حالا اما خبر رسیده که به تازگی اثری دیگری با سرمایه فرانسوی‌ تولید شده است و پس از پشت سرگذاشتن مراحل تولید درخواست پروانه نمایش کرده است. فیلمی به نام «داستان خانواده فرشچی» که نویسندگی و کارگردانی آن برعهده نادر تکمیل همایون و تهیه کنندگی آن برعهده مجید برزگر چهره فعال سینمای ایران در جذب سرمایه خارجی است.

براساس آنچه خبرگزاری مهر در خبر امروز خود منتشر کرده است، «داستان خانواده فرشچی» محصول شبکه «آرته» فرانسه به شمار می رود و داستان آن پیرامون یک خانواده قدیمی و سنتی در شهر تهران است که از فرش فروشان به‌ نام بازار تهران به شمار می روند. در ابتدای فیلم متوجه می شویم که پدر خانواده که در فرانسه زندگی می کند در این کشور فوت کرده و همسر و پسر آقای فرشچی با بازی گلاب آدینه و بابک حمیدیان برای بازگرداندن جسد پدر به فرانسه سفر می‌کنند و در این سفر ماجراهایی برای آنها رخ می دهد.

باید منتظر بود و دید که آیا جدیدترین اثر سینمای ایران که با سرمایه‌ فرانسوی‌های تولید شده است در مسیر داستانی خود ادامه دهنده دیگر آثار حمایت شده از سوی فرانسوی‌هاست و یا تصمیم گرفته مسیری متفاوت را انتخاب کند؟

نوشته اکران یک فیلم ایرانی-فرانسوی دیگر/ «داستان خانواده فرشچی» در راه اکران اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

نوشته مدیران سینمایی دهه ۶۰ چگونه پای سرمایه خارجی را به سینمای ایران باز کردند؟/ نقش آفریده در «سینمای سفارتی»/ آقای ایوبی مراقب باشید مسیر نفوذ را هموار نکنید اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

به گزارش سوره سینما؛ این بار اما در ادامه گزارش پیشین به سراغ بررسی و معرفی آثاری رفتیم که با پول و حمایت سایر کشورهای خارجی تولید شده‌اند که اتفاقا تعداد این آثار نیز دست کمی از تولیدات فرانسوی سینمای ایران ندارد! اما مانند گزارش پیشین این نکته لازم به ذکر است که این لیست آثاری است که حمایت‌های طرف غربی از آنها بصورت رسمی اعلام و ثبت شده است، وگرنه چه بسیار تولیداتی که مورد حمایت مادی و معنوی سفارت‌خانه‌ها و محافل هنری غرب قرار می‌گیرند اما این حمایت‌ها بصورت رسمی اعلام و ثبت نمی‌گردند.

همچنین بازهم مانند گزارش پیشین توصیه می‌کنیم برای دستیابی به تحلیل‌های جدی‌تر به مضامین مشترک و همچنین اسامی پرتکرار این دو گزارش دقت بیشتری نمائید؛ در این باره در آینده بیشتر صحبت خواهیم کرد:

آن‌جا (۱۳۸۷)

فیلمی به تهیه کنندگی و کارگردانی عبدالرضا کاهانی که حاصل نویسندگی مشترک عبدالرضا کاهانی و مزدک میرعابدینی است و در سال ۸۷ تولید شد. داستان فیلم در مورد مردی به نام پیمان است که تنها ده روز فرصت دارد خود را از ایران به آمریکا برساند تا گرین کارتش را تمدید کند. اما او براى خروج از کشور نیازمند رضایت همسر سابقش است که مهریه‌ی سنگینش  را به اجرا گذاشته است.

براساس اطلاعت منتشر شده در مورد فیلم و بنابر اذعان شخص کاهانی به عنوان تهیه‌کننده آن، کمپانی آمریکایی ۱۰۵۰V.Mproduction سرمایه‌گذار اصلی این اثر است. اثری که مانند تعداد دیگری از تولیدات همواره پرحاشیه کاهانی هیچگاه مجوز نمایش نگرفت.

جدایی نادر از سیمین (۱۳۸۹)

یکی از معروف‌ترین تولیدات سینمای پس از انقلاب در سطح بین‌المللی که به واسطه دریافت جایزه اسکار فیلم‌های غیرانگلیسی زبان به شهرت بسیار بالایی در سطح جهان رسید. اما شاید بسیاری از طرفداران این فیلم و همچنین اصغر فرهادی کارگردان آن از این موضوع مطلع نباشند که مهم‌ترین فیلم اصغر فرهادی با حمایت مالی «انجمن فیلم آمریکا» ساخته شده است!

براساس گزارشی که رسانه العربیه چند وقت پیش در ارتباط با اصغر فرهادی و آثارش منتشر کرد، مدعی شد که  «جدایی نادر از سیمین»، بدون کمک مالی دولت ایران و با کمک ۲۵ هزار دلاری «انجمن فیلم آمریکا» ساخته شده است. پس با این حساب باید «جدایی نادر از سیمین» را عنوان مهمترین تولید سینمای ایران با حمایت مالی آمریکایی شناخت.

قفس طلایی (۱۳۸۹)

محمد زرین‌دست، برادر فیلمبردار سرشناس سینمای ایران یعنی علیرضا زرین‌دست است که به واسطه داشتن تابعیت دوگانه ایرانی- آمریکایی چند سالی را ساکن آمریکا بود. وی از این فرصت برای تولید فیلمی به نام قفس طلایی استفاده کرد که بخش‌هایی از آن در ایران و بخش‌هایی نیز در آمریکا جلوی دوربین رفت. بنابر آنچه که در پوستر تبلغاتی فیلم آمده است، «قفس طلایی» تولید مشترک ایران و آمریکاست. موضوعی که در زمان اکران این فیلم از سوی سازنگان آن نیز بسیار مورد توجه قرار گرفت و در تبلیغات فیلم بارها تکرار شد. البته هیچگاه به طور رسمی نامی از سرمایه‌گذار خارجی این فیلم برده نشد اما با استناد به ادعای سازندگان فیلم – که شاید صرفاً جنبه تبلیغاتی داشته- می‌توان این فیلم را هم جز آثاری دانست که با سرمایه آمریکایی تولید شده‌اند.

ما در بهشت (با نام بین‌المللی بهشت) (۱۳۹۳)

«ما در بهشت» فیلمی به کارگردانی سینا عطاییان دنا و تهیه‌کنندگی یوسف پناهی برادر کوچکتر جعفر پناهی.  محصول مشترک ایران و آلمان (کمپانی Bon Voyage Films ) که مانند بسیاری از فیلم‌های ایرانی با سرمایه خارجی هیچگاه در ایران به نمایش درنیامد و یک‌راست راهی جشنواره‌های اروپایی شد. داستان فیلم در ارتباط با دختری به نام هانیه است که با خواهر و شوهر خواهرش زندگی می‌کند و به عنوان معلم دبستانی در حومه شهر تهران کار می‌کند. درگیری‌های او برای انتقال به مدرسه‌ای در تهران و همزمان با آن، گم شدن دو نفر از دانش‌آموزان مدرسه مسیر زندگی او را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

این فیلم بنابر ادعای کارگردانش درباره نقشی است که خشونت در زندگی هر روزی انسان‌ها بازی می‌کند و در مرداد ماه ۱۳۹۴ در جشنواره بین‌المللی فیلم لوکارنو به نمایش درآمد. علاوه بر حضور برادر کوچک‌تر جعفر پناهی در قامت تهیه‌کننده این فیلم، نکته جالب دیگری که در ارتباط با این اثر می‌توان به آن اشاره کرد، مربوط به نحوه حضور عوامل سازنده آن در جشنواره بین‌المللی فیلم لوکارنو سال ۲۰۱۵ است که در آن، درنا دیباجی بازیگر جوان و نقش اصلی این فیلم و همچنین ریحانه بکایی دیگر بازیگر جوان این اثر با کشف حجاب کامل در این جشنواره حضور پیدا کردند!

برلین -۷ (۱۳۹۱)

«برلین -۷» یکی دیگر از تولیدات مشترک ایران و آلمان است که رامتین لوافی آن را کارگردانی کرده است و سیامک پورشریف تهیه‌کنندگی آن را برعهده داشته است.

داستان این فیلم در ارتباط با چند مهاجر است که عواقب جنگ و حمله امریکا به عراق آنها را به دنبال جایی برای زنده ماندن به اروپا می‌کشاند. عاطف همراه دختر و پسر بیمارش به برلین می‌رسند؛ جایی که خطری زندگی‌شان را تهدید نمی‌کند، اما متوجه می‌شوند که همه‌ی زندگی زنده ماندن نیست.

ساخت این فیلم به دلیل تصویر بیش از حد مثبت و اغراق‌آمیزی که در آن از زندگی در کشور آلمان نشان داده شده بود با اعتراض برخی از اهالی سینما از جمله یکی از بازیگران این فیلم قرار گرفت.

شاهزاده (۱۳۹۲)

«شاهزاده» فیلم بلند مستند-داستانی، که شرح ماجرای واقعی نوجوان پناهنده افغانی به نام جلیل نظریست که هفده سال پیش برای نجات جان خود از دست طالبان به ایران پناهنده شد اما حضور در یک فیلم سینمایی و برنده شدن آن فیلم در جشنواره کن باعث ایجاد تغییراتی اساسی در زندگی این نوجوان شد.

این فیلم که محمود بهرازنیا کارگردان ایرانی ساکن آلمان کارگردانی آن را برعهده داشته، محصول مشترک ایران و آلمان است و در تولید آن از حمایت مالی کمپانی آلمانی «کلاتین فیلم» استفاده شده است.

«شاهزاده» در سی‌ودومین جشنواره بین‌المللی فیلم فجر در بخش سینمای سعادت نیز حضور پیدا کرد و برنده دیپلم افتخار بهترین دستاورد تکنیکی– هنری از این جشنواره شد.

یک شهروند کاملاً معمولی (۱۳۹۳)

آخرین فیلم از سه‌گانه مجید برزگر که تکمیل‌کننده دو فیلم «فصل باران‌های موسمی» و «پرویز» است و با حمایت بنیاد هلندی HBF ساخته شده است. همچنین بخشی از هزینه‌های این فیلم از طریق حمایت‌های صورت گرفته از جانب کشور چک تامین شده است.

حضور جعفر پناهی، چهره فعال سینمای ایران در حوزه جذب سرمایه‌های خارجی در قامت نویسنده این اثر یکی از موارد حاشیه‌سازی بود که باعث شد نمایش «یک شهروند کاملاً معمولی» در بخش هنر و تجربه سی‌وچهارمین جشنواره فجر با حواشی روبرو شود. هرچند که سازمان سینمایی هرگونه نقش‌آفرینی پناهی در تولید این فیلم را تکذیب کرد، ولی شواهد و پوسترهای منتشر شده برای حضور این فیلم در جشنواره‌های خارجی نشان‌دهنده حضور قطعی پناهی در نگارش فیلمنامه این اثر بود.

دایره (۱۳۷۸)

زوج جعفر پناهی و کامبوزیا پرتوی از جمله زوج‌های هنری فعالی بودند که سهم زیادی در حضور سرمایه‌ خارجی در سینمای ایران داشتند. تولید فیلم سینمایی «دایره» به کارگردانی و تهیه‌کنندگی جعفر پناهی و نویسندگی کامبوزیا پرتوی یکی از نمونه‌های همکاری این زوج در زمینه تولید آثار سینمایی با سرمایه خارجی است. فیلمی سیاه در ارتباط با زنان و دختران خیابانی که به علت اغراق فراوان برای ارائه تصویری معوج و نامطلوب از ایران در وزارت ارشاد دولت اصلاحات و توسط شخص «سیف‌الله داد» معاون سینمایی وقت وزارت ارشاد توقیف شد.

این فیلم به استناد اطلاعات منتشر شده از آن در سایت «IMDB» محصول مشترک سه کشور ایران، سوئیس و ایتالیاست و نام دو کمپانی بین‌المللی DDC؛Direction du Développement et de la Coopération وFoundation Monte Cinema Verità به عنوان تهیه‌کننده‌‌ی فیلم در شناسنامه‌اش درج شده است.‌

رقص با رویا (۱۳۷۹)

محمود کلاری فیلمبردار سرشناس سینمای ایران است که از سال‌ها قبل تصمیم به ساخت اولین فیلم سینمایی خود داشت. او با ساخت فیلمی به نام «ابر و آفتاب» این تجربه را به دست آورد. هرچند که این فیلم به واسطه فضای شاعرانه‌ و سورئالیستی که داشت در داخل ایران چندان مورد توجه قرار نگرفت ولی توانست در یکی از جشنواره‌های فیلم کشور آرژانتین جایزه‌ای را از آن خود کند. اما این جایزه به این ترتیب بود که کلاری می‌بایست با جایزه نقدی‌اش فیلمی مشترک را با عوامل ایرانی و آرژانتینی کارگردانی کند. به همین خاطر او تصمیم به ساخت فیلمی به نام «رقص با رویا» گرفت که محمدرضا فروتن بازیگر نقش اول آن بود. اما حاشیه‌هایی که در زمان ساخت برای این فیلم به وجود آمد و اختلافات میان کلاری با عوامل آرژانتینی، مانع از به سرانجام رسیدن این پروژه سینمایی شد.

دونده‌ی زمین (۱۳۸۸)

«دونده زمین» یکی از پرحاشیه‌ترین فیلم‌های این لیست است. فیلمی به کارگردانی کمال تبریزی و تهیه‌کنندگی  علیرضا شجاع‌نوری که به سفارش یک کمپانی ژاپنی ساخته شده است و پس از شش سال توقیف از اوایل امسال، در گروه هنر و تجربه به نمایش درآمد.

داستان این فیلم در ارتباط با یک دونده‌ی ژاپنی است که قصد دارد دور دنیا را بدود. او در سفر خود به یک دهکده‌ی ایرانی می‌رسد و متوجه می‌شود که به بیماری سرطان مبتلاست. اهالی این دهکده دچار نوعی فراموشی هستند. بالاخره این دونده برای ادامه‌ی راه دچار تردید می‌شود، اما در ایران می‌تواند بر تردید خود غلبه کند.

داستان این فیلم و نحوه نمایش مردم ایران در آن که مصداق توهین به مردم ایران با پول‌های خارجی توسط یک کارگردان ایرانی است صدای اعتراض بسیاری از کارشناسان و رسانه‌ها را دراورد و آن را تبدیل به یکی از جنجالی‌ترین فیلم‌های سالهای اخیر کرد.

فرش باد (۱۳۸۱)

دونده زمین اولین تجربه و همکاری مشترک کمال تبریزی و علیرضا شجاع‌نوری در زمینه ساخت فیلمی با پول ژاپنی‌ها و در حمایت از آن‌ها نبود، چرا که درست ۷ سال قبل از اینکه تبریزی و شجاع‌نوری بخواهند با کمک یک دونده ژاپنی مردم ایران را از خواب غفلت بیرون بیاورند، ساخت فیلمی به عنوان «فرش باد» را در دستور کار خود قرار داده بودند.

داستان این فیلم در ارتباط با یک طراح زن ژاپنی است که بافت یک فرش را که قرار است در کارناوال شهر ناکایاما به نمایش درآید به بافندگان اصفهانی سفارش می‌دهد اما مرگ او باعث ایجاد تغییراتی در مسیر قصه فیلم می‌شود.

«فرش باد» حاصل همکاری مشترک و سرمایه گذاری شرکت سینمایی «به نگر» با کمپانی سینمایی «تری آروز» ژاپن در زمینه تولید فیلم سینمایی بود که با وجود آن که در جشنواره فیلم توکیو ژاپن چندان مورد توجه قرار نگرفت در جشنواره‌هایی چون فجر و جشن خانه سینما توانست جوایزی را به دست آورد.

حافظ (۱۳۸۵)

فیلمی سینمایی به کارگردانی ابوالفضل جلیلی محصول مشترک ایران و ژاپن در سال ۱۳۸۵ است. این فیلم که به صورت نمادین به زندگی حافظ شیرازی می‌پردازد، روایتگر داستان زندگی یک حافظ قرآن با نام شمس‌الدین است. کومیکو آسو بازیگر ژاپنی، در نقش نبات، دختر ایرانی فیلم بازی کرده است. جلیلی فیلم حافظ را با همکاری تهیه‌کنندگان ژاپنی کارگردانی کرده است و نقش دختر فیلم را با پیشنهاد آنها، به این بازیگر ژاپنی سپرد.

حافظ در جشنواره فیلم رم حضور یافت و جایزه ویژه هیئت داوران این جشنواره را نصیب جلیلی کرد. این فیلم در جشنواره فیلم توکیو نیز شرکت کرد و پس از آن در سینماهای ژاپن به نمایش گذاشته شد، اما هیچگاه در ایران اجازه اکران پیدا نکرد.

شکار روباه (۱۳۸۷)

مجید جوانمرد در سال ۸۷ فیلمی را در ارمنستان جلوی دوربین می برد که تمی جاسوسی داشت. داستان این فیلم در ارتباط با ماجرایی عاشقانه است که در جریان یک کنفرانس علمی در ارمنستان شکل می‌گیرد.

روزنامه سینما در یکی از شماره‌های خود گزارشی در ارتباط با تولیدات مشترک سینمای ایران با دیگر کشورها منتشر کرد و در این گزارش فیلم «شکار روباه» مجید جوانمرد را به عنوان یکی از محصولات مشترک سینمای ایران و ارمنستان معرفی نمود؛ هرچند که در اطلاعات منتشر شده درباره این فیلم، تنها «شبکه جهانی سحر» به عنوان تهیه‌کننده این اثر معرفی شده است.

آرمان‌شهر (۱۳۹۴)

«آرمان‌شهر » یکی دیگر از تولیدات مشترک سینمای ایران به شمار می‌رود که البته بعدها به عنوان نماینده سینمای افغانستان در اسکار شرکت کرد!

حسن ناظر فیلمساز ایرانی ساکن اسکاتلند کارگردانی این فیلم سینمایی را برعهده داشته است است. اثری که امیر آقایی بازیگر مشهور سینمای ایران وظیفه نگارش فیلمنامه آن را بر عهده داشته و محسن علی‌اکبری نیز یکی از تهیه‌کنندگان این اثر بوده است.

«آرمان‌شهر» براساس گفته علی‌اکبری تهیه‌کننده آن، محصول مشترک ایران، اسکاتلند و افغانستان است و تمام بخش‌های آن خارج از ایران فیلمبرداری شده است و حتی زبان اصلی فیلم فارسی دَری است. علی‌اکبری در ارتباط با تامین سرمایه این فیلم در نشست رسانه ای آن گفت: هزینه های این فیلم توسط افرادی از اسکاتلند و افغانستان پرداخت شده است و برای ساخت آن از وام و کمک های موسسه فارابی استفاده نکردیم.

داستان این فیلم درباره جنگ است و زنی که در آستانه ۴۲ سالگی می خواهد مادر شود و به رغم تمام مسائل اجتماعی، اعتقادی و خانوادگی برای خواسته‌اش تلاش می کند.

لینا (۱۳۹۵)

این فیلم نیز از جمله تولیدات مشترک سینمای ایران است که از همان روز اول اعلام شد که قرار است با حضور سرمایه‌گذاران ایرانی، افغانستانی و هلندی تولید شود و قرار است ۹۰ درصد این فیلم سینمایی در تهران و بخش کوتاهی از آن در هلند فیلمبرداری شود.

رامین رسولی نویسنده و کارگردان این اثر است که برای اولین بار تجربه ساخت یک اثر سینمایی را پشت سرمی‌گذارد و براساس آنچه تاکنون در ارتباط با این فیلم منتشر شده است، داستان آن با رویکرد دوستی میان ملت ایران و ملت افغانستان روایت می‌شود. اما نکته قابل توجه در ارتباط با این فیلم، حضور سرمایه‌گذار هلندی در تولید اثری است که می‌خواهد ترویج کننده دوستی دو ملت ایران و افغانستان باشد! باید منتظر بود و دید که آیا حضور هلندی‌ها در این پروژه تاثیری بر قصه آن دارد یا نه؟

رستاخیز (۱۳۹۲)

یکی از عظیم‌ترین فیلم‌های تاریخ سینمای ایران که با سرمایه‌گذاری مشترک موسسه فرهنگ تماشا، شرکت دلتا مدیا و شرکت آکو افالز از کشورهای ایران، کویت و انگلستان تولید شد و روایت‌گر قیام عاشوراست.

احمدرضا درویش کارگردان شناخته شده سینمای ایران، عهده‌دار مسئولیت کارگردانی این فیلم بود. فیلمی که با وجود کیفیت بالای فنی آن و اخذ مجوز قانونی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برای اکران عمومی، به خاطر برخی حواشی نتوانست فرصت اکران یابد و هنوز بعد از گذشت یک سال از زمانی که قرار بود اکران شود، سرنوشت نمایش عمومی آن در هاله‌ای از ابهام قرار دارد.

هیلانه (لانه‌های سوخته) (۱۳۹۲)

«هیلانه» نام فیلمی سینمایی محصول سال ۱۳۹۲ محصول مشترک ایران و عراق است که شهرام مسلخی کارگردانی آن را برعهده داشت. این فیلم که دارای دو زبان کردی و فارسی است، پس از اکران در سلیمانیه عراق، عنوان پرفروش‌ترین فیلم در عراق را به‌خود گرفت و بعد از آن به عنوان نماینده سینمای ایران در جشنواره‌های سانفرانسیسکو و لندن ۲۰۱۳ حضور پیدا کرد.

داستان این فیلم که براساس گفته‌ی کارگردان آن داستانی واقعی است، در ارتباط با مردی به نام علی است که در ایران بزرگ شده است و پس از فوت مادرش متوجه می‌شود که خانواده اصلی‌اش در کردستان عراق هستند و برای پیدا کردن آن‌ها راهی این منطقه می‌شود.

نام دیگر این فیلم «لانه‌های سوخته» است و به دلیل نداشتن پروانه ساخت در ایران، هیچ‌گاه مجوز اکران پیدا نکرد.

کوهستان قندیل (۱۳۸۸)

اولین ساخته بلند «طاها کریمی» فیلمساز ایرانی کردتبار که «قطب الدین صادقی» بازیگر و نمایشنامه‌نویس شناخته شده کشورمان در آن ایفای نقش کرده است و فردین خلعتبری موسیقی آن را ساخته است.

این فیلم محصول وزارت روشنبیری (فرهنگ و هنر) کردستان عراق است که تقریبا اغلب عوامل تولید آن ایرانی هستند ولی همه بخش‌های آن در منطقه «قره داغ» از توابع استان سلیمانیه در کردستان عراق فیلم برداری شده است.
این فیلم به ارتباط، برخورد و نقاط مشترک چهار فرهنگ کرد، فارس، ترک و عرب درفضایى نمادین همچون کوهستان قندیل مى پردازد و با بررسی لایه هایى از زندگى سه طلبه یک مسجد به تعریف و توصیف زندگى زنانى از چهار فرهنگ که پسران یا شوهر یا برادرانشان ر ا گم کرده اند، مى پردازد.

ژانی‌گه‌ل (۱۳۸۵)

فیلمی به کارگردانی و تهیه‌کنندگی جمیل رستمی که نمونه‌ای از فیلم‌های ایرانی محسوب می‌شود که در سال‌های اخیر و پس از حمله‌ی آمریکا به عراق و بهبود اوضاع اقتصادی اقلیم کردستان عراق، در تبیین مضمون «کرد بی‌وطن» و به سفارش کردستان عراق ساخته شده‌اند. در این فیلم جمعی از بازیگران کرد و عوامل ایرانی حضور دارند و داستان آن به اوضاع سیاسی کردستان عراق در ۵۰ سال اخیر می‌پردازد.

«ژانی گه‌ل» با وجود صرف هزینه‌ی ساخت بالا و تلاش کارگردانش برای دریافت پروانه‌ی نمایش، هیچ‌گاه در ایران مجوز اکران نیافت. با این وجود به حدی در جلب رضایت سرمایه‌گذار عراقی موفق بود که مانند فیلم قبلی او -«مرثیه‌ی برف»- به عنوان نماینده‌ی عراق به هشتادمین دوره‌ی اسکار معرفی شد. هر چند که این فیلم توجه هیچ یک از جشنواره‌های اصلی خارجی را به خود جلب نکرد.

تولدی دیگر (۱۳۸۶)

«تولدی دیگر» فیلمی به کارگردانی عباس رافعی است که به عنوان نخستین همکاری مشترک ایران و لبنان در تولید آثار سینمایی معرفی شد. سرمایه‌گذاری این فیلم برعهده شبکه الکوثر بود و تهیه‌کنندگی آن را رافعی برعهده داشت.

داستان این فیلم درباره ملوان جوانی به نام زهیر است که برای کسب درآمد بیشتر از لبنان خارج شده و در یک کشتی که عازم آفریقای جنوبی است مشغول به کار است. وی هنگامی که با خبر می شود همسرش در جنگ گم شده به لبنان برمی گردد و به جستجوی همسر مفقودش می پردازد…

ابوزینب(۱۳۹۳)

فیلم «ابوزینب» ساخته علی غفاری یکی دیگر از تولیدات مشترک ایران و لبنان است. این فیلم قصه خانواده‌ای مشهور در لبنان است که همگی آنها طی سال‌ها نقش موثری در مقاومت کشورشان در مقابل اسرائیل داشته‌اند. تاکید اصلی این فیلم هم روی ایثار و فداکاری مادر خانواده‌ای‌ است که با تحمل رنج‌های فراوان، رازی را در سینه نهفته دارد.
همه بازیگران این فیلم لبنانی هستند ولی سیار عوامل آن شامل ترکیبی از سینماگران ایرانی و لبنانی می‌شود.

سلام بمبئی (۱۳۹۵)

جدیدترین تولید مشترک سینمای ایران با یک کشور خارجی که به تازگی مراحل تولید خود را پشت سرگذاشته است و یکی از متقاضیان اکران عید فطر است. این فیلم که حاصل همکاری مشترک قربان محمدپور در مقام کارگردان و جواد نوروزبیگی به عنوان تهیه‌کننده است؛ نخستین تولید سینمای ایران با مشارکت سینمای هند است.

محمدرضا گلزار، بازیگر اصلی این فیلم سینمایی در ارتباط با میزان حضور سرمایه طرف هندی در تولید این فیلم گفته بود: «صرفا این طور نبوده که چند بازیگر بالیوودی در این فیلم حضور داشته باشند بلکه کاملا به صورت مشترک تهیه و تولید می شود. همکاری ایران و هند در «سلام بمبئی» اتفاق بزرگی است چون شرکت موشن پیکچرز –سرمایه‌گذار فرانسوی- کارهای سینمایی بسیار بزرگی انجام داده و قرارداد با این شرکت بزرگ فیلمسازی به نفع سینمای ایران خواهد بود.»

فیلم‌هایی همچون «بازمانده» مرحوم سیف‌الله داد که با سرمایه‌گذاری مشترک ایران و سوریه ساخته شد و همچنین انیمیشن موفق «شاهزاده روم» که با سرمایه‌گذاری مشترک ایران و لبنان تولید شد برخی دیگر از تولیدات مشترک سینمای ایران با کشورهای دیگر است که البته از معدود موارد این فهرست بلند و بالا هستند که حضور سرمایه خارجی در آن‌ها اثری مثبت گذاشته است.

البته بدون شک این لیست حاوی تمام فیلم‌های سینمای ایران که با سرمایه‌گذاری مشترک تولید شده‌اند، نمی‌شود و چه بسا آثار بسیاری باشند که با منابع خارجی تولید شده‌اند و هیچ اطلاعاتی در ارتباط با آن‌ها وجود نداشته باشد ولی نکته جالب توجه در ارتباط با این آثار آن است که اغلب آن‌ها یا پس از تولید، به دلایل مختلف از جمله ارائه تصویری دروغ از ایران توقیف شده‌اند یا آن که در صورت اکران در داخل کشور به توفیق چندانی دست نیافته‌اند و پرونده آن‌ها با فروشی اندک بسته شده است.

نوشته گزارش ویژه «سوره سینما»(قسمت دوم)؛ کدام فیلم‌های ایرانی با سرمایه‌‌ی خارجی ساخته شده‌اند؟/ از فیلم پرحاشیه کمال تبریزی تا فیلم‌های برادران پناهی و آثار توقیفی عبدالرضا کاهانی! اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

«شاید کمتر کسی بداند که حضور سرمایه‌گذار خارجی در فیلم‌های ایرانی برگزیده‌ی کن اصلاً اتفاق جدیدی نیست. چنانکه در طول تمام ادوار جشنواره‌‌ی کن، از میان ده فیلم ایرانی که در بخش مسابقه‌ی اصلی این جشنواره پذیرفته شده‌اند، ۹ فیلم تولید مشترک ایران با کشورهای اروپایی و بیش از همه، تولید مشترک با خود فرانسه بوده‌اند. به عنوان نمونه، جالب است بدانید که «زیر درختان زیتون» به کارگردانی «عباس کیارستمی» به عنوان اولین فیلم ایرانی که در بخش مسابقه‌ی جشنواره‌ی کن حضور داشته است و پس از آن، «طعم گیلاس» از همین کارگردان، به عنوان تنها فیلم ایرانی برنده‌ی نخل طلا، هر دو با حمایت کمپانی فرانسوی CiBy2000 ساخته شده‌اند.»

به همین بهانه تصمیم گرفتیم تا در گزارشی جامع به بررسی و معرفی تمام آثار سینمای ایران که در سال‌های بعد از انقلاب با حضور سرمایه‌ فرانسوی تولید شده‌اند بپردازیم تا بتوانیم نقش پررنگ سرمایه‌های خارجی را تا حدودی آشکارتر کنیم:

فصل پنجم (۱۳۷۵)

«فصل پنجم» اولین فیلم تولید مشترک ایران و فرانسه بعد از انقلاب است که براساس طرح اولیه‌ای از بهرام بیضایی و به نویسندگی و کارگردان رفیع پیتز ساخته شد.

«رفیع پیتز» که خود را اولین کارگردان ایرانی مقیم خارج می‌داند که پس از انقلاب اسلامی در ایران فیلم ساخته ‌است، پس از حضور در ایران توانست با جلب حمایت همزمان بنیاد سینمایی فارابی و کمپانی «پواسون ولان» فرانسه که فیلم کوتاه «سلندر» را نیز برای او تهیه کرده بود، فیلم سینمایی «فصل پنجم» را بسازد.

داستان این فیلم در یکی از روستاهای ایران می‌گذرد و شرح دعوای پیش آمده میان دو طایفه به نام کمال‌وندی و جمال‌وندی است که در جریان ازدواج یکی از پسران طایفه کمال‌وندی با دختر طایفه دیگر، مسئله‌ای پیش می‌آید که سرآغاز درگیری میان این دو طایفه می‌شود.

این فیلم نیز همانند بسیاری از آثار ایرانی جشنواره‌پسند، فضایی روستایی دارد و اساسا وجود همین فضا باعث شد تا در اروپا و به ویژه فرانسه مورد توجه قرار گیرد تا جایی که «فصل پنجم» جایزه‌ی بهترین فیلم از دیدگاه تماشاگران در جشنواره‌ی «بلفورت» فرانسه و سه جایزه اصلی از دوره هجدهم جشنواره‌ی فرانسوی «آمین» را نصیب خود کرد.

زمستان است (۱۳۸۴)

یکی دیگر از آثار رفیع پیتز که بر اساس داستان سفر محمود دولت‌آبادی ساخته شده است و همچون آثار دیگر او با نمایش یک فضای تیره و تار و فقیر و بر اساس ویژگیها و مشخصه‌های سینمای جشنواره‌ای تولید شده است.
داستان این فیلم ماجرای خانواده‌ای است که از فقر و تنگدستی رنج می برند، به همین دلیل مرد خانواده برای تأمین معاش، راهی سفر به خارج از کشور می‌شود. در همین زمان که دیگر خبری از مرد نمی شود، کارگر جوانی که به تازگی برای کار وارد این منطقه شده است، پایش به زندگی آنها باز می‌شود. این کارگر که «مرحب» نام دارد، پس از دیدن چند باره زن، دل به او می بازد و سپس با او ازدواج می‌کند. اما مرحب نیز که کار خود را از دست می دهد، ناچار به سفر می رود و داستان ادامه می یابد…

«زمستان است» نیز با حمایت توأمان سازمان تبلیغات اسلامی و کمپانی فرانسوی Celluloid Dreams ساخته شد و البته به علت تیرگی فضا مورد انتقادات زیادی واقع شد؛ هر چند که مانند بسیاری از فیلم‌های جشنواره‌ای ایران در جشنواره‌ی برلین مورد توجه قرار گرفت.

گبه (۱۳۷۵)

«گبه» فیلمی به نویسندگی و کارگردانی محسن مخملباف است که به عنوان محصول مشترک ایران و فرانسه شناخته می‌شود و داستان آن در ارتباط با دختری ایل‌نشین به نام گَبه است که عاشق مردی شده اما پدرش مانع ازدواج آن‌ها می‌شود و دختر تصمیم می‌گیرد که با سوار از محل زندگی ایل بگریزد.
نکته جالب در رابطه با این فیلم آن است که با وجود داستان به ظاهر ایرانی آن و حضور خلیل درودچی و خلیل محمودی به عنوان تهیه‌کنندگان این فیلم، با مراجعه به صفحه «IMDB» می‌توان در کنار نام سازمان صنایع دستی ایران به عنوان تهیه‌کننده، نام کمپانی فرانسوی مشهور MK2 را هم مشاهده کرد. این کمپانی به عنوان تهیه‌کننده‌ی فیلم‌های کارگردانان بزرگی همچون «کلود شابرول»، «کیشلوفسکی»، «آلن رنه»، «برادران تاویانی» و … شناخته می‌شود.

ایستگاه متروک (۱۳۸۰)

علیرضا رئیسیان در سال ۸۰ با استفاده از فیلمنامه‌ای که کامبوزیا پرتوی آن را نوشته بود، فیلم سینمایی «ایستگاه متروک» را ساخت. داستان این فیلم در ارتباط با زوجی به نام مهتاب و محمود است که سال‌ها از ازدواج‌شان گذشته است ولی هنوز صاحب فرزند نشده‌اند. آن‌ها به قصد زیارت راهی مشهد می‌شوند ولی در مسیر به خاطر ایجاد مشکلی به سوی روستایی کشیده می‌شوند که ساکنان آن کودکان و زن‌ها هستند و تنها یک مرد در آنجا حضور دارد! آن‌ها از وضع بد اهالی روستا دچار بهت و حیرت می‌شوند، اما به مرور با ساکنان روستا ارتباط برقرار می‌کنند…

این فیلم جز آثاری است که از سوی بنیاد فرانسوی «Cinema Found Sud» حمایت مالی شده است و با وجود بی‌توجهی جریان‌های شبه‌روشنفکری داخلی به آن در بسیاری از جشنواره‌های خارجی حضور پیدا کرد و در نهایت هم توانست در جشنواره بین المللی فیلم مونترال جایزه بهترین بازیگر زن را به دست آورد.
«ایستاگه متروک» با وجود وقوع داستان در یک فضای روستایی و همچنین ریتم کند وقایع؛ هم به لحاظ داستانی و هم به لحاظ فرمی شباهت‌های بسیار زیادی به آثار کیارستمی دارد به همین خاطر مورد توجه جشنواره‌های خارجی قرار گرفت.

ابجد (۱۳۸۱)

«ابجد» فیلمی به تهیه‌کنندگی، نویسندگی و کارگردانی ابوالفضل جلیلی است که داستان زندگی نوجوانی به نام «امکان» را روایت می‌کند که در فضای متعصب و سنتی یک شهرستان علیه محدودیت‌ها و قید و بندهای مذهبی تلاش می‌کند. او موذن یک مسجد است، به مکتب‌خانه می‌رود و در ایام غیر رمضان هم روزه می‌گیرد، اما به تدریج تغییر روش می‌دهد و بر خلاف تمایل خانواده‌اش به نقاشی، خطاطی، موسیقی، عکاسی و سینما روی می‌آورد. در عین حال او عاشق دختری یهودی می‌شود که پدرش صاحب یک سینماست و «امکان» پوسترهای سر در آن را برایش طراحی می‌کند.

این فیلم محصول مشترک شبکه‌ دوم سیما و دو کمپانی فرانسوی «Novem Production» و « arteFrance Cinéma» است که با وجود استقبال از آن در خارج از کشور در ایران توقیف شد و هیچ‌گاه فرصت نمایش نیافت. علاوه برآن این فیلم از سوی بنیاد فرانسوی «Cinema Found Sud» نیز حمایت مالی شده است و نکته جالب در ارتباط با آن، اعتراف کارگردان این فیلم به دریافت سفارش از فرانسه برای ساخت آن بوده است. جلیلی سال ۹۲ در میانه نقد و بررسی فیلم «گذشته» گفت: «من هم فیلم «ابجد» را به سفارش فرانسه ساختم و نگاتیو آن هم دست فرانسه است و با وجود اینکه بازیگران ایرانی بودند و فیلم هم در ایران فیلمبرداری شده اما به آنها حق می‌دهم که آن را به عنوان فیلم فرانسوی به هر جایی بفرستند.»

خواب خاک (۱۳۸۲)

«خواب خاک» فیلمی به نویسندگی و کارگردانی سپیده فارسی کارگردان ایرانی مقیم فرانسه است. این فیلم که تهیه‌کنندگی آن را کیانوش عیاری برعهده دارد، جز آثاری است که از سوی بنیاد فرانسوی «Cinema Found Sud» حمایت مالی شده است و در آن بازیگرانی چون رویا نونهالی، حسین محجوب و مهدی مرعشی ایفای نقش کرده‌اند.
داستان این فیلم در مرزی میان واقعیت و خیال روایت می‌شود و مانند اکثر فیلم‌های جشنواره‌ای که با سرمایه‌گذاری خارجی ساخته شده‌اند، بیشتر بخش‌های آن، خاجر از فضای شهری ایران و در بیابان و کویرهای اطراف یزد می‌گذرد.

کافه ترانزیت (۱۳۸۳)

«کافه ترانزیت» یکی از موارد خاص این فهرست است که از همان ابتدا حضور سرمایه‌گذاری خارجی در آن توسط عوامل سازنده فیلم اعلام شد. دو کمپانی فرانسوی Silkroad Production و Granite Rock Films سرمایه‌گذاران اصلی این اثر سینمایی هستند هرچند که سرمایه‌گذارانی از کشورهای ترکیه و مجارستان نیز در ساخت این اثر حضور داشتند.

این فیلم که کارگردانی و نویسندگی آن برعهده کامبوزیا پرتوی بوده پس از تولید در داخل کشور مورد توجه قرار گرفت و توانست در بیست و سومین دوره جشنواره فجر دو سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه و بهترین بازیگر نقش اول زن را از آن خود کند.

ظاهر داستان این فیلم شبیه به بسیاری از داستان‌های مرسوم سینمای ایران در سال‌های گذشته است که بر جدال زن ایرانی با جامعه‌ی سنتی و مردسالار بر سر استقلال تاکید دارد ولی نکته جالب آن مربوط به کامبوزیا پرتوی کارگردان و نویسنده این فیلم است که همواره حضوری فعال در جشنواره‌های خارجی دارد. او با همین فیلم توانست لوح تقدیر و جایزه آزادی جشنواره فیلم اورشلیم که همه ساله در اسرائیل برگزار می‌شود را به دست آورد!

نیلوفر (۱۳۸۵)

ماجراهای این فیلم یکی از عجیب‌ترین مواردی است که در این فهرست مورد بررسی قرار می‌دهیم. نویسنده و کارگردان این فیلم یک زن دورگه‌ی فرانسوی-لبنانی، به نام ژابین سمایل است که ساکن آمریکاست و این فیلم اولین و آخرین تجربه کارگردانی او تا به امروز به شمار می‌رود.

تهیه‌کنندگی این فیلم به طور مشترک توسط فرشته طائرپور، ژان برهات، رشید بوشارب انجام شد و در آن بازیگران نام آشنایی از سینمای ایران همچون شهاب حسینی، رویا نونهالی، فاطمه معتمدآریا، هنگامه قاضیانی و امیر آقایی ایفای نقش کرده‌اند.

اما نکته جالب توجه در ارتباط با این فیلم علاوه بر داستان قبح‌شکن آن که مربوط به ازدواج اجباری یک دختر خردسال با رئیس قبیله در ازای دادن یک زمین به پدرش است، حضور فرشته طائرپور در قامت تهیه‌کننده این فیلم است. طائرپور که سال‌ها پیش عهده‌دار ریاست هیأت مدیره خانه سینما بود و همواره به عنوان یکی از مدیران سینمایی کشور شناخته می‌شود، با حمایت کمپانی فرانسوی «B Productions3» اقدام به ساخت فیلم سینمایی «نیلوفر» کرد؛ فیلمی که هیچ‌گاه مجوز اکران در ایران را نیافت. هرچند در جشنواره‌هایی چون کن، برلین و مونترال حضوری فعال داشت.

لاک‌پشت‌ها پرواز می‌کنند (۱۳۸۳)

«لاک‌پشت‌ها پرواز می‌کنند» سومین ساخته بهمن قبادی فیلمساز همیشه مخالف خوان ایرانی است. این فیلم نخستین فیلمی بود که پس از اشغال عراق توسط آمریکا، در عراق ساخته شد و بعد از آن به‌عنوان نماینده‌ی سینمای ایران برای اسکار ۲۰۰۴ انتخاب شد.

«لاک‌پشت‌ها پرواز می‌کنند» که داستانش  به زندگی گروهی از مردم کرد در مرز ترکیه و ایران می‌پردازد، با کمک کردستان عراق و کمپانی فرانسوی «Bac Films» ساخته شد و در ۷۳ جشنواره بین‌المللی در سراسر جهان حضور پیدا کرد.

نیوه‌مانگ (۱۳۸۵)

«نیوه‌مانگ» اثر بعدی بهمن قبادی است. فیلمی در ارتباط با مردم کردستان که محصول مشترک چهار کشور ایران (قبادی)، اتریش، عراق و فرانسه (دو کمپانی Silkroad Production و New Crowned Hope) است و زبان آن همانند غالب آثار این کارگردان کردی است.

داستان این فیلم که به صورت غیرمجاز و بدون مجوز‌های قانونی تولید شد، تماماً در کردستان روایت می‌شود و به شرح حال نوازنده پیری به نام «مامو» می‌پردازد که تصمیم دارد همراه با فرزندانش برای اجرای کنسرت راهی عراق شود.

این فیلم که هیچ‌گاه مجوز اکران را در ایران پیدا نکرد، پس از پشت سرگذاشتن تورهای جشنواره‌گردیش به صورت دی‌وی‌دی روانه‌ی بازار غیررسمی فیلم در ایران شد و همزمانی توزیع آن با ماجرای مهاجرت «گلشیفته فراهانی» به بیشتر دیده شدن‌ش کمک کرد.

ازدواج موقت (نزدیک‌تر از آشنا) (۱۳۸۸)

ازدوج موقت یکی از تولیدات مشترک مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی و فرانسه (کمپانیCinema Found Sud) و آلمان در دوران ریاست محمد آفریده در این مرکز است. فیلمی که نام ابتدایی آن «نزدیک‌تر از آشنا» بود و نویسندگی و کارگردانی آن به یک دورگه‌ی ایرانی‌الاصل و مقیم فرانسه به نام «رضا سرکانیان» سپرده شده بود.

داستان این فیلم در ارتباط با عروس جوان یک خانواده سنتی است که همسرش می‌میرد و برادر کوچکتر خانواده درصدد ارتباط با عروس بیوه قرار می‌گیرد که در این میان، بحث ازدواج موقت پیش می‌آید…

با وجود آن که قرار بود این فیلم به عنوان یکی از فیلم‌های اول در  بیست و هشتمین جشنواره‌ فیلم فجر حضور پیدا کند ولی ناگهان تهیه‌کننده فیلم از این کار انصراف داد و قرار شد که نخستین نمایش این فیلم در جشنوار‌ه‌ی کن باشد. اما با اولین نمایش آن در کن مشخص شد که بر خلاف تبلیغات پیشین، این فیلم اساساً یک اثر ضددینی است که به شکل بی‌سابقه‌ای به نمایش صحنه‌های مشروب‏خواری و برهنگی و تماس جنسی در میانه‌ی صحنه‌های عزاداری امام حسین (ع)، پرداخته است!

یک خانواده‌ی محترم (۱۳۹۰)

«یک خانواده‌ی محترم» سرشناس‌ترین فیلم این فهرست است که البته واسطه شهرت آن نه افتخارات و یا قوّت تکنیکی سازندگان آن بلکه بیشتر به واسطه توهین‌های بی‌سابقه‌ی این فیلم به رزمندگان دفاع مقدس، خانواده‌های شهدا و شخص امام خمینی(ره) است!

این فیلم یکی دیگر از فهرست بلندبالای فیلم‌های مسئله‌دار و پرحاشیه‌ی دوران مدیریت محمد آفریده در مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی است که با تهیه‌کنندگی شخص او و به عنوان محصول مشترک سیما فیلم و کمپانی فرانسوی  JBA Production با نام اولیه «خرمشهر» تولید شد ولی اولین نمایش آن در جشنواره کن با واکنش منفی طیف‌های مختلف سینمایی روبرو شد تا آنجا که بسیاری از حاضرین ایرانی در کن آن سال، نسبت به محتوای ضدارزش این فیلم انتقاد کردند.

در نهایت، انتقادات به جایی ‌رسید که در یک اقدام بی‌سابقه و برای اولین بار در طول دوران مدیریت «عزت‌الله ضرغامی»، رئیس رسانه‌ی ملی به دلیل مشارکت در تولید این فیلم به مجلس احضار شد و توضیحاتی را پیرامون آن ارائه کرد. چندی بعد هم «حسن اسلامی‌مهر» رئیس باسابقه‌ی سیمافیلم، در اثر شدت انتقادات رسانه‌ای، از کار برکنار گردید.

بابا عزیز (شاهزاده‌ای که روحش را سگالید) (۱۳۸۲)

«بابا عزیز» فیلمی به نویسندگی و کارگردانی محمد ناصر خمیر کارگردان تونسی تبار است که به عنوان محصول مشترک ایران، فرانسه، تونس، آلمان و انگلیس در سال ۸۲ ساخته شد.

تهیه‌کنندگی این فیلم به طور مشترک برعهده علیرضا شجاع نوری چهره نام آشنای سینمای ایران در جذب سرمایه‌های خارجی و سیریال اوریول تهیه‌کننده فرانسوی است که در بیست و سومین جشنواره فیلم فجر سیمرغ بهترین فیلم معناگرا را گرفت.
«بابا عزیز» که در نام خارجی خود با عنوان «باب عزیز، شاهزاده‌ای که روحش را سگالید» معرفی شده است، که براساس آنچه در ارتباط با آن منتشر شده، سه کمپانی خارجی Bavaria Film International، Typecast Releasing و Trigon-Film از سرمایه‌گذاران آن هستند.

برف (۱۳۸۷)

فیلم سینمایی «برف» به کارگردانی آیدا بجیک یکی دیگر از تولیدات مشترک ایران با فرانسه است که سرمایه‌گذارانی از کشورهای بوسنی هرزه گوین و آلمان نیز در ساخت آن مشارکت داشته‌اند.

این فیلم که به عنوان یکی دیگر از ثمرات دوران مدیریتی محمد آفریده در مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی  شناخته می‌شود، در ابتدا قرار بود به همراه فیلم «نیلوفر» به عنوان یکی از دو نماینده ایران در جشنواره کن حضور داشته باشد ولی پس از حضور در این جشنواره نام ایران از سرمایه‌گذاران این فیلم حذف شد. اتفاقی که واکنش آفریده را به عنوان یکی از تهیه‌کنندگان اصلی این فیلم در پی داشت.
او در مصاحبه‌ای در ارباط با این موضوع گفت: «ما دو سال پیش در جشنواره سارایوو حضور داشتیم و از میان ۱۰-۱۵ طرح با خواندن طرح برف و سوابق فیلمساز برای ساخت این فیلم اعلام آمادگی کردیم. نشست‌های متعددی با خانم بجیک داشتیم و در این زمینه به قطعیت رسیدیم و پس از انجام صحبت‌های نهایی با او، قرارداد مشارکت امضاء شد. از آنجایی که «برف»، نخستین فیلم بلند کارگردانش بود، برای مشارکت در ساخت آن اقدام کردیم. این فیلم محصول مشترک ایران، فرانسه، آلمان و بوسنی است.»

پریدن از ارتفاع کم (۱۳۹۲)

این فیلم از جمله آثاری است که عوامل آن از همان ابتدا به طور رسمی اعلام کردند که قرار است به عنوان محصول مشترک ایران و فرانسه تولید شود. حامد رجبی کارگردان این اثر است و تهیه‌کنندگی آن را مجید برزگر برعهده دارد. برزگر نیز از جمله چهره‌های فعال سینمای ایران در سال‌های اخیر است که در زمینه دریافت سرمایه‌های خارجی و تولید آثار مشترک با سایر کشورها یدطولایی دارد.

جالب آن است که مجید برزگر تهیه‌کننده این فیلم پس از کسب جایزه فیبرشی (برگزیده منتقدان) شصت و پنجمین جشنواره برلین در ارتباط با کیفیت فیلم و دلایل عدم حضور آن در جشنواره فجر گفت: «این جایزه دستاورد خوبی برای اولین حضور یک فیلم اولی در جشنواره خارجی بود، اگرچه دوست داشتیم ابتدا این فیلم در جشنواره فیلم فجر نمایش داده می‌شد، اما با توجه به پروانه ویدیویی این فیلم و رد تقاضای ما برای تبدیل آن به پروانه سینمایی و اینکه درجه کیفی پایینی به آن دادند، این امکان فراهم نشد.»

دو فرشته (۱۳۹۱)

دو فرشته فیلمی به کارگردانی و نویسندگی محمد حقیقت و تهیه‌کنندگی محمد احمدی ساخته سال ۱۳۸۱ است و در آن بازیگرانی چون گلشیفته فراهانی و حسن ناهید ایفای نقش کرده‌اند.

فضای داستان این فیلم ماورایی است و داستان آن با ماجرای پدری آغاز می‌شود که بعد از کشتن پسرش به امامزاده‌ای می‌رود و تمامی شب را به راز و نیاز با او می‌گذراند. این فیلم محصول مشترک فرانسه و ایران است که پس از نمایش در «هفته بین المللی منتقدین کن» در سل ۲۰۰۳ توسط کمپانی فرانسوی وایلد بانچ، به ۱۶ کشور فروخته شد.

گذشته (۱۳۹۱)

«گذشته (به فرانسوی: Le Passé) فیلم درام فرانسوی محصول سال ۲۰۱۳ به کارگردانی اصغر فرهادی است که برای اولین بار در جشنواره فیلم کن ۲۰۱۳ اکران شد. برنیس بژو، طاهر رحیم و علی مصفا از بازیگران این فیلم هستند.

«گذشته» تماما در در فرانسه فیلمبرداری شده است و روایتگر داستان چند رابطه با محور اتفاقاتی در «گذشته» است که حلقه وصل این روابط زنی به نام «مارین» می‌باشد. احمد با بازی (علی مصفا)، که شوهر دوم مارین است، به‌خاطر اختلاف با او به ایران بازگشته و پس از چهار سال به دعوت ماری به فرانسه فراخوانده می‌شود که می‌بیند همسرش نیز با مردی تازه به نام سَمیر (طاهر رحیم) آشنا شده‌است؛ پس ماری و احمد با یک طلاق توافقی – باتوجه‌به نداشتن بچه‌ای مشترک از خود – از هم جدا می‌شوند. اما مشکل لوسی (دختر بزرگ ماری از همسر اولش) با ازدواج جدید مادرش و اتفاقی که برای سِلین – همسر اول سمیر – افتاده‌است، گذشته‌ای را ایجاد کرده که به‌راحتی نمی‌توان از آن عبور کرد…

گذشته با سرمایه‌گذاری اتحادیه اروپا به دلیل «ترویج فرهنگ اروپایی» و همچنین چندین شرکت فرانسوی از جمله Memento Films Production، France 3 Cinéma، Canal+ و France Télévisions تولید شده است و به همین خاطر بود که فرانسوی‌ها از آن استقبال کردند دو جایزه کلیسای جهانی جشنواره کن در سال ۲۰۱۳ نصیب آن شد و همچنین بازیگر نقش اصلی آن توانست جایزه بهترین بازیگر جشنواره کن را از آن خود کند.

جنجال در عروسی (۱۳۹۴)

فیلم سینمایی «جنجال در عروسی» سومین فیلم بلند سینمایی سیدرضا خطیبی است که تهیه کنندگی آن را محمد احمدی برعهده دارد و در ژانر سینمای کودک و نوجوان ساخته شده است. این فیلم محصول مشترک ایران و فرانسه است که با مشارکت بنیاد سینمایی فارابی تولید شده است و قرار بود نسخه سه بعدی آن در جشنواره سال گذشته حضور پیدا کند ولی به دلایلی این اتفاق صورت نگرفت.

نکته جالب در ارتباط با این فیلم حضور محمد احمدی در قامت تهیه‌کننده آن است. او که بیشتر به عنوان مدیر فیلمبرداری و مجری طرح در سینمای ایران شناخته می‌شود، از سال ۸۱ و با فیلم «دو فرشته» که آن هم از تولیدات مشترک ایران و فرانسه است، فعالیت تهیه‌کنندگی خود را آغاز کرده است!

چهار فیلم از کیارستمی!
عباس کیارستمی هم در تولید اثاری با سرمایه خارجی ید طولایی در سینمای ایران دارد و علاوه بر موارد بالا فیلم‌هایی همچون «باد ما را خواهد برد»، «ده»، «کپی برابر اصل» و «پنج» از ساخته‌های عباس کیارستمی با سرمایه‌گذاری فرانسوی ساخته شده‌اند.

 «سکوت» و «سیب»
خانواده مخملباف به جز فیلم «گبه» که در اواسط دهه هفتاد و در ایران و با سرمایه فرانسوی ساخته شد، پس از مهاجرت نیز ساخت دو فیلم «سکوت» توسط محسن مخملباف و «سیب» توسط سمیرا مخلمباف را با مشارکت فرانسوی‌ها در کارنامه خود دارند.

فروشنده(۱۳۹۵)

آخرین عنوان این لیست فیلمی است که پس از حضورش در کن بحث سرمایه‌گذاری خارجی در سینمای ایران و تاثیر این سرمایه‌ها در جهت‌دهی محتوایی فیلم‌ها دوباره داغ شد و به یکی از بحث‌های اصلی سینمای ایران تبدیل شد. «فروشنده» اصغر فرهادی که مانند بسیاری از اثار سینمای ایران که با سرمایه فرانسوی ساخته شده‌اند توسط در کن دیده شود و به دلیل مشارکت خواهر امیر قطر در ساختش بسار جنجالی شد، اما طبعا تا زمان اکران عمومی فیلم در ایران نمی‌توان در مورد آن بصورت دقیق اظهار نظر کرد.

کلام آخر:

لیست بلندبالای فوق تنها لیست آثاری از سینمای ایران است که مشارکت فرانسوی‌ها در ساخت آنها بصورت رسمی اعلام و تائید شده است. باید توجه داشت که باقی کشورهای اروپایی و حتی کشورهایی مانند ژاپن نیز سرمایه‌گذاری چشم‌گیری در سینمای ایران داشته‌اند و برای هرکدام می‌شود چنین لیستی تهیه کرد. و باز طبعا باید به این نکته نیز توجه کرد که -به خصوص در سالهای- حمایت فرانسه تنها در این فیلم‌ها خلاصه نمی‌شود و بوده‌اند فیلم‌های بسیاری که با حمایت‌های مادی و معنوی سفارت‌های اروپایی، از جمله فرانسه ساخته شده‌اند و این نکته بصورت رسمی اعلام نشده است. بنابراین بحث سرمایه‌های خارجی در سینمای ایران موضوع مهمی است که باب صحبت در مورد آن تازه گشوده شده است و بعد از این باید بسیار بیشتر به آن پرداخت. توجه به چهره‌هایی که نامشان بصورت متناوب در لیست فوق و لیست‌های مشابه تکرار می‌شود یکی از موارد ضروری است.

نوشته گزارش ویژه «سوره سینما»؛ کدام فیلم‌های ایرانی با مشارکت فرانسه ساخته شده‌اند؟/ از مخملباف و قبادی تا کیارستمی و فرهادی و حضور پررنگ فیلمسازان دو ملیتی! اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

یکم: برای روشن‌تر شدن تاریخچه بحث بیایید ابتدا کمی به عقب برگردیم، به حدود ۴ سال قبل، مهر و ابان و اذر سال ۹۱ و در اوج جنجال‌های فیلم مهم «یک خانواده‌ی محترم»، وقتی در سیر اتفاقات و وقایع آن روزها به یکباره مفهوم «سینمای سفارتی»(واژه‌ای که به نقش پررنگ سفارت‌های غربی در سرمایه‌های خارجی سینمای ایران اشاره داشت) وارد ادبیات سینمایی مملکت شد، خود مبدعان این مفهوم هم شاید گمان نمی‌کردند که موضوع “پول خارجی در سینمای ایران” پاسخ بسیاری از ابهامات اساسی چرخه‌ی معیوب و گاهی عجیب سینمای ایران باشد و پرتاب مفهوم «سینمای سفارتی» به ادبیات سینمایی کشور مساوی باشد با بازشدن در صندوقچه‌ی اسرار هنری شبه‌روشنفکران غرب‌زده‌ی وطنی و فلشی به یکی از اصلی‌ترین مسائل و معضلات هنری مملکت. اما طرح و ردگیری مسئله‌ی سرمایه‌های خارجی سینمای ایران پاسخی برای بسیاری از چراهای سینمای مملکت بود و باید مدتی زمان می‌گذشت و از هیجانات پدیده‌ی «یک خانواده محترم» فاصله می‌گرفتیم تا عمق اهمیت ماجرا خود را نمایان سازد.

حالا، پس از طرح این موضوع، حساب و کتاب‌های مربوط به چرخه‌ی اقتصادی سینمای ایران کمی منطقی‌تر و قابل تحلیل‌تر به نظر می‌رسید و جُز این، طرح بحث سرمایه‌گذاری خارجی حتی توانست بسیاری از سوالات و شبهه‌های محتوایی را هم پاسخ دهد و به تحلیل و تفسیر جریان‌های سینمایی کشور نیز کمک کند.

«سینمای سفارتی» و خاستگاه اقتصادی‌ش در واقع پاسخی به پرسش‌های بی‌جواب سینمای ایران بود. واضح بود که آن مناسبات اقتصادی جهت‌گیری‌های محتوایی مطلوب غرب را هم به سینمای ایران تزریق خواهد کرد و البته این هم واضح بود که شبه‌روشنفکران ظاهرا مستقل ایرانی برای بدست آوردن دلارهای سفارت‌خانه‌های اروپایی تبدیل شده‌اند به «سفارشی‌ساز»‌های اتحادیه اروپا و تنها فرقشان با کسانی که سال‌ها در ایران با برچسب «سفارشی‌ساز» و «فیلمساز نفتی» مورد انتقاد قرار می‌دادند این بود که این‌ها متصل به پول نفت جمهوری اسلامی بودند و آن‌ها روزی‌خوران سفره‌ی مالیات‌دهندگان اروپائی.

دوم: آن روزها البته شبه‌روشنفکران با آنکه از اصل ماجرا خبر داشتند، سعی می‌کردند «هنر سفارتی» را جعلی ژورنالیستی از سوی رسانه‌های طرف مقابل جا بزنند که تنها به کار سیاست‌بازی می‌اید و بس. به همین خاطر هم هیچگاه خط‌دهی محتوایی از سوی سرمایه‌گذار و سفارش‌دهنده و تهیه‌کننده خارجی را نپذیرفتند، بی‌اطلاع از اینکه بزرگان خودشان سال‌ها قبل از تولید و جنجالی شدن آثاری مثل «یک خانواده محترم» به این موضوع اعتراف و حتی به آن انتقاد کرده‌اند.

ناصر تقوایی پس از ساخت آخرین فیلمش؛ «کاغذ بی‌خط» در ابتدای دهه هشتاد در مصاحبه‌ای می‌گوید: «سرمایه‌ی اغلب فیلم‌های فرهنگی ما، توسط خارجی‌ها تامین می‌شود. این از یک طرف ضایعه‌ی بزرگی است برای سینمای ایران چون باورها و چیزهای دیگری به فیلم‌سازان ما تزریق می‌شود، ولی از طرف دیگر اگر آن‌ها سرمایه ندهند همین فیلم‌های معدود هم تولید نمی‌شوند. اما تکلیف فردای ما چه می‌شود؟» (به روایت ناصر تقوایی، گفتگوی احمد طالبی نژاد و ناصر تقوایی)

سوم: سوال مهمی است؛ “تکلیف فردای ما چه می‌شود؟” خب، فردایی که تقوایی منتظرش بود امروز رسیده است و حالا مهمترین چالش، مناقشه و معضل سینمای ایران همین اثاری‌اند که سرمایه‌شان توسط خارجی‌ها تامین شده است. از قضا بحث هم در مورد چیزی است که تقوایی به صراحت به آن اذعان می‌کند و باقی روشنفکران حاضر به پذیرش آن نیستند؛ جهتگیری محتوایی مطلوب سرمایه‌گذار: «این ضایعه‌ی بزرگی است برای سینمای ایران چون باورها و چیزهای دیگری به فیلم‌سازان ما تزریق می‌شود.» (به روایت ناصر تقوایی)

برگردیم به موضوع ابتدای مطلب. به دو بحث اصلی این روزهای سینمای ایران یعنی «دونده زمین» کمال تبریزی و «فروشنده» اصغر فرهادی. تبریزی با سرمایه‌ی ژاپن فیلمی ساخته که در آن یک ژاپنی منجی ایرانیانی‌ست که زندگی را فراموش کرده‌اند. مردگانی متحرک‌اند. خندیدن را بلد نیستند و در تلویزیون برفک می‌بینند. ادعای فیلمساز اما در کمال تعجب نقد دولت احمدی‌نژاد است، یعنی منِ مخاطب باید بپذیرم سرمایه‌گذار ژاپنی حاضرشده پول ساخت دغدغه‌های سیاسی شخصی فیلمساز ایرانی را پرداخت کند! ولی حاصل کار فیلمی از آب درآمده که اساسا ربطی به سیاست ندارد و علیه مردم است، علیه همه مردم(با تعمیم). خب حالا نام چنین فیلم‌سازی را که حاضر است با دریافت اندکی سرمایه تصویری انقدر عقب‌مانده از مردمش به نمایش بگذارد چه باید گذاشت؟

اما اصغر فرهادی هم که پیش از این بخشی از سرمایه فیلم فرانسوی‌ش را به دلیل «تلاش برای ترویج فرهنگ اروپایی» از اتحادیه اروپا گرفت و فیلمی با نگاه فرانسوی به مسئله مهاجرت و مهاجران (مهاجران یکی از مسائل اجتماعی اصلی فرانسه هستند) ساخت، این‌بار با سرمایه‌گذاری خواهر امیر قطر فیلمی ظاهرا علیه خشونت ساخته، به گفته‌ی خودش خشونتی که باعث پدید آمدن معضلاتی مثل داعش و گروه‌های تندرو می‌شود. فیلم فرهادی را البته قبل از هرگونه قضاوتی باید دید، اما همین جالب نیست که نزدیک‌ترین موسسه فیلمسازی به حکومت قطر که یکی از بزرگترین حامیان داعش است بر فیلمی سرمایه‌گذاری کرده است علیه خشونت آنهم در ایران؟

به خاطر می‌آورم چند سال قبل محمود عزیزی برای ساخت فیلمش به طعنه گفته بود؛ «فعلا که منابع مالی در اختیار نیست و البته تهیه‌کنندگان هم برای سرمایه‌گذاری و همکاری در هر پروژه‌ای به تضمین احتیاج دارند. شاید باید امیدوار به پیدا کردن یک سرمایه گذار عرب باشم تا پولی برای ساخت فیلمم در اختیار ما گذارد.» و حالا معتبرترین کارگردان ایرانی- به ادعای طرفدارانش- فیلمساز همین اعراب شده است.

چهارم: “پول خارجی در سینمای ایران” نخ تسبیح و پیونددهنده‌ی بسیاری از بحث‌ها و جدل‌ها و کمکش‌های این روزهای سینمای ایران است که بسیاری از موضوعات را می‌توان با آن تحلیل کرد، از جمله پدیده “سینمای جشنواره‌ای” را که ظاهرا موضوعی قدیمی است، اما از همین منظر به سادگی قابل ارزیابی‌ست. جالب نیست که سرمایه‌ی ۹ فیلم از ده فیلم ایرانی حاضر در بخش اصلی کن در ادوار این جشنواره با سرمایه‌ای اروپایی- ۸ فیلم با سرمایه فرانسوی- ساخته شده‌اند؟ و باز جالب نیست که «جدایی نادر از سیمین» به عنوان تنها فیلم ایرانی که در محافل آمریکایی بسیار دیده شد با کمک مالی “انجمن فیلم آمریکا” ساخته شده است؟

از این منظر بحث جشنواره‌های خارجی به موضوع افتخار ایرانیان از این جوایز هم گره خواهد خورد. ورزشکاری را تصور کنید که در اوج دوران بلوغ ورزشی‌اش با دریافت مبلغی با پیراهن کشوری دیگر و برای اهداف جایی جز وطن خودش در مسابقات بین‌المللی شرکت کند و افتخار کسب کند، آیا در این حالت ما از قهرمان شدن یک ایرانی احساس افتخار خواهیم کرد؟

سینمای جشنواره‌ای، فیلم‌های زیرزمینی، جریان فیلم‌های مشابه هم با مضامین سیاسی و اجتماعی و …. بسیاری از مسائل سینمای ایران از منظر “سرمایه‌گذاری خارجی” به هم مرتبط‌اند و فیلم وطن‌فروشی که باعث ایجاد جنجال‌های اخیر به بهانه برنامه هفت شده تنها یکی از خروجی‌های این جریان است. این موضوعی است که تا امروز کمتر به آن پرداخته شده و از این به بعد باید بیشتر در مورد آن صحبت کرد.

نوشته افتخارِ قهرمانی با لباس تیم رقیب!/ چند روایت معتبر درباره ناصر تقوایی، «دونده زمین»، «فروشنده»، مسئله پول خارجی و «هفت»! اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

موضوع «تولید مشترک» در سینمای ایران همواره با مناقشاتی همراه بوده و هست. در اینجا علنا فیلم‌های ساخته شده با پول بیگانه هم به عنوان تولید مشترک معرفی می‌شود. بعید است در دنیا کشوری صاحب سینما باشد و اجازه دهد تا دیگرانی با تزریق پول، محتوای آثار را مصادره کند. در واقع  به رغم سابقه طولانی فعالیت سینما درایران، هیچ وقت تولید مشترک به مفهوم اصولی آن صورت نگرفته است و آنچه غالب شده و عمل می‌کند نوعی سفارشی سازی است. به عبارت روشن، در اینجا فیلم‌های مورد نظر دقیقا از مناسبات سفارش دهنده و سفارش گیرنده پی روی می‌کند و اساسا این رویکرد با تولید مشترک منافات دارد و صریحا نقش سرمایه مانند دیگر حوزه‌ها تابع برداشت سود است؛ حالا در اینجا ممکن است سود آن فرهنگی باشد یا به تعبیر درست‌تر غلبه فرهنگی.

*حجت‌الله ایوبی و موضوع تولید مشترک

لذا وقتی حجت‌الله‌ ایوبی، اولویت سازمان متبوعه‌اش درسال ۹۵ را‌، تولید مشترک فیلم اعلام کرد، احتمالا می‌دانسته این رویکرد سال‌هاست آغاز شده و لذا برای علنی‌نمایی این روند پنهانی و قبح‌زدایی آن، تریبونی‌اش کرد. وگرنه کی است که نداند تولید مشترک فقط در حرف است. کدام تولید مشترک؟ با کدام تعریف و تحلیل قرار است ما با کشورهایی مبادرت به تولید فیلم مشترک نماییم؟ آنچه تا کنون جریان داشته و دارد اساسا در تعریف تولید مشترک نمی‌گنجد بلکه جریانی یک طرفه است که بین سفارش‌دهنده و سفارش گیرنده پدید می‌آید و در چارچوب هر سرمایه‌گزاری دیگری شامل سود و زیان‌هایی خواهد شد. در مناسبات فی‌مابین سفارش دهنده‌های غریبه با فیلمسازان وطنی چه منافعی وجود دارد که در امتداد منافع ملی کشورمان به منصه برسد؟ سرمایه‌دارانی که برای افزایش یک فرانک بر دارایی خود منطقه را به آتش می‌کشند به چه منظوری طی سال‌های گذشته رقم‌های کلانی را وارد چرخه‌ای کرده‌اند که بازگشت اصل پولشان محل تردید بوده است.

موضوع و مسئله تولید مشترک یا سرمایه‌گزاری خارجی در سینمای ایران حرف تازه‌ای نیست ولی به صورت جدی باید گفت که طی دو دهه اخیر وارد فاز جدیدی شده است که از قواعد درستی پی روی نمی‌کند و اساسا تابع منافع ملی نبوده و نیست. تاریخ سینمای ایران نشان می‌دهد که همواره حرکت‌هایی در زمینه تولید مشترک شده و به همین سان شکست هایی تجربه شده است.

وقتی سوپراستار سینمای قدیم، شهرت گنج قارون را کم ارزشتر از وسترن اسپاگتی دست چندم دانست یا رضا بیک ایمانوردی بر «صندلی الکتریکی» نشست، تق این تحرکات درآمد برای همین برخی‌ها نوع «کاروان‌ها» را طریق توفیق آمیزتری دانستند و حتی حاضر شدند مقام جوان اولی فیلم‌های ایرانی را فدای ور دستی آنتونی کویین کنند، اما تنها تحقیرش باقی ماند، انقلاب ولی همه چیز را فرو ریخت. مار خفته در سایه، با حرارت دوران اصلاحات به حرکت درآمد اما این‌بار همه چیز متفاوت از گذشته به مسیرش ادامه داد. اگر قدیم‌ترها لیدرهای فیلمفارسی، حضور در پروژه‌های ترکیه‌ای و وسترن اسپاگتی‌ها را ترجیح می‌دادند امروز جریان مدعی روشنفکری ابایی از مستخدم سرمایه داران خارجی شدن ندارد بلکه از شوق در پوست خود نمی‌گنجد: دو روی یک سکه.

مرحوم سیف الله داد در گفتگوی اختصاصی با نگارنده، فرهنگ را مانند آبی می دانست که همواره از ظرف پرتر به سمت ظرف خالی‌تر سرازیر می‌شود. یعنی نمی‌توانیم مانع از سرازیر شدن محتوای دیگران باشیم. یعنی ورود و نفوذ اجتناب‌ناپذیر است و باید تن به سنگینی محتوای ظرف مقابل بدهیم و با همین تحلیل و درک، کلید ارتباط را زدند. غافل از اینکه بیگانگان همواره خود مترصد فرصتی بوده‌اند تا دوباره از طریق سینما وارد ذهن و محیط خانواده‌ها شوند، اما وضعیتی که دوره جدید برایشان پدید آورده بود سهل‌تر و پوششی‌تر بود. ایران زمین و مردمانش را آنطور که می‌خواهند، ولی توسط خودشان تصویرسازی کنند. در واقع وظیفه‌ای که در نظام قدیم توسط هفته‌های فیلم با مدیریت سفارتخانه‌ها انجام می‌شد را (در ایام جدید) از طریق سفارش ساخت جلو ببرند.

*سال‌ها دوری یک نورچشمی از جشنواره «کن»

در سال‌های آخر دوران اصلاحات مراکزی از وزارت‌ ارشاد با شعار حمایت از جوانان برای جلب سرمایه ساخت، دست به کار شد و با توافق طرف مقابل قرار شد تا دوستان اروپایی تامین کننده پول ساخت تعدادی فیلم کوتاه و مستند باشند به این ترتیب که ایده و موضوع و ساخت از مرکز مورد نظر، سرمایه توسط طرف خارجی تامین گردد.

دوستان ما دست به کار شدند و در مرحله اول ۱۰ ایده را پیشنهاد ساخت دادند، ولی طرف خارجی فقط به یک ایده که در باره دستگیری و شلاق خوردن جوانان توسط اداره منکرات بود روی خوش نشان دادند و ۹ موضوع دیگر پیشنهادی از این طرف ، اساسا رد شد تا بدینوسیله هم مسئولین چنین مراکزی و هم جوانان علاقه‌مند به فیلمسازی و جشنواره‌ها مستقیم و غیر مستقیم بدانند و بفهمند که برای سردر آوردن میان آنها، باید سراغ چه‌ایده و موضوعی بروند. چنین بود که تصویر ایران در بن بست «دایره»وار نضج گرفت و تبدیل به جریانی پر چالش برای فرهنگ و هنر کشور شد.

امیر نادری نورچشمی جشنواره‌ها، دیگر سال‌هاست که از دروازه کن هم نمی‌تواند عبور کند ولی همین جشنواره‌ها برای فیلمساز دیگری که در فرم و ساختاری خام‌دستانه فیلم می‌سازد، با گذاشتن گل بر صندلی‌اش اعلام موضع می‌کنند تا جوانان ما به جای تکیه بر مردم خودشان، به آنها پناه ببرند. اتفاقا شاهد از غیب رسید. روز گذشته عزت‌الله ضرغامی در اینستاگرامش نقل کرد که ژیل ژاکوب به کیارستمی گفته نادری فیلم خوبی ساخته ولی درباره آمریکا است و اگر همین فقر و فحشا و ابتذال مربوط به ایران بود قبولش می‌کردیم. به همین رو راستی خواست شان را اعلام و پی‌گیری می‌کنند. ما خودمان را به خواب زده‌ایم.

*سرمایه‌گذارانی که در تحریم‌ برخلاف قاعده عمل کردند

بی‌تردید تولید مشترک فیلم نیز مانند بسیاری از پدیده‌ها‌ی دیگر یک فرصت است که در صورت مدیریت شدن از موضع منافع ملی و اقتدار لازم، می‌تواند در خدمت کشور قرار گیرد ولی وقتی شاهدیم که از میان ۱۰ فیلم برنده جوایز مهم اغلبشان با سرمایه خارجی بوده و با تامل در نزدیک ۱۵ پروژه سینمایی تحت عنوان مشترک در سال های پس از انقلاب، محتوایی مغایر با ارزش های انقلاب و ایران بر آنها جاری است، دم خروس بیشتر نمایان می شود.

این گرایش را نمی توان معمولی ارزیابی کرد که وقتی در سال های گذشته همواره در دیگر حوزه‌ها، سرمایه‌گزاری در ایران دارای مانع و عدم امنیت معرفی شده و سرمایه داران با همین استدلال از ورود به ایران اجتناب می‌کردند ولی در سینما آقایان با دست و دل بازی پروژه‌های مورد نظرشان را حمایت کردند چرا؟ چرا در دیگر عرصه ها ایران ناامن بوده و هیچ سرمایه‌داری ریسک سرمایه گزاری درایران را به خود راه نمی‌داده  ولی همین سرمایه‌داران بدون نگرانی روی فلان آدم و فیلمش سرمایه‌گذاری کرده و می‌کنند؟ آیا غیر از این است که فیلم‌هایی ازاین دست دقیقا ایران را در بن بست، بحران‌زده و ناامن نشان داده و می‌دهند. به عبارت روشن در اینجا سرمایه‌داری برخلاف نفس خود و قاعده بازی عمل می‌کند. اما واقعیت این است که در اینجا هم سرمایه‌گزاری به سود می‌رسد و منافعش غلبه فرهنگی است.

برای خاتمه این بحث که تفصیل آن مجالی دیگر نیازمند است، یک خاطره: بخش بین الملل جشنواره فیلم فجر ماقبل گذشته به مدیریت  رضا‌داد، مهمانانی اروپایی داشت که منتقد معروف مجله اشپیگل هم از جمله آنها بودند . اینان  در کنفرانس خبری و نیز در گفتگو با نگارنده گفتند «ما ایران را قبلا از طریق فیلم‌های کیارستمی، پناهی و … می شناختیم ، ولی ایرانی که این روزها داریم می بینیم اساسا با آنچه در آن فیلم ها نمایش داده می‌شد، متفاوت است».

نوشته یادداشت «محمدتقی فهیم» در حاشیه چالش این روزهای سینمای ایران؛ پول خارجی در سینما/ همه آنهایی که هزینه رویاهایم را می‌پردازند! اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

البته همیشه جایزه گرفتن از کن و اسکار اتفاق مهمی در ایران بوده است. جوایزی که معمولاً روی مسیر تولیدات سال‌های آتی سینمای ایران تاثیر مستقیم داشته، و  به قول خود فرهادی، حداقل بخشی از مردم ایران را خوشحال کرده و احتمالا بخش دیگری را هم چندان خشنود نخواهد کرد. البته واکنش‌های متفاوت در این مورد، فقط محدود به مردم عادی نیست. چنانکه ادبیات متفاوت سخنگوی وزارت ارشاد و رئیس سازمان سینمایی در تبریک و تحلیل جایزه‌ی فرهادی و شیوه‌ی اکران آن، خود حکایت از تلقی‌های متفاوت نسبت به این جایزه حتی در ساختمان بهارستان دارد.

اما در مورد «فروشنده» موضوعی که موافقت‌ها و مخالفت‌ها را داغ‌تر کرده، بحث حضور سرمایه‌گذاران فرانسوی و به ویژه قطری در این پروژه است. چنانکه سخنگوی وزارت ارشاد در کنایه به همین موضوع گفته است: «برای جمهوری اسلامی ایران زیبنده نیست که فیلم‌هایش از طریق کشور یا شرکت غیرایرانی عرضه شود تا موجب تحقیر ما در سطح بین‌الملل نشود و در این بین شرایطی را نبینیم که یک شرکت عربی واسطه و میزبان ما باشند.»

اما شاید کمتر کسی بداند که حضور سرمایه‌گذار خارجی در فیلم‌های ایرانی برگزیده‌ی کن اصلاً اتفاق جدیدی نیست. چنانکه در طول تمام ادوار جشنواره‌‌ی کن، از میان ده فیلم ایرانی که در بخش مسابقه‌ی اصلی این جشنواره پذیرفته شده‌اند، ۹ فیلم تولید مشترک ایران با کشورهای اروپایی و بیش از همه، تولید مشترک با خود فرانسه بوده‌اند. به عنوان نمونه، جالب است بدانید که «زیر درختان زیتون» به کارگردانی «عباس کیارستمی» به عنوان اولین فیلم ایرانی که در بخش مسابقه‌ی جشنواره‌ی کن حضور داشته است و پس از آن، «طعم گیلاس» از همین کارگردان، به عنوان تنها فیلم ایرانی برنده‌ی نخل طلا، هر دو با حمایت کمپانی فرانسوی CiBy2000 ساخته شده‌اند.

در سال‌های بعدی، «ده» باز هم به کارگردانی «کیارستمی» و با مشارکت کمپانی فرانسوی «MK2 Productions»، «تخته سیاه» به کارگردانی «سمیرا مخملباف» و با مشارکت سه کشور ایران، ایتالیا و ژاپن، «سفر قندهار» محسن مخملباف و «پنج عصر» سمیرا مخملباف با مشارکت ایران و کمپانی فرانسویBac Films، «رونوشت برابر اصل» به عنوان محصول مشترک ایران و فرانسه و دو فیلم «گذشته» و «فروشنده» به کارگردانی «اصغر فرهادی» با مشارکت کمپانی‌های فرانسوی چون ممنتو فیلم و شبکه‌ی تلویزیونی آرته و  البته یک شرکت قطری به عنوان تولید مشترک با فرانسه، در کنار فیلم چند اپیزودی «قصه‌های کیش» به عنوان یک فیلم کاملاً ایرانی، تمام آثاری هستند که در طی ادوار مختلف جشنواره‌ی کن، در بخش مسابقه‌ی اصلی این جشنواره پذیرفته شده‌اند.

این گزاره نشان می‌دهد معمولاً فرانسوی‌ها آثاری از ایران را در بخش رقابتی جشنواره‌ی کن می‌پذیرند که خود در تولید آنها نقش داشته‌ باشند. حالا اما این بار در مورد فیلم‌های فرهادی، سرمایه‌گذار خارجی به محل بحث تبدیل شده است. شاید چون، تولیدات مشترک قبلی، چراغ خاموش‌تر تولید شده بودند. شاید هم، حضور دختر امیر قطر در کسوت سرمایه‌گذار فیلم، محل جنجال بوده است. به هر حال، فعلاً تا فیلم نمایش داده نشود، نه در مورد دلواپسان فرهادی و نه در مورد شیفتگانش، نمی‌توان قضاوتی کرد.

نوشته تاثیر سرمایه خارجی در پذیرش فیلم‌ها در کن؛ ساخت ۸ فیلم از ده فیلم ایرانی ادوار کن با سرمایه فرانسوی!/ آیا اروپایی‌ها تنها از فیلم‌های ایرانی ساخت خودشان حمایت می‌کنند؟ اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

نوشته اطلاعات تازه از منابع مالی خارجی فیلم‌های اصغر فرهادی: اتحادیه اروپا سرمایه‌گذار «گذشته»، انجمن فیلم آمریکا سرمایه‌گذار «جدایی نادر از سیمین» و سرمایه‌گذاری موسسه قطری برای «فروشنده» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.