مستند «خاطرات خانه متروک» نگاهی‌ گذرا به پاره‌ای رخدادهای جنگ جهانی اول در ایران دارد.

عوامل تولید این فیلم مستند ۹۰ دقیقه‌ای عبارتند از: نویسنده، کارگردان و تدوینگر: مهدی فارسی؛ تهیه‌کننده: محسن یزدی؛ مشاور هنری: محمدعلی فارسی؛ مشاور کارگردان: معین شافعی؛ سرپرست تحقیق: سیروس سعدوندیان؛ محقق منابع تصویری: انسیه جهانشاه‌لو؛ محقق منابع مکتوب: زینب ثانی؛ مدیر فیلمبرداری: سیدحسن سیدی‌پریشان؛ صدابردار: پرویز رمضانی؛ صداگذار: مهرداد جلوخانی؛ طراح صحنه: جعفر محمدشاهی؛ موسیقی: مقداد شاه‌حسینی؛ راوی گفتار متن: ناصر طهماسب؛ اصلاح رنگ: محمدجواد فارسی؛ محصول: مرکز مستند سوره حوزه هنری.

گفتنی است: عموم علاقمندان جهت تماشای فیلم مستند «خاطرات خانه متروک» و شرکت در جلسه نقد و بررسی آن می‌توانند از ساعت ۱۷ عصر یکشنبه (۹ اردیبهشت‌ماه) به سالن «سینماحقیقت» واقع در خیابان سهروردی شمالی، میدان شهید قندی، شماره ۱۵، مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی مراجعه نمایند.

شرکت در این برنامه برای عموم آزاد است.

نوشته نمایش و نقد مستند «خاطرات خانه متروک» در سالن سینماحقیقت اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

*فارسی: نه میلیون نفر از ایرانیان در دوران قحطی بزرگ از بین رفته اند

فارسی در ابتدای بحث با اشاره به پیشنهاد حوزه هنری برای کار روی این موضوع، گفت: آقای یزدی کتابی با عنوان «قحطی بزرگ» به بنده دادند که این کتاب گزارش­های تکان دهنده ای درباره ی وقایع جنگ جهانی اول در ایران و آماری از مرگ و میر ایرانیان در این دوران ارائه می دهد.

وی افزود: این کتاب اشاره می کند که نه میلیون نفر از ایرانیان در این دوران از بین رفته اند. سوال اصلی که در ذهن ما شکل گرفت این بود که آیا این موضوع صحت دارد؟ و هنگامی که وارد موضوع شدیم، هر چه جلوتر می رفتیم این ماجرا عجیب تر می شد و عجیب ترین موضوع این بود که چرا ما هیچ مطلبی درباره ی این موضوع نشنیده ایم!

*توکلی : فضای تاریخ نگاری ایران انگلیسی است

یعقوب توکلی پیرامون چرایی مهجور ماندن این موضوع گفت:  ما یک مسأله ای در کشور به نام «روایت تاریخی» یا «وضعیت تاریخ نگاری» داریم. در ایران آنچه که در دوره ی پهلوی اول و پهلوی دوم نوشته شد و بر فضای فکر جامعه ی ما غلبه پیدا کرد؛ متأسفانه شاهد نوعی حاکمیت تفکر انگلیسی بر فضای تاریخ نگاری ایران بوده و هنوز هم در بسیاری از عرصه ها شاهد آن هستیم.

این کارشناس تاریخ ادامه داد: ما همچنین شاهد این مسأله هستیم که «چرچیل» به عنوان کسی که جدی ترین اقدامات را علیه مردم ایران انجام می دهد. در ماجرای کودتای ۱۲۹۹، چرچیل عنصر کلیدی است؛ در جنگ جهانی دوم، تصمیم جدی اشغال ایران توسط او گرفته شد؛ همچنین محور کلیدی کودتای ۱۳۳۲ چرچیل است. اما چرا با وجود این همه جنایت، چرچیل در ایران محبوب و به عنوان یک شخصیت هوشمند و سیاست مدار شناخته می شود؟

توکلی افزود: این مسأله به حاکمیت تفکر انگلیسی بر فضای تاریخ نگاری کشور باز می گردد. لذا شما می بینید که انگلیسی ها در همه جا بر علیه ما اعمال زور، خشونت و ستم کرده ولی در فضای تفکر تاریخ نگاری ما، این مسأله به درستی منعکس نشده است. برای همین بسیاری از موضوعات را ما نشنیده ایم به عنوان مثال، ظلم هایی که بر مردم ما در جنگ جهانی دوم تحمیل شد، ساختن راه آهن شمال و جنوب به جای راه آهن شرقی و غربی که در نهایت ما پل پیروزی متفقین شدیم، همچنین بدون اینکه در جنگ جهانی دوم نقشی داشته باشیم کشور و منابع ما اشغال و تعداد زیادی از مردم به دلیل کمبود امکانات و قحطی جان سپردند و بعد از انقلاب اسلامی، فقط بخشی از این مسائل بیان شد.

توکلی در خصوص قحطی بزرگ جنگ اول، گفت: این موارد از مدل قتل های بی مسئولیت است. امروز کشورهایی که می خواهند بر علیه دیگر کشورها اعمال زور کنند، به سمت قتل های بی مسئولیت می روند؛ یعنی ملتی را به واسطه ی یک تغییر، بارش باران، مواد غذایی و یا نوعی فعالیت اقتصادی در مضیقه قرار داده و از طریق این دخل و تصرف های غیرنظامی، ملت هدف تحت فشار قرار می گیرد.

*فارسی: مجموع فیلم های متحرکی (که از آن دوران) داشتیم در حدود ۷-۶ دقیقه بود

توکلی با اشاره به اینکه مستند خاطرات خانه متروک یک تجربه بسیار خوب است، گفت: ما برای جامعه ای که متأسفانه حتی فضای دانشجویی و نخبگی آن کتابخوان نیستند و می توان گفت که به بیماری کتاب نخواندن مبتلاست و همچنین جامعه ای که گرفتار فضای مجازی است و سیل اطلاعات نادرست به خصوص در موضوعات تاریخی در این فضا جاریست؛ نیازمند یک باب آموزشی جدید مثل فیلم های مستند هستیم  تا بتوانیم اطلاعات را منعکس کنیم. برای همین بنده بسیاری از فیلم های مستند از جمله مستند «خاطرات خانه ی متروک» را با وجود انتقاد به بخش هایی از آن، برای دانشجویان خودم پخش کردم و به تحلیل آنها پرداختیم.

فارسی در خصوص شکل جدید پرداخت مستند گفت:  من پدرم نکته ای درباره ی شکل کار دارد که این کار هم تقریباً به همین شکل شد. کار معمولاً خودش را به فیلمساز تحمیل می کند و شما خیلی نمی توانید به دنبال شیوه های روایتی متفاوت از اصل و محتوای ماجرا باشید. ما از دوره ای صحبت می کردیم که مجموع فیلم های متحرکی که داشتیم در حدود ۷-۶ دقیقه بود و ما چهار دقیقه از آن را در فیلم استفاده کردیم اما مستند ۸۲ دقیقه است. ما فکر کردیم که بهترین حالت این است که به شیوه ای از عکس های قدیمی استفاده کنیم تا جنبه ی اسنادی کار را بالا ببرد و همچنین با تمهیدات گرافیکی بتوانیم آنها را برای مخاطب جذاب کنیم.

*توکلی: اصلا قرار نبود که ما در جنگ دخالت داشته باشیم

توکلی در ادمه برنامه در خصوص نقش ایران در جنگ اول گفت: اصلاً قرار نبود که ما در جنگ دخالت داشته باشیم. این بحرانی بود که در بین دولت های اروپایی به وجود آمد و حس زورگویی و ستمگری بین آنها مطرح بود.

وی افزود: این نکته را باید تأکید کنم که زمانی اروپا کانون شدیدترین وضعیت درگیری و مناقشات بود و جنگ های بی رحمانه و بی حاصل بین کشورهای مختلف واقع شد و مناقشات این کشورها به ما مربوط نبود و ما قصد دخالت در آن را نداشتیم.

دکتر توکلی در توضیح چرایی برگشت ایران از بی طرفی با مواضع دربار، گفت:  افرادی هم که تصمیم هایی را گرفتند الزاماً کارگزاران دربار نبودند بلکه نمایندگان مجلس بودند. نمایندگان بین این مسأله مانده بودند که جهان بعد از جنگ با غلبه متفقین همراه با انگلیس و فرانسه است یا با متحدین همراه با آلمان و عثمانی.

وی در ادامه گفت: یعنی ما به آلمان و عثمانی اعلام جنگ کنیم و یا به انگلیس و روسیه. در حالی که عثمانی و روسیه همسایه ی کشور ما هستند و انگلیس هم از طریق هندوستان در همسایگی ما بوده و در داخل کشور ما ارتش دارد. نمایندگان به این نتیجه رسیدند که دو دولت تشکیل شود، دولت طرفدار انگلیس و دولت طرفدار آلمان تا بعد از جنگ هر نتیجه ای که اتفاق افتاد، بتوانیم با یکی از طرفین وارد مذاکره شویم.

توکلی افزود: دولتی که به نخست وزیری نظام السلطنه مافی شکل گرفت و مرحوم مدرس هم در دل این دولت قرار داشت و تحولاتی که در آذربایجان و دیگر بخش ها اتفاق افتاد و رقابت انگلیس و عثمانی در تصاحب این مناطق را مواظبت می کردند.

این کارشناس تاریخ ادامه داد: روایتی وجود دارد که وقتی مرحوم مدرس به آنکارا رفته بود در جلسه ای با سران دولت عثمانی در پاسخ به این سوال که اگر سربازان عثمانی وارد ایران شوند، با توجه به اینکه آنها مسلمان هستند شما چه موضعی دارید؟ ما موظفیم هر سرباز خارجی که وارد ایران می شود ابتدا او را با گلوله می کشیم و سپس بررسی می کنیم تا اگر مسلمان باشد او را به شیوه ی مسلمانان دفن کنیم و در غیر این صورت به شیوه کفار او را دفن می کنیم. لذا این یک نوع مصلحت اندیشی بوده است.

*فارسی: در اصل ماجرای قحطی هیچ شبهه ای وارد نیست

کارگردان مستند خاطرات خانه متروک در پاسخ به این سوال که آیا منابع دیگری جز کتاب«قحطی بزرگ» در خصوص این واقعه وجود دارد، گفت: ما با منابع فراوانی برخورد داشتیم که بخشی از آنها مکتوبات و گزارشات حکام مناطق مختلف بوده که بسیار هولناک و تکان دهنده است و بخشی نقل قول های شاهدان عینی بوده که برای اطرافیان خود تعریف کرده و بعداً این نقل قول ها تبدیل به کتاب شده است.

وی افزود: بحثی که وجود دارد درباره ی اعداد و ارقامی است که آقای مجد در کتاب قحطی بزرگ مطرح شده است. نکته ای که وجود دارد این است که چون ایشان آمریکا بودند، به اسناد و مدارک وزارت امورخارجه آمریکا و گزارشات میسیونرهای آمریکایی درباره ی این واقعه دسترسی داشته اند اما در اصل ماجرا هیچ شبهه ای وجود ندارد.

فارسی در توضیح برخی منابع افزود: بخشی از این منابع را ایرانیان نوشته اند و امکان دارد شما بگویید که با حب و بغض نوشته شده است و این مسائل را عمداً پر رنگ تر جلوه داده اند اما کتاب خاطرات ژنرال دنسترویل که یکی از بانیان این ماجرا در همدان موجود است. کتاب هربرت چیک کنسول انگلیس در بوشهر که نوشته چطور قحطی را ایجاد کردند، چگونه بازار بوشهر را به هم ریخته و… یعنی همه ی جزئیات را به طور کامل بیان می کند.

یعقوب توکلی در پاسخ به این ادعا که مشکلات کشور داخلی بوده است و برخی بی جهت قصد ربط دادن قضیه به انگلیس بوده اند، گفت: در جواب نوع نگاه برخی افراد باید بگویم، آنچه که به انگلیسی ها منسوب است، بیان می شود. انگلیسی ها عادتی در فضای تاریخ نگاری خود دارند که در هر جایی که حضور داشتند نقش خود را پنهان کرده اند و  هر جایی که حضور جدی نداشته اند، برای خودشان نقش ساخته اند. لذا آقای پیتر آوْری در مقدمه ی کتاب تاریخ ایران معاصر دانشگاه کمبریج نوشته است:« تجزیه ی ایران در طول دوره ی قاجار محصول گستردگی جغرافیایی بوده است و به سیاست های خارجی مربوط نمی شود».

وی ادامه داد: مطالعه ی اسناد و نامه های جیمز موری به میرزا آقا خان نوری-که به او فشار می آورد و میرزا آقا خان نوری به او می گوید که من هر بار که در برابر خواسته های شما کوتاه می آیم شما خواسته ی دیگری را مطرح می کنید- نشان می دهد که انگلیسی ها همه ی دخالت های خود را انکار می کنند.

*توکلی: تلخ است ولی بخشی از جامعه ی نخبگی ما به آینده ی معیشتی خود در غرب توجه دارند

توکلی افزود: مشکل اینجاست که بخشی از جامعه ی نخبگی ما به آینده ی معیشتی خود در غرب توجه دارند و باید این واقعیت تلخ را پذیرفت. بنده نمی خواهم بگویم که این افراد دست در جیب انگلیسی ها دارند زیرا انگلیسی ها اگر بخواهند دست شخصی را به جیبی ببرند، آن دست را در جیب ملت آن شخص می برند. یعنی این افراد به علت امید به زندگی در غرب، بی میل نیستند که در این گونه موضوعات از غرب حمایت کنند.

دکتر توکلی با اشاره به معضل کتاب نخواندن در جامعه، اظهار داشت: فجایعی که بر ملت ما وارد شده آنقدر گسترده است که متأسفانه نوشتن آنها خیلی کار می خواهد . همچنین بخش اعظم مدیریت فرهنگی کشور ما، متوجه این مسائل نیست زیرا بسیاری از مدیران فرهنگی کشور ما، مهندسانی هستند که نتوانسته اند در جای مرتبط با تخصصشان مشغول به کار شوند. بنابراین اصلاً در این فضا امکانات فراهم نشده است. افرادی هم که در حوزه ی تاریخ نگاری متوجه هستند از باب وظیفه آمده اند و محصول فضای مدیریت فرهنگی کشور نیستند؛ یعنی این افراد خودشان تلاش کرده اند.

*توکلی: وقتی به یکی از مدیران اعتراض کردم که چرا به فلانی پول دادید، گفت اگر نمی دادیم فحش میداد

این مورخ در پاسخ به این سوال که آیا از سمت مدیریت فرهنگی منعی برای نگارش تاریخ وجود دارد، گفت: بنده کتاب تاریخ مصور فلسطین را می نوشتم و هزینه ی چاپ کتاب پنج میلیون تومان بود. بنده خدمت یکی از بزرگوارانی که در حال حاضر از اعضای موثر انقلاب فرهنگی هست، رسیدم اما ایشان پولی بابت چاپ کتاب پرداخت نکرد ولی ۷۰۰ میلیون تومان بابت فیلم «پرچم های قلعه ی کاوه» پرداخت کرد.

توکلی افزود: ایشان در جواب اعتراض بنده گفت:« اگر ما پول را پرداخت نمی کردیم، ایشان به ما فحش می داد» و من هم گفتم پس به ما هم بگویید که از این به بعد فحش بدهیم. مسأله این است که بخش وسیعی از تاریخ و فرهنگ کشور دست این قبیل مدیران بوده و امروز هم هست. امروز اگر شخصی از مدیران فرهنگی کشور با شما همراه باشد، موفق می شوید و در غیر این صورت نمی توانید کار خود را پیش ببرید؛ یعنی ما باید خون دل بخوریم تا کاری را انجام دهیم.

فارسی در خصوص سندیت ماجرای ارومیه، اظهار داشت: درباره ی این ماجرا بخشی از کتاب هایی که آقای کاوه ی بیات تألیف کرده اند که بخشی گردآوری خاطرات و بخشی وقایع نگاری است را مطالعه کنید تا حد زیادی به شما کمک می کند.

مهدی فارسی در توضیح پژوهش مستندش، گفت: در این کار به سراغ پژوهش تطبیقی رفتیم و برای بیان یک روایت منابع مختلفی را کنار هم قرار می دادیم؛ یعنی شاید در پشت یک سکانس هشت دقیقه ای هزار صفحه مطلب وجود داشته باشد مثلاً یکی از منابعی که برای خود من خیلی حیرت آور بود، کتاب همسر کنسول آمریکا بود که در سال۱۹۲۸ با تیراژ محدود چاپ شده است و تمامی وقایع را با جزئیات بیان می کند.

این مستند ساز ادامه داد: تاریخ اتفاق می افتد و باید از آن گذشت یعنی ملتی موفق خواهد بود که تاریخ را روی دوش خود حمل نمی کند و این بار را باید به زمین گذاشت. در ارومیه که اقلیت های مختلف کنار هم زندگی می کنند، این ملاحظات وجود دارد که این تاریخ بازگو نشود تا اختلافات دوباره زنده نگردد.

*فارسی: امیدوارم از گفتن حقیقت نترسیم

وی افزود:این در صورتی است که اسناد نشان می دهد که کشتار از طرف ایرانیان انجام نشده و افراد دیگری این کار را انجام داده اند. در این مستند ما می خواستیم بگوییم که این نگاه ها را کنار بگذارید ولی این مسأله رخ نداد و من امیدوارم که از گفتن حقیقت نترسیم.

این مستندساز با اشاره به سفر به سیاهکل در زمان پژوهش گفت: ما در سیاهکل خدمت مرحوم «افشین پرتو» رسیدیم و یکی از منابع اصلی ما در ماجرای بوشهر خاطرات هربرت چیک بود که ایشان ترجمه ی کرده بودند. مرحوم پرتو به من گفتند که با نگفتن بعضی مسائل بنا به هر مصلحتی، به گذشتگان خود بی احترامی می کنیم ولو اینکه آن گذشته را نقد کنیم و صحبت ایشان به عنوان یک اصل در ذهن من حک شد.

*توکلی: با برخی ادعاهای طرفداران انگلیس نمی شود قسمت از تاریخ را پاک کرد

دکتر توکلی در خصوص نقش احمدشاه در شکل گیری قحطی و نسبت دادن احتکار به او، گفت: این مطلب را گروه های طرفدار انگلیس بیان می کنند. حتی اگر این فرض را هم بپذیریم؛ این یک فاجعه ی ملی بوده و در حقیقت قدرت دست احمد شاه نبوده است. احمد شاه به عنوان پادشاه مشروطه مواظب بود تا در مسائل دخالتی نکند. احمدشاه زمین دار بزرگ نبود بلکه رضاشاه زمین دار بزرگ آن زمان است. این مطلب را طرفداران رضا شاه هم دامن می زنند. بنده اولین بار این مطلب را از مرحوم آقای شیخ الاسلامی شنیدم که به شدت طرفدار رضاشاه هست اما احمدشاه چقدر اختیار داشت؟ و یا او چقدر گندم داشت؟

وی افزود: فاجعه در سراسر ایران است. عدم حرکت کشتی های حاوی کالا از هندوستان باعث شد تا انگلیسی ها برای نپرداختن هزینه ها، مردم ایران را مجبور کنند و اموال و منابع را مردم ایران بدست آوردند که این امر سبب قحطی شد. انگلیسی ها در قرارداد ۱۹۰۷ کشور را تقسیم کردند، در قرارداد ۱۹۱۵ کشور کاملاً دست انگلیسی ها و در قرارداد ۱۹۱۹ همه ی کشور تحت الحمایه انگلیس شد. اعمال زور در عرصه ی نظامی و اقتصادی و… توسط انگلیسی ها و روس ها اتفاق افتاد و با یک ادعا نمی توان این موضوع را از صفحه ی تاریخ حذف کرد. امیدواریم این موجی که جوانان و محققان کشور ما به راه انداخته اند باعث بیداری طیفی از مسئولان فرهنگی ما شود و به روشن شدن حقایق تاریخی کمک کنند تا از گسترش جعل و سفسطه ی تاریخی در اذهان عمومی جلوگیری شود.

فارسی نیز پیرامون لزوم تاریخ نگاری در بین فیلمسازان افزود:  پدر من فیلمساز و جزء اولین نسل از مستندسازان بعد از انقلاب است و ما هم به نوعی ارتقاء یافته ی همان نسل هستیم. در شروع انقلاب جنگی رخ داد که اگر کسی تاریخ را خوانده باشد و با این نگاه با این جنگ برخورد کند به انسان ها احترام می گذارد . من انسانی را ندیدم که مطلع از گذشته باشد و وقتی به این مقطع می رسد به احترام این انسان ها تعظیم نکند. کاری که این انسان ها در آن مقطع هشت ساله کردند، ارزشش وقتی پر رنگ می شود که شما گذشته و تاریخ را بدانید که چه کسانی در قدرت بودند و مردم در کجای ماجرا قرار داشتند.

*فارسی: اگر تاریخ را با دستکاری به مردم نشان دهیم مطمئن باشید اتفاقات سال ۷۸ و ۸۸ تکرار می­شود

وی افزود: نکته ی دیگر این است که نسل ما نسبت به گذشته بسیار پرسشگر است. شاید به این دلیل که دسترسی به اطلاعات آسان تر است و ابهامات خیلی پررنگ در ذهن آنها شکل می گیرد. به نظر من همه ی این سوالات دارای پاسخ های مستدل است. حال اگر این تاریخ از مردم گرفته شود و یا آن را کم رنگ یا به صورت سفارشی به صورت دستکاری (تحریف) به مردم نشان دهیم مطمئن باشید که اتفاقات سال ۷۸ و ۸۸ تکرار می شود.

این مستند ساز تصریح کرد:  این سوالات در پس ذهن مردم انباشته شده و در یک زمانی فوران می کند. در صورتی که اگر به تاریخ بها بدهیم و این وقایع روایت شود بخش زیادی از سوالات مردم پاسخ داده می شود. مردم نسبت به شرایط آرامش پیدا می کنند.

فارسی در تکمیل صحبت های خود گفت: اولین تفاوت انسانی که تاریخ می داند با کسی که نمی داند، صبور بودن است. اگر مشکلات به وجود بیاید احساسی برخورد نمی کند و می داند که این مشکل ممکن است به چه فاجعه ای تبدیل شود. کار تاریخی سخت و هزینه بر است و برای فیلمساز علاوه بر این هزینه ها، نقدها و فحش های بعد از کار هم هست اما ای کاش فضایی به وجود بیاید تا بتوان کار کرد. جای تأسف دارد که در منابعی که داریم، تعداد کمی تاریخ چاپ سال ۹۰ به بعد را دارند. انگار که تاریخ مثل قرص ویتامین، اضافه بر نیاز است. لذا دانستن تاریخ لازم است و اگر این اتفاق نیفتد تکرار آن وقایع دور از انتظار نیست.

نوشته در اصل ماجرای قحطی هیچ شبهه ای وارد نیست/ سانسور تاریخی کشتار ۹ میلیون ایرانی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

این مستند روایتی از جنگ جهانی اول در ایران است که منجر به قحطی بزرگ می شود و نگاهی ا‌ست گذرا به پاره‌ای از رخدادهای جنگ جهانی اول در ایران. وقایعی پراکنده، تلخ و فراموش شده. خاطرات، دست‌نوشته و نقل قول‌های منتسب به شاهدان عینی جوهر کلام ماست.
«خاطرات خانه متروک» که برای اولین بار از «به اضافه مستند» پخش خواهد شد، علاوه بر راه یابی به جشنواره هایی چون «سینما حقیقت» و «عمار»، در بخش مستند سی و چهارمین جشنواره فیلم فجر نیز به نمایش درآمد و سید حسن سیدی پریشان برای تصویربرداری آن نامزد دریافت جشنواره شد.

قسمت جدید «به اضافه مستند» به تهیه کنندگی سیدحسین میری، کارگردانی محمدرضا رضاییان و سردبیری مهدی خانعلی زاده با اجرای علی صدری نیا، سه شنبه ۳ اسفند ساعت ۲۰:۳۰ از شبکه مستند سیما روی آنتن می رود و چهارشنبه ۴ اسفند ساعت ۹ و جمعه ۶ اسفند ساعت ۱۳:۳۰ بازپخش خواهد شد.

نوشته قطحی بزرگ ایران در جنگ جهانی اول در «به اضافه مستند» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

چه اتفاقی افتاد که مدیران ارشد حوزه هنری به این فکر افتادند که مرکزی تحت این عنوان را راه اندازی کنند؟ آیا این طرح از سوی شما مطرح شد و آنها را مجاب کردید یا یک احساس نیاز از سوی آنها بود؟

حوزه مستند برای مدیران حوزه هنری و سازمان تبلیغات اهمیت ویژه ای دارد و رئیس سازمان تبلیغات هم به این موضوع تاکید دارد و رئیس حوزه هنری معتقد است سرمایه گذاری در حوزه مستند بهتر از کارهای داستانی است. البته برای انجام کار، مناسب بودن شرایط نقش مهمی دارد و اینکه چرا پیش از این، مرکز مستند راه اندازی نشده بود شاید به این دلیل است که شرایط آن مهیا نبوده است.

«لقمان خالدی» کارگردان فیلم «فصل هَرَس» مرکز مستند سوره برنده تندیس جشنواره سینما حقیقت شد

آیا مرکز مستند سوره به طور مستقل عمل می کند؟

مرکز مستند سوره پیش از این مستقل نبود و به درخواست بنده و انگیزه ای که مدیران حوزه داشتند مستقل شد و قبلا سازمان سینمایی بود و مرکز مستند وجود نداشت هرچند این مرکز زیرمجموعه سازمان سینمایی است اما خودش به صورت مستقل فعالیت می کند و ما نیز تشکیلات خودمان را داریم.

در حوزه هنری چه مشکلاتی بر سر راه شما برای ساخت مستند وجود دارد؟

شکل مدیریت در حوزه هنری روان است و کمتر در آن با دست اندازهای کار اداری روبرو می شویم به همین دلیل کار کردن در آن بسیار راحت تر است و مشکلاتی که بعضا در جاهای دیگر وجود دارد را ما نداریم به همین خاطر دستمان باز است.

مستند نسل سوم ساخته محمد علی رخشانی در مرکز مستند سوره موفق به دریافت فانوس ششمین جشنواره فیلم عمار شد

در کل معیار سنجش یک موسسه بر مبنای چه موضوعی است؟

موضوعی که معیار یک موسسه را می سنجد میزان تقویت جوانان مومن انقلابی است و اینکه آن موسسه تا چه میزان در تقویت آنها نقش داشته است بسیار حائز اهمیت است و این موضوع تنها به آماتورها بر نمی گردد و شامل حرفه ای ها هم می شود.

تولیدات شما طی یک سال اخیر توانسته به خوبی در فضای حرفه ای و همچنین جبهه فرهنگی انقلاب به خوبی مطرح شود و در جشنواره های مختلف جوایزی را کسب کند؛ چه اتفاقی در این مدت کوتاه افتاده که تولیدات شما توانسته به این درجه از کیفیت برسد؟

 کار یک مرکز مستند را نباید با جوایز آن سنجید بلکه باید نسبت آن را با منافع کشور و افرادی که آن را می بینند سنجید چراکه جایزه گرفتن خیلی کار ندارد. اینکه مرکز ما را با عنوان جوایزش می شناسند یک ضعف است و نباید تنها معیار سنجش یک مرکز به تعداد جوایزش باشد.

حالا اینکه چطور حوزه هنری توانسته در این مدت تا این حد افتخارکسب کند این است که ما اولویت فعالیت را بر روی بحث منافع ملی گذاشتیم و گفتیم هر کسی که به این حوزه علاقه مند است و می تواند در این حوزه کار کند می تواند با رعایت خط و خطوط مشخص به فعالیت بپردازد.

همچنین در ساخت مستند دست ما در بحث مستندهای داستانی کاملا باز است و مستندسازان خوبی را در جبهه انقلاب داریم و با کسانی که به منافع کشور علاقه و تفکر مناسبی در این زمینه دارند می توانیم کار کنیم البته باید با آنها به یک گفتمان مشترک و واحد برسیم و بعد در مورد آن صحبت کنیم.

مستند A157 دو جایزه در جشنواره جهانی فیلم فجر بدست آورد

با توجه به مشکلات توزیع در حوزه مستند چطور می توان عمل کرد تا مستندها بیشتر و بهتر دیده شوند؟

مستندهای پربیننده مشخص هستند البته گاهی اوقات یک مستند برای تعداد مشخصی مخاطب ساخته می شود و همان از نظر ما کفایت می کند. همچنین اگر از تمام اساتید عرصه مستندسازی یا با کسی که مستند سازی می کند سوال کنیم همه آنها معتقدند خواستگاه مستند تلویزیون است به همین خاطر ما نیز امسال کل تمرکز خود را روی کارهای تلویزیونی گذاشتیم هر چند پیش از این تقریبا تمام کارهای ما از تلویزیون پخش شده است و آن دسته ای هم که پخش نشده است خودمان برای پخش به تلویزیون نداده ایم.

اما نکته ای که در این میان قابل تامل است درباره جریان مستندسازی است که جریان مستند را در کشور هدایت می کند و شامل مراکز مستند سازی و افراد موثر در این حوزه است این افراد مستندهای تلویزیونی را خیلی پست قلمداد می کنند و مستندهای تلویزیونی را کارهای بی ارزشی می دانند بنابراین مستندسازهای جدی را نمی توان متقاعد کرد که برای ما کار تلویزیونی بسازند.

در حالی که واقعیت این است که مستند در تلویزیون دیده می شود اگر چه همه به این موضوع اعتقاد دارند اما مستندهای تلویزیونی در ایران جایگاه پست و پایینی دارد و این کاملا اشتباه است مثلا مستند «رمز و راز ملکه» اگرچه مستند خوبی است اما به جهت اینکه تلویزیونی است در جشنواره دیده نمی شود و تقریبا در کار مستند باید یا مخاطب را انتخاب کنیم یا جشنواره ها را، هر چند می توان هر دو آنها هم باشد اما فرم مستندهای تلویزیونی در محافل تخصصی ضعف محسوب می شود.

توزیع تا چه میزان در دیده شدن مستند اثرگذار است؟

متاسفانه یکی از مشکلات جبهه فرهنگی انقلاب مشکل توزیع است و باید برای آن تیمی راه اندازی شود و عزم خود را جزم کند و کار توزیع را به عهده بگیرد.

ما نیز مسئولی را مخصوص این کار قرار داده ایم و مستندهای زیادی را در دانشگاه ها پخش کردیم و مراکز فروش اینترنتی را هم فعال کردیم و بسیاری از مستندها را در قالب “دی وی دی” به فروش رسانده ایم.

کدامیک از مستندهای مرکز در فروش موفق تر بوده است؟

 مستند «روزهای خرداد» راجع به فتنه و «رمز و راز ملکه» بیشتر از مستندهای دیگر دیده شده است و در اکران دانشجویی «خاطرات خانه متروک» خیلی دیده شد و همچنان تقاضا برای اکران آن زیاد است یا مستند A157»» در هر جایی که پخش می شود زیر ۳۰۰ نفر مخاطب ندارد.

خود شما روزی در این عرصه به عنوان منتقد شناخته می شدید اما هم اکنون در جایگاه انتقادشوندگان قرار گرفتید برای اینکه در این عرصه کمتر مورد نقد قرار بگیرید چه تمهیداتی اندیشیده اید؟

 همیشه به این فکر کرده ام که روزی خودم منتقد بودم و حالا بر سرکار آمدم و امکانی به دستم آمده است و همیشه نگرانی این را داشتم که من چه کردم. بنابراین در تمام اوقات در حال آنالیز این موضوع هستم که باید چگونه عمل کنم. هر چند در این راه تمام تلاشمان را کرده ایم و محصولات مناسبی هم در حد توانمان تولید شده است و شاید برخی از کارهایی که در مورد سوریه انجام شده است را می توان جزو بهترین کارهایی دانست که در مورد سوریه انجام شده است. همچنین در مورد مستندهای بین المللی نیز کارهای ارزشمندی تولید شده است و خوشحال هستم که در ساخت مستند برای سوژه و کیفیت با کسی معامله نکردم.

رمز و راز ملکه ساخته مهدی نقویان با موضوع خاندان سلطنتی بریتانیا یکی از پر مخاطب ترین مستندهای مرکز مستند سوره است که در جشنواره ها مورد توجه قرار نگرفت

آیا تولیدی هم داشتید که نتوانید از آن دفاع کنید یا مورد انتقاد شدید رسانه ها قرار بگیرد؟

 نه تا به حال محصولی نداشتم که مورد انتقاد اینچنین قرار گرفته باشد.

آیا خود شما تا به حال وسوسه نشده اید که به عنوان کارگردان مستند تولید کنید؟

تا به حال وسوسه نشدم اما اگر وسوسه هم بشوم بخاطر مسئولیتی که دارم این کار امکان پذیر نیست.

فکر نمی کنید همین موضوع می تواند در موفقیت یک مرکز مفید باشد؟ چراکه دلیل به نتیجه نرسیدن برخی از مراکز یا فروکش کردن حجم تولیدات آنها این است که خود آن کسی که در صدر مجموعه قرار دارد مستند ساز است و بخشی از درگیری اش این است که خودش فیلم بسازد. این جدا شدن مدیر و فیلم ساز تا چه حد توانسته برای خود شما موثر باشد؟

به نظر من کسی که مستندساز خوبی است باید به کار مستندسازی مشغول باشد نه اینکه مدیر بشود. ولی کسی که می داند می تواند جایی را به خوبی اداره کند هرچند مستندساز خوبی هم نباشد باید آن کار را که در آن مهارت بیشتری دارد انجام بدهد. 

البته ساخت مستند در کارم به من خیلی کمک کرد و این طور نبود که با ذهن خالی به این کار بیایم هر چند می توان بعد از مدتی در آنجا جا افتاد اما بالاخره برخی اوقات موضوعاتی پیش می آید که اگر سابقه ای از مستندسازی داشته باشیم بهتر می توان در آن شرایط عمل کنیم به شرط اینکه اگر مدیریت مجموعه ای را به عهده گرفتیم خودمان به دنبال تولید نباشیم.

شما در بدو تاسیس این مرکز طی نشست های خبری که برگزار کردید قصد داشتید بیشتر تمرکزتان را روی مباحث اجتماعی ببرید و معتقد بودید که در این عرصه خلا وجود دارد در این مدت چه اتفاقی افتاده است که هنوز وارد این عرصه نشدید؟

البته در حوزه اجتماعی تولیداتی داشتیم امسال نیز قرار است چند کار را در مورد تولید ملی انجام بدهیم و شاید دلیل اینکه هنوز به صورت جدی وارد این عرصه نشده ایم این است که تجربه ما در زمینه تولید مستندهای اجتماعی کم است یا تمرکز مستندسازان خوب ما در حوزه های دیگر از جمله جنگ و بین الملل است و این موضوع کمی کار ما را سخت می کند. البته در سوژه های اجتماعی با برخی از مستندسازان هم نمی توان کار کرد چرا که بعضی از آنها جهان بینی دیگری دارند هر چند برای خودشان هم محترم است اما با جهان بینی حوزه هنری متفاوت است و تا به حال نتوانستیم یا نشده است که در این حوزه ورود جدی داشته باشیم.

ساخت مستندهای اجتماعی با توجه به شرایط و مشکلاتی که در کشور وجود دارد خیلی نیاز است. چراکه می توان با چند مستند معضلی را مرتفع کرد همچنین یکی از مشکلات دیگر ما این است که در کشور به دلیل تعدد مشکلات همیشه این حس وجود دارد که انگار یک کار نکرده داریم؛ ما معضل اجتماعی زیاد داریم اما تا به حال چند کار در این زمینه تولید شده است؟! تعداد آنها خیلی کم است آن هم در مورد برخی از مسائل مانند اعتیاد، البته مخاطب آنها خیلی زیاد است چراکه اگر میزان درگیری مردم در زندگی روزمره شان با موضوع مستند بیشتر باشد مسلما به همان میزان مخاطب بیشتری را هم به خود جذب می کند.

اما مشکل اساسی عقب ماندگی در حوزه مستندهای اجتماعی این است که این حوزه دست جریانی است که قسمتی از آن جریان حداقل مصلحانه فکر نمی کند و دردفروشی می کند یعنی با فروش درد مردم برای خود در جایی دیگر اعتبار کسب می کنند. جریان مستندهای اجتماعی دست ما نیست و این موضوع از هر جهت مهم است یعنی اگر ما بخواهیم جریان نقد را در کشور تقویت کنیم باید این نقد مصلحانه باشد نه اینکه با درد مردم فلان اعتبار را کسب کنیم. هر چند این اتفاق در حال رخ دادن است البته موظف هستیم که به سمت تولید مستندهای اجتماعی برویم هر چند تا به الان در این زمینه موفق نبودیم، اما این موضوع به این معنا نیست که هیچ تلاشی صورت نگرفته چراکه در این زمینه فعالیت های بسیاری صورت گرفته و با سختی هایی که در این راه وجود دارد به این سمت در حال حرکت هستیم و با توجه به این همه معظل اجتماعی، نیاز داریم تا به این سمت حرکت کنیم و افرادی باید به این امر بپردازند که دغدغه شان مرتفع کردن مشکلات مردم باشد.

مستند خاطرات خانه متروک با موضوع ایران در جنگ جهانی اول در جشنواره فیلم فجر حضور داشت، مهدی فارسی کارگردان فیلم و دیگر عوامل این فیلم بر روی فرش قرمز

شعار اصلی ما پیوند مستند با منافع ملی است و تمام مستندهایی هم که ساختیم در این قالب می گنجد و بخشی از معیارهای ما هم این بود که کارهایی را انجام بدهیم که دیگران انجام ندادند و روی زمین مانده است مثلا حوزه تاریخ معاصر که حوزه ای زمین مانده است.

اگرچه تولید مستندهای تاریخی سخت است اما معتقدم باید مستندهای در حد استاندارد تولید کرد ولو اینکه کار اشکالاتی هم داشته باشد. شما می بینید که یک آدم قلدر بی ارزشی مثل رضاشاه که احوالاتش در تاریخ بسیار روشن است بخاطر کم کاری مطلق ما تبدیل به مساله می شود و این جای تامل دارد.

مستند رضاشاه که شبکه من و تو پخش کرد آنقدر ضعیف و مغشوش بود که حتی صدای طرفداران خودشان هم درآمد اما به دلیل اینکه هیچ قرائت دیگری وجود نداشت، دیده شد. ما در حوزه های زیادی مثل مشروطه حتی یک مستند متوسط هم نداریم که مخاطب بنشیند و ببیند ولی جبهه مقابل ما چندین مستند درباره مشروطه با قرائت خودش ساخته است. از آن طرف کاری که ما کردیم چه بود؟ فقط غر زدیم و کار بی ارزش تولید کردیم.

مثلا مستندی را که در مورد جنگ جهانی اول ساختیم و داستان آن مربوط به زمان قاجار بود و در میان مورخین یک دغدغه درستی وجود دارد که اولویت با دوران پهلوی است. آنها معتقدند که باید به آن دوران بپردازیم. در این مسیر برخی می گویند شما خیلی به قاجار کاری نداشته باشید، اما طبعا وقتی اتفاقی در زمان قاجار می افتد ما نمی توانیم در مورد پهلوی مستند بسازیم! برخی هم معتقد بودند که شما به بیراهه رفتید. یا مثلا درباره مشروطه ما حتی یک مستند نداریم مشروطه ای که روشنفکران چه در تاریخ و چه در روایت آن حق ما را ضایع کردند.

در همین رابطه تمرکز مستند های شبکه های ماهواره ای روی تاریخ معاصر خیلی جای تامل دارد نظر شما چیست؟

بالاخره آنها برای زدن جمهوری اسلامی از همه ابزارشان استفاده می کنند. ولول اینکه با شعار دموکراسی از سلطنت مطلقه دفاع کنند. طبعا آنها که دشمن هستند و کار خودشان را می کنند. فعلا امتیازی که آنها دارند این است که در یک مسیر بی رقیب پا گذاشته اند و می تازند. برخی مستندهای اینها به این دلیل دیده می شود چون اساسا در این موارد مستندی در داخل تولید نشده است و آنها از این خلا و البته تجربه ای و پشتوانه ای که خارجی ها در اختیارشان قرار می دهند استفاده می کنند.

امسال در حوزه تاریخ معاصر اتفاقات خوبی افتاده است و به همین خاطر در حال انجام اقداماتی برای ساخت یک مجموعه در مورد پهلوی اول و یک مجموعه هم در مورد پهلوی دوم با مشارکت مرکز تخصصی فرهنگی سازمان بسیج هستیم. 

تیمی که امروز در مرکز تخصصی فرهنگی بسیج مشغول کار هستند از جمله افراد متخصص و متعهدی هستند که ان شالله این کار با مساعدت و مشارکت این دوستان به نتیجه می رسد.

مستند A157  ساخته بهروز نورانی پور با موضوع دلخراش ذختران و آورگان مورد تعرض داعش در جنگ سوریه در جشنواره فیلم فجر موفق به کسب جایزه شد

فعالیت های شما به جز تاریخ معاصر در چه حوزه های دیگری است؟

در مباحث داخلی روی بحث مفاسد اقتصادی و تولید داخلی در حال فعالیت هستیم و در بحث بین الملل درباره مستندهای مربوط به سوریه؛ البته در مورد مستندهای مربوط به سوریه یک خلا اطلاع رسانی وجود دارد و ما در حال آماده سازی یک مجموعه شش قسمتی هستیم که بتوانیم به واسطه آن بخشی از آن خلا را پر کنیم این مجموعه به تهیه کنندگی مرتضی شعبانی و کارگردانی سیاوش سرمدی در دست تهیه است و در آن به این اشاره خواهد شد که از ابتدا تا انتها چه اتفاقی در سوریه افتاده است و اینکه حلب کجا قرار دارد و ترکیه در کجا واقع شده است و درگیری از کجا شروع شد و ماجرای اصلی چیست.

مشکل مستندهای بحران ما هم این است که ما هیچ اطلاعی از آن منطقه نداریم مثلا در اخبار اعلام می کنند شمال حلب آزاد شد و مجددا هفته آینده هم همین خبر را اعلام می کنند اما غافل از اینجا که اصلا مخاطب ما نمی داند که حلب کجا واقع شده است یا از لحاظ استراتژیک تا چه میزان مورد اهمیت است و اصلا سوریه چرا برای ایران اهمیت دارد و در عمده مستندهایی که در مورد سوریه ساخته شده به موضوعات میدانی و جزئی در آن اشاره شده است و از کلیات آن مطلع نیستیم البته کاری که آقای سرمدی در حال انجام آن است کار خوب و محققانه ای است که تا به حال در مورد سوریه ساخته شده است.

منبع: فردا

نوشته یزدی: کسب اعتبار با فروش درد مردم افتخار نیست/ گفتند چون به ضعف قاجار پرداخته اید به نفع پهلوی است!/ ظرفیت هنری ما در مستند از فارسی زبان‌های ماهواره بیشتر است اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

این مستند که روایتی است از وضعیت ایران در زمان جنگ جهانی اول، محصول مرکز مستند حوزه هنری است که مهدی فارسی کارگردانی و محسن یزدی تهیه کنندگی آن را بر عهده داشته است.

این فیلم که یکی از آثار منتخب سی و چهارمین جشنواره بین المللی فجر است، قرار است از ۱۸ اردیبهشت روی سایت فیلیمو بصورت پخش آنلاین و از ۱۰خرداد روی سایت های سینما مارکت و ویبئو برای فروش پستی و دانلودی به علاقمندان عرضه شود.

نوشته مستند «خاطرات خانه متروک» وارد شبکه توزیع اینترنتی شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

«خاطرات خانه متروک» اولین مستند بلند مهدی فارسی است که محسن یزدی تهیه کنندگی آن را برعهده دارد. این فیلم  که از تولیدات مرکز مستند حوزه ی هنری است، نگاهی است گذرا به پاره‌ای از رخدادهای پراکنده، جنگ جهانی اول در ایران که پیش از این در هیچ فیلمی به آن اشاره نشده است.

اکران این مستند و نشست نقد و بررسی فیلم، با حضور عوامل و اساتیدی چون سیروس سعدوندیان و کاوه بیات در ۳ اسفند ساعت ۱۵ در تالار فردوسی دانشگاه تهران برگزار خواهد شد.

گفتنی است ورود عموم افراد به دانشگاه تهران برای تماشای اثر و شرکت در نشست آزاد می باشد. برای هماهنگی اکران دانشگاهی با شماره های ۰۹۳۸۴۴۶۰۳۴۴ – ۰۹۱۰۵۳۹۳۰۷۳ تماس حاصل فرمائید.

نوشته افتتاحیه اکران دانشگاهی مستند «خاطرات خانه متروک» در دانشگاه تهران اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در این جشنواره فیلم مستند «فصل هرس» به کارگردانی لقمان خالدی که پیش از این جایزه بهترین فیلم جشنواره حقیقت را کسب کرده بود در رشته‌ی کارگردانی و مستند «خاطرات خانه متروک» به کارگردانی مهدی فارسی در رشته دستاوردهای فنی و هنری و مستند A157 در هر سه رشته مستند نامزد شد.

نوشته حوزه هنری باز هم در صدر جوایز مستند/ «A157» بهترین مستند فجر شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

به گزارش سوره سینما به نقل از  ارتباطات و اطلاع رسانی سی و چهارمین جشنواره فیلم فجر، اسامی نامزدهای بخش های مختلف مستند جشنواره فیلم فجر بدین شرح است:

*بهترین کارگردانی

مهرداد اسکویی برای کارگردانی «رویاهای دم صبح»

بهروز نورانی پور برای کارگردانی «A157»

هادی معصوم دوست برای فیلم «خوان بی خان»

رضا فرهمند و کمیل سهیلی برای فیلم «آزادی»

لقمان خالدی برای کارگردانی «فصل هرس»

*بهترین فیلم مستند

«رویاهای دم صبح» به تهیه کنندگی مهرداد اسکویی

«A157» به تهیه کنندگی بهروز نورانی پور

«زمناکو» به تهیه کنندگی محمد شکیبا نیا

«خوان بی خان» به تهیه کنندگی محسن استاد علی و نسرین عبدی

*بهترین دستاورد فنی و  هنری

رضا تیموری برای تصویربرداری فیلم «اهالی خیابان یک طرفه»

مهدی آزادی برای تصویربرداری «A157»

سید حسن سیدی پریشان برای تصویربرداری فیلم «خاطرات خانه متروک»

مهدی حدادی برای تصویربرداری «رویاهای دم صبح»

هادی معصوم دوست برای تدوین فیلم «خوان بی خان»

نوشته «A157» نامزد بهترین فیلم بخش «مستند» جشنواره فجر شد / لیست تمام نامزدها اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

اما این مهم را فراموش کردیم که جشنواره امسال مزیتی دارد که به آن کمتر توجه شده است امسال دو فیلم (یکی داستانی و دیگری مستند) درباره واقعه‌ای به نمایش در می‌آید که هر به یک مسئله اجتماعی مهم توجه دارند قحطی که ایران در سالهای ۱۲۹۵ تا ۱۲۹۷ تجربه کرد. قحطی بزرگ که در ایران مرگ بیش از ۱۰ میلیون ایرانی را رقم زد و نیمی از جمعیت کشور را از بین برد. این واقعه رخدادی نیست که در لابلای صفحات تاریخ فراموش و مخدوش گردد، مگر اینکه که در آن نکته قابل تاملی باشد که افشای آن برخی کشورها را متضرر کند. چنان که سال ۲۰۰۳ وزارت دفاع انگلیس اعلام کرد اسناد نظامی انگلیس در رابطه با ایران (متعلق به سالهای ۱۹۱۴ تا ۱۹۲۱) هنوز محرمانه اند و تا ۵۰ سال بعد، یعنی سال ۲۰۵۳ منتشر نخواهد شد. علیرغم ممانعت انگلستان از انتشار اسنادی که از هویت عاملان و بانیان نسل کشی در ایران پرده بر می دارد، اسنادی زیادی موجود است که راز و رمز این قحطی را فاش می‌کند.

این بار ابوالقاسم طالبی در فیلم «یتیم خانه ایران» تلاش دارد شرح ماجرا که به یک تراژدی تاریخی شبیه است را با روایتی از زندگی یک جوان بانام محمد جواد (علی رام نورایی) که در بنکداری فعال است و تلاش او برای کشف راز قحطی که گریبان  مردم را گرفته توسط ایادی انگلیس به تصویر می‌کشد. در این فیلم طالبی تلاش کرده تا قطحی هولناک در سفر ایادی انگلیس به ایران همچنین اجساد و افراد در حال مرگ در جاده‌ها، به درستی به تماشاگر ارایه شود. روستاهای نیمه ویران با ساکنان گرسنه، مردمی که می‌میرند و کسی نیست که کمکی کند. حضور نیروهای متفقین در ایران که موجب شد تا کشوری که کیلومترها از کانون جنگ در اروپا فاصله داشت، بیشترین خسارت انسانی را متحمل شود مورد توجه قرار گیرد.

علاوه بر ابوالقاسم طالبی که روایتی داستانی و در خور توجه درباره هولناک ترین و اجتماعی‌ترین واقعه این سالها که نسل کشی در ایران را باعث شد مورد توجه قرار داده است؛ مهدی فارسی  مستندساز هم به این مهم توجه داشته است و با ساخت فیلم «خاطرات خانه متروک» علاوه بر قحطی به  بسیاری دیگر از اتفاقاتی که در دوره جنگ جهانی اول پیش آمده است می پردازد در این اثر به موضوعاتی چون انتقال پایتخت یا وقایع بوشهر در دوره جنگ جهانی اول نیز توجه شده است.

این مهم که نسل کشی در ایران رخ داده و حدود ده میلیون نفر طی این سالهات به علت قحطی و بیماری جان خود را از دست دادند و به گفته بسیاری از منابع قحطی یک سوم جمعیت ایران را از بین برود مورد توجه فیلمسازانی قرار گرفت که دغدغه کار اجتماعی به معنای مطلق کلمه دارند. متاسفانه فراموش کرده ایم که سینمای اجتماعی سینمایی است که مساله جمع کثیری از مردم را مورد توجه قرار دهد و مساله جامعه باشد. فراموش نکنیم  فیلمهایی از این دست (یتیم خانه ایران) که به مسئله میلیون ها انسان بی گناه که در اثر گرسنگی و بیماری جان باختند فیلم هایی اجتماعی هستند که درد مشترک بسیاری از افراد در جامعه را مورد توجه قرار دادند و برگی از تاریخ را برای انسان امروز ورق می زنند.

منبع: فارس

نوشته نسل کشی در ایران، موضوع دو فیلم در جشنواره سی‌و‌چهارم فیلم فجر اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

بر اساس اعلام دبیر اجرایی اکرانهای مردمی جشنواره عمار، اکران کنندگان مردمی سراسر کشور می‌توانند مستند «خاطرات خانه متروک»، به کارگردانی مهدی فارسی را به صورت بلیت فروشی به نمایش درآورند.

رضا کبودبند، دبیر اجرایی اکران مردمی جشنواره عمار، در همین باره به عمارفیلم گفت: این جشنواره، به دلیل رسالتی که در نشان دادن هنر انقلابی در قالب فیلم دارد و همچنین با توجه به تجربه اکران بلیتی فیلم سینمایی «خانه‌ای کنار ابرها» که نشان داد مردم برای رشد فیلم و فیلم‌ساز انقلابی آماده مشارکت هستند، پیوست اقتصادی اکران‌ها را از اولویت‌های کاری خود قرار داده است.

وی ادامه داد: امسال، مستند «خاطرات خانه متروک»، اولین اثری است که به صورت بلیط فروشی در اکران های مردمی جشنواره عمار حضور پیدا می کند. «خاطرات خانه متروک» اولین مستند بلند مهدی فارسی در مقام کارگردان است که محسن یزدی و مرکز مستند سوره حوزه هنری، تهیه کنندگی آن را برعهده دارند. این فیلم فاخر، نگاهی ا‌ست گذرا به پاره‌ای از رخدادهای پراکنده، تلخ و شیرین و در عین حال فراموش شده جنگ جهانی اول در ایران.

رضا کبودبند گفت: مردم ایران، یکصد سال قبل و در جریان جنگ جهانی اول، تجربه های متعدد ولی پرهزینه ای از مواجهه با استکبار و استعمار کسب کرده اند ولی عده ای کمر همت بسته اند تا مبادا این تجربه ها به جامعه امروز ایران یادآوری شود.

کبودبند گفت: در مستند خاطرات خانه متروک، روایتهایی از وقایع آن دوران شهرهای مختلف کشور مثل ارومیه، خوی، قزوین، بوشهر، رشت، تهران و… بیان شده است که به رغم بزرگی آن وقایع، امروز تقریباً هیچ چیز از آنها گفته نمی شود و کمتر کسی است که با دیدن مستند غافلگیر نشود.

کبودبند در خصوص شرایط نمایش این فیلم گفت: هر سانس نمایش این مستند بسته به مکان اکران با پرداخت مبلغی بین ۱۰۰ تا ۴۰۰ هزار تومان هزینه برگزار می شود.

وی در خصوص جزئیات هزینه اکران فیلم گفت: نمایش فیلم در مجموعه هایی مثل دانشگاه های سراسری، فرهنگسراها و مجموعه های دولتی بین ۲۵۰ تا ۴۰۰ هزار تومان است ولی جشنواره برای فراهم کردن امکان مشارکت حداکثر مجموعه های مردمی تصمیم گرفته است مبلغ دریافتی از آنها را کاهش دهد و حتی برای مکانهایی همچون مساجد و هیئات به ۱۰۰ هزار تومان برساند.

مسئول اکران مردمی جشنواره عمار اضافه کرد: اکران کنندگان جهت تامین هزینه نمایش این مستند، می توانند از خیران فرهنگی منطقه خود هم استفاده کنند، اما اولویت و پیشنهاد جشنواره، اکران به صورت بلیت فروشی و تامین هزینه از طریق مشارکت توده مردم است.

رضا کبودبند در خصوص نقش مجموعه های مردمی در سینمای ایران گفت: در کشور ۸۵ هزار مسجد و حدود همین رقم هیئت و مدرسه وجود دارد که می توانند با نمایش فیلمها، نقش تعیین کننده ای در اقتصاد سینمای انقلاب اسلامی داشته باشند اما از طرف نهادهای رسمی جدی گرفته نمی شوند و این همه ظرفیت هدر می رود.

کبودبند خاطرنشان کرد: علاقه‌مندان برای اکران مستند «خاطرات خانه متروک» می‌توانند عبارت «درخواست اکران خاطرات خانه متروک» را به سامانه پیامکی ۳۰۰۰۱۸۰۱ ارسال کنند و در صورتی که با مشکل مواجه شدند با شماره ۰۹۱۴۸۵۵۵۶۰۸ (غیب اله زاده) تماس بگیرند.

رضا کبودبند مخاطب اصلی مستند را، قشر جوان و نوجوان برشمرد و افزود: توقع می رود نمایش این فیلم در دانشگاه ها، حوزه های علمیه و دبیرستانها با استقبال بیشتری مواجه شود.

نوشته بلیط فروشی مستند «خاطرات خانه متروک» در اکران مردمی عمار / مستندی که همه را غافلگیر می‌کند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

* «A 157» به کارگردانی بهروز نورانی پور

* «آزادی» به کارگردانی رضا فرهمند – کمیل سهیلی

* «اهالی خیابان یکطرفه» به کارگردانی مهدی باقری

* «خوان بی خان» به کارگردانی هادی معصوم دوست

* «خاطرات خانه متروک» به کارگردانی مهدی فارسی

* «رویاهای دم صبح» به کارگردانی مهرداد اسکویی

* «زمناکو» به کارگردانی مهدی قربانپور

* «فصل هرس» به کارگردانی لقمان خالدی

* «کارنامه بنیاد کندی» به کارگردانی محمد جعفری – آذر مهرابی

* «مجتبی» به کارگردانی محمد حسن دامن زن

* «همراه با فرات» به کارگردانی فرشاد اکتسابی

سی و چهارمین جشنواره فیلم فجر به دبیری محمد حیدری ۱۲ تا ۲۲ بهمن برگزار می شود.

نوشته لیست فیلم‌های مستند جشنواره فجر اعلام شد / مرکز مستند سوره با سه فیلم در بخش مسابقه اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

محسن یزدی در پاسخ به این سوال که چرا، موضوع تاریخی را برای ساخت مستند انتخاب کرده است، گفت: هر چند این حرف قدری کلیشه ای است اما کاملا درست است که پرداختن به موضوعات تاریخی دشوار است چرا که هم به جهت وقت و هزینه، این موضوع سخت است، هم از لحاظ اینکه کارشناسان این حوزه افراد معدودی هستند که بسیار هم مشغله دارند.

وی افزود: در مستند تاریخی فیلمساز یک سال و نیم یا دوسال از عمر خود را صرف پژوهش و تولید فیلمش می کند که کمتر فیلمسازی حاضر است روی این مسئله حساس وقت بگذارد مضاف بر اینکه آورده مالی ویژه ای هم برای او نداشته باشد.

یزدی با اشاره به حساسیت های مستند تاریخی که ممکن است بعدها مرجع بسیاری از فیلم ها و کارهای پژوهشی شود گفت: به عنوان جایگاه مسئولیتی که دارم و نه به عنوان تهیه کننده این فیلم، کار کردن در حوزه تاریخ را وظیفه خودم می دانم چرا که این موضوع یک کار زمین مانده است و نپرداختن به آن به دلیل سختی ها و حساسیت ها بهانه ی خوبی نیست.

یزدی افزود: در مستند تاریخی باید کار جهادی کرد؛ ادعای ما ساخت یک فیلم جهادی نیست اما معتقدم عوامل برای این فیلم جهادی تلاش کردند و مهدی فارسی به عنوان کارگردان برای فیلم بسیار زحمت کشید و یک سال و نیم از وقتش را صرف این مستند کرد.

مدیر مرکز مستند حوزه هنری در پاسخ به این سوال که این مستند ادامه دار خواهد بود گفت: تلاش ما این است این روند ادامه پیدا کند.

مهدی فارسی کارگردان اثر نیز در مورد انگیزه ساخت این مستند گفت: نوعی ترس باعث ساخت این فیلم شد، ما گذشته ای داریم که قدر آن را نمی دانیم و آن را فراموش کرده ایم و این فراموشی باعث شده است که از تحلیل وقایع امروز ناتوان بمانیم و اتفاقاتی مانند وقایع یمن، سوریه، عراق و … اتفاق بیافتد.

فارسی افزود: جنگ جهانی اول ماجرای جنگ قدرت هاست که به جان هم افتاده اند و در این میان همه چیز را قربانی منافع خود می­کنند که این ماجرا در جنگ جهانی دوم هم اتفاق می افتد و امروز هم در همسایگی ما این ماجرا به نوعی در حال تکرار است، گویی قحطی بالای سر ماست و ترس من از تکرار این وقایع بیشتر از علاقه و تکلیف انگیزه شد که سراغ این سوژه بروم.

فارسی ادامه داد: کار ما صرفا بازخوانی گذشته نبوده است و برای ما مهم بود که حرف روز از فیلم برداشت شود و مخاطب قدرت تحلیل پیدا کند .

مهدی فارسی در مورد منابع پژوهشی فیلمش گفت: واقعا موجب تاسف و شرمندگی است که بگویم در دسترس ترین منابع ما تاریخ چاپ آن به مربوط به اواسط دهه هشتاد است و برخی منابع تحقیق ما مربوط به سال ۱۳۱۰ بود و گویی یک مقطع تاریخی به کلی از حافظه ما پاک شده بود تا جایی که برخی مواقع مانند موضوع ارومیه دچار شک شدیم که اصلا آن اتفاق روی داده است یا خیر.

فارسی افزود: ما این کار را ساختیم تا برای یک بار هم که شده در مورد جنگ جهانی اول در ایران یک مستند داشته باشیم تا بخشی از اسناد در ذهن ها بماند.

دکتر یعقوب توکلی در ادامه این نشست با بیان برخی نمونه های تاریخی فراموش شده و تاریخ نگارهای متناقض انجام کار تاریخی در فضای مستند را بسیار مهم دانست و گفت: در فضای تاریخ هم اینگونه است که مورخانی که سکوت می کنند قطعا اشتباهی ندارند چرا که چیزی نگفته اند اما ما که در مورد تاریخ پژوهش می کنیم و تحلیل داریم مورد غضب هستیم اما باید در مقابل جریانات تاریخ نگاری که خیلی از آنها ترجمه ی همان تاریخ نگاری های غربی است ایستاد.

توکلی افزود: به عنوان یک معلم تاریخ وقتی کار فارسی را دیدم بسیار خوشحال شدم، شاید در فیلم اشکالاتی وجود داشته باشد اما به عنوان یک فیلمساز از او انتظار تحلیل یک مورخ را نباید داشت.

این استاد دانشگاه ادامه داد: در این مستند کشف های بزرگی اتفاق افتاده است که با کمال افتخار این فیلم را برای دانشجویانم بارها نمایش داده ام چرا که برخی نقاط آن مانند واقعه ارومیه یا خوی از افتخارات تاریخ شیعه و معنای حسینی بودن است. همچین اتفاقاتی مانند یادآوری ماجرای میرزا کوچک خان از نقاط قابل افتخار ملی است.

دکتر توکلی با بیان اینکه سوژه های زیادی برای ساخت مستند تاریخی وجود دارد گفت: ما جلساتی تحت عنوان سوژه یابی از تاریخ معاصر برای مستند داشتیم که ظرف چند جلسه نزدیک به ۳۰۰ سوژه برای کار معرفی شد و این موضوع اثبات می کند این حوزه نیازمند فعالیت جدی است اما به دلیل مدیریت فرهنگی منفعت طلب این موضوع مغفول مانده است.

مهدی فارسی در پایان این نشست در مورد کمبود تاریخی گفت: بحث ما روی این نیست که این فیلم از کارهای دیگر بهتر است یا خیر، چرا که کار دیگری در این حوزه وجود ندارد.

این مستند از تولیدات مرکز مستند حوزه هنری است که به مناسبی صدمین سالگرد جنگ جهانی اول تولید شده است و علاقمندان می توانند برای اکران دانشگاهی آن به سینمامارکت مراجعه نمایند.

نوشته دکتر یعقوب توکلی: مستند «خاطرات خانه متروک» را بارها برای دانشجویانم نمایش داده‌ام اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

بنا براین گزارش در این فیلم به دلیل کمبود آرشیو تصویری، از سبک متفاوتی برای روایت استفاده شده و برخی وقایع کمتر شنیده شده آن دوران به تصویر کشیده شده است.

کارگردانی این مستند برعهده مهدی فارسی و تهیه کنندگی آن با محسن یزدی است.

«خاطرات خانه متروک» در روزهای پنجشنبه ۲۶ آذر ساعت ۲۰ الی ۲۱:۳۰ در سینما فلسطین۳ و شنبه ۲۸ آذر ساعت ۹:۴۵ الی ۱۱:۱۵ در سینما سپیده۱ در جشنواره سینماحقیقت به نمایش در خواهد آمد.

لینک دانلود: تیزر مستند «خاطرات خانه متروک»

نوشته پس از صد سال؛ جنگ جهانی اول در حوزه هنری مستند شد + تیزر اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.