شامگاه چهارشنبه ۱۸ دی ماه هم برای اهالی فرهنگ و هنر هم برای مرد اول دولت شبی متفاوت و از جنس صمیمت و حرف های بی پرده بود.

او که بیشتر خطاب به روحانی صحبت می کرد، اشاره می کند که هنرمندان از دولت تدبیر و امید انتظار معجزه ندارند و آنها فشارهای سیاسی در داخل و خارج را رصد می کنند. به گفته وی اما هنرمندان دولت یازدهم به سکانداری حسن روحانی را دولت فرهنگ و هنر می دانند.

وزیر فرهنگ از نگرانی اهالی هنر نیز اینگونه گفت که آنها نگرانند که هنر در غوغاهای سیاسی و کشاکش های اقتصادی نادیده گرفته شود.

او اشاراتی هم به برخوردهای نمایندگان مجلس با مسایل فرهنگی می کند. البته چه فایده که جای نمایندگان مجلس در این مراسم خالی است. گرچه اگر از چمران و احمد مسجدجامعی و مسئولان وزارت ارشاد و حسن روحانی و نزدیکانش بگذریم از چهره های سیاسی در این مراسم خبری نیست؛ که شاید دعوت نشده اند و یا دعوت را نپذیرفته اند.

جنتی همچنین تاکید می کند که هنرمند نیازمند محیط امن است نه امنیتی….صحبت های وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی به گونه ای است که گویا این وزارتخانه خود قربانی رفتارهای امنیتی است و هیچ نقشی در برخوردهایی از این دست با هنرمندان نداشته، ندارد و نخواهد داشت.

سخنران بعدی رضا امیرخانی نویسنده جوان و خوش قریحه و قلم است. او اول حرف هایش می گوید که ۱۶ سال پیش با آیت الله هاشمی رییس جمهوری وقت اینگونه صحبت کرده و حال دوباره ستاره اقبالش به گونه ای سر زده که با حسن روحانی رییس جمهوری فعلی رو در رو سخن می گوید.

از حرف های جدی امیرخانی که بگذریم وی در پایان از ماجرای لشکر جنیان می گوید که می خواسته اند به سالار شهیدان در جنگ کمک کنند ولی ایشان نمی پذیرند و می گویند شما دشمن را می بینید ولی دشمن شما را نمی بیند و این نوع جنگ از عدالت به دور است. امیرخانی از این روایت اینگونه بهره می برد و دعا می کند که خدایا فضای فرهنگ ما را از لشکر جنیان که دیده نمی شوند، بزدای!

این حرف او به شدت تشویق می شود چراکه حتما اهالی فرهنگ می دانند این جنیانی که دیده نمی شوند در عرصه فرهنگ چه کسانی هستند.

ابراهیم حقیقی گرافیست و طراح پیشکسوت هم به نمایندگی از هنرمندان عرصه تجسمی در جایگاه حاضر می شود و به شرح مسایل و مشکلات این عرصه گسترده هنر می پردازد.وی به طرح خرید آثار هنری توسط نهادها و سازمان ها و لزوم تصویب طرح جدید در مجلس هم می گوید.

حقیقی که چندان بلند هم صحبت نکرده است، کاغذی دریافت می کند که گویا به او گفته شده است سخن کوتاه کند. مجری مراسم می گوید این کاغذ قرار بود زرد باشد ولی سفید از آب درامد. اشاره او به کارت زردی است که همین چند روز پیش مجلسیان به وزیر فرهنگ دادند. البته این مساله کارت زرد تا پایان مراسم در فرازهایی از صحبت های روحانی هم به کار می آید!

اجرای گروه آوازی تهران به رهبری میلاد عمرانلو و خوانندگی وحید تاج بخش دیگر مراسم است که سبک کار آنها برای خیلی از حضار عجیب و تازه است و باید اهل کنسرت و موسیقی باشی تا این نوع اجرا برایت غریبه نباشد. غریبگی اجرا تا آنجا بود که مجری مراسم به شوخی اشاره کرد لابد این مدل اجرای بدون ساز هم به دلیل نبود ارکسترها و تعطیلی آنها در ایران است.

نغمه ثمینی نمایشنامه نویس سخنران بعدی و نماینده هنرمندان عرصه هنرهای نمایشی و البته تنها سخنران خانم مراسم است که همچون همیشه و همچون متن های تئاتری اش محکم و متقن و تاثیرگذار ظاهر می شود و تشویق ممتد و طولانی حضار هم موید این مساله است.

او از هنرمندانی می گوید که به جبر روزگار و رفتارهای غلطی که با آنها در کشورمان شده است، جلای وطن کرده اند و حالا خاموش شده اند.

ثمینی از ممیزی و بی پولی و کوچ هنرمندان می گوید. از میلیاردها پول های گمشده می گوید که تئاتری ها حتی نمی توانند صفرهایش را بشمارند. پول هایی که خیلی کمتر از آنها، می تواند چرخه هنر کشور را با قدرت بچرخاند.

نوبت به محمدمهدی عسگرپور مدیرعامل خانه سینما می رسد که به نمایندگی از سینماگران که بیشترین چهره های حاضر در مراسم هم هستند، سخن بگوید. او ابتدا از انفجار امروز صبح در پشت صحنه فیلم “معراجی ها” به کارگردانی مسعود ده نمکی و کشته شدن ۵ نفر حرف می زند و از حاضران می خواهد برای شادی روح آنها صلوات بفرستند.

این سینماگر از روحانی و ایوبی رییس سازمان سینمایی تشکر می کند که با کلید تدبیر و امید قفل در خانه سینما را گشودند و به یک وعده انتخاباتی جامه عمل پوشاندند.

مدیرعامل خانه سینما در بخش دیگر صحبت هایش از کاربرد اصطلاح مصلحت اندیشی گفت و اینکه سو استفاده از این مساله گاهی به اعمال سلیقه بیشتر و دور زدن قانون منجر شده است.

عسگرپور جنجالی ترین حرف هایش را در آخر زد و گفت که هر نظامی خط قرمزهای خود را دارد و این را هنرمندان هم می دانند ولی افراط در نشان دادن این خط قرمزها از عدم اعتماد به نفس یک نظام نشات می گیرد.

در همین فاصله که افراد پشت تریبون قرار می گیرند و حرف می زنند، نامه هایی به دست روحانی و وزیر ارشاد و معاونان وی می رسد که حتما درخواست های اهالی فرهنگ است. البته داوود رشیدی بازیگر و امین الله رشیدی خواننده هم شفاها حرف هایی را با مسئولان در میان می گذارند.

اجرای نمایش “مسافر رضوی” از محمد رحمانیان با بازی حبیب رضایی و اجرای زنده پیانو توسط سعید ذهنی حال و هوای مراسم را هنری می کند.

رضایی چند بار در صحبت هایش می گوید “روحانی مچکریم”. از آژانس شیشه ای و حاج کاظم و عباس حرف می زند، از بچه های کربلای ۵ و مفقودالاثرهای ۸ سال جنگ عراق علیه ایران….در غیاب حاتمی کیا و پرویز پرستویی و رضا کیانیان صحنه هایی از “آژانس شیشه ای” را مرور می کند.

به طنز از این می گوید که او و استنلی کوبریک هر دو از سوار شدن به هواپیما می ترسند. از ۱۵ میلیون زائر حرم امام رضا (ع) و اینکه اگر این جمعیت یک بلیت هزار تومانی سینما هم بخرند سینمای ایران پولدار می شود و می تواند به تلویزیون هم وام بدهد!

به قول خودش او در ۱۴ تا ۱۵ تا فیلمی که بازی کرده در نصف آنها مرده است ولی مرگ عباس در “آژانس شیشه ای” چیز دیگری بوده است؛ عباس خیلی غریب رفته و وقت رفتنش یکباره یک کبوتر سفید به اتاق گریم وارد شده است.

حبیب رضایی که می رود، سعید ذهنی موسیقی “آژانس شیشه ای” را اجرا می کند و پرده پایین می آید.

نوبت به عبدالجبار کاکایی شاعر و ترانه سرا و دبیر جشنواره شعر فجر می رسد. او خودش و هم نسلانش را نسل اول ادبیات انقلاب معرفی می کند و به نمایندگی از این بزرگان ادبیات انقلاب از همه کسانی که به نام هنر انقلاب قلم ها را می شکنند ابراز برائت می کند. او شعری انقلابی می خواند و می رود.

کامبیز روشن روان به نمایندگی از اهالی موسیقی روی سن تالار وحدت می آید. به گفته وی موسیقی در ایران حال خوبی ندارد و در چند سال اخیر حالش وخیم تر شده است.

او از هنری می گوید که از ابتدای انقلاب همه بضاعتش را دربست در اختیار انقلاب قرار داده ولی مورد بی مهری های زیادی قرار گرفته است. از ارکستر سمفونیک تهران و ارکستر ملی یاد می کند که سال هاست به محاق رفته اند.

نوبت به زیباترین بخش مراسم می رسد؛ اجرای چهار قطعه زنده توسط علیرضا قربانی خواننده موسیقی ایرانی.

او “تو ای پری کجایی”، “شب دهم”، “مدار صفر درجه” و “آخرین جرعه این جام تهی” را می خواند و با ادای احترام به حضار سن را ترک می کند.

نمایندگان همه بخش های هنر و ادبیات و شعر صحبت هایشان را کرده اند و حالا نوبت به آقای رییس جمهور است. بلند که می شود همه پیش پای او بلند می شوند. برایش دست می زنند و او می رود که از هنرمندان دفاع کند.

حرف های روحانی جنجالی است. او می گوید که هنر دستور دادنی و سفارش دادنی نیست. هنر قالب نیست بلکه هنر قالب و معنا و خلاقیت توامان است.

وقتی می گوید به تقسیم هنرمند به ارزشی و غیرارزشی اعتقاد ندارد، همه برایش دست می زنند. او می گوید هنر یعنی ارزش و هنری ارزشمند است که با کار خلاقانه به تعالی می رسد.

روحانی گرچه معتقدست هنر بدون آزادی معنا ندارد ولی تاکید دارد که جامعه با آداب و رسوم و فهم و درک هایی که دارد خود به خود برای هنر مرزبندی ایجاد می کند.

به گفته مرد اول دولت یازدهم، حافظ شیرازی اوج هنر ایرانی و مقتدای هنر ایرانی بوده است. حافظ را رند روشنفکر زمان خود می نامد و به ذکر خاطره ای از علی حاتمی می پردازد.

او می گوید که در سال ۱۳۵۹ وقتی با علی جنتی به صدا و سیما رفته است کاری از علی حاتمی که با بودجه عمومی ساخته شده بود هنوز در دست تکمیل بود. این را می گوید که تاکید کند اگر کار سفارشی هم ساخته می شود نباید از ذوق هنری عاری باشد.

“شاهنامه فردوسی هم به سفارش سلطان محمود نوشته شده بود ولی در واقع سفارش یک ملت و تاریخ بود که در تاریخ هم ماندگار شد و یا تخت جمشید هم با حمایت حکومت ساخته شد اما امروز نماد یک ملت است.” این هم بخش دیگری از صحبت های روحانی درباره هنر سفارشی است.

رییس دولت یازدهم در بخش دیگر صحبت هایش می گوید که هرگونه فضای امنیتی می تواند جوانه هنر را بخشکاند. نگاه امنیتی به هنر بزرگترین اشتباه امنیتی است. هنر خطر نیست و هنرمند امنیت کشور را به مخاطره نمی اندازد.

به گفته وی، فقر و فحشا و فساد اقتصادی و رواج بی اعتمادی در رابطه دولت و مردم از مشکلات یک مملکت است وگرنه هنرمند می تواند مظهر اتحاد و نشاط شود.

روحانی باز هم از بحث ممیزی و ممیزان در وزارت ارشاد حرف می زند. در نگاه وی گروهی از هنرمندان و عالمان دینی باید بر کار هنر نظارت کنند و این کار، کار کارمندان دولتی نیست.

دولت شعر نمی گوید، فیلم نمی سازد، داستان نمی نویسد، موسیقی نمی سازد، مجسمه نمی سازد و …بلکه تسهیل کننده راه برای هنرمندان است. این هم بخش دیگری از صحبت های روحانی است.

توجه به تاثیر انقلاب بر هنر و جایگاه فقیهی چون حضرت امام خمینی (ره) فراز دیگری از صحبت های وی است. به زعم وی امام بین متدینین و هنر آشتی ایجاد کرد. او مرجعی عالیقدر بود که حلیت موسیقی را با سرودهای میهنی و حماسی و انقلابی فراهم کرد.

به گفته روحانی، بسیاری از آثار ادبی با اجازه امام منتشر شدند و تنها فقیهی که از یک فیلم و فیلمساز روشنفکر به نیکی یاد کرد، بنیانگذار انقلاب اسلامی ایران بود. انقلاب اسلامی موسیقی سنتی و ملی ایران را احیا کرد.

روحانی اشاره ای به کارت زرد مجلس به وزیر فرهنگ کابینه اش می کند و اطمینان می دهد که از جنتی راضی است. به زعم روحانی این کارت زرد جای نگرانی ندارد.

صحبت های روحانی که به پایان می رسد کم کم همه از تالار خارج می شوند و در سالن بزرگ با همدیگر خوش و  بش می کنند. حمید سبزواری را دولت آبادی در آغوش می گیرد و از احوال وی جویا می شود و دیگران هم در سرمای این شب زمستانی از هنر و آینده هنر می گویند و کم کم راهی می شوند.

حاضر می شود و به شرح مسایل و مشکلات این عرصه گسترده هنر می پردازد. وی به طرح خرید آثار هنری توسط نهادها و سازمان ها و لزوم تصویب طرح جدید در مجلس هم می گوید. حقیقی که چندان بلند هم صحبت نکرده است، کاغذی دریافت می کند که گویا به او گفته شده است سخن کوتاه کند. مجری مراسم می گوید این کاغذ قرار بود زرد باشد ولی سفید از آب درامد. اشاره او به کارت زردی است که همین چند روز پیش مجلسیان به وزیر فرهنگ دادند. البته این مساله کارت زرد تا پایان مراسم در فرازهایی از صحبت های روحانی هم به کار می آید!

سوره سینما- مهر نوشت: جلسه نقد و بررسی فیلم «انتهای خیابان پاستور» به کارگردانی مشترک محسن خان جهانی و جعفر محمدی شامگاه دوشنبه ۱۷ شهریورماه با حضور صادق زیباکلام و مرتضی ندایی و ارد عطارپور دو مستندساز کشور و محمدعلی ابطحی، ماهایا پطروسیان و جمعی از هنرمندان و علاقمندان به سینمای مستند در سینماتک خانه هنرمندان ایران برگزار شد. عطارپور در ابتدای این جلسه با بیان اینکه فیلم‌های خان‌جهانی ویژگی‌های منحصر به فردی دارد، گفت: او سوژه را بسیار خوب انتخاب کرده و سریع ردیابی می‌کند. سوژه ای که دیگران بی تفاوت از کنار آن عبور می کنند.

این مستندساز افزود: در همه طرح های خان‌جهانی یک خط طنز وجود دارد که خان‌جهانی انرژی فیلم را از این خط طنز تنظیم می کند. یعنی در فیلم “انتهای خیابان پاستور” خان‌جهانی لحظاتی را از پشت صحنه انتخابات می آفریند که شاید این درام سیاسی کشور می توانست به شکل کلاسیک تعقیب شود و این حسن فیلم بود اما از میانه فیلم استفاده از تصاویر آرشیوی فیلم را کمی با سقوط مواجه کرد. البته ارزشهای فیلم را نمی توان نادیده گرفت اما در این بخش نسبت به بخش ابتدایی فیلم علاقه کمتری به تعقیب فیلم پیدا شد و این باعث شد که قسمت های میانی فیلم دچار افت و لغزش شود.

در ادامه این نشست زیباکلام در ابتدای به غافلگیری خود از این جلسه نقد فیلم اشاره کرد و گفت: من در دوران انتخابات به جلسات زیادی برای سخنرانی و مصاحبه رفتم و یکی از مفصل ترین این جلسه ها این بود که عده ای از دانشجویان به منزل من آمدند و در مورد مسائل سیاسی و انتخاباتی صحبت شد. بنابراین همه تصور من از این فیلم این بود که همان فیلمی است که در خانه خودم گرفته شده و این جلسه قرار است یک جلسه پرسش و پاسخ سیاسی باشد.

وی در ادامه با تایید سخنان عطارپور درباره نقص های موجود در مستند انتهای خیابان پاستورعنوان کرد: بعضی از این صحنه ها برای من که مناظره ها و مسائل انتخابات را پیگیری می کردم خسته کننده بود. با این حال این فیلم فقط یک مستند به معنای سینمایی نیست و من فکر می کنم بخشی از تاریخ تحولات سیاسی اجتماعی ایران بعد از انقلاب اسلامی است. بسیاری در آینده به این فیلم علاقمند خواهند شد و بارها آن را نگاه می کنند مثل محصلان، پژوهشگران و صاحب نظران علوم سیاسی و اجتماعی چون داستان این فیلم انتخابات بود و انتخابات ۹۲ از جهاتی بسیار مهم بود.

این کارشناس مسائل سیاسی افزود: خیلی ها ممکن است بگویند ما از ابتدا حدس می زدیم که نتیجه انتخابات به این شکل رقم می خورد اما اگر شما آخرین روز تبلیغات انتخاباتی از خود روحانی و خاتمی هم می پرسیدید که نتیجه انتخابات چه خواهد شد واقعا نمی‌دانستند. یعنی این طور نبود که نتیجه تمام شده باشد. ما تا دقیقه ۹۰ فکر نمی کردیم که این اتفاق بیافتد و روحانی پیروز این انتخابات باشد.

وی با اشاره به اینکه در موارد این چنینی بسیار کم پیش می آید که گریه کند، بیان کرد: من هم انتقادهایی به فیلم خان جهانی دارم و آن این است که این سوال یعنی همان چرایی رای دادن سیل کسانی که انتخابات را تحریم کرده بودند در این فیلم نشان داده نشده بود.

استاد دانشگاه تهران اضافه کرد: پاسخ های مهمی برای این مساله وجود دارد که چطور تحریمی ها به یک باره در روزهای آخر نظرشان عوض شد و تصمیم گرفتند که رای بدهند؟ اگر آنها رای نمی دادند قالیباف حتما رئیس جمهور بود. نشان ندادن این مساله از جمله نقایصی است که فیلم خان‌جهانی دارد. باید فیلمساز به این بخش وارد شود و من به عنوان استاد علوم سیاسی فکر می کنم که بهمنی از آدمهایی که روز آخر نظرشان عوض شد، به راه افتاده بود.

مرتضی ندایی دیگر مستندساز حاضر در این نشست نیز معیار خود را در بررسی فیلم های مستند خلاقیت آنها عنوان کرد و گفت: به نظرم این فیلم در مجموع دارای خلاقیت بود. آنچه که در مقایسه مستند خلاقه هنری با گزارش یا ژورنالیست و سرهم بندی کردن مواد و متریال ها یافت می شود این است که ژورنالیسم مثل لکه سفیدی روی سیاهی یک اثر هنری  آن را به لک و پیس تبدیل می کند. در این فیلم هم بیشتر دیدگاه ژورنالیسمی حاکم است.

وی در ادامه با اشاره به گفته زیباکلام بیان کرد: من هم از این زاویه به فیلم نگاه می کنم که نقش حماسه آفرینان در این فیلم خالی است. مردمی که ما در فیلم می بینیم همان کسانی هستند که در فضای هیجان زده انتخابات و تبلیغات حضور دارند. ما آن دسته از مردمی را که تا لحظه آخر تصمیم نگرفته بودند، در این فیلم نمی بینیم. گویا حماسه انتخابات را تنها این ۸ نامزد آفریدند. علیرغم اینکه فیلم زمان مناسب را هم برای نشان دادن این بخش داشته است و دوربین باید به جای هیجانات بخشی از آن لحظات مردم در خلوت و بدور از هیجانات انتخاباتی را ثبت می کرد.

در ادامه جعفر محمدی تهیه کننده و یکی از کارگردانان فیلم در پاسخ به انتقادات مطرح شده درباره استفاده از تصاویر آرشیوی که از صدا و سیما پخش شد اظهار کرد: من و خان جهانی با یکدیگر بحث می کردیم که چه حجمی از این تصاویر آرشیوی در فیلم استفاده شود. طبق نظرسنجی صدا و سیما ۵۰ درصد مردم با دیدن برنامه های تلویزیونی و مناظره ها تصمیم گرفتند که به چه کسی رای بدهد البته برخی به رسانه ملی “رسانه میلی” می‌گفتند اما نمی توان نقش صدا و سیما را در این انتخابات کمرنگ جلوه داد.

این روزنامه نگار اضافه کرد: نکته دیگر تاثیربخشی تصاویر تلویزیونی است مثلا تصویری که در آن حسن روحانی می گوید “من حقوقدانم” برای همیشه از جملات ماندگار تاریخ خواهد شد و من از آن در فیلم استفاده کردم تا توسط نسل های بعد هم دیده شود. مثل تصاویری که ما از مردان بزرگ تاریخ ایران در تلویزیون می بینیم و حالا بعد از سالها به شکوه آنها پی می بریم. بنابراین بعضی از این تصاویر برای فرزندان و آیندگان آورده شد که این مقطع از تاریخ را ببینند.

وی ادامه داد: نکته دیگر کسانی هستند که انتخابات را تحریم کرده بودند و بعد در روزهای آخر تصمیم گرفتند که رای بدهد. درباره کمرنگ بودن این مساله در فیلم باید به کمبود زمان اشاره کرد. ما ۲۰ روز تبلیغات انتخابات و ۸ کاندیدا داشتیم و هر کدام از اینها در این ۲۰ روز سفرهای متعددی رفتند. نمی شد همه اینها را در ۹۰ دقیقه گنجاند. بنابراین مجبور شدیم به مخاطب کد بدهیم. مثلا یکی از این نمایش کدها، تصویری بود که از خود زیباکلام در فیلم انتخاباتی حسن روحانی انتخاب شد. زمانی که می گوید ما گزینه دیگری جز رای دادن نداریم. بنابراین ما اولویت بندی کردیم و این اولویت بندی ها می تواند سلیقه ای باشد. مثلا ممکن است کسی بگوید رد صلاحیت ها بخش مهمی از انتخابات بود و من می توانم این جواب را بدهم که هر کدام از این موضوعات در انتخابات ۹۲ به تنهایی قابلیت تبدیل به یک فیلم را دارد.

زیباکلام در واکنش به سخنان محمدی اظهار کرد: بهتر بود جعفر محمدی به جای توجیه کردن درباره کدسازی و کمبود زمان در فیلم می گفت که چرایی رای دادن تحریمی ها دغدغه من نبوده است.  عطارپور نیز در پاسخ به سخنان محمدی بیان کرد: با این حال می شد تعلیق بیشتری در فیلم ایجاد کرد و موقعیت کاندیداها را نسبت به یکدیگر با گنجاندن نظرسنجی ها ارزیابی کرد. به این ترتیب نکته مورد نظر زیباکلام یعنی تصمیم عده ای از مردم در لحظه آخر با نمایش این نظرسنجی ها قابل بیان بود. اینکه این اسناد در دست یک مستندساز تبدیل به یک اثر خلاقه شود بسیار مهم است. درواقع کارگردان می توانست با رویکردها و زاویه های مختلفی از این آرشیوها بهره بگیرد و نگاه آشنا را به روایتی نو تبدیل کند.

در ادامه در جلسه پرسش و پاسخ این فیلم مخاطبان نظر خود را درباره فیلم بیان کردند و ماهایا پطروسیان به عنوان یکی از مخاطبان فیلم گفت: آنچه که من اینجا دیدم روایت اتفاقات یک ماهه انتخابات بود اما از دیدگاه خود فیلمساز هیچ برداشتی نداشتم.

خان جهانی کارگردان انتهای خیابان پاستور پاسخی برای سوال پطروسیان نداشت و گفت: من چندان متوجه منظور این سوال نشدم و جوابی هم برای آن ندارم.

وی همچنین در پاسخ به انتقادات مطرح شده، ابتدا از مخاطبانی که فیلم را با “صندلی ۲۵۷″ مستند قبلی این کارگردان مشابه دانسته بودند، خواست بین این دو مستند مقایسه نکنند و ادامه داد: این فیلم را می توان برای هر یک از کاندیداها به طور جداگانه ساخت و نباید این شائبه شباهت پیش بیاید.

این مستندساز در واکنش به اینکه فیلم جسارت کمی در پرداختن به مسایل داشته است، اظهار کرد: من بیشتر سعی کردم طرح موضوع کنم نه طرح موضع. البته باید بگویم که ما بیشتر از این نمی توانستیم جلو برویم شاید اگر من جای زیباکلام که یک استاد علوم سیاسی است، بودم حتما خیلی بیشتر از اینها جلو می رفتم و مسائل دیگری را هم طرح می کردم اما من مستندسازم و خود را سیاستمدار نمی دانم. این فیلم هم یک مستند سیاسی نیست بلکه در نظر من یک مستند اجتماعی است و اصلا من به این مشهورم که مستندساز ورزشی هستم.

بعد از این سخنان زیباکلام در پاسخ به پطروسیان عنوان کرد: هرکسی هر اثری را خلق می کند از خود ردپایی به جا می گذارد. در این فیلم هم دیدگاه خان جهانی نسبت به عارف و روحانی کاملا مشخص بود. اینکه عموما گفته می شود که من بی طرفم یک فریب است و اساسا در خلق فیلم، کتاب، نوشته و یا هر اثر دیگری این معنا ندارد.

عطارپور نیز با تایید سخنان زیباکلام خاطرنشان کرد: در خنثی ترین حالت، مولف در فیلم حضور دارد اما به گونه ای ارائه می شود که شما آن را احساس نمی کنید.

وی در واکنش به سخنان محمدی نیز گفت: فیلمساز فیلمش را برای زمان خود می سازد و حالا ممکن است برای بعدها هم کارکرد داشته باشد.

در انتهای این نشست محمدعلی ابطحی از اهمیت انتخابات این دوره و دلایل این اهمیت سخن گفت و اینکه این دلایل می توانست در فیلم مطرح شود. وی انتخابات ۹۲ را مهمتر از انتخابات ۷۶ دانست و عنوان کرد: وقایع رخ داده در هشت سال گذشته در این انتخابات بسیار موثر بود. اگر بپذیریم که این انتخابات متفاوت بود پس دلایل متفاوتی هم داشته است اما این دلایل در فیلم وجود نداشت. بنابراین دلیل حضور این افراد به گفته زیباکلام مهم است.

وی دامه داد: نکته دیگری که برای تکمیل این فیلم در پروژه های بعدی خوب است پرداخته شود، بررسی آشپزخانه های انتخاباتی است یعنی جایی که نامزدها در جلسات خود تعیین می کنند که چه مواضعی داشته باشند. مثلا این جمله را که روحانی می گوید من سرهنگ نیستم در همین آشپزخانه ها به آن رسیده اند.

در پایان این جلسه محمدی مدیر مسئول سایت عصر ایران از مشکلات و مسایل عرصه های سیاسی و حتی روزنامه نگاری و بیان مسایل اجتماعی سخن گفت و بیان کرد: پرداختن به اصل ماجرا جسارت می خواست و این جسارت ها را به تدریج باید افزایش داد.