آقای افشار، نسلی از کارگردانان که تجربه حضور در جنگ‌ را دارند‌ اساسا فیلمسازی‌شان را با تصویربرداری در جنگ آغاز کردند. ورود شما به سمت سینما هم از همین مسیر بود یا خیر؟

«برادر» دوازدهمین سریالی بود که کار کردم و در هیچ‌کدام از قبلی‌ها سابقه‌ای از جنگ وجود نداشته است. بنابراین نمی‌توانم این‌طور تعریف کنم که به‌واسطه‌ی جنگ و دفاع مقدس وارد عرصه‌ی فیلمسازی شدم. اتفاقاً برعکس دوست داشتم به اندازه کافی تجربه کسب کنم و به حد مکفی شناخت و نگاهم را به مقوله دفاع مقدس و جنگ کامل کنم و بعد فیلم جنگی بسازم. هنوز هم یافته‌هایم کامل نشده‌اند و همچنان به دنبال کشف و جستجو هستم تا بتوانم ان‌شاءالله در آینده به سینمای دفاع مقدس ورود کنم، چون آن عرصه جدا از قابلیت‌ها و سختی‌هایی که دارد، به نظرم یک مقدار باید فراذهنی و جهان‌شمول‌تر و با ایدئولوژی و اندیشه‌های عمیق‌تری همراه باشد تا حق مطلب ادا شود. صرفاً اگر ظواهر جنگ را نگاه کنیم، طبیعتاً اگر خوب ساخته شوند، خیلی مهیج و جذاب از کار در می‌آیند و اگر غیر از این باشد شاید حتی فضای ضد جنگ و ضد آرمانی از آن بیرون بیاید. اگر بخواهیم یک مقدار دقیق‌تر و عمیق‌تر به آن بپردازیم، به نظرم دفاع مقدس می‌تواند در عرصه‌های خارج از میدان جنگ هم تأثیراتی بگذارد که ازرشمند است.

آغاز فعالیت‌های هنری با تعزیه‌خوانی در قم

بیشتر می‌خواهم نحوه ورودتان را به عرصه سینما و تلویزیون بدانم. چه شد که به این حوزه کشیده شدید؟

می‌توانم بگویم از کودکی به مقوله‌ی هنر علاقمند بودم. هفت، هشت سال داشتم که تعزیه‌خوان بودم و در گروه‌های تعزیه‌خوانی در قم فعالیت می‌کردم. بعد از انقلاب به تئاتر کشیده شدم و سال‌ها تئاتر کار کردم و این قضیه تا سال ۱۳۷۰ ادامه پیدا کرد.

ساخت اولین فیلم در سال ۱۳۷۰

یعنی در جنگ هشت ساله کار هنری نمی‌کردید؟

کار هنری می‌کردم و در آن فاصله هم درگیر فیلمسازی و کار تئاتر بودم، ولی همزمان حضور در جبهه‌ها را هم تجربه ‌کردم، بعد از آن در سال ۱۳۶۹ که وارد دانشکده صدا و سیما شدم، دیگر فعالیت‌هایم را به سمت فیلمسازی جهت دادم و در سال ۱۳۷۰ اولین فیلم مستقلم را ساختم که هم خودم نوشته بودم و هم خودم کارگردانی کردم.

تله‌فیلم بود؟

نه، آن موقع هنوز تله‌فیلم‌ها متولد نشده بودند و بازار فیلم‌های هشت میلی‌متری، ویدئو و امثال اینها همچنان داغ بود. این عرصه را دنبال کردم. در سال ۱۳۷۲ یک فیلم شانزده میلی‌متری به نام «زنبورک» ساختم که در چند جشنواره بین‌المللی شرکت کرد و پایان‌نامه‌ام هم شد. کار خوب و قابلی بود. از آن به بعد به‌طور حرفه‌ای‌تر کار را دنبال کردم و دستیار کارگردان شدم و با چندین کارگردان مختلف تجربه دستیاری داشتم.

«مسافر ری» میرباقری؛ آخرین تجربه دستیاری کارگردان

چه کسانی؟

آخرین آنها «مسافر ری» آقای میرباقری بود که آخرین کار دستیاریم بود. بعد به کارگردانی حرفه‌ای ورود کردم که می‌شود گفت در سال ۱۳۷۹ اولین سریالم به اسم «غروب بی‌پایان» را ساختم که یک سریال تاریخی بود، برای شبکه برون‌مرزی در ۲۶ قسمت، البته از فضای «مسافر ری» بیرون آمده بودم که تجربیات کنار آقاى میرباقرى خیلی برایم مفید بود. در واقع اولین سریالم تجربه خوبی شد. در ادامه آن سریال «پول کثیف» را کار کردم. «پول کثیف» یک کار اجتماعی است که در زمان خودش خیلى خوب  دیده شد. البته دو سال توقیف بود.

 سریال «پول کثیف» دو سال توقیف بود

چرا؟

برای اولین بار به مبحث قاچاق ورود کرده بودیم و هنوز تازه ستاد قاچاق شکل گرفته بود. خیلی از موضوعات را نمی‌شد گفت. نمی‌شد درباره بسیاری از یقه سفیدها حرف زد و به سمتشان رفت. آن‌ها حریمی را برای خودشان تدارک دیده بودند و در پشت این حریم داشتند فعالیت‌های فاسد اقتصادیشان را دنبال می‌کردند که خوشبختانه یک مقدار کار بالا گرفت و نتیجه اش این شد که دیدیم از طرف تشکیلات حکومتی و دولتی نسبت به پخش  سریال حمایت  شد.

در آخر  چه کسی باعث شد پخش شود؟

اگر اشتباه نکنم آقای قالیباف خیلی پیگیر بود. همین‌طور سردار نقدی، البته تلاشهاى تهیه کننده آن کار قاسم جعفرى هم بى‌تاثیر نبود.

 یادم هست تیزرهای آن دائماً پخش می‌شد، ولی سریال پخش نمی‌شد.

بالاخره. پیگیرى ها دو سال طول کشید. یعنی ما سریال را در سال ۱۳۸۳ تولید کردیم، ولی در سال ۱۳۸۵ پخش شد. سریال «پول کثیف» را خیلی دوست داشتم. سریالی دیگرى داشتم به نام «روز رفتن» که موضوع خوبی داشت. یک کار اجتماعی بود که به روحانیت و مسائل پیرامون روحانیت در جامعه خوب پرداخته بود.

«روز رفتن» همان سریالی بود که دانیال حکیمی در دو نقش بازی کرد؟

بله، نقش دو برادر دوقلو را بازى میکردند… سریال دیگری داشتم به نام «روزهای زیبا» که  آن هم یک کار اجتماعی خوب بود که البته در پى جریانات سال ۱۳۸۸ یک مقدار در فضای تلویزیون مهجور ماند. بعد از آن سریال‌هایی که کار کردم و دوستشان داشتم «سی‌امین روز» بود. یک کار تاریخی دیگر داشتم به نام «جابر بن حیان» که در اِشِل کوچک یک کار تاریخی و به اعتقادم کار خوبی بود. بعد به «مادرانه»، «کیمیا» و «برادر» رسید.

 بعد از «پول کثیف»، به خاطر زاویه داشتن یکی از مدیران، کم کار شدم

فکر می‌کنم سریالی که باعث شد بیشتر دیده شوید، «مادرانه» است و بعد دیگر در بین عموم مردم با «کیمیا» شناخته شدید.

بله، اگر بخواهیم این‌طور بگوییم، در «پول کثیف» جرقه‌ای زدم و خیلی‌ها به سمتم آمدند.

فیلم «کلبه» به خاطر بحران سال ۸۸ خوب دیده نشد

در سینما هم فقط یک کار داشتید، به نام «کلبه». درست است؟

بله.

چرا سینما را بیشتر ادامه ندادید؟

ساخت سریال ها و تله‌فیلم‌ها بشدت سرم را شلوغ کرده بود و خب فرصت ها را از من میگرفت. ضمن اینکه فضاى سریال سازى را دوست دارم، بواسطه گستره مخاطب و بازخوردهاى میلیونى و تاثیراتى که میشود در جامعه ایجاد کرد.

 فضای معناگرای «کلبه» برایم اهمیت داشت

جالب است تنها فیلم سینمایی هم که کار کردید، جزو معدود فیلم‌های ترسناک سینمای ما محسوب می‌شود.

بله، در ژانر وحشت بود، ولی واقعیت این است که نمی‌‌خواستم به سمت ژانر وحشت این قصه بروم، بلکه بیشتر دلم می‌خواست به یک فضای معناگرایی که در این قصه بود بپردازم. اگر یک وقت دوست داشته باشید، حاضرم در باره‌اش حرف بزنم، چون هنوز برای پرداختن به محتوای آن فیلم جا هست. محتوای فیلم به‌نوعی بحث معناگرای خوبی داشت و آن هم موضوع حکمت و زمان بود. اینکه تقدیر و سرنوشت آدم‌ها بر اساس حکمت رقم می‌خورد و چه عواملی می‌تواند آن حکمت و سرنوشت را تغییر بدهد. این خیلی مهم بود. در احکام دینى‌مان داریم که صدقه رفع بلا می‌کند. ما در این قصه موضوع صدقه و زمان را داشتیم که در همان سکانس ابتدایی هم هست و اگر روزی فرصت کنید و ببینید شخصیت‌هاى فیلم ۳۰ ثانیه چراغ قرمز را رد و از دادن صدقه تعمداً پرهیز می‌کنند و این ۳۰ ثانیه‌ همین‌طور در روند زندگی‌هایشان تأثیر می‌گذارد و آنها را به مسیری می‌برد که نباید. به این بخش «کلبه» علاقه داشتم، اما به‌تدریج ما را به فضای دلهره و ترس برد.

یعنی خودتان علاقه نداشتید به سمت وحشت بروید؟

دوست داشتم، ولی آن بخش قضیه برایم اهمیت بیشتری داشت و اصلاً با این نیت به دل این قصه رفته بودم.

فیلم «کلبه» یک فیلم قصه‌گو است

الان فضایی که در سینمای ما وجود دارد که قطعاً شما هم دنبال می‌کنید، به‌نوعی کارهای ضدقصه است. یعنی قصه را دنبال نمی‌کنند و ظاهرا پز در قصه نگفتن است. نظر شما درباره این نوع فیلم‌ها چیست؟ آیا فیلم «کلبه» را به این فیلم‌ها نزدیک می‌بینید؟ یا دور؟ اگر خودتان بخواهید دو باره فیلم سینمایی بسازید در چنین فضایی کار می‌سازید؟

نه، اتفاقاً فیلم «کلبه» فیلم قصه‌دار بود که البته یک مقدار غیرخطی تعریف شد. این بیشتر ساختاری است و حتی فیلم‌هایی هم که ضدقصه هستند، به نظرم درون آنها قصه‌ای هست. قصه‌ای است که سازنده دارد برای روایت آن از یک روایت غیر خطی و غیر متعارف استفاده می‌کند.

اینکه هست، ولی بالاخره ما با مخاطب عام طرف هستیم که او باید ببیند.

دقیقاً. برایم فرق نمی‌کند و اگر قرار باشد در سینما کاری بسازم مهم این است که برای مخاطب چه چیزی برای گفتن داشته باشم. اگر حرفی برای گفتن داشته باشم، چه در قالب قصه، چه در قالب حتی ضد قصه، مهم این است که آیا می‌توانم محتوایی را به مخاطبم منتقل کنم و آیا او به عنوان یک دریافت‌کننده پیام می‌تواند این پیام را از من دریافت کند یا نه، همین برایم ارزشمند است، وگرنه ابطال وقت هم برای خودم هست، هم برای مخاطبم.

بعد از «برادر» خیلی‌ها گفتند که ما تصمیم گرفتیم با برادرمان آشتی کنیم

در باره محتوای مد نظرتان بیشتر صحبت کنیم، چون فیلم‌هایی که الان باب شده‌اند بیشتر یأس‌آور، تلخ و بدون هیچ امیدی هستند. این تلخی به تلویزیون هم رسید، به‌خصوص کارهای سعید نعمت‌اله که شما «مادرانه» را با ایشان کار کردید. می‌خواهم بدانم قرار است محتوای مد نظر شما هم در این فضاها باشد یا چیزی غیر از اینهاست؟

صد البته که نه، محتوا الزاماً حرف‌ها و سخنرانی‌های جذاب نیست. مثلاً «مادرانه» اتفاقاً بسیار پرمحتوا بود. بحث لقمه‌های حلال و حرام که سر سفره‌ات می‌آوری و به دهان بچه‌ات می‌گذاری و بالاخره از جایی بیرون می‌زند. یک مفسد اقتصادی قبل از هر کسی خودش آسیب می‌بیند و شیرازه خانواده‌اش از هم می‌پاشد. به صرف اینکه دارد سفره‌ حرام در خانه‌اش پهن می‌کند! این موضوع قصه «مادرانه» بود. موضوعى که به مخاطب هشدار میدهد، مطمئنا اگر قصه‌اى با محتوا به مخاطب عرضه شود هم ارتباط لازم، هم دریافت هاى لازم صورت میگیرد. می‌توانم از بازخوردها برای شما مثال بیاورم. سریال «برادر» را کار کردیم. تعداد زیادی کامنت برایم گذاشتند که می‌گفتند ما با دیدن سریال شما بعد از هفده سال با برادرمان صلح کردیم. یکی دیگر کامنت گذاشته بود که مدت‌ها بود با برادرم صحبت نکرده بودم، ولی با دیدن سریال شما تصمیم گرفتم بلند شوم و به تهران بیایم و با برادرم صلح کنم. بعضی‌ها کامنت گذاشته بودند که ما هیچ‌وقت حرمت برادرمان را نگه نمی‌داشتیم و با دیدن این سریال تصمیم گرفتیم احترام بیشتری به برادرمان بگذاریم. این برایم خیلى ارزشمندست که محتواى اثر توانسته روی مخاطبتان تأثیر بگذارد که تلنگری به او زده شود که رفتارها و نگاه اجتماعی یا حتی ایدئولوژیکش را به موضوعات پیرامونش تغییر بدهد یا اصلاح کند.

باید ببینیم از سریال «کیمیا» چه می‌خواستیم و هدف‌گذاریمان به عنوان سازنده چه بود

به سراغ سریال «کیمیا» و بعد «برادر» برویم. در هنگام پخش سریال «کیمیا»، مثل هر اثری که خوب دیده می‌شود، یک‌سری انتقاداتی متوجه این سریال شد، از جمله اینکه می‌گفتند انقلاب را به‌درستی نشان ندادید. اصلاً معلوم نبود چه شد و چه اتفاقی افتاد و یکمرتبه در یک کوچه مردم خوشحالی کردند و این شد انقلاب سریال «کیمیا»! این را قبول دارید یا ندارید؟

نه، باید ببینیم از سریال «کیمیا» چه می‌خواستیم و هدف‌گذاریمان به عنوان سازنده چه بود. موضوع قصه سریال «کیمیا»ی ما به‌نوعی خانواده بود و در حاشیه این خانواده می‌خواستیم رویدادهای پیرامون این شخصیت‌ها و خانواده را روایت کنیم. فی‌الواقع می‌توانم بگویم گلچینی از حوادث و رویدادها را دنبال می‌کردیم که یک دختر دیروز و مادر امروز چه تاریخی را از سر گذرانده و چه سرگذشتی داشته که امروز به این نقطه رسیده است. تاثیراتى که یک شخصیت از پیرامون خودش دریافت میکند و در شکلگیرى شخصیت او نقش دارد، قبل از انقلاب یک فضا و موضوعاتی وجود داشتند. بحث کاپیتولاسیون، حضور امریکایی‌ها در جامعه، ظلم و ستمی که از ناحیه دستگاه‌های ذی‌ربط به جامعه وجود داشت و محدودیت‌های مذهبی که در «کیمیا» به همه آنها اشاره کردیم. موضوع بعدی ما بحث انقلاب، جهش و خیزش مردمی بود که این انقلاب چگونه رفته‌رفته از درون یک خانواده نظامی و آدم‌های وابسته به حکومت شکل گرفت. این را هم در خانواده «کیمیا» و هم در خانواده‌های مختلف  بخوبى نشان دادیم.

برخی دیالوگ‌های «کیمیا» از سخنرانی‌های امام خمینی اقتباس شده بود

مثلاً می‌گفتند نقش امام خمینی را کم نشان دادید.

اتفاقاً ما نقش امام را در سریال «کیمیا» به‌خوبی نشان دادیم. داشتیم تأثیرات اندیشه و کلام امام را داخل خانواده رصد می‌کردیم، نه بیرون. اتفاقاً وقتی خانم حاجیان (مادر) جملاتی را می‌گفت که از کلام امام اقتباس شده، خیلی جالب بود. حرف‌های به‌حقی که حضرت امام می‌زد حرف دل آدم‌ها بود. یعنی امام هم از بیرون نیامده بود و حرف‌های بیرونی نمی‌زد و انگار از دل آدم‌ها خبر داشت. وقتی مادر جمله‌ای را می‌گفت متوجه می‌شدید چقدر شبیه جملات امام است. معلم دارد جملاتی را می‌گوید که شبیه جملات امام است. به این صورت می‌توانیم ببینیم نقش امام، حکومت بر دل‌هاست. یعنی انگار دارد از دل آدم‌ها خبر و نوید می‌آورد. دارد درد دل آدم‌ها و جامعه را تبدیل به اعلامیه می‌کند. به نظر من این نحوه ورود به نقش و تأثیر امام در جامعه بسیار تأثیرگذارتر از این بود تا سخنرانی ایشان را نشان بدهیم که اتفاقاً این کار را هم به اندازه‌اى که لازم بود کردیم. اعلامیه‌ها و نوارهای امام داشت دست به دست می‌شد و نقش رهبرى و تاثیرات ایشان به خوبى نمایش داده شد بدون هرگونه شعارزدگى و اغراق.

مدیران جدید سازمان مخالف ساختن فاز سوم «کیمیا» بودند

انتقاد دیگری که وجود داشت، بحث بازی نکردن یک‌سری از بازیگرها مثل خانم حاجیان در قسمت نهایی سریال بود. چرا این اتفاق افتاد؟

خیلی قصه را بالا و پایین کردیم و چندین بار بازنویسی شد. اصلاً در مقطعى مطرح شد که فاز سوم ساخته نشود. یعنی تشکیلات جدیدی که بعد از جابه‌جایی مدیران به سازمان آمدند، مخالف ساختن فاز سوم بودند. عده‌ای برعکس می‌گفتند باید ساخته شود. روی زمان قصه خیلی بحث شد که مشخصاً برویم چند سال بعد یا همان داستان را در دو سه سال بعد ادامه دهیم و تمام شود. اینها بحث‌هایی بودند که اتفاق افتادند، ولی نهایتا  به این خروجى رسیدیم. در این گذر و صحبت‌ها یک‌سری از شخصیت‌ها پررنگ‌تر و کمرنگ‌تر می‌شدند. طبیعتاً هنرپیشه‌ها دوست دارند حضورشان تأثیرگذار و پررنگ باشد، به‌خصوص نقش‌هایی که در فاز ۱ و ۲ شخصیت‌های اصلی بودند و این خواسته باطنیشان بود و خواسته بی‌جایی هم نبود، ولی قصه اجازه نمی‌داد. قصه ورود شخصیت‌های جدیدی را ملزم می‌کرد که دیگر جا برای فعالیت و پرداخت آن کاراکترها کمتر می‌شد.

پس خانم حاجیان به خاطر اینکه نقش ایشان یک مقدار کمرنگ شده بود در اپیزود سوم سریال حضور نداشتند؟

نه، این را نمی‌توانم بگویم. خانم حاجیان و چند تا از دوستان دیگر طرفدار همان تفکری بودند که می‌گفتند قصه در همین جا تمام شود و چنین صحبت‌هایی شد و نهایتاً آقای بهبهانی تصمیم گرفت قصه را به سمتی ببرد که چیدمان کاراکترها همین شود که دیدید. بنابراین برخی حذف شدند.

حالا که سریال «کیمیا» تمام شده است، خودتان به عنوان کارگردان قبول دارید قسمت انتهایی به نسبت قسمت‌های قبلی ضعیف‌تر و داستان آن یک‌مقدار کش‌دار بود؟ آن‌طور که ما به عنوان مخاطب دیدیم این بود که سریال «کیمیا» خسته کننده و کش‌دار شده بود.

نه، اتفاقاً. به نظرم  فاز ۱ و ۲ ویژگیها و رویکردهاى خودش را دارد و فاز سوم هم همینطور، اگر شما بعنوان مخاطب اصلاً فاز یک و دو را نبینید و فاز ۳ را به شکل یک سریال مستقل  ببینید، آن‌وقت خواهید دید که فاز سوم هم قصه پرکشش خوب و جذابی دارد. دختری ۲۰ سال پیش توسط پدر دروغى اش از ایران دزدیده شده و در یک کشور بیگانه تربیت و بزرگ و تبدیل به شخصیت جدیدی شده است و بعد از ۲۰ سال هنگام عروسیش مطلع می‌شود، اینی نیست که هست. گر چه این سوژه تا اندازه‌ای کلیشه‌ای و تکراری است، اما حالا این جستجو برای یافتن هویت خودش شروع می‌شود و او حرکتی را آغاز می‌کند و می‌آید و حالا ما در کنار این قصه موضوعات دیگری را هم رصد می‌کنیم، مثل مسئله جنگ و تبعات بیرحمانه آن و پرداختن به یک بچه جنگ‌زده… کینه‌های آدم‌های ضدانقلابی که با نظام زاویه داشتند و هنوز هم دست‌بردار نیستند و می‌بینیم فعالیت می‌کنند و ول‌کن ماجرا نیستند و کینه‌ها و ضرباتشان همچنان ادامه دارد. اینها در کنار این قصه همچنان داشت روایت می‌شد و نهایتاً اینکه آدم‌ها به نقطه فینال نرسیدند و باز ته قصه به‌نوعی بازماند و دوباره در کنارش فعالیت، اصرار و پافشاری خانواده‌هایی را می‌بینیم که همچنان پای ارزش‌هایشان ایستاده‌اند و هنوز هم دارند تاوان می‌دهند و هزینه می‌کنند. مثل شخصیت مهدی پاکدل که از قبل از انقلاب ضربه و کتک می‌خورد و ترور می‌شد و بعد از انقلاب هم به خاطر اینکه رشوه نمی‌گیرد، کتک می‌خورد. اینها صاحب ارزشند. اینها جزو افراد ارزشی جامعه ما هستند که انگشت‌شمارند، ولی حکایت از یک نگاه آرمانی در قصه ما دارند که اگر به صورت مستقل نگاهش کنیم… منتهی قبول دارم فاز ۱ و فاز ۲، به‌خصوص فاز ۲ که مربوط به جنگ است، آن‌قدر به لحاظ ساختاری و قصه‌گویی خوب پیش رفتیم که برای مخاطب سخت بود از این فضا کنده شود و وارد فضاى فاز سوم گردد شاید ظرفیت پرش ناگهانى زمان وجود نداشت.

ما سیبل کسانی شدیم که می‌خواستند تلویزیون را بزنند!

انتقاداتی هم به گریم بازیگرها وارد بود. مثل نقد پیری کیمیا …

خب انتقاد غلطی است. ما اصلاً پیری کیمیا را نداشتیم. کیمیا یک دختر هفده ساله بود که ۲۵ سال بعد می‌شد یک خانم ۴۲ ساله، یعنی یک خانم میانسال جذاب.  قرار نبود کیمیای ما پیر باشد. کیمیای ما یک مادر میانسال خیلی محکم است. آن بچه هم که قبل از انقلاب بود بچه خودش نبود. بچه دوستش بود. پس نمی‌شود گفت از نظر سن و سال به هم نمی‌خوردند. حاشیه ناجوانمردانه‌ای برای قصه ما در شبکه‌های مجازی و اجتماعی رواج پیدا کرد که آن هم معلوم بود از کجا و به چه دلیل و بهانه‌ای شروع شده بود. همه را رصد کردیم و بعد از مدت‌ها توانستیم پیدا کنیم. به هر حال جریانی شروع شده بود که می‌خواست سریال ارزشمند «کیمیا» را بزند، نمی‌خواستند این موفقیت را در تلویزیون ببینند و ما هم قربانی این جریان و سیبل این دوستان می‌شدیم، چون قصدشان این بود که تلویزیون را بزنند.

یکی دیگر از انتقادات این بود حامد بهداد در نقش محمد جهان‌آرا ظاهر شد، ولی اسمی از محمد جهان‌آرا برده نشد.

این هم حاشیه کوچکی بود که برخی از اعضای خانواده جهان‌آرا، البته نه همه‌شان رقم زدند. به نظر من یک مقدار اشتباه کردند. می‌توانستند از این فرصت استفاده بیشتر و بهتری کنند. مانور بیشتری بدهیم و ارزش‌های شهید جهان‌آرا را بیشتر در جامعه نمایان کنیم و به آنها بپردازیم. در نشست‌ها و حتی برگزاری همایش‌هایی بتوانیم روی این قضیه مانور کنیم که یک دستاورد محسوب ‌می‌شود، ولی متأسفانه نه‌تنها کمک نکردند، بلکه به جریانی که می‌خواست به تلویزیون ضربه بزند پیوستند و برخی از آنها مکمل همان کسانی شدند که قصد داشتند به تلویزیون ضربه بزنند.

بخش‌های دفاع‌مقدس کیمیا برگرفته از تجربیات شخصی خودم بود

کیمیا نقاط قوت فراوانی هم داشت. حداقل خودم خاطرم نیست در سریال یا فیلمی جنگ این‌قدر خوب در زندگی مردم نشان داده شده باشد. یعنی مردم داشتند زندگیشان را می‌کردند و ناگهان جنگ اتفاق می‌افتد و همه چیز به هم می‌ریزد. قبول دارید حضور شما در دفاع مقدس به نشان دادن این فضا کمک جدی کرده است؟

امیدوارم این‌طور بوده باشد، چون آنچه که به تصویر کشیده شد تخیلی نبود، یعنی بر اساس تکنیک و زاییده ذهن من یا نویسنده نبود. بسیاری از این صحنه‌ها را لمس کرده بودیم و حضور داشتیم. خودم خیلی از این صحنه‌ها را در مناطق مختلف جنوب، شلمچه، شهر مهران و نخلستانها را از نزدیک تجربه کرده بودم و خب طبیعى ست تا اندازه زیادی برگرفته از دیده‌ها و تجربیات شخصی خودم باشد.

نقطه اوج قصه فاز ۱ ما پیروزی انقلاب بود و نقطه اوج فاز دوم آزادسازی خرمشهر

نکته دیگری که وجود دارد این است که در سریال «کیمیا» داشتیم تاریخ معاصر را مرور می‌کردیم. در «در چشم باد» چنین اتفاقی، منتهی قدیمی‌تر و با فضای کاملاً متفاوت افتاد. نکته‌ای که وجود دارد این است که هم در «در چشم باد» و هم در «کیمیا» مهم‌ترین اتفاقات تاریخی که بررسی می‌شوند، انقلاب و دفاع مقدس است، در حالی که شاید دست‌کم به صورت گذرا می‌شد به اتفاقات مهم دیگری هم که در کشور روی داده بودند اشاره کرد، مثل ترورهایی که در دهه ۶۰ اتفاق افتادند یا اتفاقات سال ۱۳۷۸ و حتی سال ۱۳۸۸. چرا در «کیمیا» این کار را نکردید و چرا کلاً در سریال‌ها و فیلم‌هایی که از تلویزیون پخش می‌شوند به این وقایع تاریخی که خیلی هم مهم هستند و دست‌کمی از انقلاب و دفاع مقدس ندارند پرداخته نمی‌شود؟

بخش اعظم این قضیه به نویسنده برمی‌گردد و نویسنده است که تصمیم می‌گیرد چه مقاطعی از تاریخ را ورق بزند، اما همان‌طور که اشاره کردم موضوع ما دنبال کردن سرگذشت یک خانواده بود و آنچه که از انقلاب و رویدادهای تاریخی می‌دیدیم از دریچه چشم کیمیا بود. اتفاقاً بخشی از ترورها را هم دیدیم، پیمان را مقابل چشم کیمیا ترور کردند. نادر را ترور کردند. حتی نیکی کریمی و قصه‌ای که آن زندانی برادر شخصیت محبوبه و نحوه ترورش را دیدیم. یعنی فضای تروریستی را که منافقین حاکم کرده بودند به‌خوبی نمایش دادیم. یادم هست اتفاقاً این بخش خیلی مستند و نزدیک به واقعیت شده بود و بچه‌های زیادی به ما زنگ می‌زدند و می‌گفتند فضاسازى ترورها عیناً همین بود که نمایش دادیم، ولی اگر می‌خواستیم به موضوعات کلان بیش از این بپردازیم، شاید دیگر در حوصله قصه ما نمی‌گنجید. نقطه اوج قصه فاز ۱ ما پیروزی انقلاب بود و نقطه اوج فاز دوم آغاز حمله وحشیانه دشمن به خرمشهر. بنابراین در آن دو فاز بیشتر از این نمی‌توانستیم بپردازیم. در فاز ۳ زمان حال را بررسی می‌کردیم و اتفاقاً داشتیم ریشه‌های گذشته را که سردمدار آن جریان آقای رضا کیانیان بود نشان می‌دادیم که این آدم‌ها همچنان با در اختیار داشتن شبکه‌های تلویزیونی و آدم‌های نفوذی در حکومت به فعالیت خود ادامه می‌دهند. خیلی سعی کردیم به شکلی ظریف و گذرا از کنار این موضوعات عبور کنیم و در عین حال منکر هیچ‌کدام از این جریانات هم نباشیم.

می‌دانستیم روزی یقه‌مان را می‌گیرند، برای همین از همان ابتدا برای گلوریا هاردی، کلاه‌گیس گذاشتیم

نقش گلوریا هاردی هم برای شما حاشیه درست کرد و بعد معلوم شد همسر آقای سهیلی است و بعد گفتند چرا حجاب ندارد؟

قبل از اینکه خانم هاردی همسر آقای سهیلی شود، ایشان را رصد کرده بودیم. خانم هاردی شاگرد خانم حاجیان بود و آن موقع با ایشان صحبت‌های اولیه را کرده و قرارداد بسته بودیم و ایشان کلاس خانم حاجیان را تکمیل کردند و فهمیدیم ایشان نامزد آقای سهیلی هستند و قرار است ازدواج کنند که همین‌طور هم شد. بنابراین این بخش قضیه برای ما منعی نداشت. با این همه برای اینکه حرمت مسائل اعتقادی ایشان را نگه داریم از کلاه گیس استفاده کردیم. یعنی صحنه‌هایی که ایشان بی‌حجاب بازی کردند، موهای واقعی خودشان نیست. چه بسا اگر می‌خواستیم یک بازیگر مسلمان ایرانی هم بگذاریم همین کار را می‌کردیم. ایشان موهایشان را کاملاً کوتاه کردند که وقتی کلاه گیس می‌گذاریم اذیت نشوند و منعی هم برایش وجود نداشت. می‌دانستیم روزی یقه‌مان را می‌گیرند و به همین دلیل این کار را کردیم.

به سراغ سریال «برادر» برویم. کامبیز دیرباز به عنوان نقش اصلی انتخاب شد و بعد در اینستاگرامش اعلام کرد به احترام مردم از سریال «برادر» کنار می‌کشد و اینگونه اولین حاشیه برای سریال شما ایجاد شد.

بنظرم این موضوع تمام شده است و به اندازه اهمیتش درباره‌اش صحبت شده، موضوعات مهمترى هست که میشود در موردش حرف زد. کاری ساخته شده است و با خروجی به نام حسین یاری در نقش مسعود مواجهیم. درست مثل این است که تیم فوتبال ما رفته و ترکیه را هم زده است و حالا بگوییم اگر به‌جای علی دایی، علی کریمی را می‌گذاشتیم این‌طور و آن‌طور می‌شد. تیم رفته و گل هم زده است و دیگر چه فرقی می‌کند شش ماه پیش مربی می‌خواست چه کسی را انتخاب کند.

۴۰ روز بدون نقش اصلیمان فیلمبرداری کردیم

از نحوه جدایی کامبیز ناراحت نشدید؟

بله، ولی بچه‌هایی که در کنارم بودند شاهد هستند که چقدر آرامش داشتم و می‌گفتم قسمت است و خداوند آنچه را که مقدر کرده است می‌فرستد و می‌آید و سر جایش قرار می‌گیرد. بعد هم که این اتفاق افتاد خوشحال شدم و با آمدن حسین یاری… یعنی ما حسین یاری را بعد از اینکه کار را شروع کرده بودیم جذب کردیم، یعنی ۴۰ روز بدون نقش اصلی مان داشتیم فیلمبرداری می‌کردیم و همه بچه‌ها اضطراب داشتند، ولی من آرامش داشتم و کارم را می‌کردم تا اینکه حسین یارى عزیز در جاى درست این نقش آمد و قرار گرفت.

نقش آرش قادری در این قصه که بیشتر به نوشتن سریال‌هایی مثل ماتادور و نظیر آن معروف است چگونه بود؟

آرش آدم باهوش و باسوادی است و کارش را هم بلد است و به نظرم قصه خوبی را هم نوشته بود. قبلاً «کیلومتر ۱۴» را با آرش کار کرده بودم و تعامل خوبی داشتیم. اینجا هم همین‌طور بود، یعنی مرتباً همدیگر را کامل و قطعات پازل را بعنوان نویسنده و کارگردان با هم پر می‌کردیم و به نتیجه مطلوب می‌رسیدیم. فکر می‌کنم مکمل خوبی برای هم بودیم.

یکی از انتقاداتی که از همان اول به سریال «برادر» وارد می‌شد این بود که خیلی از بازیگران سریال «کیمیا» در اینجا هستند.

واقعاً همین‌طور است! در «کیمیا» ۴۸۰ بازیگر داشتیم. از این ۴۸۰ تا کمتر از ده تایشان در سریال «برادر» آمدند.

خودم سر صحنه یک بار پوریا پورسرخ را آرش صدا زدم

ولی اصلی‌ها بودند.

دو مطلب هست. یکی اینکه اینها در سریال «کیمیا» آن‌قدر خوب در ذهن مخاطب جا افتاده بودند که برای مخاطب سخت بود اینها را از نقش‌های قبلیشان جدا کند. خودم سر صحنه سریال برادر،  بارها پوریا پورسرخ را آرش صدا میزدم. ما در مجموع چهار پنج تا از شخصیت‌های اصلی را آوردیم. آقای پورشیرازی، پورسرخ، گلاه عباسی، رضا توکلی و سوگل طهماسبی. دوم اینکه در اینجا هم بالاخره ۱۱۰ تا ۱۱۵ کاراکتر داشتیم که باید انتخاب میشدند. در عالم حرفه‌ای عین این است که بگوییم این بازیکن پارسال در تیم پرسپولیس بود، امسال چرا به استقلال آمده است؟

قلعه‌نوعی هم وقتی تیم عوض می‌کند، همیشه سه چهار بازیکن را با خود به تیم جدید می‌برد

به نظرم مثل این است که امیر قلعه‌نویی از تیمی به تیم دیگری برود و کل بازیکنان را با خود ببرد.

اگر همه را ببرد حق با شماست، اتفاقاً این کار را کرد. البته نه همه را، ولی سه چهار تا را همیشه با خودش می‌برد. مثلاً از سپاهان که به تراکتورسازی رفت سه چهار بازیکن را با خودش برد. بنابراین در عالم حرفه‌ای اتفاق دور از ذهنی نیست، ولی برایم مهم این است که بازیگری را که برای آن کاراکتر انتخاب می‌کنم، آیا به آن شخصیت نزدیک هست یا نیست؟ واقعیت امر این بود که وقتی به سراغ نقش ناصر رفتم، هر چه در ذهنم جستجو کردم، کسی جز پوریا پورسرخ به نظرم نمی‌آمد. حتی اگر در «کیمیا» نقش آرش را هم نداشت، باز در اینجا دوست داشتم پوریا نقش ناصر را بازی کند،

حسن پورشیرازی همین‌طور. سوگل طهماسبی مناسب‌ترین چهره برای ایفای نقش یک دختر حاجی بود که در عین معصومیت و مهربانی بچه زرنگی باشد که به او بخورد. همین‌هایی که دیدیم. بنابراین فکر می‌کنم انتخاب‌ها در «برادر» انتخا‌ب‌های درستى بودند. شاید برای فرخ در «کیمیا» می‌توانستم هفت هشت نفر دیگر را بگذارم، ولی برای حاج کاظم در «برادر» یکی دو گزینه بیشتر نداشتم. جای آرش در «کیمیا» شاید می‌توانستم یکی دو نفر دیگر را بگذارم، ولی در «برادر» خیلی برایم عجیب بود که فقط پوریا پورسرخ به ذهنم می‌آمد.  بنابراین در انتخاب بازیگران اصلاً از «کیمیا» وام نگرفتم، در عین حال که معتقدم این کار هیچ تعارضی با آنچه که در حرفه مرسوم است ندارد.

اولین گام برای حمایت از تولید داخلی، مبارزه با قاچاق کالاست

موضوع بعدی این است که سرمایه‌گذار فیلم شما که برنج محسن بود، واردکننده برنج هندی است، ولی سرمایه‌گذار سریالی بود که به اسم حمایت از تولید ملی ساخته شده است.

تازه از قسمت ششم سرمایه‌گذار وارد قصه ما شد. بنابراین اگر قسمت‌های ۱ تا ۶ را بازبینی کنید، متوجه خواهید شد مریم چقدر دارد به عنوان مبارزه با برنج قاچاق در بازار فعالیت می‌کند. قصه ما دو رویکرد جدی داشت که یکی مباحث مربوط به خانواده، حرمت‌ها، برادری، پدر ـ فرزندی، خواهر ـ برادری، رعایت سفره حلال، تحکیم روابط خانواده و حفظ سنت‌های مربوط به ازدواج. رویکرد دوم ما حمایت از تولید داخلی و مبارزه با قاچاق کالا بود. هنوز هم داریم این شعار را می‌دهیم که اولین گام برای حمایت از تولید داخلی، مبارزه با قاچاق کالاست. یعنی اگر واردات به اندازه استاندارد و مطابق نیازهای جامعه صورت بگیرد، تولید ما می‌تواند سر پا بایستد. ۴۰ درصد نیاز داخلی ما را برنج داخلی جواب می‌دهد و ۶۰ درصد آن را برنج خارجی. این خیلی عجیب است. بنابراین اگر ۶۰ درصد به طریق معقولی از بیرون تأمین نشود، ظرف چهار ماه قحطی خواهد شد. پس لازمه برطرف کردن نیازهای بازار ما ۶۰ درصد واردات است. مشکل اینجاست که ۷۰ درصد از این ۶۰ درصد دارد به شکل غیرقانونی وارد کشور می‌شود. این خیلی درد است. بعضی از این برنج‌ها ممکن است آلوده و تاریخ مصرف گذشته باشند، اما نکته مهم این است که تعادل بازار را به هم می‌زند. بنابراین سعی کردیم هم واردات قانونی و اصولی را حمایت کنیم و هم به تولید داخلی بپردازیم و تا دقیقه ۹۰ از شالیکارها و تولید داخلی حمایت کردیم.

ولی اگر دستتان در مسائل مالی باز بود، قطعاً به سراغ اسپانسر نمی‌رفتید.

به سراغ اسپانسر نمی‌رفتیم، ولی همچنان موضوع واردات برنج جزو مؤلفه‌هایی بود که باید به شکل صحیح به آن می‌پرداختیم.

قصه حاجی بازاری و رفیق قدیمی که نارو می‌زند در سریال‌های زیادی بوده است. به نظر شما این قصه به صورت کلیشه در نیامده است؟

اینها موضوعات تکراری هستند، ولی این همه می‌گوییم و باز هم نیازش در جامعه ما هست. قصه حاجی بازاری یک طرف و ظاهر قضیه بود، اما اتفاق مهم‌تر برادر بود که ما در این سال‌ها در سریال‌هایمان نداشتیم و اینکه برادر باید پشت برادر و پشت خانواده بایستد، عصای دست پدر باشد. این موضوع را نداشتیم و روی همین موضوع تأکید به‌سزایی داشتیم. موضوعاتی مثل جنایت، حسادت، عشق و… موضوعاتی هستند که هیچ‌وقت کهنه نمی‌شوند و چند سوژه اصلی درام هستند.

در همان چند قسمت اول فهمیدیم موج ستاد مبارزه با قاچاق کالا علیه واردات غیر قانونی راه افتاد

بازخوردهایی که از پخش «برادر» گرفتید چگونه بود؟ آیا «برادر» دیده شد؟

در همان چند قسمت اول فهمیدیم موج ستاد مبارزه با قاچاق کالا علیه واردات غیر قانونی راه افتاد، یعنی انگار همه خواب بودند و ما بیدارشان کردیم. مردم ما یکمرتبه به این موضوع حساس شدند که هر برنجی سر سفره‌شان نیاید. حساس شدند به اینکه احترام به پدر و مادر چه شد؟ برادر به برادر و خواهر؟

پروژه بعدیتان مشخص شده است؟

دارم دو سه تا پروژه را جلو می‌برم.

سریال؟

هم سریال هم سینمایى، امیدوارم هر کدام خیر و صلاح بیشتری در آن هست به نتیجه برسد.

قطعی نیست؟

از نظر پیشنهاددهنده‌ها قطعی است. خودم تا خودم را پیدا نکنم، نمی‌توانم جواب بدهم. فیلم سینمایی در اولویتم است که اگر موفق شوم، سریالهای پیشنهادى را با تأخیر دو سه ماهه انجام خواهم داد.

آقای لاریجانی همسایه ما در شهر قم است

در اینستاگرام شما عکسی از شما و آقای لاریجانی بود. قضیه‌اش چیست؟

آقای لاریجانی لطف داشتند و دفترشان از بنده دعوت کردند. آقای لاریجانی نماینده شهر ما، قم هستند و ما همسایه‌ایم. بنده از همان زمانی که ایشان رئیس سازمان صدا و سیما بودند به ایشان ارادت داشتم، چون از نظر من یک فرد فرهنگی و آگاه به مسائل روز هستند. رفتیم و صحبت‌هایی کردیم.

مستند انتخاباتی ایشان را می‌سازید؟

نه، اتفاقاً صحبت‌ها به این سمت نرفت. سال‌هاست دنبال ساخت سریال حضرت معصومه(س) هستم. ایشان مطلع بودند و خیلی هم دوست دارند این اتفاق بیفتد و قرار است در این ماجرا کمک کنند تا مقدمات کار سرعت بیشترى بگیرد، امیدوارم در سال‌های آتی شرایط مالی سازمان بهتر شود و بتوانم این سریال عظیم را بسازم. قصه‌اش را دوست عزیزم سعید رحمانی نوشته است.

ساخت سریال حضرت معصومه(س) با کمک علی لاریجانی

تاریخی است؟

بله، یکی دو بار هم پیش‌تولید آن را شروع کردم که یک بار قبل از «کیمیا» بود. یک بار وسط‌های «کیمیا» پیش‌تولیدش را شروع کردم، اما به خاطر محدودیت‌های مالی هیچ‌وقت نشده است. امیدوارم در آینده نزدیک بتوانم این سریال را بسازم، چون خیلی دوستش دارم. قصه بسیار خوبی هم هست و جزو آرزوهایم هست. با آقای لاریجانی هم بیشترحول این محور گفتگو کردیم. پیگیر هستیم.

و سخن آخر؟

ممنون از شما که ترتیب این مصاحبه را دادید. جا دارد از تمام کسانی که در سریال‌های «کیمیا» و «برادر» با من همراهی کردند، تشکر کنم. موفق باشید.

با تشکر از فرصتی که در اختیار ما قرار دادید. 

نوشته با جواد افشار از تعزیه‌خوانی در قم تا ساخت «کیمیا» و «برادر»/ اگر صرفا ظواهر جنگ را ببینیم، فضای ضدجنگ و ضدآرمان از آن بیرون می‌آید/ برخی دیالوگ‌های «کیمیا» از سخنرانی‌های امام اقتباس شده بود/ ساخت سریال حضرت معصومه(س) با کمک علی لاریجانی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

اینکه تا چه اندازه شخصیت‌هایی همانند کیمیا که تیپ شخصیتی‌ مشابه‌شان را بارها در سریال‌های دیگر هم دیده‌ایم، می‌توانند نماد یک زن قهرمان ایرانی باشند، موضوعی است که با یک منتقد آثار نمایشی به بحث گذاشته است.

محمد تقی فهیم که ساخت سریال «کیمیا» به عنوان یک سریال قصه‌گو و دنباله‌دار را اقدامی مثبتی تلقی می‌کند، شخصیت کیمیا را در این سریال به عنوان زن قهرمان ایرانی که در سه دوره انقلاب، دفاع مقدس و زمان حال داستان‌سازی می‌کند، ارزیابی کرد.

او اظهار کرد: درباره شخصیت کیمیا به عنوان یک زن قهرمان ایرانی، معتقدم که هنوز نتوانستیم زنی را به تصویر بکشیم و به آن بپردازیم که بتواند به درستی از همه جوانب و از همه ابعاد نماینده یک زن ایرانی باشد؛ در حالی که در تاریخ ایران چه پیش و چه پس از انقلاب و دوران جنگ، زنان قهرمان زیادی را داریم که فعال و اجتماعی بودند. شخصیت کیمیا از نظر روند طی کردن دوره‌های مختلف زندگی شاید با آن چیزی که مد نظر ماست انطباق داشته باشد، اما از لحاظ شخصیتی نمی‌توان گفت که تراز زن ایرانی است.

این منتقد آثار نمایشی ادامه داد: در پرداخت به شخصیت کیمیا به خیلی از جزئیات توجه نشد و مهمترین بخش‌های زندگی او مثل دورانی که باید تجربیات جوانی در او رسوب کند تا به پختگی برسد، حذف شده است؛ در دنیای واقعی زندگی پر از فراز و فرود است و انسان‌ها به اصطلاح خاکستری هستند. وقتی صحبت از به تصویر کشیدن یک قهرمان به میان می‌آید، باید این نکته را در نظر گرفت که کسی در زندگی یک‌دفعه قهرمان نمی‌شود، بارها شکست می‌خورد، عصبانی می‌شود، پرخاش می‌کند و بسیاری مسائل دیگر.

فیهم که معتقد است کیمیا یک تیپ شخصیتی است، افزود: تیپ شخصیتی کیمیا همان آدمی است که همیشه باید چادر سرش باشد، جدی و حق به جانب باشد. در حالی که کسی که می‌خواهد قله دماوند را فتح کند، باید برای شروع اول از چند قله کوچک‌تر شروع کند. اتفاقات پیرامون کیمیا را بیشتر اطرافیان او رقم می‌زنند؛ کیمیا به عنوان قهرمان داستان نه تنها کمک دیگران نمی‌کند، بلکه مسائل و مشکلاتش خودش را هم نمی‌تواند حل کند.

فهیم در ادامه سخنانش با اشاره به سریال «اوشین» اظهار کرد: این سریال نماینده فراز و فرودهای جامعه‌ای بود که در آن فئودالیسم به مدرنیته می‌رسد و خود شخصیت «اوشین» است که مسائل زندگی‌اش را رقم می‌زند و نه ‌تنها مشکلاتش را حل می‌کند بلکه دست دیگران را نیز می‌گیرد و کمکشان می‌کند؛ اما در سریال «کیمیا» این دیگران هستند که همه اتفاقات را رقم می‌زنند و کیمیا وسط این اتفاقات می‌چرخد. در طول داستان مشکلی ندیدیم که کیمیا بتواند با تدبیر خودش آن را حل کند.

او تاکید کرد: با وجود اینکه نمی‌توان کیمیا را به عنوان یک زن قهرمان ایرانی پذیرفت ولی از طرفی این را هم نمی‌توان پذیرفت که این سریال اثرات منفی روی مخاطب دارد. در کارهای نمایشی لزومی ندارد که شخصیت‌ها حتماً واقعی باشند. درست است که مابه‌ازای شخصیت‌ها باید در جامعه وجود داشته باشد، ولی این بدان مفهوم نیست که سریال نمایشی را با واقعیت انطباق دهیم.

فهیم که به طور کلی سریال «کیمیا» را قصه‌گوی خوبی ارزیابی می‌کند، در این‌ زمینه گفت: داستان به صورتی است که مخاطب دوست دارد آن را پیگیری کند. درست است که این مخاطب جدی نیست، چراکه این دست از مخاطبان چیز دیگری می‌خواهد و حتی گاهی ممکن است به برخی از صحنه‌های این سریال هم بخندند؛ ولی برای مخاطبی که به این مسائل کاری ندارد و تنها می‌خواهد داستان را ببیند، «کیمیا» در عین اینکه نوستالژیک است، قصه‌گویی خوبی هم است.

او در پایان سخنانش تاکید کرد: سریال «کیمیا» را به عنوان اینکه اگر این سریال ساخته شود، عیب ندارد، می‌پسندم؛ در واقع بودنش را بهتر از نبودنش می‌بینم و معتقدم از لحاظ داستانی و جذب مخاطب خوب عمل کرده است.

منبع: ایسنا

نوشته محمدتقی فهیم: «کیمیا» نمی‌تواند نماینده زن ایرانی باشد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

امیر اسکندری طراح گریم سریال «کیمیا» در مصاحبه ای با روزنامه «هفت صبح» مدعی شد مهراوه شریفی نیا برای پیر شدن نقش « کیمیا» اجازه نمی داد از لاتکس و خط های پر رنگ صورت و لنز استفاده شود. اما مهراوه شریفی نیا درباره این ادعای اسکندری با بیان اینکه در سریال «معمای شاه» از لنز استفاده کرده است، به آی سینما گفت: «الان همه دوستان می توانند، آخرین عکسی که من در اینستاگرام منتشر کردم را ملاحظه کنند و ببینند که آیا من اجازه دادم روی صورتم خط پیری بکشند یا نکشند. متاسفانه هجمه انتقادات به امیر اسکندری آن‌قدر شدید است که ایشان می خواهد تمام مشکلات کاری خودشان را به گردن من، مادرم، رضا کیانیان، جواد افشار کارگردان و محمدرضا شفیعی تهیه کننده «کیمیا»  بندازد.»

شریفی نیا در ادامه می گوید استفاده نکردن از لاتکس، نظر عبدالله اسکندری گریمور معتبر سینما و تلویزیون بوده است و او اصلا در کار گریمور دخالت نمی کند: «برای گریم زمان پیری من، آقای عبدالله اسکندری تشریف آوردند و گفتند برای بازیگری که ۴ ماه سر کار است اگر از لاتکس استفاده شود ممکن است پوست او با حساسیت مواجه شود. استاد عبدالله اسکندری که متخصص گریم و چهره پردازی هستند در آن زمان گفتند که یک زن ۴۷ ساله نیازی به لاتکس ندارد. من برای همین خط های پیری روزانه ۵۰ دقیقه گریم می شدم. حال اگر حاصل این نتیجه درست از آب در نیامده است، این مشکل بازیگر نیست، این کار گریمور بوده است. من واقعا متاسفم که می خواهم همچین حرفی را به زبان بیاورم، اما گفته های آقای امیر اسکندری درباره من، مادرم و آقای کیانیان چیزی جز دروغ و کذب نیست.»

او در ادامه به تجربه استفاده از مواد شیمایی بر روی صورت دو بازیگر سریال «کیمیا» اشاره می کند و می گوید: «به عنوان مثال در ده سکانس از بازی سوگل طهماسبی و فریبا طالبی بازیگران «کیمیا»، مواد شیمیایی روی صورت آنها گذاشته شد، اما برای ۱۰ سکانس دیگر از این مواد استفاده نشد، چون پوست آن حساسیت پیدا کرد.»

بازیگر نقش اصلی «کیمیا» که خود از گریم دوران نوجوانی اش ابراز نارضایتی می کند، در مورد برخی از آن گریم ها می گوید: «من خودم واقعا به دلیل گریم ابروهایم در زمان نوجوانی کیمیا که در آبادان می گذشت،  به شدت ناراضی هستم. اصلا چرا باید به جای ابروی دستی، از ابروهای بافته شده روی تور با رنگ روشن استفاده می شد؟! من بارها خواستم که از این نوع ابرو استفاده نکنند، اما آقای اسکندری بر خلاف آنچه ادعا می کنند، اصلا به حرف من، کارگردان و تهیه کننده پروژه اهمیت نداد. وقتی آقای شفیعی تصاویر ابروهای کیمیا را به ایشان نشان داد و ابراز نارضایتی کرد، ایشان باز هم تغییری در این ابروها اعمال نکردند. حتی آقای امیر اسکندری به دلیل گریم آن ابروها از من عذرخواهی هم کردند، اما متاسفانه باز هم چنین گفته های غیر واقعی را مطرح می کنند.»

بازیگر «قصه ها» در انتقاد به گریم امیر اسکندری در ایام نوجوانی کیمیا گفت: « به هر حال من به عنوان بازیگر موظف هستم که سختی های گریم را تحمل کنم، من حتی به تیم گریم هم گفته بودم، حاضر هستم برای بهتر شدن ابروهای دوره نوجوانی وقت بیشتری بگذارم و بیشتر گریم شوم، اما مجری آقای اسکندری در آبادان نتوانستند ابروی دستی برای من بگذارد. خدا را شکر در تهران مجری جدیدی به گروه اضافه شد که بلد بود چگونه، دانه ای ابروها را به هم بچسباند. من حتی به مدت یک سال هر روز دو ساعت زودتر از دیگران آفیش می شدم، فقط برای این که ابروهایم واقعی و باورپذبرتر شود. حال باید دید انصاف آقای اسکندری کجا رفته که اینگونه تهمت می زند؟!»

امیر اسکندری در بخش دیگر از گفت و گوی خود مدعی شده بود که برخلاف خواسته او، تهیه کننده این سریال به جای کلاه گیس حرفه ای که قیمت آن نزدیک به یک میلیون تومان است، یک کلاه گیس ۵۰ هزار تومانی تهیه کرده است. اما مهراوه شریفی نیا با رد این موضوع، می گوید محمدرضا شفیعی آنقدر برای کارش ارزش قائل است که از این قبیل اقدامات انجام ندهد:‌«اصلا مگر می شود که آقای شفیعی تهیه کننده «کیمیا» فقط ۵۰ هزار تومان پول کلاه گیس داده باشد؟ محمدرضا شفیعی را همه در تلویزیون می شناسند و امکان ندارد که در خواست گریمور را برای تهیه یک کلاه گیس یک میلیون تومانی رد کند و برود یک کلاه گیس ۵۰ هزار تومانی بخرد. آقای شفیعی بالغ بر میلیاردها تومان خرج پروژه «کیمیا» کرده است، حال اصلا با عقل جور در می آید که حاضر نباشد یک کلاه گیس یک میلیون تومانی تهیه کند؟ به نظر من وقتی شخصی برای نقش های کوتاه از حامد بهداد، نیکی کریمی و رضا کیانیان دعوت به همکاری می کند، آنقدر برای کارش ارزش قائل هست که نخواهد برای کلاه گیس بازیگر نقش اصلی فاز ۳ سریال خود کم بگذارد.»

امیر اسکندری در بخش دیگر از گفته های خود بیان کرده بود که «مهراوه شریفی نیا و آزیتا حاجیان کلا با هیچ مساله ای کنار نمی آمدند» و رضا کیانیان هم شرط های عجیب غریبی برای بازی در این سریال مطرح می کرد. امیر اسکندری در ادامه انتقادات خود را تند تر هم کرد و خطاب به محمدرضا شفیعی تهیه کننده کیمیا گفت « اصلا شما وقتی هنرپیشه ای را با منت و التماس می آورید بهتر از این هم نمی‌شود.»

اما مهراوه شریفی نیا با تکذیب گفته های امیر اسکندری می‌گوید: «گفته ها و تهمت های آقای اسکندری درباره من اصلا مهم نیست و من ایشان را به خدا واگذار می کنم. اما اگر بخواهم درباره تهمت های ایشان به مادرم و رضا کیانیان مطلبی را خدمتتان عرض کنم، باید بگویم که تمام خواسته های آقای کیانیان، درخواست های یک بازیگر حرفه ای بوده است. مادر من هم آنقدر حرفه ای هست که اگر مجری گریم کارش را بلد باشد، حرفی در مورد کار او نزند. مادر من همیشه در زمان گریم چشم هایش را می بندد و زمانی که کار گریمور تمام می شود، از جایش بلند می شود به سر سکانس می رود. این موضوع را تمام گریمورهایی که با مادرم کار کردند، می توانند تصدیق می کنند.»

این روزها در برخی از گروه های تلگرامی و شبکه های مجازی، عکس هایی از بازیگر نقش اصلی «کیمیا» منتشر می شود که آن را در سال ۵۷ و ۸۷ نشان می دهد، در این عکس ها ادعا می شود با گذشت چندین سال از سن کیمیا هیچ تغییری در گریم او به وجود نیامده است. اما مهراوه شریفی نیا معتقد است که گریم او برای یک شخصیت ۴۷ ساله تقریبا درست است: «برخی از دوستان در برخی از موارد انتقادهایی می کنند که واقعا من متوجه آنها نمی شوم. مثلا می گویند یک آدم ۴۷ ساله این شکلی نیست. آخر مگر یک آدم ۴۷ ساله چه شکلی است؟! دندان مصنوعی دارد یا مثلا فرتوت است؟! به طور مثال عاطفه رضوی و نسرین نکیسا ۴۷ سال سن دارند و صورتشان نه پیر شده است نه چروکی دارد. حال اگر شخصیت کیمیا ۷۰ ساله بود، این انتقادات وارد بود، اما ۴۷ سال سنی نیست که بخواهد پوست صورت او آویزان یا چین و چروک های بسیار  داشته باشد. به نظر من در برخی از موارد انتظارات خیلی بالاست. یک آدم ۴۷ ساله باید یک پختگی داشته باشد و اتفاقا در این سریال ما هم سعی کرده ام در بازی نوع صدا، پوشش و گریم، متفاوت تر با کیمیای جوان عمل کنیم. تمام خطوط صورت من به شدت تیره شدند و حتی غبغب و افتادگی پلک من توسط گریم تشدید شده است. لباس های گشادتر و سنگین تری به من پوشانده شد تا بالا رفتن سن به وسیله این ابزار باور پذیرتر به نظر برسد. عینک هم یکی از وسایلی است که به بالا رفتن سن کمک می کند. البته ما در خیلی از پلان ها، تصویر بدون عینک کیمیا را خواهیم دید. به نظر من تصوری که عده‌ای از یک زن ۴۷ ساله دارند، در حد یک زن ۸۰ ساله است! به هر حال من فکر می کنم برخی از مواقع، قضاوت ها کمی نا عادلانه و بر اساس پیش فرض هاست. »

شریفی نیا در پایان می‌گوید: « نادیده گرفتن زحمات دیگران از هر زاویه و منظری به نظر من بی انصافی است! در مورد حرف های آقای اسکندری هم خداوند ناظر و آگاه است و قطعا قاضی بهتری است.»

منبع: آی سینما

نوشته واکنش مهراوه شریفی‌نیا به حرف‌های طراح گریم «کیمیا» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

اسکندری درباره کلاه‌گیسی که برای دختری خارجی در فیلم استفاده شده، می‌گوید: مجبور شدیم برای او کلاه‌گیس بگذاریم اما نوعی کلاه‌گیس هست یک میلیون تومان قیمت دارد و نوعی دیگر ۵۰ هزار تومان. اینها رفتند و برای این خانم کلاه‌گیس ۵۰ هزار تومانی خریدند پس نمیتوان توقع معجزه‌داشت.

وی ادامه می‌دهد: حتی تهیه‌کننده برای هنرپیشه کلاه‌گیس نمی‌خرد و کارگردان هم اصلاً برایش مهم نبود دیگر چه انتظاری از بقیه هست. این طراح چهره می‌گوید: مهراوه شریفی‌نیا و آزیتا حاجیان کلاً با هیچ مسئله‌ای کنار نمی‌آمدند. اصلاً خیلی از این بازیگران نمی‌خواستند در فاز سوم بازی کنند. من تمام تلاشم نزدیک کردن بازیگران به نقش‌هاست، اما کسی نبود به مهراوه شریفی‌نیا بگوید اسکندری برای نزدیک کردن تو به نقشت اینجاست و با تو هیچ دشمنی ندارد.

این حرف‌ها را بگذارید در کنار خبر گریم دی‌کاپریو در فیلم «بازگشته» که پنج ساعت به طول انجامیده است. اتفاقی که در پشت صحنه سریال کیمیا در مورد گریم رخ داده این نکته را می‌رساند که کلیت کار برای تهیه‌کننده و کارگردان چندان جدی نبوده است که اگر مهم بود بازیگران را مجبور می‌کردند برای نقش‌شان ارزش قائل شده و با تیم تولید همکاری کنند. وقتی کارگردان و تهیه‌کننده به راحتی با این موضوعات کنار می‌آیند یعنی به قول معروف سیستم تولید «بزن در رو» بوده و سریال را سرهم‌بندی شده و بدون ارزش قائل شدن برای کسانی که هر شب پای این سریال می‌نشینند، آن را به روی آنتن فرستاده‌اند.

منبع: جوان

نوشته صحبت‌های تاسف‌بار گریمور سریال کیمیا/ وقتی کارگردان ناز بازیگر را می‌خرد! اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

نماینده مردم ساری در مجلس شورای اسلامی، با اشاره به نقاط منفی موجود در سریال کیمیا، ادامه داد: دیالوگ های ضعیف در بعضی از صحنه ها غیرقابل قبول است و از سویی دیگر برخی از بازیگران نیز نتوانستند در این مجموعه قوی ظاهر شوند.

عضو کمیسیون فرهنگی در مجلس نهم، تصریح کرد: با توجه به زمان و هزینه های زیادی که صرف ساخت سریال کیمیا شد انتظار آن بود که دست اندرکاران این پروژه بتوانند سریال کامل و فاخری را به مخاطب ارائه دهند این درحالی است که گاهی ضعف محتوا، فضای سریال را زیر سوال می برد.

وی یادآور شد: اگرچه در بعضی از سکانس ها ابعاد انقلاب و فعالیت های انقلابیون به خوبی نشان داده شده و و خاستگاه عامه مردم به ویژه طبقه ضعیف نیز به خوبی به تصویر کشیده شده است اما در بسیاری از صحنه ها فضای عاشقانه بر محتوای سریال غلبه پیدا کرده است.

شجاعی کیاسری افزود: کارگردان سریال کیمیا، بیش از آنکه مخاطب را به سبب وقایع تاریخی انقلاب جذب کند بیشتر تلاش کرده تا با عاشقانه کردن محتوای اثر مخاطب جذب کند که همین مهم مسایل سبب کاهش مخاطبان از این سریال شده است.

عضو شورای نظارت بر صدا و سیما گفت: با توجه به کمبود بودجه ای که صدا و سیما با آن دست به گریبان است به نظر می رسید باید نظارت ها در مراحل ابتدایی ساخت این سریال، افزایش می‌یافت تا نتیجه مطلوب‌تری از پخش سریال کیمیا حاصل می شد.

منبع: خانه ملت

نوشته انتقاد عضو شورای نظارت بر صدا و سیما از «کیمیا»: این سریال از ضعف محتوا رنج می‌برد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.