این برنامه‌ها با هدف شناسایی کودکان و نوجوانان دارای نیازهای ویژه و معرفی کانون و خدمات مراکز فراگیر به آن‌ها و والدین‌شان و همچنین ایجاد زمینه‌های تعامل بچه‌ها با همسالان دارای نیازهای ویژه همراه با حس برابری و همدلی برگزار می‌شود.

در این میان کانون پرورش فکری، بستر پرتال اینترنتی به نشانی kpf.ir و صفحه‌های رسمی خود را در شبکه‌های اجتماعی به برگزاری برنامه‌های این مناسبت برای کودکان و نوجوانان دارای نیازهای ویژه اختصاص داده است.

نشر قصه‌گویی‌ با زبان اشاره و صوتی

صفحه‌های مجازی کانون به مناسبت روز جهانی معلولان اقدام به پخش و انتشار قصه‌‌های‌ صوتی در گروه‌های سنی‌ مختلف، قصه‌گویی مربیان مراکز فراگیر کانون برای ناشنوایان با زبان اشاره، قصه‌گویی اعضای با نیازهای ویژه، فیلم قصه‌گویان برگزیده جشنواره‌های بین‌المللی قصه‌گویی با محوریت کودکان با نیازهای ویژه، قصه‌گویی مجازی صوتی و… در فضای مجازی و اشتراک‌گذاری از طریق برنامه شاد از ۱۳ تا ۲۰ آذر خواهند کرد.

تولید نماهنگ و انتشار در فضای مجازی

تهیه و تولید چندین نماهنگ از معرفی فعالیت‌های مراکز فراگیر، معرفی شخصیت خیران مدرسه‌ساز مدارس استثنایی، نماهنگ آموزشی «نقاشی روی سنگ» برای معلولان، نماهنگ عکاسان معلول جهان و ایران، نماهنگ با موضوع دنیای کودکان معلول، نماهنگ اعضای کم‌توان حسی و حرکتی مراکز فراگیر با مضمون قدردانی از کادر درمان، نماهنگ معرفی کتاب بریل از سوی اعضای روشندل کانون در قالب طرح «دوست من را بشناس»، نماهنگ کارگاه توانبخشی و تولیدی یکی از معلولان کارآفرین و معرفی مشاغل ویژه معلولان، نماهنگ توانمندی‌های اعضای معلول مراکز فراگیر و انتشار آن‌ها در فضای مجازی و گروه‌های شاد، از جمله برنامه‌هایی است که برای این هفته تدارک دیده شده است.

برگزاری نشست‌های مجازی

برگزاری نشست‌های تخصصی مجازی در شبکه‌های اجتماعی و پرتال اینترنتی کانون با حضور کارشناسانِ آموزش کودکان و نوجوانان آسیب‌دیده بینایی، برگزاری وبینار چگونگی رفتار مربیان کانون با کودکان دارای نیازهای ویژه با حضور سیدمحمد موسوی، نشست آشنایی با کودکان معلول و دارای نیازهای ویژه با حضور متخصصان آگاه، نشست با حضور نویسندگان و تصویرگران همچون عزت ا… الوندی، زهره پریرخ و مانلی منوچهری، نشست با موضوع‌های «بررسی اقدامات ویژه برای کودکان دارای نیازهای ویژه، «بررسی خصوصیات رفتاری و روان‌شناختی کودکان دارای نیازهای ویژه»، «انتخاب قصه مناسب برای کودکان با نیازهای خاص» و نشست با معلمان مدارس استثنایی ویژه مربیان در فضای مجازی از جمله برنامه‌های در نظر گرفته شده  برای این مناسبت است.

برپایی مسابقه‌های مجازی

برگزاری مسابقه‌های فرهنگی، ادبی و هنری به صورت مجازی برای اعضای کم‌توان جسمی و حرکتی و کودکان اوتیسم، با محوریت نقاشی و متن ادبی، مسابقه بازی با کلمات، مسابقه‌ کتاب‌خوانی، مسابقه ساخت کارت پستال در دو بخش دیجیتال و دستی و ارسال بهترین کارت پستال‌ها به جامعه معلولان، مسابقه معرفی کتاب‌های بریل به صورت فیلم از سوی نابینایان، انتشار فراخوان مسابقه‌های نقاشی با موضوع «مـن می‌توانـم» و «با وجود برخی تفاوت‌ها… همیشه در کنار هم هستیم» و ارسال این فراخوان‌ها برای شرکت همه کودکان و نوجوانان با نیازهای ویژه، از دیگر برنامه‌هایی به شمار می‌رود که برای این روز‌ها تدارک دیده شده است.

اهدا کتاب‌های بریل و بسته‌های فرهنگی

اهدای کتاب‌های بریل به کتابخانه‌های مراکز بهزیستی و نگهداری از معلولان نابینا و دارای نیازهای ویژه، اهدا کتاب‌های بریل به کتابخانه‌های عمومی، اهدای رمان‌های نوجوان به مرکز خیریه‌ی توان‌بخشی، اهدا بسته‌های فرهنگی به اعضای دارای نیازهای ویژه مراکز فراگیر کانون، اهدای مجموعه کتاب شنیداری «کتاب آوا» کانون به انجمن نابینایان و اعضای مراکز فراگیر، اهدای کتاب و سرگرمی از طریق کتابخانه سیار برای اعضای با نیازهای ویژه و اهدای لوح‌های فشرده قصه‌گویی مربیان کانون به مراکز بهزیستی از جمله برنامه‌های کانون در سراسر کشور است.

بر همین اساس، در این هفته نمایشگاه‌های آثار اعضای مراکز فراگیر همچون نقاشی، هنرهای تجسمی و دست‌سازه‌ها با عنوان «ما می‌توانیم» و دیگر کودکان و نوجوانان با نیازهای خاص همچون کودکان اوتیسم و… در فضای مجازی برپا خواهد شد.

همچنین نابغه‌ها، مشاهیر و شخصیت‌های علمی و معروف با معلولیت جسمی و ذهنی و نیز افراد فعال و تاثیرگذار در این عرصه از جمله رودکی سمرقندی شاعر نابینا و… در فضای مجازی معرفی خواهند شد.

در عین حال، برگزاری کارگاه‌های مجازی از جمله کارگاه ادبی (نوشتن خلاق) با عنوان «خدا گر ز حکمت ببندد دری ز رحمت گشاید در دیگری»، کارگاه مجازی اوریگامی و کاردستی برای کودکان با نیازهای ویژه، اختصاص کارگاه بر خط ویژه اعضای معلول در فصل زمستان از دیگر برنامه‌های تدارک دیده شده‌ در کانون است.

رونمایی از کتاب‌های صوتی ویژه کودکان و نوجوانان نابینا و کم‌بینا از سوی اعضا، تجلیل از اعضای موفق دارای نیازهای ویژه و مادران اعضای مراکز فراگیر، معرفی کتاب‌های ویژه نابینایان از انتشارات کانون و کتاب‌هایی با موضوع‌های «من ناشنوا هستم، کاش قصه‌اش را می‌گفت و قصه‌گویی در آینه»، اجرای برنامه‌های ادبی (دل‌نوشته و ویژه‌برنامه‌ای با عنوان «اگر یک روز به حواس پنجگانه و یا اعضای بدن مرخصی بدهیم)، وبینار معرفی و بررسی کتاب (معرفی کتاب ویژه کودکان سندرم‌دان)، تولید سه کتاب گویا از انتشارات کانون با عنوان‌های «حلزون من گم شده»، «نگهبان چشمه» و «مثل چشم‌های بابا» با صدای کارشناسان و مربیان باسابقه کانون، برگزاری پویش‌های فرهنگی با رویکرد اجرای فعالیت‌هایی نظیر قصه‌گویی، نمایش فیلم و انیمیشن، نقاشی و کاردستی ویژه مدارس استثنایی و… از دیگر برنامه‌هایی است که کانون در نظر گرفته است.

یادآوری می‌شود تعدادی از این برنامه‌ها با همکاری ‌اداره آموزش و پرورش استثنایی، اداره بهزیستی در استان‌ها و… برگزار خواهد شد.

نوشته برنامه‌های روز جهانی معلولان در مراکز کانون پرورش فکری اعلام شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در کشورمان نمونه موفقی از این افراد بسیار داریم که با همت و غیرتشان سدهای بزرگی را از سر راه خود کنار زده اند اما در همین نمونه های مطرح نیز کمتر پیش آمده که نهاد یا مسئولان، کمک های ممتد شایان و در خور شان این عزیزان داشته باشند. اگرچه رسانه های رسمی و غیر رسمی گهگاه به مشکلات و نیازهای این افراد پرداخته اند اما سینما به عنوان یکی از مهمترین رسانه های تأثیرگذار می تواند نقش کلیدی تری در ارتقای توجه جامعه به آنها ایفا کند و از طرفی دیگر عامل هشدار دهنده به مسئولان ذی ربط برای بهبود وضع معیشتی و روحی شان باشد. طی این سال ها برخی از افراد معلول به آثار سینمایی و تلویزیونی دعوت شده اند و توانستند با وجود شرایط سخت و محدودیت هایی که دارند؛ بازیگران قابل اعتنایی باشند. همچنین فیلمسازان متعددی نیز در نقش های اصلی و فرعی، گوشه ای از زندگی و جامعه اطراف شان را به نمایش گذاشته اند که برخی از این نقش ها برای همیشه در خاطره سینما حک شده و در این نوشتار یادآوری می شود.

فیلم های خاطره ساز

از هر کس بپرسید کدام فیلمساز پای مصائب افراد کم توان ذهنی و جسمی را بیش از همه به سینما باز کرده اولین نامی که به زبان می آید پوران درخشنده است. کارگردانی که بخش عمده ای از فعالیت هایش را به حیطه وسیع معلولیت معطوف کرده و در هر یک از آثارش به نوعی نماینده حالات روحی و شرایط زیستی این افراد شده است.

فیلم پرخاطره «پرنده کوچک خوشبختی» که روایتی از دختری ناشنوا بود؛ در میانه دهه شصت بیشتر دیده شد اما درخشنده از اولین فیلم سینمایی خود به نام «رابطه» تا امروز آسیب های اجتماعی را هر بار به طریقی روی پرده نقره ای آورده است. یکی از رسالت هایی که او در فیلمسازی به دوش می کشد اصرار بر نگاه انسانی داشتن به معلولان است. کسانی که فیلم سینمایی «بچه های ابدی» را دیده اند می توانند صحت این ادعا را تایید کنند. معلولیت در تعریف و توصیف گروه وسیعی از کم توانان را شامل می شود که بخش عمده ای از آنها در فیلم های این بانوی کارگردان به درستی مجسم شده اند.

علی حاتمی شهره به سعدی سینمای ایران در فیلم سینمایی «مادر» با طراحی کاراکتر غلامرضا چنان هنرنمایی از وجود اکبر عبدی بیرون کشید که می تواند گفت معلولیت در این کاراکتر به شاعرانه ترین گونه ممکن تصویر شده است و پس از آن با وجود پرداختن برخی فیلمسازان به این قشر؛ هیچکدام نتوانستند در بطن یک درام پر احساس چنین شخصیتی را خلق کنند. غلامرضا کوچکترین فرزند خانواده با مادری زندگی می کند که فردا از این دیار رخت بر می بندد. برادر بزرگتر او محمدابراهیم با هنرنمایی محمدعلی کشاورز فردی خشن و دیکتاتور مآب رفتار خوبی با او ندارد اما مرگ مادر همه را تحت تاثیر قرار می دهد.

البته پیش از آن در وجه دیگری از پرداخت های تاثیرگذار سینمایی، باید به فیلم «مسافران مهتاب» با کارگردانی و بازی مهدی فخیم زاده اشاره کرد. فخیم زاده در نقش نمکی با گریم منحصر به فرد و بازی درخشانش معصومیت معلولان ذهنی را در قلب مخاطب برای همیشه حک کرد. کارگردان، سادگی و خلوص شخصیت این افراد را چنان به تصویر کشید که گاهی ترسناک جلوه می کردند و این همان ترسی است که در اثر ناآگاهی هنوز هم دیگر افراد جامعه در مواجهه با معلولان حسش می کنند. اتفاقا شاید این سینما باشد که با توجه بیشتر به قشر معلول و بالا بردن آگاهی مردم بتواند رفتارهای صحیح را آموزش دهد.

بازیگری که دوبار لباس معلولیت پوشید

نگار جواهریان بازیگر سینما، تئاتر و تلویزیون تا کنون در ۲ فیلم سینمایی چنان نقش آفرینی کرد که افراد عادی قدر سلامتی شان را بدانند. او در فیلم سینمایی «اینجا بدون من» نقش یلدا دختری معلول را بازی می کند که شرایطش تمام فکر و ذکر مادر و برادر را به خود مشغول کرده و همه گرفتار شرایطی غیر قابل فرار می شوند. یلدا در این فیلم دختری مجرد است که مثل اکثر خانواده های ایرانی مادرش آرزو دارد او را در لباس عروس ببیند.

این بازیگر یکسال بعد در فیلم سینمایی «حوض نقاشی» ساخته مازیار میری محصول حوزه هنری با شهاب حسینی همبازی شد. این دو بازیگر نقش زن و شوهری معلول را ایفا می کنند که بعدها با فرزندشان به مشکل می خورند. «حوض نقاشی» نمایش مکرر لحظه های روزمره زندگی است و جواهریان این بار زنی است که باید شرایطش را با فرزند هفت ساله خود در میان بگذارد و مخاطب آرزو کند این بچه درکی بیش از همسن و سالانش داشته باشد.

بازیگری معلول اما پرتوان و با اراده

همانطور که ذکر شد بازیگرانی از جامعه معلولان در سینما حضور دارند که همین حضورشان خط بطلانی است بر واژه ناتوانی. از جمله افرادی که اتفاقا حضور پررنگی هم در سینما و تلویزیون و هم محافل هنری دارد می توان به نام ناصر شهریاری احمدی اشاره کرد که علاوه بر بازیگری، فیلمسازی را نیز تجربه کرده است. این هنرمند با انگیزه در یکی از مصاحبه هایش گفته بود: وقتی به دنیا آمدم برای اولین بار که در بیمارستان خواستند مرا بشویند از دست پرستار افتادم و شانس آوردم که برای آخرین بار توسط غسال شسته نشدم، بر اثر سقوط، لحظه‌ای خون به مغزم نرسید، این اشتباه پرستار باعث شد من فقط ۲۴ ساعت فرصت داشته باشم تا در جامعه افراد سالم زندگی کنم و تمام عمرم را در گروه معلولان باشم.

او درباره انگیزه هایش برای حضور در سینما گفته که می خواهد دنیای معلولان را به جامعه ‌ای که خیلی غریب با این دنیا است، نزدیک کند. ناصر شهریاری همسر و یک فرزند دارد و بیشترین همکاری را با کیانوش عیاری و حمید نعمت الله انجام داده است. البته فعالیت هایش به بازی ختم نشد و این هنرمند با انگیزه اوایل دهه نود اولین فیلم خود را با عنوان «۲۴ساعت» مرخصی جلوی دوربین برد.

اگرچه ناصر شهریاری احمدی توانسته است با تلاش و ممارستش وارد دنیای سینما شود اما در نگاه منطقی و منصفانه این دو ویژگی تنها شرط لازم معلولان برای رسیده به اهداف شان نخواهد بود. چه بسیار افرادی که به خاطر ناتوانی در کوچکترین امور مجبور به دست کشیدن از علاقه های کوچک شان شده اند.

سهم معلولان از سالن های سینما

بنا به دلایل زیرساختی فراوان کشور ما در حوزه سینماسازی نسبت به جمعیت علاقمندش آنگونه که باید به درستی عمل نکرده است. این جمله از همان توجیهاتی است که می توان در نادیده گرفتن سهم معلولان از سالن های سینما نیز به کار برد و همه مان می دانیم که به هیچ وجه منطقی نیست. اگرچه در بخش هنر هفتم به اشکال گوناگون هرچند کم به دغدغه های معلولان اشاره شده اما در بحث سخت افزاری به تعداد انگشتان دست هم موضوع  مورد علاقه هیچ مسئولی نبوده است. در سال های اخیر پردیس های سینمایی با امکانات و تجهیزات فراوان سعی کرده اند تا محیط ایده آل تری برای سینماروها فراهم کنند اما افراد معلول ذهنی و جسمی علی رغم ابراز علاقه و مطالبه شان؛ متاسفانه هنوز هیچ امتیاز قابل توجهی دریافت نکرده اند.

نوشته سهم معلولان از سینما و سالن‌ها چقدر است؟ اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.