«بیتنا یمن» با تصاویری زیبا از یمن آغاز می‌شود. تصاویری سرشار از نور و رنگ و شادی مردم. با «بیتنا یمن» می‌توان به کنه زندگی مردم یمن نظاره کرد و همه زیبایی‌های آن را به نظاره نشست. کوه فج‌عتان در نزدیکی صنعا میراث دار تمدن هزارساله یمن است و دیدن تصاویری از آن قطعا جذابیت‌های فراوانی دارد.

مستند با نشان دادن چهره دختری چهارساله به نام «بثینه» آغاز می‌شود. راوی بثینه که بر روی تخت بیمارستان با چشمانی کبود و باد نشان پیروزی نشان می‌دهد، دختر همسایه آن‌ها ساره است. ساره می‌گوید که خواهرهای بثینه به نام‌های آلا، بردیس و آیه در بمباران کشته شده‌اند. روایت ساره بی‌نهایت دردناک است: ««همگی با هم بازی می‌کردیم. و هنگامی که مشغول بازی بودیم بسیار خوشحال و شادمان بودیم. اما چیزی که اکنون مهم است این است که همگی آنها شهید شدند.»

«بیتنا یمن» تلاش می‌کند از حمله روز عید قربان چند سال قبل روایتی کامل عطا کند. هر چند بثینه اکنون ربوده شده است اما همسایه خانه آن‌هاست که نقطه مرکزی داستان قرار دارد. عمو احمد، صاحب خانه‌ای سه طبقه در همسایگی خانه بثینه شش دختر و یک پسر کوچک داشته است. پس از بمباران منطقه توسط هواپیماهای سعودی حالا برای او فقط دو دختر مانده و همسری که از ناحیه ستون فقرات آسیب دیده است.

«بیتنا یمن» داستان خانه‌هایی است که اسیر بمباران شدند. خانه‌هایی که خشم کلیدداران کعبه امثال آنان را در بر گرفته است. اما هوشیاری مستند در ان است که این ظلم آشکار را با روایت یک خانه و خانه‌های اطراف آن همراه می‌کند. دیدن ظلمی که بر اعضای این محله رفته به اندازه کافی به مخاطبان کمک می‌کند تا بتوانند به یک تحلیل درست از آن‌چه در کل یمن می‌گذرد دست پیدا کنند.

این فیلم که در مرکز مستند حقیقت تهیه شده در پی آن است که تصویری گیرا از آن‌چه بر مردم یمن می‌گذرد ارائه دهد. پس از بیان سختی‌هایی که بر اعضای خانه و همسایه‌ها گذشته اما داستان وارد فاز دیگری می‌شود. آدم‌هایی که اسیر جنگ شده‌اند به یک باره همه چیزشان را می‌بازند. عمو احمد یکی از همان نمادها است. مردی که مغازه‌اش را در حمله اول هواپیماهای سعودی و خانه‌اش را در حمله دوم از دست می‌دهد. در کنار آن بخشی از فرزندانش نیز شهید می‌شوند. اما مشکل برای او از جایی شروع می‌شود که همسرش بیمار و مجبور است برای مداوای او همه چیز را فدا کند. اشک‌های عمو احمد، همسر و فرزندانش «بیتنا یمن» را تبدیل به یکی از تاثیرگذارترین مستندهایی می‌کند که می‌تواند هر مخاطبی را تحت تاثیر قرار دهد.

یکی از ویژگی‌های این مستند آن است که گفتگو با شخصیت‌های اصلی مستند در محل خرابی‌های به جا مانده از بمباران‌ هواپیماهای سعودی قرار داده است. محلی که به خوبی می‌تواند  در میان تعریف روایت حمله و گرفتاری‌های پس از آن به خوبی در فضاسازی برای مستند کمک کند. به این ترتیب مستند «بیتنا یمن» با مصاحبه‌ها و واکاوی درست ماجرا تبدیل به یکی از مهم‌ترین اتفاقات سال‌های اخیر می‌شود. نکته‌ای که دسترنج فعالیتی همه جانبه است.

در این میان انتخاب درست سوژه و همگامی عنوان مستند با آن به یاد ما می‌آورد که هر خانه‌ای در هر منطقه و سرزمینی نمادی از کشور ماست و برای نگهداری از وطن باید تا پای جان در صحنه بود. همان نکته ای که در پایان مستند به شکل جدی بر آن تاکید می‌شود.

نوشته درباره مستند «بیتنا یمن»/ داستان یک خانه اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

اگر اهل تماشای انیمیشن هستید و معمولا انیمیشن‌های خارجی را تماشا می‌کنید، می‌توان از نظر تکنیکی ادعا کرد که «فیلشاه» با وجود همه مسائل و مشکلاتی که از نظر دسترسی به تکنولوژی‌های روز دنیا برای آن وجود داشته، یکی از بهترین آثاری است که تاکنون ساخته شده است. یک انیمیشن موفق که نشان می‌دهد حالا صنعت انیمیشن سازی در ایران به دستاوردهای بزرگی دست پیدا کرده است.

بی‌شک «فیلشاه» از این نظر یکی از مهم‌ترین محصولات سال‌های اخیر سینمای ایران است. در شرایطی که تولید انیمیشن یکی از پیچیده‌ترین کارها در صنعت سرگرمی است، چنین پیشرفتی می‌تواند امیدواری بسیاری برای سال‌های آینده باشد. محمدیان و تیم همراهش پس از انیمیشن «شاهزاده روم» حالا نشان داده‌اند که می‌توانند در این حوزه به دستاوردهای بزرگی برسند.

اما این انیمیشن که در زمینه تکنیکی مانند یک اتفاق ویژه خود را نشان می‌دهد، از ناحیه فیلمنامه با مشکلات بزرگی روبرو است. سازندگان این انیمیشن قصد دارند که یک داستان معروف از تاریخ اسلام را در قالب یک انیمیشن روایت کنند. رویکردی که معمولا در تمامی انیمیشن های روز دنیا نیز با آن مواجه هستیم. معمولا بخش مهمی از محتوای این صنعت سینمایی به پاسداشت تاریخ، سنت ها و اتفاقات اختصاص دارد. تازه‌ترین نمونه این امر نیز انیمیشن «کوکو» محصول استودیو انیمیشن‌سازی پیکسار و کمپانی والت دیزنی است که سعی می‌کند با بهره‌گیری از آیین «روز مردگان» در مکزیک به برجسته کردن سنت‌های این کشور بپردازد. از این نمونه رویکردها در انیمیشن‌های مختلف می‌توان مثال‌های بسیاری آورد. شاید به همین دلیل نیز باشد که سازندگان «فیلشاه» با هوشیاری داستانی از تاریخ پیش از اسلام و حمله سپاه ابرهه به خانه خدا را چنین هوشمندانه در قالب یک انیمیشن مطرح می‌کنند. داستان این انیمیشن ‌پورشور، رنگ و احساس درباره یک فیل دست‌و‌پا چلفتی است که در خلاصه داستان آن می‌خوانیم: «در جنگلی در آفریقا رئیس گله فیل‌ها صاحب فرزندی می‌شود که همه انتظار دارند جانشین رئیس گله باشد، اما خلاف تصور همه شادفیل بسیار دست‌و‌پا چلفتی است و هیکل گنده‌اش همیشه سبب تخریب و خرابکاری می‌شود…»

نکته قابل تامل این است که نویسندگان فیلمنامه تاکید فراوانی بر این دارند که مشخص نشود که آن‌ها قصد دارند داستان را چگونه به تاریخ پیش از اسلام ربط دهند. اگر از این موضوع آگاه نباشید قطعا باید یک سوم ابتدایی انیمیشن را پشت سر بگذارید تا به آن نقطه مورد نظر نویسندگان برسید و متوجه شوید که داستان درباره یک فیل دست و پا جلفتی است که یکی از فیل های سپاه ابرهه خواهد شد. اگر فرض بر این باشد که «فیلشاه» برای گروه سنی کودکان و نوجوانان ساخته شده – که احتمالا چنین باشد – تاکید سازندگان بر این نکته که از داستان یک فیل، به روایت یک تاریخ برسند، چنان انیمیشن را پر از جزئیات کرده که می‌توان گفت با یک پروژه بسیار سخت برای این گروه سنی روبه‌رو هستیم. اگر هم مساله ساختن فیلمی انیمیشنی برای گروه سنی بزرگسالان و به طور کلی عموم جامعه است، نوع روایت تاریخ در این انیمیشن آن نیست که در یادها بماند. با همه این اوصاف اما «فیلشاه» – همان گونه که اشاره شد – اتفاقی ویژه در صنعت انیمیشن‌سازی در ایران و یکی از رویدادهای مهم سال‌های اخیر سینمای ایران است.

منبع: نشریه بهمن سبز

نوشته انیمیشن سینمایی «فیلشاه» ؛ یک اتفاق ویژه اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.