مراحل تدوین و پس تولید «دختر» که فیلمبرداری آن پیش از شیوع کرونا صورت گرفته بود، به تازگی پایان یافته و این اثر آماده نمایش است. سجاد شهریاری نگارش فیلمنامه این فیلم کوتاه داستانی را برعهده داشته است.

در خلاصه داستان این فیلم  آمده است: «همه جا را تاریکی پر کرده و رنج زخمی است ابدی که ماوایی برای التیامش در جهان ما وجود ندارد.»

مهدی زمین پرداز، علیرضا مهران، محمد موحد نیا، سکینه اصغرپور، مینوشه آبگینه چی، سلما سادات علوی و بهار قاسمی گروه بازیگران این فیلم را تشکیل می دهند.

همچنین سایر عوامل این پروژه عبارتند از: جانشین تهیه کننده: احسان باقری، مشاور کارگردان: سجاد شهریاری،برنامه ریز: غزل قره باغی،گروه کارگردانی:شاهین زوار،آیلار شجری،فاطمه گوشه،منشی صحنه: آیناز شجری،مدیر تولید: مهدی رجبی،مدیر فیلمبرداری: مصطفی سیفری،(دستیار اول: محمود اسکندری،دستیاران دوم: محمد رضایی،احمد قاسمی زاده،محمد قنبری)،طراح صحنه و لباس: امین جهانی(دستیار اول: محمد شیدایی،دستیاران دوم: حامد شیدایی،سعید خزلی)،دستیار لباس: پانته آ نجفی،تدوین:سید محمد موسویان،مدیر صدابرداری: میثم یاردیلو،دستیار: سهیل صفاری،طراح گریم: باران گلدوست،مجری گریم: امید نوروزی،مدیر تدارکات: کامران نژاد آریا،جانشین تدارکات امین محمودی،(سرمایه گذار: لوازم خانگی ورکاده)،با تشکر از: اهالی روستای قاسم آباد.

نوشته مراحل تولید فیلم «دختر» پایان یافت اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در همین جشنواره فیلم سینمایی «دوئت» به کارگردانی نوید دانش و تهیه کنندگی احسان رسولف دیگر نماینده سینمای ایران موفق به کسب جایزه ویژه هیات داوران شد.

همچنین فیلم «دختر» به کارگردانی و تهیه‌کنندگی «رضا میرکریمی» و مستند «رویاهای دم صبح» به کارگردانی و تهیه‌کنندگی «مهرداد اسکویی» به ترتیب جایزه منتقدین و جایزه مردمی بیست‌ودومین دوره فستیوال «سینمای مولف» را در رباط مراکش دریافت کردند.

متن پیام‌های‌ تبریک به شرح زیر است:

«سرکار خانم ماهور الوند

جناب آقای فرهاد اصلانی

موفقیت شما برای بازی در فیلم «دختر» در جشنواره بین‌المللی انجمن فیلمسازان حرفه‌ای مالزی موجب مسرت و شادمانی است. ضمن تبریک صمیمانه به شما، امید داریم همچنان موفقیت‌هایتان استمرار یابد.

جشنواره جهانی فیلم فجر»

«جناب آقای نوید دانش

جناب آقای احسان رسولف

موفقیت فیلم «دوئت» در جشنواره بین‌المللی انجمن فیلمسازان حرفه‌ای مالزی مایه خوشوقتی است. سپاس که افتخار دیگری برای سینمای معتبر ایران آفریدید. به شما و تمامی عوامل این فیلم تبریک می‌گوئیم و امیدواریم موفقیت‌هایتان ادامه یابد.

جشنواره جهانی فیلم فجر»

«جناب آقای مهرداد اسکویی

موفقیت فیلم ارزشمند «رویاهای دم صبح» در جشنواره سینمای مولف در رباط مراکش باعث خوشحالی است. به شما و تمامی عوامل این فیلم تبریک می‌گوئیم و امیدواریم موفقیت‌هایتان استمرار یابد.

جشنواره جهانی فیلم فجر»

نوشته پیام تبریک جشنواره جهانی فیلم فجر به عوامل فیلم‌های «دوئت»، «رویاهای دم صبح» و «دختر» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

وی ادامه داد: فیلم های خانوادگی که حاشیه ندارند و از ساختار شریف و انسانی برخوردار هستند و همینطور از گیشه خوبی برخوردارند و بتوانند هزینه رایت خود را برگردانند ، در موسسه هنرهای تصویری حوزه هنری قابل عرضه هستند.

خندق آبادی همچنین افزود: ما در موسسه هنرهای تصویری سوره به دنبال کسب سود نیستم ؛تلاش ما بر این است که محصول به بهترین شکل در این شبکه به مخاطب عرضه شود و سرمایه اصلی آن بازگردانده شود. در واقع در این میان تهیه کننده به حقوق اصلی خود می رسد و ما هم تلاش می کنیم که فیلم ها با بهترین تیراژ به مخاطب توزیع شود.

وی در بخش دیگری از صحبت خود در مورد فیلم هایی که در این موسسه به مخاطب عرضه شده گفت: تاکنون عناوین مختلفی از فیلم ها در این شبکه عرضه شده، به عبارت دقیق تر در سال ۹۵ مسئولیت عرضه بیست فیلم را در شبکه نمایش خانگی بر عهده داریم که تا به اینجای سال ده فیلم توسط موسسه هنرهای تصویری سوره توزیع شده که «حکایت عاشقی»، «شیر تو شیر»، «عشق و جنون»، «استرداد»، «پایان خدمت» ، «زاپاس»، «دربست»، «دلبری»، «ماهی سیاه کوچولو»، «هیهات» از این دست فیلم ها بوده اند.

او همچنین در مورد میزان استقبال مخاطب از فیلم های توزیع شده نیز گفت: به عنوان نمونه  فیلم «شاهزاده روم» که استقبال خوبی از آن شده و به تیراژ فروش بالایی هم  دست پیدا کرد که تهیه کننده پیش بینی  چنین فروش بالایی را هم نمی کرد .همینطور فیلم «زاپاس» که با سیصد هزار نسخه به شبکه نمایش خانگی ارائه شد و انصافا استقبال خوبی هم از آن به عمل آمد.

مدیر عامل موسسه هنرهای تصویری سوره با تاکید دوباره بر اینکه فیلم ها در این موسسه با بالاترین تیراژ و بهترین نحوه به مخاطب عرضه می شود گفت: مهمترین نکته ای که در مورد میزان استقبال باید به آن توجه داشت اینکه فیلمی که در سینما از آن استقبال شود در شبکه نمایش خانگی هم مورد توجه قرار می گیرد و بالعکس فیلی که گیشه آن در سینماها مناسب نباشد مردم در شبکه نمایش خانگی از آن استقبال نمی کنند .

وی ادامه داد: خوشبختانه فیلم «زاپاس» با استقبال خوبی از سوی مردم مواجه شده اما فیلم «دلبری» که این اواخر در این موسسه منتشر شده آمار امیدوار کننده ای به لحاظ جذب مخاطب نداشته است.

خندق آبادی گفت: آخرین فیلمی که از شبکه نمایش خانگی توزیع کردیم فیلم «هیهات» است که همزمان با اربعین حسینی متناسب با حال و هوای تاثیر گذار این ایام به مخاطب عرضه شد و همچنین فیلم سینمایی «دختر» به کارگردانی سید رضا میرکریمی هفته اول ربیع الاول توسط موسسه هنرهای تصویری سوره توزیع می شود.

نوشته «دختر» هفته اول ربیع الاول در شبکه نمایش خانگی سوره/ توزیع بیست فیلم در سال ۹۵ اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

همچنین در این جلسه با عرضه ۵ عنوان فیلم خارجی ، یک عنوان فیلم کوتاه و یک عنوان مستند موافقت به عمل آمد.

نوشته موافقت با عرضه ۲ فیلم/ «دختر» به شبکه نمایش خانگی می‌آید اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

همچنین همزمان با آخرین هفته نمایش این فیلم، جدیدترین تیزر فیلم «دختر» هم رونمایی شده است.

فیلم «دختر» با بازی فرهاد اصلانی، مریلا زارعی، ماهور الوند و … در شهریور ماه در بخش رقابتی جشنواره بین المللی فیلم باتومی به نمایش در می آید.

در خلاصه داستان «دختر» آمده است: آقای عزیزی که سرپرست بخش تعمیرات و نگهداری پالایشگاه آبادان است برای مراسم خواستگاری دخترش آماده می‌شود و ستاره دختر دیگرش در همان روز قصد سفر به تهران برای شرکت در جشن خداحافظی یکی از دوستان هم‌دانشگاهی‌اش را دارد. پدرش به دلایلی به این سفر مشکوک است و این آغاز ماجراست.

عوامل تولید این فیلم عبارتنداز: تهیه کننده و کارگردان: رضا میرکریمى، نویسنده: مهران کاشانى، مدیر فیلمبردارى: حمید خضوعى ابیانه، تدوین: میثم موئینی، موسیقى: محمدرضا علیقلى،صدابردار: بهمن اردلان، طراحی و ترکیب صدا:امیر حسین قاسمی، مدیر هنری:محسن شاه ابراهیمی، چهره پرداز: سودابه خسروى، طراح لباس: منصوره یزدان جو، مدیر تولید:محمد صادق میرکریمی، عکاس: بهرنگ دزفولى زاده و مجری طرح و مدیر برنامه ریزی:جلیل شعبانی.

نوشته آخرین هفته اکران «دختر» در سینماهای تهران/ فروش به مرز سه میلیارد رسید اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

فرارسیدن سالروز ولادت حضرت معصومه(س) و روز دختر بهانه‌ای شد تا بار دیگر نگاهی به کارنامه کاری سینمای ایران بیندازیم و این بار به بررسی سیمای دختران ایرانی در تولیدات سینمایی کشورمان بپردازیم.

دختران، اولین سوژه‌های سینمای ایران

پرداختن به موضوعات پیرامون دختران، یکی از سوژه‌هایی است که سینمای ایران در طول بیش از ۹ دهه فعالیت خود، همواره به آن علاقه نشان داده است. این علاقه از اولین روزهای ورود این هنر جدید به کشورمان ظهور و بروز پیدا کرد که صحت این مدعا را می‌توان با مروری ساده بر تاریخ سینمای ایران اثبات کرد.

«دختر لُر» نخستین فیلم ناطق تاریخ سینمای ایران است که با وجود همه ضعف‌هایی که به واسطه غیرمرتبط بودن لهجه بازیگرانش با شخصیت طراحی شده برای آن‌ها در فیلم داشت، موجب شکوفایی صنعت نوپای سینما در ایران شد. موضوع این فیلم در ارتباط با دختر یک تاجر سرشناس است که پدرش به اسارت راهزنان در آمده است و حالا پس از آشنایی با یک جوان تصمیم به آزادی پدرش گرفته است.

اما مسیر رشد و شکوفایی سینمای ایران در ادامه باز هم با نام دختران گره خورد تا با دوبله فیلم سینمایی «دختر فراری» به کارگردانی تورکر اینان اوغلو و نویسندگی اسماعیل کوشان، نام اولین فیلم دوبله شده تاریخ سینمای ایران با «دختر فراری» گره بخورد. فیلمی که بر خلاف نامش، ارتباطی به فرار دختران از خانه ندارد و داستان آن در مورد دو دختر است که از هر لحاظ شبیه هم هستند. یکی ایرانی با نام «ژاله» و دیگری ترک با نام «گلی» که در ترکیه زندگی می‌کند. پس از ربوده شدن ژاله توسط نامزدش، پدر ژاله از یک کارآگاه خصوصی برای یافتن دخترش یاری می‌گیرد و در ادامه داستان دختری که دقیقا شبیه به ژاله بود، برای یافتن او به کارآگاه کمک می‌کند.

شاید اسماعیل کوشان که زمانی لقب پدر سینمای ایران را به دوش می‌کشید، هیچ‌گاه فکر نمی‌کرد که تنها دو دهه بعد از آن که او برای اولین بار فیلمنامه‌ای را با عنوان «دختر فراری» نوشت و به مسئله فرار یک دختر از دست تبهکاران و تلاش او برای بازگشت به پیش خانواده‌اش پرداخت؛ گروه زیادی از سینماگران ایرانی در مسیری کاملا متفاوت از او به سراغ داستان دخترانی روند که این بار به جای تلاش برای بازگشت به خانه و آرام گرفتن در آغوش خانواده، به دنبال فرار و رهایی از خانواده و محیط خانه خود باشند!

دختری با کفش‌های کتانی، سرآغاز ماجرای دختران فراری

کامپوزیا پرتویی اولین فردی بود که در سینمای پس از انقلاب تصمیم گرفت به سراغ سوژه دختران فراری برود. این کارگردان سینمای ایران که پیش از آن به واسطه ساخت آثار محبوبی چون «گلنار» و «گربه آوازخوان» در بین طرفداران سینما به ویژه کودکان و نوجوانان شناخته می‌شد، در سال‌های ابتدایی دهه ۷۰ به سراغ سوژه‌ای متفاوت رفت و با ساخت «افسانه دو خواهر» برای اولین بار ماجرای فرار دو خواهر را از یک عروسی اجباری به تصویر کشید. هرچند که فضای این فیلم خیالی و بیشتر در همان حال و هوای آثار کودک و نوجوان بود ولی او اولین نفری بود که در سینمای پس از انقلاب دست به روی سوژه‌ای ملتهبی همچون فرار دختران گذاشت.

اما اگر بخواهیم به اولین فیلم سینمای ایران که به طور جدی به موضوع دختران فراری پرداخته است، اشاره کنیم بدون شک باید به سراغ «دختری با کفش‌های کتانی» ساخته جسورانه رسول صدرعاملی برویم. این فیلم که با الهام از ماجرای معروف «جنایت خیابان گاندی» ساخته شده است، برای اولین بار به شکلی صریح به مسئله فرار یک دختر از خانه می‌پردازد.

نمایش این فیلم در سال ۷۷ بهانه‌ای شد تا یک سال بعد، نادر مقدس با سوژه‌ای تقریبا مشابه به مسئله دختران فراری بپردازد و با ساخت «شور عشق» یک بار دیگر به ماجرای رابطه عاشقانه یک دختر و پسر و مخالفت خانواده‌های آن‌ها که منجر به فرار دختر از خانه می‌شود، بپردازد.

سوژه‌ای تکراری که تنها دو نمونه قابل دفاع دارد!

شرایط اجتماعی و فرهنگی بیش از اندازه آزاد سال‌های پایانی دهه ۷۰ و علاقه سینماگران ایرانی برای پرداختن به موضوعات ملتهب اجتماعی باعث شد تا سوژه دختران فراری تبدیل به یکی از محبوب‌ترین گزینه‌های سینماگران برای تولید فیلم‌های اجتماعی شود تا آنجا که در دو سال پایانی این دهه بیش از ۴ فیلم با موضوع دختران فراری تولید شد که «بچه‌های بد» ساخته علیرضا داوودنژاد، «زیر پوست شهر» ساخته رخشان بنی‌اعتماد، «نگین» ساخته اصغر هاشمی و «بانوی کوچک» ساخته مهدی صباغ زاده از جمله مهمترین آن‌هاست.

این روند در سال‌های ابتدایی دهه ۸۰ توسط کارگردان‌هایی چون حمید نعمت‌الله و محمد درمنش با فیلم‌های «بوتیک» و «دوشیزه» ادامه پیدا کرد؛ البته نباید از این نکته غافل شد که فیلم نعمت‌الله از معدود آثاری بود که با وجود برخورداری از فضایی به شدت تلخ، از زاویه درستی به بررسی معضل دختران فراری پرداخت. هرچند که این نگاه درست بعد از «بوتیک» نعمت‌الله، تنها یک بار دیگر و با فیلم سینمایی «مرهم» علیرضا داوودنژاد تکرار شد؛ این در حالی است که پس از سال ۱۳۸۲ که «بوتیک» ساخته شد، فیلم‌های معتددی همچون «دختران» قاسم جعفری، «آینه‌های روبرو» نگار آذربایجانی، «دایره زنگی» پریسا بخت‌آور، «قاعده تصادف» بهنام بهزادی، «مالاریا» پرویز شهبازی، «آخرین بار کی سحر رو دیدی؟» فرزاد موتمن و «دختر» رضا میرکریمی تولید و پخش شدند که به طور مستقیم و یا غیرمستقیم به مسئله فرار دختران از خانه پرداختند ولی هیچکدام نتوانستند موفقیت «بوتیک» و «مرهم» را تکرار کنند.

محدودیت و ظلم‌پذیری، تصویر ایده‌آل سینمای ایران از دختران!

جست‌وجوی آرشیو سینمای ایران و بررسی فیلم‌هایی که پیرامون معضلات دختران ساخته شده، گویای آن است که تصویری که غالب آثار سینمای ایران از دختران جامعه خود نمایش می‌دهند، نشان‌دهنده موجودی افسرده، محدود و تو سری خورده است که به خاطر ظلم بسیاری که به واسطه برخی محدودیت‌های عرفی و اجتماعی به جنس او شده، درگیر معضلاتی همچون فرار از خانه، اعتیاد و سایر ناهنجاری‌های اجتماعی است.

چه بسیار آثاری که در آن‌ها ظلم به دختران به عنوان محور اصلی قصه مورد توجه قرار گرفته است و همین ظلم‌ اجتماعی و حتی خانوادگی را به عنوان عامل اصلی درگیری دختران با سایر ناهنجاری‌های اجتماعی معرفی شده است. «هیس دخترها فریاد نمی‌زنند» و «خانه دختر» دو نمونه از این موارد هستند که در اولی دختر قصه به خاطر ظلمی که جامعه به او کرده وادار به کشتن یک انسان می‌شود و در دومی دختر قصه به خاطر ظلمی که خانواده‌اش به او کرده و برخی از مسائل عرفی جامعه، وادار به خودکشی می‌شود.

اگر بخواهیم این فهرست را کامل‌تر کنیم باید به فیلم‌هایی همچون «من ترانه ۱۵ سال دارم»، «عروسی خون»، «ستایش»، «بی‌تابی بیتا»، «من مادر هستم»، «خانه پدری»، «زندگی با چشمان بسته»، «اسب سفید پادشاه»، «دیشب باباتو دیدم آیدا»، «آفساید»، «نیلوفر»، «لاک قرمز»، «ابد و یک روز» و «لانتوری» اشاره کرد که در همه آن‌ها دخترانی وجود دارند که به دلایلی مختلف از سوی جامعه و یا اعضای خانواده (به ویژه پدران و گاهی برادران) خود تحت ظلم قرار گرفته‌اند.

مسئله اعتیاد دختران ایرانی نیز از دیگر موضوعاتی است که در طی این سال‌ها به آن‌ها پرداخته شده است و فیلم‌های «خون بازی» و «در امتداد شهر» برخی از مهمترین نمونه‌ها تولید شده در ارتباط با این مسئله است.

البته با وجود این تصویر مخدوش و غیرواقعی که سینمای ایران در طی این سال‌ها از دختران جامعه خود ارائه داده است، نمونه‌های ارزشمند و خوبی هم وجود دارد که به جای نمایش تصویر موجودی گوشه‌گیر و توسری خورده، به دختران به چشم افرادی با اراده و موثر در جامعه نگریسته است که آثاری همچون «کودک و فرشته» و «دربند» از جمله آن‌ها به شمار می‌روند.

نوشته سینمای دختر فراری‌ها؛ سینمای ایران چه تصویری از دختران نشان داده است؟/ گزارش تحلیلی «سوره سینما» از تصویر دختران در سینمای پس از انقلاب اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

همچنین همزمان با فروش یک میلیاردی تبلیغات شهری این فیلم نیز آغاز شده است. به تازگی پخش تیزرهای تلویزیونی «دختر» آغاز شده است.

فیلم سینمایی «دختر»  در آخرین حضور بین المللی خود توانست جوایزی را از جشنواره مسکو از آن خود کند.

همچنین این فیلم در بخش رقابتی جشنواره وایادولید اسپانیا که از رویدادهای معتبر این کشور است، به نمایش در می آیید. جشنواره وایادولید اسپانیا از ۲۲ تا ۲۹ اکتبر برگزار می شود.

در فیلم «دختر» فرهاد اصلانی، مریلا زارعی، ماهور الوند، شاهرخ فروتنیان، مسعود سخایی، نیوشا مدبر و… بازی می کنند.

در خلاصه داستان «دختر» آمده است: آقای عزیزی که سرپرست بخش تعمیرات و نگهداری پالایشگاه آبادان است برای مراسم خواستگاری دخترش آماده می‌شود و ستاره دختر دیگرش در همان روز قصد سفر به تهران برای شرکت در جشن خداحافظی یکی از دوستان هم‌دانشگاهی‌اش را دارد. پدرش به دلایلی به این سفر مشکوک است و این آغاز ماجراست

عوامل تولید این فیلم عبارتنداز: تهیه کننده و کارگردان: رضا میرکریمى، نویسنده: مهران کاشانى، مدیر فیلمبردارى: حمید خضوعى ابیانه، تدوین: میثم موئینی، موسیقى: محمدرضا علیقلى،صدابردار: بهمن اردلان، طراحی و ترکیب صدا:امیر حسین قاسمی، مدیر هنری:محسن شاه ابراهیمی، چهره پرداز: سودابه خسروى، طراح لباس: منصوره یزدان جو، مدیر تولید:محمد صادق میرکریمی، عکاس: بهرنگ دزفولى زاده و مجری طرح و مدیر برنامه ریزی:جلیل شعبانی.

نوشته فروش «دختر» از مرز یک میلیارد گذشت/ آغاز تبلیغات محیطی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

جشنواره بین المللی فیلم مسکو یکی از معتبرترین رویدادهای فرهنگی هنری در جهان است که امسال سی و هشتمین دوره آن از تاریخ سوم تا ۱۰ تیر ماه برگزار شد. در این دوره از جشنواره فیلم سینمایی «دختر» نماینده سینمای ایران در بخش مسابقه این رویداد بود.

پیش از این رضا میرکریمی برای فیلم «به همین سادگی» از این جشنواره جایزه بهترین فیلم را دریافت کرده بود. همچنین فیلم های «امروز»، «یه حبه قند» و چندین اثر دیگر این کارگردان پیش از این به زبان روسی ترجمه شده و با استقبال بسیار خوب مردم این کشور روبرو شده است.

در فیلم «دختر» فرهاد اصلانی، مریلا زارعی، ماهور الوند، شاهرخ فروتنیان، مسعود سخایی، نیوشا مدبر و… بازی می کنند.

در خلاصه داستان «دختر» آمده است: آقای عزیزی که سرپرست بخش تعمیرات و نگهداری پالایشگاه آبادان است برای مراسم خواستگاری دخترش آماده می‌شود و ستاره دختر دیگرش در همان روز قصد سفر به تهران برای شرکت در جشن خداحافظی یکی از دوستان هم‌دانشگاهی‌اش را دارد. پدرش به دلایلی به این سفر مشکوک است و این آغاز ماجراست

عوامل تولید این فیلم عبارتنداز: تهیه کننده و کارگردان: رضا میرکریمى، نویسنده: مهران کاشانى، مدیر فیلمبردارى: حمید خضوعى ابیانه، تدوین: میثم موئینی، موسیقى: محمدرضا علیقلى،صدابردار: بهمن اردلان، طراحی و ترکیب صدا:امیر حسین قاسمی، مدیر هنری:محسن شاه ابراهیمی، چهره پرداز: سودابه خسروى، طراح لباس: منصوره یزدان جو، مدیر تولید:محمد صادق میرکریمی، عکاس: بهرنگ دزفولى زاده و مجری طرح و مدیر برنامه ریزی:جلیل شعبانی.

نوشته سه جایزه اصلی جشنواره مسکو برای فیلم «دختر»/ فرهاد اصلانی بهترین بازیگر مرد شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

پیش از این رضا میرکریمی برای فیلم «به همین سادگی» از این جشنواره جایزه بهترین فیلم را دریافت کرده بود. همچنین فیلم های «امروز»، «یه حبه قند» و چندین اثر دیگر این کارگردان پیش از این به زبان روسی ترجمه شده و با استقبال بسیار خوب مردم این کشور روبرو شده است.

فیلم «دختر» آخرین ساخته میرکریمی چند شب پیش در اولین جشن روزنامه سینما جایزه بهترین فیلم را دریافت کرد. همچنین این فیلم در جشنواره فیلم فجر هم در بخشهای مختلفی همچون بهترین بازیگر مرد، بهترین بازیگر نقش دوم زن، بهترین فیلمنامه، بهترین کارگردانی و … نامزد دریافت جایزه شد و محمدرضا علیقلی سیمرغ بهترین موسیقی متن را برای این اثر دریافت کرد.

در فیلم «دختر» فرهاد اصلانی، مریلا زارعی، ماهور الوند، شاهرخ فروتنیان، مسعود سخایی، نیوشا مدبر و… بازی می کنند.

در خلاصه داستان «دختر» آمده است: آقای عزیزی که سرپرست بخش تعمیرات و نگهداری پالایشگاه آبادان است برای مراسم خواستگاری دخترش آماده می‌شود و ستاره دختر دیگرش در همان روز قصد سفر به تهران برای شرکت در جشن خداحافظی یکی از دوستان هم‌دانشگاهی‌اش را دارد. پدرش به دلایلی به این سفر مشکوک است و این آغاز ماجراست

عوامل تولید این فیلم عبارتنداز: تهیه کننده و کارگردان: رضا میرکریمى، نویسنده: مهران کاشانى، مدیر فیلمبردارى: حمید خضوعى ابیانه، تدوین: میثم موئینی، موسیقى: محمدرضا علیقلى،صدابردار: بهمن اردلان، طراحی و ترکیب صدا:امیر حسین قاسمی، مدیر هنری:محسن شاه ابراهیمی، چهره پرداز: سودابه خسروى، طراح لباس: منصوره یزدان جو، مدیر تولید:محمد صادق میرکریمی، عکاس: بهرنگ دزفولى زاده و مجری طرح و مدیر برنامه ریزی:جلیل شعبانی.

نوشته «دختر» میرکریمی به جشنواره فیلم مسکو راه یافت + پوستر اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

روز گذشته پروانه نمایش سه فیلم «هلن» به تهیه کنندگی و کارگردانی اکبر ثقفی، «برادرم خسرو» به کارگردانی احسان بیگلری و «دختر» به تهیه‌کنندگی و کارگردانی رضا میرکریمی صادر شد.

برای اطلاع از زمان و برنامه اکران این سه فیلم، با سازندگان آن‌ها تماس گرفتیم. اکبر ثقفی تهیه‌کننده و کارگردان «هلن» نامی از پخش‌کننده این فیلم نبرد و درباره زمان احتمالی نمایش فیلمش گفت: «هلن قرار است بعد از ماه رمضان به نمایش درآید.» او همچنین از تدارک فیلمی به نام «روسی» به کارگردانی پسرش امیرحسین ثقفی، خبر داد.

محمد صابری مدیرعامل شرکت نورتابان نیز که تهیه‌کنندگی و پخش فیلم تازه رضا میرکریمی «دختر»، را بر عهده دارد می‌گوید برنامه اکران این فیلم هم برای عید فطر است و در آخر، احسان بیگلری کارگردان فیلم «برادرم خسرو» با اعلام این‌که پخش فیلمش را فیلمیران به عهده دارد، گفت: «هنوز زمان اکران این فیلم مشخص نیست.»

با توجه به این‌که پیش از این پخش‌کنندگان فیلم‌هایی مثل «دراکولا»، «خوب، بد، جلف»، «بارکد» و «زاپاس» نیز از احتمال اکران این فیلم‌ها در ایام عید فطر خبر داده بودند، آمار فیلم‌هایی که علاقه‌مند به این زمان اکران هستند تا کنون به شش فیلم رسیده است، اما قطعا تعداد فیلم‌های اکران شده در این زمان کمتر از این تعداد خواهد بود.

منبع: آی‌سینما

نوشته شش فیلم در صف اکران عید فطر اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

نوشته فیلم‌های «دختر» ، «برادرم خسرو» و «هلن» مجوز نمایش گرفتند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

اصلانی در این گفت‌و‌گو با اشاره به اینکه چون خودش در  جشنواره امسال فیلم داشته، شاید نتواند به خوبی در مورد داوری‌ها قضاوت کند، به این موضع پرداخته که خروجی داوری‌های جشنواره امسال نه به نفع سینما بوده و نه حتی دولت اعتدال!

متن این بخش از صحبت‌های فرهاد اصلانی را با هم می‌خوانیم:

ایستادن پشت کلمه ریاکارانه «سلیقه» کار درستی نیست

بحث روز داوری‌های جشنواره است. به عنوان بازیگری که در بطن این ماجراها قرار داشت، تحلیلی از شرایط پس از جشنواره دارید؟
چون خودم در این جشنواره فیلم داشتم، راحت نمی‌توانم درباره اتفاقات رخ داده حرف بزنم. اما این را می‌توانم بگویم ایستادن در پشت کلمه ریاکارانه «سلیقه» اصلا کار درستی نیست. در این سال‌هایی که در سینما فعالیت می‌کنم، تا حدود زیادی با روابط آشنایی دارم. البته از مدیریت آقای حیدری لذت بردم. اما ایرادی که به آقای ایوبی و حیدری وارد است نحوه داوری فیلم‌هاست. خروجی این داوری به نظر من خروجی دولت اعتدال نبود…

این داوری نه مردم را راضی کرد، نه منتقدان را

یعنی شما قضاوت داوران جشنواره را با مدیریت حجت الله ایوبی و محمد حیدری در یک کفه قرار می‌دهید؟
این داوری نه مردم را راضی کرد، نه منتقدان را. حتی خروجی این جشنواره به نفع سینما و این دولت هم نبود. بعضی تصمیم‌گیری‌ها، عداوت‌ها و کینه‌ورزی‌هایی با خودش می‌آورد که در این چند روزه همه شاهد آن بودیم. من فکر می‌کنم این قضاوت، داوری‌های با مسئولیتی برای سینمای ایران نبوده است.

تفاهم زیادی بین داوران بوده که به کسانی اصلاً توجه نکنند!

تصمیماتی که هیئت داوران گرفتند قابل پیش‌بینی بود که چنین تبعاتی را هم داشته باشد؟
دقیقا همین‌طور است و قطعاً ادامه‌دار خواهد بود. حتی روی جشنواره آینده هم تاثیرش را می‌گذارد و در واقع باعث بی‌اعتمادی شد. همان اندازه که کلمه «سلیقه» را نمی‌پسندم از کلمه مصلحت نیز بیزارم. به نظر من با این کلمه هم می‌شود کلی ظلم کرد. باید دید چه انگیزه‌هایی پشت این نگاه بود که در نهایت به کلمه سلیقه ختم شده است. به نظر من تفاهم زیادی بین داوران بوده که به کسانی اصلاً توجه نکنند. این نگاه در داوری‌های امسال کاملا مشهود بود. من درباره خودم صحبت نمی‌کنم چون خدا را شکر کار من در جشنواره امسال دیده شد اما این دوره سرنوشت خوبی برای سینمای ایران رقم نخواهد زد.

نوشته اعتراض سینماگران به داوری‌های فجر همچنان ادامه دارد/ اصلانی: این داوری نه مردم را راضی کرد، نه منتقدان را/ تفاهم زیادی بین داوران بوده که به کسانی اصلاً توجه نکنند! اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

اما شرایط در طی این سال‌ها به سمتی رفته است که همزمان با پررنگ‌تر شدن حضور زنان در سینما و ایفاکردن نقش‌های محوری و اصلی در فیلم‌ها، تصویر نمایش داده شده از بانوان در آثار سینمایی همراه با ظلم همیشگی مردان به آن‌هاست. مردانی که یک روز در قامت یک شوهر معتاد یا بی‌قید و بند و روز دیگر به عنوان پدری مستبد و متحجر و یا برادری زورگو، به زنان ظلم می‌کنند و خواسته‌های خود را بر آن‌ها تحمیل می‌کنند.

نقطه آغاز تغییرات نقش زن در سینمای ایران

نقطه آغاز این جریان را باید در اوایل سال ۷۶ جستجو کرد. جایی که سیاست‌های فرهنگی دولت وقت به سمت حمایت از تولید آثاری رفت که در ارتباط با مسائل و معضلات زنان بود و همین موضوع باعث شد تا فضا به سمتی برود که رویکرد آثار تولید شده در کنار پرداختن به معضلات زنان، تصویری خشن و تا حدودی بی‌رحم از مردان را به نمایش می‌گذاشت. تولید آثاری همچون «بانوی اردیبهشت» به کارگردانی رخشان بنی‌اعتماد در سال ۷۶ و «دو زن» به کارگردانی تهمینه میلانی در سال ۷۷ اولین نشانه‌های این اتفاق در آن سال‌ها بود که در ادامه به ساخت آثاری به مراتب تندروتر همچون واکنش پنجم، زن زیادی و تسویه حساب در سال‌های بعد منجر شد.

در واقع با افزایش ساخت فیلم‌هایی که رویکرد اصلی آن‌ها فمینیستی بود و تشویق عامدانه جشنواره‌های خارجی از یک‌سو و جشنواره‌های داخلی از سوی دیگر، فضا به سمتی رفت که ساخت چنین آثاری طرفداران زیادی پیدا کرد. در همین زمینه یکی از محققین مسائل زنان گفته بود: «طرح موضوعاتی مثل روابط چندزنی، ازدواج موقت، فمینیسم، کلوزآپ از هنرپیشه‌های زن، دختران فراری و درام‌های اجتماعی امروزه به عنوان تم اصلی و غالب سینمای ایران درآمده است که در گذشته به عنوان تابو تلقی می‌شدند.» (مقاله «تغییرات نقش زن در سینمای ایران»، شبکه ایران زنان)

هرچند که آثاری چون «بانوی اردیبهشت» اثر رخشان بنی‌اعتماد که در جشنواره بین‌المللی فیلم مونترال و جشنواره فیلم فجر مورد توجه قرار گرفت و یا فیلم سینمایی «من ترانه ۱۵ سال دارم» اثر رسول صدرعاملی که برنده جایزه منتقدین جشنواره فیلم لندن و جشنواره فیلم لوکارنو شد و در بیستمین جشنواره فیلم فجر نیز برنده ۴ سیمرغ بلورین شد، تنها دو نمونه از آثاری هستند که در آن‌ها محوریت داستان با زنانی است که به واسطه ظلم یا زورگویی مردان، در عذاب هستند.

جشنواره سی‌و‌چهارم فجر و ادامه نمایش تصویری مظلوم از زنان

آثار حاضر در سی‌و‌چهارمین جشنواره فیلم فجر نیز ادامه دهنده مسیر چند سال گذشته سینمای ایران بودند که چنین رویکردی را داشتند تا آنجا که از میان ۳۳ اثر حاضر در دو بخش سودای سیمرغ و نگاه نو جشنواره فجر امسال، ۱۴ اثر به طور مستقیم به ماجرای ظلم مردان به زنان می‌پردازند و قصه خود را براساس آن پیش می‌برند.

آبنبات چوبی   

محمدحسین فرحبخش که پیش از این با ساخت فیلم‌هایی چون «خصوصی» و «مستانه» نشان داده بود که اصولاً علاقه زیادی به داستان‌هایی با محوریت ظلم به زنان دارد، در فیلم جدید خود نیز به سراغ داستان دو دختر رفته است که هر کدام به نوعی تحت ظلم مردان پیرامون خود قرار گرفته‌اند. شخصیت اصلی «آبنبات چوبی» با (بازی هنگامه حمیدزاده) بعد از فوت پدرش، از یک سو تحت ظلم برادر زورگویش قرار دارد و از سوی دیگر فریب شوهرخواهرش را می‌خورد و با او رابطه‌ای پنهانی برقرار می‌کند که در نهایت هم به خاطر همان رابطه پنهانی کشته می‌شود.

دیگر شخصیت دختر فیلم (با بازی سحر قریشی) نیز به خاطر چشم‌چرانی و سونظر شوهردوم مادرش، وادار به فرار از خانه می‌شود تا در کنار دوستانش زندگی کند.

آخرین بار کی سحر را دیدی؟

موضوع این فیلم در ارتباط با زنی به نام «سحر» است که بعد از طلاق تصمیم گرفته تا با مردی مقیم خارج از کشور، ازدواج کند تا بتواند شرایط اقامت در خارج از ایران را به دست آورد. ولی برادر او که فردی متعصب است و طاقت شنیدن حرف‌های مردم را در ارتباط با کارهای خواهرش ندارد، مخفیانه او را می‌کشد.

البته در این فیلم داستان فرعی دیگر نیز در ارتباط با ظلم به زنان و دختران جوان وجود دارد که مربوط به دختر جوانی است که در خوابگاه زندگی می‌کرده و پس از آن که شبی بعد از ساعت مقر به خوابگاه مراجعه می‌کند، مسئول خوابگاه او را راه نمی‌دهد و در نهایت دختر توسط مردی که قصد تجاوز به او را داشته، کشته می‌شود!

به دنیا آمدن   

یکی از فیلم‌های جشنواره سی‌وچهارم فجر که در آن ماجرای یک زوج جوان روایت می‌شود که ناخواسته در حال بچه‌دار شدن هستند ولی شخصیت مرد (با بازی هدایت هاشمی) که به خاطر ترس از مشکلات مالی و ناتوانی در تربیت فرزند، مخالف به دنیا آمدن این کودک است، همسرش را وادار می‌کند تا بچه را سقط کند. این خواسته با مخالفت همسرش روبرو می‌شود و او را به ناچار برای ادامه زندگی به خانه پدرش می‌رود.

خشم و هیاهو 

سومین ساخته سینمایی هومن سیدی، داستانی برگرفته از ماجرای معروف مشهور شهلا جاهد و ناصر محمدخانی فوتبالیست پرسپولیس است. داستانی که این بار به جای یک فوتبالیست بر زندگی یک خواننده مشهور دست گذاشته بود و به جای شهلا، شخصیتی به نام «حنا»، عاشق این چهره مشهور می‌شود و به جرم قتل همسر او به قصاص محکوم می‌شود.

شخصیت «حنا»، همسر دوم این خواننده که به خاطر علاقه زیاد به وی، فریب او را می‌خورد و حاضر می‌شود اتهام قتل را بپذیرد و در نهایت به همین جرم اعدام می‌شود تا همسرش بتواند از مهلکه جان سالم به در ببرد.

دختر     

ماجرای فیلم جدید میرکریمی، ماجرای قصه نخ‌نما شده پدر متعصب و فرار دخترجوان از دست پدر است! قصه‌ای که بارها بارها در آثار سینمایی و تلویزیونی تکرار شده است.

داستانی از سفر یک دختر آبادانی به تهران که بدون اجازه خانواده‌اش سفر کرده است و بعد از مطلع شدن پدرش از این کار، به خانه یکی از دوستانش می‌رود و در ادامه، از دست پدرش فرار می‌کند و به خانه عمه‌اش پناه می‌برد. عمه‌ای که اتفاقا او نیز مورد ظلم همین پدر قرار گرفته است و سال‌ها قبل وقتی می‌خواسته با مردی که دوست داشته ازدواج کند، از جانب برادر و سایر اعضای خانواده‌اش طرد می‌شود.

عادت نمی‌کنیم  

این فیلم به سراغ یکی دیگر از ماجراهای نخ‌نما شده سینمای ایران رفته است. ماجرای مردی که به زنش خیانت کرده و پنهان از او به سراغ دختری جوان رفته و با او عقد کرده است و پس از اتفاقاتی ماجرای این خیانت برای همسر اول مرد آشکار می‌شود.

لانتوری 

داستان این فیلم در ارتباط با ماجرای اسیدپاشی به صورت دختران است که در آن شخصیت اصلی فیلم پس از آن که دوست پسرش را رها می‌کند، از جانب او مورد اسیدپاشی قرار می‌گیرد.

فیلم علاوه بر این ماجرا، گریزی به برخی دیگر از پرونده‌های مشابه که در آن دخترانی به واسطه دادن پاسخ رد به افرادی که آن‌ها را دوست داشتند، از جانب آن‌ها مورد تعدی قرار گرفتند که نمونه مورد اشاره فیلم در ارتباط با پسر نوجوانی است که دختری را در ماجرایی مشابه این، به قتل رسانده است.

کفشهایم کو؟ 

ظلمی نمایش داده شده به زنان در این اثر، از جانب پدرشوهر و برادرشوهر زنی است که پس از سفر به خارج از کشور و در حالی که به خاطر یک اتفاق سهوی، به زندان می‌افتد، به همسرش دروغ می‌گویند و باعث جدایی آن‌ها از هم می‌شوند. موضوعی که باعث می‌شود بچه آن دو سال‌ها در غربت و بدون حضور پدرش بزرگ شود.

 مالاریا 

ماجرای دخترهای فراری، سوژه پرتکرار فیلم‌های جشنواره امسال بود که در جدیدترین ساخته پرویز شهبازی نیز به آن پرداخته شد. شهبازی در «مالاریا» به روایت ماجرای دختری پرداخته است که از دست رفتارهای عصبی پدر و برادرش، از خانه فرار می‌کند و با دوست پسرش به تهران می‌آیند.

جالب آن که دوست پسرش نیز تنها بعد از قرار گرفتن در یک موقعیت خاص که مجبور می‌شود یک شب این دختر را تنها بگذارد، به او شک می‌کند و تا آخر قصه نیز اعتماد او به دختر به حالت سابق بازنمی‌گردد.

نقطه کور   

فیلم در ارتباط با مردی است که برای کار مجبور است سفرهای طولانی داشته باشد و همین دوری از خانواده باعث شده تا نسبت به همسرش شک کند. البته سکوت بیش از اندازه زن و پنهان کردن برخی از نکات ساده باعث می‌شود که شک‌های مرد تشدید شود و رابطه خانوادگی آن‌ها متزلزل شود.

البته فیلم مردان دیگری نیز دارد که یکی به واسطه کشیدن بدهکاری زن و بچه‌اش را تنها گذاشته و متواری شده است و دیگری نیز از کار بیکار شده است و دائم به همسرش دروغ می‌گوید.

نیمه شب اتفاق افتاد 

دومین ساخته تینا پاکروان رویکردی کاملا زنانه دارد. اتفاقات فیلم پیرامون زنی شکل می‌گیرد که سال‌ها پیش به خاطر قتل‌هایی که شوهرش مرتکب شده، مجبور شده شهر و دیارش را رها کند و برای ادامه زندگی همراه با یک نوزاد به تهران بیاید. اما پس از سال‌ها، اتفاقات به شکلی پیش می‌رود که گذشته زن برملا می‌شود و او در ادامه تصمیم می‌گیرد تا گناهی که پسرش مرتکب شده است را به گردن بگیرد.

وارونگی         

«وارونگی» از منظری متفاوت به مسئله ظلم به زنان پرداخته است. شخصیت اصلی فیلم دختری جوان است که فرزند آخر خانواده‌اش محسوب می‌شود. بیماری تنفسی مادرخانواده و ضرورت انتقال محل زندگی او به خارج از تهران، عاملی است تا دیگر اعضای خانواده به جای دختر تصمیم بگیرند و او را وادار کنند که برای نگهداری مادرشان به شمال برود و کار و زندگی خود را در تهران رها کند.

هفت ماهگی

این اثر نیز دارای یکی از تکراری‌ترین قصه‌های جشنواره فجر امسال است که به موضوع خیانت در روابط زناشویی پرداخته است. علیمردانی نیز در این فیلم، مردی رفیق‌باز را تصویر می‌کند که منتظر پدر شدن است ولی همزمان با دختران دیگر نیز ارتباط دارد. او در اثر یک اتفاق به همسرش مشکوک می‌شود ولی در نهایت متوجه می‌شود که همسرش بی‌گناه بوده است.

ابد و یک روز   

«ابد و یک روز» یکی از سیاه‌ترین فیلم‌های جشنواره امسال در ارتباط با ظلم به زنان است. فیلمساز داستان دختری را روایت می‌کند که برادرش در اعضای گرفتن مبلغی، او را به یک مرد افغانی می‌فروشد؛ اما دختر که به نوعی ستون خانواده‌اش محسوب می‌شود حاضر نیست به این خواسته برادرش تن دهد و به امید پرورش دادن برادر کوچک‌ترش که پسری با استعداد است، باز به خانه پدریش بازمی‌گردد.

برادرم خسرو  

این فیلم به طور مستقیم به مسئله ظلم به زنان نمی‌پردازد، ولی یکی از شخصیت‌های اصلی فیلم (با بازی هنگامه قاضیانی)، همسر یک دکتر دندانپزشک است که به خاطر خواسته‌های شخصی شوهرش مدت‌هاست که محدود شده و نمی‌تواند به علایق شخصیش همچون رفتن به سرکار و یا رانندگی برسد.

پل خواب 

ماجرای پسر جوانی که برای به دست آوردن پول، دست به قتل دو پیرزن ثروتمند می‌زند.

خانه‌ای در خیابان چهل و یکم

ماجرای یک قتل خانوادگی که در آن برادری، برادرش کوچکترش را می‌کشد و مادرخانواده در موقعیتی قرار می‌گیرد که مجبور می‌شود بین بخشیدن پسر بزرگش و یا گرفتن حکم قصاص او تصمیم گیری کند.

متولد ۶۵ 

پسر و دختر جوانی که قصد داشتند با هم ازدواج کنند ولی پس از قرارگرفتن در موقعیتی خاص مشخص می‌شود که پسر در ارتباط با سن واقعیش دروغ گفته است و همین موضوع رابطه آن‌ها را بهم می‌ریزد. علاوه بر این دختر، برادری متعصب دارد که با وجود آگاه بودن خانواده‌ها از رابطه این دو جوان، هر روز با خواهرش تماس می‌گیرد و او را کنترل می‌کند.

البته ذکر این نکته نیز ضروری است که در آثار حاضر در جشنواره امسال، آثاری نیز وجود داشت که در ترسیم چهره‌ای واقعی از زنان موفق عمل کرده بود. آثاری چون «بادیگارد» و «دلبری» که در آن به زن‌ها به عنوان موجودی ارزشمند و با روحیه قوی نگاه شده بود.

نوشته سیمای زنان در سینمای ایران؛ شخصیت‌هایی تحت ظلم و ستم‌پذیر/ ظلم به زنان، ایده محبوب کارگردانان ایرانی/ تحلیل «سوره سینما» از تصویر زنان در آثار جشنواره فجر اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

گذشته از عملکرد غیرمنطقی و تا حدودی مغرضانه هیئت داوران این دوره، در نادیده گرفتن معنادار برخی از مهمترین فیلم‌های جشنواره امسال که موجب تعجب طیف‌های مختلف سینما شد، این جشنواره نقاط عجیب دیگری نیز داشت که مرتبط با موضوعات مورد توجه فیلمسازان برای تولید آثارشان بود. در این گزارش نگاهی تحلیلی به موضوعات و محتوای آثار حاضر در جشنواره سی‌‎و‌چهارم فجر داریم تا ببینیم سینمای ایران در سال جدید خود می‌خواهد با چه موضوعاتی به استقبال مخاطبانش برود.

غلبه موضوعات اجتماعی بر سایر دغدغه‌های سینمای ایران  

رویکرد غالب در آثار جشنواره امسال، توجه به مسائل اجتماعی بود. رویکردی که در چند سال گذشته تبدیل به مهمترین و اصلی‌ترین دغدغه فیلمسازان شده است و بیشتر آثار تولید شده در سینمای ایران را به سمت نقد درست و نادرست مسائل و معضلات اجتماعی سوق داده است.

برای مثال بیش از نیمی از ۴۴ اثر حاضر در جشنواره امسال رویکردی اجتماعی داشتند. آثاری چون «آبنبات چوبی» به کارگردانی حسین فرحبخش، «آخرین بار کی سحر را دیدی؟» به کارگردانی فرزاد موتمن، «بارکد» به کارگردانی مصطفی کیایی، «خشم و هیاهو» به کارگردانی هومن سیدی، «لانتوری» به کارگردانی رضا درمیشیان، «مالاریا» به کارگردانی پرویز شهبازی، «هفت ماهگی» به کارگردانی هاتف علیمردانی، «پل خواب» به کارگردانی اکتای براهنی، «ابد و یک روز» به کارگردانی سعید روستایی، «خماری» به کارگردانی داریوش غذبانی، «لاک قرمز» به کارگردانی سیدجمال سیدحاتمی و «متولد ۶۵» به کارگردانی مجید توکلی بخشی از این آثار هستند.

نکته جالب توجه در ارتباط با بیشتر این آثار پرداختن به سه مشکل اصلی اعتیاد، خیانت و مشکلات زندگی زناشویی و همچنین مشکلات جوانان در آن‌ها است که البته ذکر این مشکلات در آثاری که به آن اشاره کردیم، بیشتر از جهت طرح موضوع بوده است و متاسفانه پس از طرح مشکل، راهکاری از سوی فیلمسازان و تولیدکنندگان آثار برای حل این مشکلات مطرح نشده است که این باعث کاهش اثرگذاری این نگاه نقادانه بر مخاطب عادی و خاص این آثار می‌شود.

سیگار و اعتیاد، پای ثابت فیلم‌ها  

اگر به عنوان یک مخاطب هر ۴۴ اثر حاضر در جشنواره امسال را دیده باشید و بخواهید یک نقطه اشتراک در بین این آثار پیدا کنید، بدون شک اولین موضوعی که به آن فکر خواهید کرد، نمایش بیش از اندازه مصرف سیگار یا مواد مخدر در ۹۰ درصد این آثار است. اتفاقی که کثرت آن باعث شده بود تا حبیب ایل‌بیگی معاون آثار و ارزشیابی سازمان سینمایی از «سیگار» به عنوان مهمترین ممیزی فیلم‌های جشنواره امسال یاد کند.

فیلم‌های «ابد و یک روز»، «عادت نمی‌کنیم»، «خشم و هیاهو»، «هفت ماهگی»، «نقطه کور»، «نیمه‌شب اتفاق افتاد»، «یک شهروند کاملا معمولی»، «آخرین‌بار کی سحر را دیدی؟»، «قیچی»، «چهارشنبه»، «تمرین برای اجرا»، «بارکد»، «آبنبات چوبی»، «سینما نیمکت»، «دختر»، «خماری»، «مالاریا»، «ممیرو»، «پل خواب»، «برادرم خسرو»، «اژدها وارد می‌شود»، «سگ و دیوانه‌ عاشق»، «لاک قرمز»، «گیتا»،  «اینجا کسی نمی‌میرد» و «به دنیا آمدن» از جمله این فیلم‌هایی بودند که یا در آن‌ها صحنه‌هایی از مصرف سیگار وجود داشت و یا نمایش صحنه‌های استعمال موادمخدر؛ که البته در این میان سهم برخی از فیلم‌ها از جمله «ابد و یک روز»، «عادت نمی‌کنیم»، «پل خواب» و «برادرم خسرو»، در نمایش افراط‌گونه این موضوع بیش از دیگران بود.

مرگ و خودکشی، سوژه‌های جدید سینمای ایران! 

فیلم‌های ماندگار زیادی در تاریخ سینمای ایران وجود دارند که پس از گذشت سال‌ها هنوز هم مردم از آن‌ها به نیکی یاد می‌کنند. فیلم‌هایی که بعضی تلخ و بعضی شیرین هستند، اما در نهایت آن‌قدر خوب بوده‌اند، که بتوانند جایی برای زنده ماندن و ادامه حیات در گوشه ذهن مخاطب خود به دست آورند.

اما به نظر می‌رسد فیلمسازان ایرانی از سال گذشته تا کنون به این نتیجه رسیده‌اند که فقط فیلم‌های تلخ هستند که قدرت جذب مخاطب را در خود دارند، به همین خاطر علاوه بر نمایش تمام معضلات اجتماعی از خیانت و اعتیاد گرفته تا بیکاری و فقر، حالا مرگ و خودکشی را نیز به لیست بلندبالای علاقه‌مندی‌های تلخ خود برای نمایش در آثار سینمایی افزوده‌اند.

به همین خاطر است که در فیلم‌هایی چون «نیمه‌شب اتفاق افتاد»، «یک شهروند کاملا معمولی»، «قیچی»، «هفت ماهگی»، «نیم ر‌خ‌ها»، «آبنبات چوبی»، «ممیرو»، «پل خواب»، «عادت نمی‌کنیم» و «گاهی» یا در انتهای داستان یکی از شخصیت‌های اصلی میمرد یا کشته می‌شود و یا همانند آثاری چون «آخرین بار کی سحر را دیدی؟»، «گیتا» و «لاک قرمز» داستان براساس مرگ یکی از شخصیت‌های اصلی فیلم پیش می‌رود. البته شاهکار این بخش، «مالاریا» پرویز شهبازی است که با خودکشی هر دو شخصیت اصلی فیلم به پایان می‌رسد! تا باز هم اثبات شود که مرگ و خودکشی، سوژه‌های جدید سینمای ایران هستند و از این به بعد باید قبل از تماشای هر فیلم ایرانی خود را آماده مردن یکی از شخصیت‌های آن کنیم!

خیانت و مشکلات خانوادگی، همچنان پر طرفدار 

خیانت در زندگی زناشویی یکی از موضوعاتی است که سینماگران ایرانی همواره به آن علاقمند بوده‌اند. این دیدگاه در جشنواره سی‌و‌چهارم فجر و پس از تولید فیلم‌هایی چون «آبنبات چوبی»، «خشم و هیاهو»، «عادت نمی‌کنیم»، «نقطه کور» و «هفت ماهگی» که همه پیرامون همین موضوع بودند، یک بار دیگر به اثبات رسید.

البته علاوه بر موضوع خیانت، در جشنواره امسال برخی دیگر از مشکلات خانوادگی همچون رابطه فرزندان با والدین و یا رابطه زن و مرد در خانواده و فرزندآوری نیز مورد توجه فیلمسازان نسل قدیم و جدید سینما قرار گرفته بود. فیلم‌هایی چون «آخرین بار کی سحر را دیدی؟»، «دختر»، «به دنیا آمدن»، «کفشهایم کو؟»، «مالاریا»، «وارونگی»، «ابد و یک روز»، «برادرم خسرو»، «خانه‌ای در خیابان چهل و یکم»، «گیتا» و «نیم رخ‌ها» از جمله این آثار به شمار می‌روند.

در کنار این مسائل، یک نکته قابل تامل دیگر نیز در فیلم‌های جشنواره امسال وجود داشت که مربوط به عدم نمایش خانواده‌هایی سالم در غالب آثار این دوره بود. درواقع به جز دو فیلم «دلبری» و «بادیگارد» همه خانواده‌هایی که در آثار جشنواره امسال نشان داده شدند ، به شدت درگیر مسائل و مشکلات درونی بودند و موضوعاتی همچون احترام و اعتماد اعضای خانواده به یکدیگر در آن‌ها مورد بی‌توجهی قرار گرفته بود که فیلم‌هایی چون «ابد و یک روز»، «آبنبات چوبی»، «مالاریا»، «نقطه کور» و «وارونگی» از آشکارترین نمونه‌های آن به شمار می‌روند.

آخرین بار کی «امید» رو دیدی؟!   

جشنواره امسال یک ویژگی قابل تامل دیگر نیز داشت. در حالی که موضوع سینمای امید یکی از مباحث و شعارهای مورد توجه سازمان سینمایی از ابتدای کار دولت یازدهم بوده است، اما هر سالی که از عمر این دولت می‌گذرد، نقش و حضور آثاری که بر مبنای ترویج امید و روحیه ایدوارانه در میان مردم باشد، کمرنگ‌تر می‌شود.

اما اوج این ناهماهنگی در سیاست‌گذاری مدیران سینمایی با تولیدات سینما را می‌توان در جشنواره امسال مشاهده کرد. جایی که در آن فیلم‌هایی چون «مالاریا»، «آخرین بار کی سحر را دیدی؟»، «عادت نمی‌کنیم»، «نیمه شب اتفاق افتاد»، «چهارشنبه» و «یک شهروند کاملا معمولی» تولید می‌شود. فیلم‌هایی که در تضاد آشکار با معنا و مفهوم سینمای امید قرار دارند و هیچ اثری از شاخصه‌های مورد نظر در این سینما در آن‌ها دیده نمی‌شود.

سهم اندک فیلم‌های سیاسی و اکشن 

علاقه سینماگران ایرانی به موضوعات اجتماعی باعث شده تا بسیاری از ژانرهای دیگر سینما مورد بی‌توجهی قرار گیرد. ژانرهایی که از ظرفیت‌های بالایی برای جذب مخاطب برخوردارند. به همین خاطر است که سهم جشنواره سی‌و‌چهارم فجر از ژانرهای پرهیجان و جذاب سیاسی و اکشن تنها سه اثر است که البته به جز یک مورد، بقیه این آثار مورد بی‌توجهی معنادار هیئت داوران این جشنواره قرار گرفت. «بادیگارد»، «سیانور»، «امکان مینا» و «جشن تولد» چهار اثری هستند که در این دسته بندی قرار می‌گیرند و تعداد اندک این آثار خود نشان‌دهنده ضعف سینمای ایران در زمینه تولید آثار سیاسی و اکشن است.

سینمای دفاع مقدس، هر سال کمرنگ‌تر از پارسال

در طول سی‌و‌چهار دوره اخیر جشنواره فیلم فجر، سینمای دفاع مقدس همیشه پای ثابت جشنواره بوده است. البته در هر دوره نقش این سینما کمرنگ‌تر شده است تا جایی که در جشنواره امسال فقط دو فیلم «ایستاده در غبار» و «دلبری» در این ژانر حضور داشتند. یعنی از میان ۴۴ فیلم این دوره جشنواره، سهم سینمای دفاع مقدس فقط ۲ اثر بوده است که این به معنای آن است که سهم این ژانر مهم فقط ۵ درصد از کل آثار جشنواره بوده است!

کمدی، پَر!  

جشنواره امسال یکی از معدود دوره‌هایی بود که تقریبا هیچ فیلمی در ژانر کمدی نتوانسته بود، در آن حضور پیدا کند. هر چند که عده‌ای دو فیلم «بارکد» و «زاپاس» را در دسته‌بندی فیلم‌های کمدی جای دادند ولی اگر به نوع نگاه فیلمساز در ساخت این آثار توجه کنیم، متوجه می‌شویم که رویکرد اصلی این آثار کمدی نبوده است. در واقع «بارکد» که یک فیلم اجتماعی محسوب می‌شود که در گاهی از اوقات سعی کرده بود به واسطه تکه‌پرانی‌هایی یکی از شخصیت‌های فیلم، فضای فیلم را شاد کند و «زاپاس» هم یک فیلم خانوادگی با رگه‌هایی از طنز بود که نمی‌شد آن را جز آثار کمدی به شمار آورد. با این حساب سهم یکی دیگر از ژانرهای پرمخاطب سینما، در جشنواره سی‌و‌چهارم فجر به صفر رسیده بود و این نیز نشانه بی‌توجهی به یکی از محبوب‌ترین ژانرهای سینما، در اثاری است که می‌خواهند سبد اکران سینمای ایران را در سال جاری پُر کنند.

همین تحلیل مختصر بر آثار نمایش داده شده در ویترین امسال سینمای ایران کافیست تا دریابیم که یکی از مهمترین عوامل کمرنگ شدن ارتباط مخاطبان با سینما، نبود تنوع موضوعی در میان آثار تولید شده است. مخاطبی که چند سال است در حصار فیلم‌های تلخ اجتماعی محبوس شده است و حق انتخاب دیگری ندارد چرا که اکثر فیلمسازان ما، فیلم را برای خودشان تولید می‌کنند و نه برای مردم؛ که اگر غیر از این بود، حداقل به مخاطب خود این شانس را می‌دانند که از میان آثار پلیسی، اکشن، کمدی، سیاسی، خانوادگی، دفاع مقدس و اجتماعی هربار به سراغ یک اثر با حال و هوایی متفاوت برود؛ نه اینکه از سینما و فیلمسازی تنها به نمایش دادن بدبختی و فلاکت و مشکلات اکتفا کنند.

البته جشنواره امسال با وجود همه نقاط ضعفی که در حوزه تشخیص نیازهای ضروری حال حاضر جامعه از سوی فیلمسازان داشت، پذیرای چند اثر ارزشمند که مطابق با شرایط فعلی نیز باشد، بود. فیلم‌هایی چون «بادیگارد» و «ایستاده در غبار» که به ترسیم شمایل یک قهرمان واقعی و قابل الگوگرفتن برای جوانان پرداختند و یا «سیانور» بهروز شعیبی که به سراغ بررسی برخی از اندیشه‌ها و فعالیت‌های یکی از موثرترین گروه‌های سیاسی سال‌های نه چندان کشورمان رفته است، از جمله نقاط امیدواری جشنواره امسال بودند که حضورشان در میان انبوهی از آثار بی‌ارزش و سطحی را می‌توان به عنوان بارقه‌ای از امید برای بهبود اوضاع سینمای ایران به حساب آورد.

نوشته نگاهی به مهمترین موضوعات آثار حاضر در جشنواره سی‌و‌چهارم فجر/ غلبه موضوعات اجتماعی بر سایر دغدغه‌های سینمای ایران/ اعتیاد، خیانت و مرگ محبوب‌ترین سوژه‌ها/ بی‌اهمیتی سلیقه مخاطبان برای فیلمسازان اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

«دختر» فیلمی است متفاوت در سینمای رضا میرکریمی؛ حالا او از فضای معناگرایانه‌ای که غالبا از شلوغی شهر به یک محیط خلوت فرار می کرد تا مجرایی برای زدن حرف‌هایش پیدا کند دوری جسته و قلب اتفاقات را از دل پالایشگاه آبادان بیرون می آورد تا در تهران بتواند سخن بگوید.

سخن «دختر» اما همان سخن رایج این روزهای سینمای ایران است؛«مهاجرت». نقطه ثقل داستانی «دختر» را نه ستاره، که پدرش؛ فرهاد، بازی می کند. رابطه فرهاد با ستاره(دخترش) و فرزانه (خواهرش) باعث شکل‌گیری دو روایت موازی از دو نسل قربانی غیرت و سخت گیری است که هر دو شرایط موجودشان را علتی برای طلبکاری از فرهاد میدانند، شاید وجود فرزانه به اندازه کافی دلیلی بر ضعف نگارشی فیلمنامه باشد، ابهامی که از ابتدا تا انتهای فیلم پیرامون علت مشکل عمیق فرهاد و فرزانه وجود دارد و از سوی دیگر نچسب بودن رابطه بی‌دلیل ستاره و فرزانه آن هم در شرایط قطع رابطه و تخاصم خانوادگی این ابهام را بیشتر می کند. لحظه ای که فرهاد در کلانتری فامیل خود(عزیزی) را در مقابل پدر دوست ستاره کتمان می کند تا باز هم ابهام امکان همرزم بودن پدر این دو دوست بوجود آید باز هم فیلمنامه در شرایطی مشابه ابهامی کاذب می آفریند که به شخصیت پردازی فیلم لطمه می زند.

آغاز و پایان «دختر» در یک کافه شلوغ میگذرد، هرچه در شروع فیلم سخن از ازدواج است در پایان فیلم حرف از مهاجرت است و پاسخ ستاره به مهاجرت همان پاسخی است که «ترمه» در «جدایی نادر از سیمین» داده بود، دوربین بصورت کاملا قرینه چهره ستاره را نشان میدهد و سکوت ستاره که خبر از دو راهی نسل آینده برای رفتن یا ماندن می کند.

هرچند از منظر نشانه شناختی می توان با تفسیر جا گذاشتن ظرف غذای پدربزرگ ستاره بعنوان نماد و نشانی از اصالت در کافه که منجر به بازگشت او میشود تا حدودی خبر از مخالفت او برای مهاجرت داد، اما باز هم با در نظر گرفتن هر پاسخی میرکریمی سعی کرده در لحظه گریه همزمان فرزانه و ستاره بخاطر دعوا با فرهاد که خبر از داشتن سرنوشتی مشابه برای این دو می‌دهد با گذاشتن دیالوگ «هیچ جا خونه و خانواده خود آدم نمیشه!» در دهان فرزانه هشداری به پشیمانی نسل آینده از مهاجرتشان بدهد.

«دختر» می‌تواند اثری سرپا و متوسط رو به بالا باشد به شرط آنکه سازنده‌اش سابقه ساختن «خیلی دور،خیلی نزدیک» را نداشته باشد! «دختر» با لکنتی که برای بیان حرفش دارد، بعلاوه عدم انسجام رابطه شخصیت ها با یکدیگر و وجود عناصر اضافی زیادی از جمله اشاره به اجرای برجام در اوج دعواهای خانوادگی هجم زیادی حرف نگفته را بایکدیگر می‌گوید و همین باعث میشود که بتوان این فیلم را نیمه‌تمام‌ترین اثر رضا میرکریمی دانست.

نوشته از «ترمه» جدایی نادر از سیمین تا «ستاره» دختر!/ نقد «سوره سینما» بر فیلم‌های جشنواره فجر اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.