان گردید.

این هنرمند صاحب سبک سینما، تئاتر و تلویزیون، با ایفای نقش‌های متفاوت و ارزشمند و نیز مشارکت خلاقانه و اخلاقی در فعالیت‌های اجتماعی، کارنامه‌ای درخشان و نامی نیک از خود به یادگار گذاشت؛ محبت او در دل مردم نشست و الگویی شایسته برای هنرمندان کشورمان به‌ویژه جوانان، به صحنه آورد.

اینجانب با تجلیل از یک عمر خدمات فرهنگی و هنری استاد مشایخی، ضایعه فقدان ایشان را به مردم هنردوست ایران، اصحاب فرهنگ و هنر، دوستداران و به‌ویژه خانواده محترم آن مرحوم تسلیت می‌گویم و از درگاه خداوند متعال برای ایشان رحمت واسعه الهی و برای عموم بازماندگان صبر و اجر مسألت دارم.

حسن روحانی
رئیس جمهوری اسلامی ایران»

پیام تسلیت وزیر امور خارجه

در پیام دکتر جواد ظریف وزیر امور خارجه آمده است:

خبر درگذشت هنرمند مردمی و محبوب مرحوم استاد جمشید مشایخی موجب تأثر گردید.

این ضایعه بزرگ را به خانواده آن مرحوم، جامعه هنری کشور و مردم شریف و هنرپرور ایران تسلیت گفته، رحمت الهی برای آن فرهیخته ارجمند که عمری را در راه هنر فاخر، متعهد و مردمی سپری کرد از خداوند بزرگ مسألت می‌نمایم.

پیام تسلیت وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی

در پیام سید عباس صالحی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی آمده است:

درگذشت هنرمند مردمی و پیشکسوت عرصه سینما و تلویزیون، مرحوم جمشید مشایخی موجب تالم و تاسف فراوان گردید.

این چهره ماندگار و برجسته بازیگری در بیش از شش دهه فعالیت حرفه ای خود، در نقش هایی متفاوت و اثرگذار، خاطرات فراوانی در ذهن و ضمیر مردم عزیز کشورمان به یادگار گذاشت و همواره در کنار مردم و برای مردم ایفای نقش می کرد.

اینجانب فقدان این هنرمند محجوب و محبوب را به همه علاقه مندان وی و اهالی فرهنگ و هنر و نیز خانواده گرامی آن مرحوم بویژه فرزندان عزیزش صمیمانه تسلیت می گویم.

از خداوند متعال در ایامی که شمیم بعثت نبوی در بهار طبیعت جسم و جان ما را عطرآگین نموده است، برای روح آن عزیز از دست رفته آرامش ابدی و علو درجات و برای بازماندگان معزز صبر و شکیبایی آرزومندم.

پیام تسلیت رئیس سازمان سینمایی

در پیام حسین انتظامی رئیس سازمان سینمایی آمده است:

کمال الملک سینمای ایران از میان ما پر کشید. اما اخلاق و منش پهلوانی او در خاطر همه ایرانیان هنردوست نقشی ماندگار است.

پیام تسلیت سازمان سینمایی حوزه هنری

در پیام تسلیت سازمان سینمایی حوزه هنری آمده است:

«بازگشت همه به سوی خداوند مهربان است

استاد جمشید مشایخی، همانا جای شما در هنر این سرزمین بسیار خالی خواهد بود.

شش دهه حضور سنجیده، تحسین برانگیز و ثبت خاطرات ارزشمند شما برای هنر این سرزمین را فراموش نخواهیم کرد.

سازمان سینمایی حوزه هنری، درگذشت این هنرمند گرانمایه را به جامعه هنری کشور و خانواده محترم ایشان،  تسلیت می گوید و برای روح آن مرحوم آرامش و آمرزش و برای خانواده ایشان صبر و شکیبایی از درگاه خداوند متعال خواستار است.»

پیام تسلیت مدیرعامل بنیاد سینمایی فارابی

در پیام علیرضا تابش مدیرعامل بنیاد سینمایی فارابی آمده است:

«بازگشت همه به سوی اوست

استاد جمشید مشایخی با هنرمندی و نقش‌آفرینشی‌اش، راه قاف را به سیمرغیان اشارت کرد و ولوله‌ای سترگ در پهنای سینمای‌نجیب این مرز و بوم برانگیخت، نقش‌های او در تئاتر، سینما و تلویزیون، جزئی از میراث تصویری روزگار ماست.

سال‌ها، مساعیِ زلال وی را در اعتلای قاب‌های ماندگاری که به ودیعه بر قلوبِ تک تک ایرانیان حک و ثبت کرد، ارج می‌نهیم و قدر می‌شماریم.

صفای نفس، خلوص، تواضع و فروتنیِ استاد جمشید مشایخی، میراث مانایی است از هنرمندی که با شرافتش، در گنجینه هنری این سرزمین، تا نسل‌های متوالی، چون درّی کمیاب، جلوه‌گر و تابنده خواهد ماند.

فقدانِ این هنرمند مردمی که با سالروز بعثت رسول مکرّم اسلام مقارن شد را به تمامی هنر دوستان ایران زمین، تسلیت و تعزیت عرض کرده، صبر جمیل برای فرزندانِ هنرمندش و بازماندگان معزز و علوّ درجات را برای روح بزرگش از درگاه خداوند متعال آرزومندم.

خدایش بیامرزد و رسول مهربانی حضرت ختمی مرتبت، در روز حشر شفیع او باشد.

علیرضا تابش
مدیرعامل بنیاد سینمایی فارابی»

پیام تسلیت مدیرعامل موسسه تصویر شهر

هاشم میرزاخانی مدیرعامل موسسه تصویر شهر و دبیر هفتمین جشنواره بین المللی فیلم شهر در این پیام نوشته است:

«انسانی شریف، مردی بزرگ و هنرمندی مردمی جهان خاکی را به سوی منزل گاه ابدی خویش ترک کرد.

جمشید مشایخی هنرمند ارزشمندی که با نقش‌آفرینی‌های هنرمندانه‌اش در ذهن و زمانه ما ماندگار شد.

سینمای ایران گوهر گرانبهایی را از دست داد اما نام کمال الملک سینمای ایران همیشه در فرهنگ و هنر ما زنده و پاینده است.

موسسه تصویر شهر و جشنواره فیلم شهر در سوگ استاد جمشید مشایخی با همه اهالی هنر و سینما همدرد است.

درگذشت ایشان را به خانواده گرامی اش، جامعه هنری و دوستداران سینما تسلیت می گویم.

یادش گرامی و روحش شاد»

پیام تسلیت دبیر جشنواره فیلم پروین اعتصامی

مازیار رضاخانی دبیر جشنواره فیلم پروین اعتصامی درگذشت این گنجینه هنر ایران زمین را تسلیت گفت و اعلام نمود:

جمشید مشایخی تنها یک هنرمند سینما نبود بلکه مثل میدان نقش جهان و بنای تخت جمشید بخشی از خاک این سرزمین بود که ملک الموت ایشان را از جغرافیای ایران جدا کرد. خسران از دست دادن کمال الملک ثانی کم از رفتن عزت سینمای ایران نیست که قابل باور باشد کاش حافظه ی تاریخی ما بارورتر شود و به دور دست ها نگاه کنیم شاید هنوز هستن کسانی که ما نمی بینیمشان . والسلام

پیام تسلیت معاون سیمای جمهوری اسلامی ایران

متن پیام تسلیت دکتر مرتضی میرباقری معاون سیما به شرح زیر است:

«انا لله و انا الیه راجعون

درگذشت هنرمند بزرگ و چهره ماندگار عرصه بازیگری، مرحوم جمشید مشایخی، موجب تأثر و اندوهی عمیق شد. هجرت این استاد مسلم بازیگری، لطمه ای غیرقابل جبران به فرهنگ کشورمان است.

مرحوم مشایخی تا آخرین لحظه زندگی پر بار و هنرمندانه اش، با عشق به مردم و کشور و آیین و فرهنگ گوهربار این سرزمین زیست. این عشق و وفاداری باعث شد که همواره یار و همراه تلویزیون باشد و نامش در بسیاری از مجموعه‌های تلویزیونی به یادماندنی ثبت شده است.

امام علی(ع)، هزاردستان، معمای شاه، تبریز در مه،روشن تر از خاموشی، پهلوانان نمی‌میرند و … ازجمله این سریال هاست که او در آن ها درخشید.

اینجانب، فقدان این هنرمند فقید را حضور خانواده و فرزندان ایشان، خانواده رسانه ملی، جامعه هنری و مردم همیشه قدردان کشورمان تسلیت می‌گویم و برای بازماندگان از خداوند متعال طلب صبر و برای آن هنرمند والا مقام رحمت و غفران الهی مسئلت دارم.»

پیام تسلیت انجمن بازیگران سینمای ایران

متن پیام تسلیت انجمن بازیگران سینمای ایران به شرح زیر است:

«بازگشت همه به سوی اوست

سینمای ایران در کمال اندوه و دردمندی یکی دیگر از بزرگان خود را از دست داد.

بازیگر پیشکسوت و گوهر ارزنده هنر نقش آفرینی استاد جمشید مشایخی پس از تحمل دوران دشوار  بیماری، دیده بر هم نهاد و  به سوی آرامشی بیکران سفر کرد.
انجمن بازیگران سینمای ایران سوگ از دست دادن این هنرمند ملی و چهره ماندگار را که بی تردید از رفیع ترین قله های فرهنگ و هنر ایران زمین بود، به خانواده محترم ایشان ، همکاران عزیز و تمامی مردم هنردوست کشورمان تسلیت عرض می نماید .»

سوره سینما این ضایعه را به خانواده این هنرمند و اهالی سینمای ایران تسلیت می‌گوید.

نوشته جمشید مشایخی بازیگر پیشکسوت سینما و تلویزیون درگذشت + پیام‌های تسلیت + جزئیات مراسم تشییع اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

وی درخصوص عشق به همسرش گفت: من در زندگی بجز تئاتر، عشق دیگری نیز داشتم و آن عشق به همسرم بود. داستانی عاشقی ام به سال ۱۳۳۶ بازمی‌گردد. همسرم از خویشاوندان ما بود و وقتی به عیادت مادرش که در بستر بیماری بود رفتم، با او صحبت کردم و دلبسته و خرابش شدم. آنقدر عاشق شدم، که همواره وحشت این را داشتم که نکند به او نرسم و از این غصه گریه می کردم.

مشایخی در رابطه با اظهارنظر تند و تیزش در جشن منتقدان سینمایی درباره مرحوم عزت الله انتظامی که موجب سروصدای زیادی شد، گفت: من هیچگاه رقابتی با آقای انتظامی نداشتم. ایشان ۱۰ سال از من بزرگتر بود و با ایشان مسئله ای نداشتم. اساسا در جشن منتقدان منظورم با ایشان نبود، بلکه با افرادی بود که هیچ کس را نمی بینند.

وی همچنین افزود: من هم دوره و همسن علی نصیریان هستم و اولین اجرای بازیگری ام را با او شروع کردم و بسیار برایش احترام قائل ام. زندگی و سینما همیشه یک چیزی به من یاد داده است؛ و آن اینکه یاد گرفتم هیچ باشم.

این بازیگر سینما و تلویزیون با بیان خاطره ای از جهان پهلوان تختی و بزرگ مردی او، گفت: من شیفته ی جهان پهلوان تختی بودم و یکبار که بزرگ منشی و پهلوانی او را در برخورد با خودم دیدم، گفتم ای خدا، اگر من روزی در کارم موفق شدم، یک هزارم این مرد آدم شوم؛ خاکی شوم!.

مشایخی درخصوص شایعات خودکشی تختی گفت: در ابتدا جهان پهلوان تختی با زنی ازدواج کرد که از طبقه خودش نبود و همیشه او را در مجالس مختلف مسخره می کرد! لذا تختی اگر با او زندگی می‌کرد تختی نبود؛ اگر طلاق می داد هم تختی نبود؛ تنها اگر خودش را می کشت تختی بود.

او با بیان خاطره ای از علی حاتمی گفت: روزی علی حاتمی که می خواست داستان جهان پهلوان تختی را بسازد، گفتم تو نمی توانی بسازی. چون اکثریتی او را قبول نمی کنند. گفت ۴۸ به من وقت بده. بعد برگشت گفت تختی با دوبنده سیاه، با تختی با دوبنده سفید کشتی می گیرند. سیاه سفید را ضربه فنی می کند. بغلش کردم و ماچش کردم و گفتم این درسته. با صراحت معتقدم او خودکشی کرده است.

این بازیگر پیشکسوت در واکنش به شایعات فراوانی که درباره فوتش پخش می شود، گفت: مرگ و زندگی دست خداست. اگر کسی گفت جمشید مشایخی از دنیا رفت، توهینی نکرده است و من از این افراد گله‌ای ندارم. اما اگر از من متنفرند می‌توانند راحت بگویند تو را دوست نداریم؛ ولی انتشار شایعه مرگ موجب رنجش خویشان و اطرافیانم می شود و خواهش می کنم این کار را نکنند.

مشایخی درخصوص ورود هنرمندان به عرصه سیاست و اظهارنظر جنجالی اش درباره حسن روحانی گفت: ورود به سیاست را به صلاح هنرمندان نمی‌دانم. ما اهل دلیم و با سیاست کاری نداریم. لذا به همین دلیل حرفی می‌زنیم که برایمان گرفتاری ایجاد می شود و اگر اهل سیاست بودم چنین حرفی نمی‌زدم. مطمئنم اگر به عقب برگردم چنین کاری نمی کنم.

وی همچنین در واکنش به فاشیست خواندن شاهنامه فردوسی توسط یکی از کارگردانان سینما بیان داشت: یعنی چه؟ من فکر می‌کنم ایشان خواب دید. فردوسی افتخار ماست. یک مرد وطن پرست و باشرف. چطور می شود چنین حرفی را زد؟ ابدا چنین اهانت هایی را نمی توان به این افراد کرد. اینان از جایگاه ویژه‌ای برخوردارند.

این بازیگر در انتهای برنامه با بیان آنکه هیچ دلخوری ای از کسی ندارم گفت: دلخوری و کینه ها را نباید به دل گرفت. خیلی زشت است. ما خاک پای همه ملت ایران هستیم.

برنامه «اختیاریه» با اجرای سید مرتضی فاطمی، سه شنبه، چهارشنبه و پنجشنبه هر هفته ساعت ۲۲ به روی آنتن شبکه ۵ سیما می رود.

نوشته برنامه تلویزیونی «اختیاریه» با حضور جمشید مشایخی روی آنتن رفت اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

جمشید مشایخی بازیگر سینما و تئاتر طی سخنانی گفت : اینکه گروهی با عشق و علاقه به کشور و ملت ایران عاشقانه به هموطنان خود  کمک و خدمت می کند بسیار ارزشمند است و نشان می دهد که ما فرزندان کوروش و فردوسی بزرگ هستیم .

وی با اشاره به اینکه کمک به هم نوع ریشه در فرهنگ و ادبیات ما دارد  افزود : در این میان کمک به افراد کم توان و معلول ارزش بسیار بالاتر والاتری دارد و من دست همه کسانی که به کودکان معلول خدمت می کنند را با همه وجود می بوسم.

داریوش فرهنگ نیز گفت: کمک به دیگران نیاز به یک وسعت نگاه دارد اما باید  بدانیم که کودکان معلول نیازمند توجه هستند و نه ترحم البته نگهداری از کودکان معلول کار آسانی نیست و باید  قدردان موسساتی باشیم که از این کودکان نگهداری می‌کنند.

فرهنگ ادامه داد : همه ما باید برای نوع  دوستی  و تقسیم شادی تلاش کنیم و افراد کنار دست خود را نیز ببینیم.

گوهر خیر اندیش نیز طی سخنانی گفت : همه ما باید تا آنجایی که می توانیم به هموطنان خود و بخصوص افراد نیازمند کمک کنیم زیرا هرچقدر که دولت تلاش کند و هموطنان یاری کنند اما بازهم افراد نیازمند وجود دارند.

خیر اندیش با اشاره به اینکه ما کشورغنی هستیم افزود : هرچند خیریه های مختلف در موضوعاتی مختلف تلاش می کنند اما دولت نیزباید کمکهای خود را مستمر ادامه بدهد تا هر روز به سمت بهبودی حرکت کنیم.

وی ادامه داد : کمک کردن حتما نباید مادی باشد بلکه می توان با ابراز محبت و نوازش کردن یک کودک معلول نیاز عاطفی او را فراهم کرد هرچند معلولیت افراد باعث ناراحتی و حزن می شود اما اینکه می بینیم  گروهی هستند که به این افراد و کودکان توجه می کنند باعث خوشحالی است.

پوری بنایی نیز گفت : من همیشه برای کار خیر حاضر هستیم و اگر بدانم که حضورم می تواند  در هر خیریه مثمر ثمر باشد اصلا دریغ نمی کنم.

محمدرضا طالقانی نیز گفت : خدمت به افراد معلول سعادتی است که نصیب هر فردی نمی شود و هر فردی که بتواند به کودکان معلول خدمت کند افتخاربزرگی نصیبش شده است زیرا کودکان معلول فرشته هستند.

موسسه خیریه «فدک باغ رضوان» از بیش از  ۳۰۰ نفر از  دختران معلول بالای ۱۴ سال نگهداری می کند.

نوشته نامگذاری آمفی تئاتر موسسه خیریه «فدک باغ رضوان» به نام جمشید مشایخی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

برنامه «کتاب باز» در فصل اول به تهیه کنندگی محمدرضا رضاییان و با اجرای امیرحسین صدیق روی آنتن رفت و در این فصل سروش صحت اجرای این برنامه را برعهده گرفته است. با حضور صحت در نقش مجری برنامه، این اولین تجربه وی در نقش مجری تلویزیون محسوب می شود.

«کتاب باز» از سه بخش گفتگو با مهمان و آیتم های مختلف تشکیل شده است که در بخش پایانی برنامه مهمانان در یک مسابقه شرکت کرده و برای مخاطبان قصه می گویند. قرار است برنامه حال خوبی را برای کتاب دوستان ایجاد کند و مهمانانی را دعوت می کند که به نوعی کتاب باز هستند.

برنامه «کتاب باز» در فصل دوم به تهیه کنندگی محمدرضا رضاییان و سردبیری افشین صادقی زاده روزهای زوج روی آنتن می رود و در ایام ماه محرم و صفر نیز پخش آن ادامه خواهد داشت.

نوشته سروش صحت از امشب با «کتاب باز» می‌آید/ جمشید مشایخی اولین مهمان برنامه اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در ابتدای مراسم سیدعلی احمدی، دبیر جشنواره ضمن خوشامدگویی به حاضران در مراسم عنوان کرد: جشنواره دروه پنجم و ششم شهر با وجوهی که مخاطبان در پردیس‌های سینمایی تهران پرداخت کرده‌اند، برگزار شده است و امیدوارم این جشنواره برای مردم ایران و شهر تهران باقی بماند.

الهه نوبخت، مدیر بخش بین‌الملل جشنواره شهر نیز در این مراسم و بخش پایانی جوایز بین‌المللی نیز عنوان کرد: تعدادی از فیلم‌هایی که در این دوره از جشنواره حضور دارند، اولین حضور آسیایی و جهانی خود را تجربه کردند، خوشحالیم که این جشنواره در بخش بین‌المللی به یکی از قطب‌های استعدادیابی جوان‌ها تبدیل شده است.

* بخش فیلمهای کوتاه بین‌الملل

بهترین فیلم انیمیشن 

فرنوش عابدی برای فیلم پیشخدمت از کشور ایران

بهترین مستند کوتاه

دانیال یاپز و کریستین مجیا گوستا برای فیلم ویدا از کشورهای اکوادر و کلمبیا

فیلم کوتاه داستانی

فابریک براکیو برای فیلم تمام دنیا برای یک دنیای کوچک از کشور فرانسه

* فیلم‌های بلند داستانی و مستند بین‌الملل

بهترین فیلم مستند

محمد کارت برای فیلم آوانتاژ از کشور ایران

بهترین کارگردانی فیلم‌بلند داستانی

فابریزیو کتانی برای فیلم شرح یک عشق از کشور ایتالیا

بهترین فیلمنامه

کامبوزیا پرتوی برای فیلم فراری از کشور ایران

بهترین بازیگر زن

والریا چانگتینی برای فیلم شرح یک عشق از کشور ایتالیا

بهترین بازیگر مرد

محسن تنابنده برای فیلم فراری از کشور ایران

بهترین دست آورد فنی

دودو میراندو برای فیلم برداری  فیلم دادگاه داخلی از کشور برزیل

بهترین فیلم داستانی

فابریزیو کتانی برای فیلم شرح یک عشق از کشور ایتالیا

بهترین دست آورد فنی

دودو میراندو  برای فیلم برداری  فیلم دادگاه داخلی از کشور برزیل

جایزه ویژه هیئت داوران

محمد کارت برای فیلم آوانتاژ از کشور ایران

* فیلم‌های پویانمایی کوتاه و نیمه‌بلند

بهترین جان بخشی

سارا آیت‌الهی، لاله ضیایی،سیامک تکلو و حجت عزم پور برای فیلم داش آکل

بهترین  کارگردانی

حسین ملایمی برای کارگردانی فیلم پویانمایی بدو رستم بدو

بهترین فیلم

امیرهوشنگ معین برای تهیه کنندگی فیلم درخت پرتقالی محصول مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی

شب ویژه محمود کلاری در جشنواره شهر

در ابتدای این بخش کلیپی از محمود کلاری، فیلمبرداری سینمای ایران پخش شد. حسین جعفریان و محمود صلاحی روی صحنه حاضر شدند؛ جعفریان در وصف محمود کلاری اظهار کرد: درباره کارهای محود کلاری صحبت‌های زیادی شده، اما خارج از کار او را دوست خیلی خوب خودم می‌دانم.

کلاری در میان دست زدن‌های دیگران روی صحنه آمد و گفت: باور کنید خجالت می‌کشم، همیشه به دیگرانی که کار می‌کرم می‌گفتم فیلمی بسازید که آنقدری خوب نباشد که بخواهند زیاد از آدم تعریف کنند!

او ادامه داد: خوشحالم این اتفاق در جشنواره فیلم شهر افتاده است و همین‌طور که این جشنواره توانسته در بُعد بین‌المللی هم جای خودش را پیدا کند. سال گذشته در جشنواره پوسان که داور بودم، خاطرم هست جشنواره با کلیپی از زنده‌یاد عباس کیارستمی شروع شد و در حقیقت سینمای ایران جایگاه بالایی در دنیا دارد. جشنواره فیلم شهر می‌تواند این نگاه را بهتر کند، همان‌طور که دیدیم جایزه ویژه هیات داوران در بخش بین‌الملل  را فیلمی درباره «کارتن‌خواب‌ّها» گرفت و بحث‌هایی مانند اینکه در جشنواره شهر نباید کارتن‌خواب‌ها را ببینیم، وجود ندارد.

کلاری همچنین با یادی از تورج منصوری تاکید کرد که آن‌چیزی که امروز پشت سرگذاشته‌ از او آموخته است.

این فیلمبردار در پایان این شب را «شب بزرگی» در زندگی‌اش دانست.

همچنین ویدئویی از مهران مدیری که درباره محمود کلاری صحبت کرده بود در مراسم پخش شد، او محمود کلاری را «کندوی عسل سینما» نامید و سپس از تجربه همکاری‌اش با او در فیلم سینمایی «ساعت پنج عصر»  صحبت کرد و گفت: من فکر می‌کردم نور و تصویر را به خوبی می‌شناختم، اما بعد از کار با محمود کلاری فهمیدم که چیز زیادی نمی‌دانم.

* فیلم‌های کوتاه و نیمه بلند داستانی

بهترین فیلمنامه

آرمان خوانساریان برای فیلمنامه فیلم‌های سبز کله غازی و قرص برنج

بهترین دستاورد فنی یا هنری

میلاد و سجاد ستوده نیا و مرتضی هدایی برای فیلم بیماری

بهترین کارگردانی

درناز حاجی‌ها برای کارگردانی فیلم  مرضیه

بهترین اثر با محوریت تهران شناسی و تهران نگاری

آرمان خوانساریان  برای فیلم  سبز کله غازی

جایزه ویژه هیات داوران

خورشید چراغی پور برای نقش آفرینی در فیلم کوتاه داستانی وقت ناهار

* بخش فیلم های مستند

بهترین تحقیق یا پژوهش

ابوالفضل سروش مهر برای فیلم گراند هتل

بهترین دستاورد فنی یا هنری

انسیه ملکی برای  فیلم مانکن های قلعه حسن خان

بهترین کارگردانی مستند کوتاه و نیمه بلند

حامد کلجه‌ای برای کارگردانی فیلم مستند حامی

بهترین کارگردانی مستند بلند

حسام اسلامی برای کارگردانی فیلم مستند بلند متهمین دایره بیستم

جایزه ویژه هیئت داوران 

مستند مادرم زمین به تهیه کنندگی آقای مجتبی میرتهماسب

بهترین فیلم

سام کلانتری برای تهیه کنندگی فیلم مستند مانکن‌های قلعه حسن خان

بهترین اثر با محوریت تهران شناسی و تهران نگاری

هادی آفریده برای فیلم مستند  باغ های گمشده

تقدیر هیئت داوران (بهترین اثر با محوریت تهران شناسی و تهران نگاری)

به خاطر تصویربردای مجموعه فیلمهای مستند ارائه شده به جشنواره، رضا تیموری

فوت کردن شمع‌های ۹۰ سالگی ژاله علو در اختتامیه جشنواره شهر

در ادامه این مراسم استاد جمشید مشایخی پیشکسوت بازیگری سینما، تئاتر و تلویزیون در این بخش روی صحنه رفت. ژاله علو بازیگری که ۱۴ مرداد ۹۶، ۹۰ ساله شده است، درمیان استقبال مخاطبان روی صحنه رفت. همچنین محمدباقر قالیباف شهردار تهران برای بزرگداشت و تولد این بانوی هنرمند روی صحنه حاضر شد. کیک تولدی با تصویری از چهره ژاله علو به همراه موسیقی «تولدت مبارک» با صدای زنده‌یاد محمد نوری روی صحنه آمد و علو شمع‌های تولد ۹۰ سالگی‌اش را در اختتامیه جشنواره فیلم شهر فوت کرد.

مشایخی با اشاره به اینکه در روزگاری که تلویزیون نبود و رادیو گوش می‌داد، اظهار کرد: روزهای جمعه سر ظهر تئاتر رادیویی اجرا می‌شد و خانم علو در آن نمایش نقش مهمی داشت. خانم علو از ابتدا زیبا بود، اما سال‌ها که گذشت به دلیل هنری که ارائه می‌داد، زیباتر هم شد. یک بیت شعر را هم برای او می‌خوانم «گر در سرت هوای وصال است حافظا/ باید که خاک درگه اهل هنر شوی».

قالیباف نیز در این بخش اظهار کرد: این دو عزیز که امروز روی صحنه هستند، سرمایه‌های مهم و بزرگ ایران هستند و امروز در دنیا ملت ما را به فرهنگ و هنری که دارد می‌شناسند. خانم علو را از کسی مثل من که دهه ۴۰ به دنیا‌ آمده می‌شناسد و با آن خاطره دارد تا کودک و نوجوان امروزی. ما صدای ایشان را در کارتون‌ها و فیلم‌های مختلف شنیده‌ایم.

ژاله علو نیز در مراسم بزرگداشت خود اظهار کرد: از مردم عزیز خیلی تشکر می‌کنم، همیشه لطفی که داشته‌اند شامل حال من بوده و اگر تا امروز کاری انجام داده‌ام، به عشق مردم بوده است.

او همچنین با بیان اینکه کمتر کسی می‌داند گاهی شعر می‌‌گوید، یکی از شعرهایش را در مراسم خواند:

«ما میان عشق بازان یکه‌ایم

ما ز باران محبت چکه‌ایم

رخ نبوده در آینه یار

ما از آن آیینه‌ها یک تکه‌ایم»

قالیباف: هنر و هنرمند می‌تواند جهان را زیباتر کند

در ادامه این مراسم محمدباقر قالیباف گفت: در شرایطی که زندگی شهری مخصوصا در کلان‌شهرها با پیچیدگی و سختی‌هایی همراه است، نیازمند خصلت‌هایی هستیم که بتوان زندگی و کیفیت زندگی را ارتقا دهیم؛ خصلت‌هایی چون کرامت و مدارا و … . در این روحیات بیش از هرچیز نیازمند یک روح لطیف و فهم بالا هستیم و برای رسیدن به این خصلت‌ها، هنر و هنرمندان نقش برجسته‌ای دارند.

او ادامه داد: امروز در همه کلان شهرهای دنیا، آسیب‌ها و مشکلاتی چون فقر، بیکاری، اعتیاد و حاشیه نشینی را می‌بینیم که چالش‌هایی جدی هستند و بخش اعظمی از این چالش‌ها، ریشه در فقر فرهنگی دارند. برای حل این‌ چالش‌ها هنر و هنرمند است که می‌تواند با اثر خودش جهان را زیباتر کند و انسان را داناتر نشان دهد.

شهردار تهران همچنین تاکید کرد: به عنوان مدیری که سال‌‌ها در بخش مدیریت شهری بودم، از سال ۸۴ مبنای کار را بر رویکرد فرهنگی و اجتماعی گذاشتم و خداوند را شاکر هستم که در زیر ساخت‌های فرهنگی و هنری در شهر تهران اتفاق‌های جدی و مهمی افتاده است؛ چه در سینما، چه در تئاتر، چه ایجاد سالن‌هایی برای آئین‌ها، چه در کتابخانه‌ها و… که این روند را  از مقیاس محله تا عرصه ملی داشته‌ایم،  برای مثال ما امروز ۷۵ کتابخانه شبانه‌روزی داریم که به آن باید باغ کتاب را هم اضافه کنیم.

محمدباقر قالیباف در پایان سخنانش با تاکید بر اینکه تلاش کرده در طول این سال‌‌ها سلایق شخصی را در عرصه هنر دخالت ندهد، گفت: این آمار و سخن‌ها به این معنی نیست که اتفاق خیلی بزرگی افتاده و تنها سعی کرده‌ایم وظیفه خودمان را انجام دهیم. سعی کردیم انجام وظیفه کنیم و این کارها در حد بضاعت ما بوده است؛ امیدوارم این وظایف را با تمام کاستی‌ها قبول کنید. در تمام مدتی که کار کردیم همه تلاشمان این بوده که سلایق شخصی، توقعات بی‌جا و رفتار ابزاری و سیاست‌زدگی را در عرصه هنر دخالت ندهیم. بلکه به عنوان یک خدمتگذار تا جایی که توانستیم کار کنیم تا گامی رو به جلو برداریم وامیدواریم شما عزیزان فعالیت‌های خود را در همه عرصه‌ها ادامه دهید و افتخارهای بیشتری را برای ایران زمین به ارمغان آورید.

* بخش فیلمهای ویدیویی

بهترین فیلمنامه

سید روح اله حجازی برای فیلمنامه فیلم سپید به رنگ مروارید

بهترین دستاورد فنی یا هنری

امیر موسوی برای تصویربرداری فیلم سپید به رنگ مروارید

رضا بازی برون برای ایفای نقش کاراگاه در فیلم جاده تباهی

بهترین  کارگردانی

یاسر طالبی برای کارگردانی فیلم  فرزندان

بهترین فیلم

میترا روحی منش برای تهیه کنندگی فیلم  فرزندان

* بخش فیلم های سینمایی

بهترین فیلمنامه

کامبوزیا پرتوی برای فیلمنامه فیلم سینمایی فراری

بهترین بازیگر زن

پردیس احمدیه  برای ایفای نقش در  فیلم سینمایی لاک قرمز

بهترین بازیگر مرد

ناصر هاشمی برای ایفای نقش در  فیلم سینمایی برادرم خسرو

بهترین دستاورد فنی یا هنری

مهرداد میرکیانی و عبدالله اسکندری برای چهره‌پردازی فیلم سینمایی لانتوری

بهترین کارگردانی

محمدحسین مهدویان برای کارگردانی فیلم  سینمایی ماجرای نیمروز

جایزه ویژه هیات داوران

احسان بیگلری برای کارگردانی فیلم سینمایی برادرم خسرو

بهترین فیلم

سعید ملکان برای تهیه کنندگی فیلم  سینمایی ابد و یک روز

بهترین اثر با محوریت تهران نگاری

بهمن کامیار و محسن قرائی  برای تهیه کنندگی و کارگردانی فیلم  سینمایی سد معبر

تقدیر ویژه دبیر جشنواره

برای کارگردانی فیلم سینمایی ویلایی‌ها به منیر قیدی

در این بخش سیدعلی احمدی روی صحنه آمد و همچنین از شهره پیرانی همسر شهید داریوش رضایی‌نژاد دعوت شد روی صحنه حاضر شود. در این بخش جایزه ویژه دبیر به منیر قیدی برای فیلم سینمایی «ویلایی» تعلق گرفت. منیر قیدی در این بخش ضمن تشکر از حاضران عنوان کرد: از این جایزه خیلی خوشحال هستم و از سعید ملکان که به دلیل حضورشان، این فیلم ساخته شد، تشکر می‌کنم.

نوشته اختتامیه ششمین جشنواره فیلم شهر برگزار شد/ شب ویژه کلاری و تولد ژاله علو + لیست کامل برگزیدگان اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.