صیاد

سینمایی «صیاد» به کارگردانی جواد افشار بخشی از زندگی شهید سپهبد علی صیاد شیرازی را به تصویر کشیده است. جذابیت فیلم، مشابه اغلب فیلم‌ها در ژانر جنگ است؛ قصه‌ای مشخص و در خط‌سیری تعریف شده دارد. تصویر اولیه از شخصیت شهید، ممکن است در ابتدا توی ذوق بزند؛ مثلاً آن را همانند دیگر شخصیت‌های قهرمان و شهدای فیلم‌های دیگر «حماسی، پرشور، پرکنش یا عمیق» نبینیم؛ اما باید گفت که کمی پس از آغاز فیلم، سبک و سیاق رفتار و کنشگری شخصیت، واقعی، ملموس، مطلوب و دور از شعارزدگی است؛ با یک قهرمان زمینی، معمولی و البته، مسلمان ایرانی شیعه مواجهیم که باورپذیر و الگوساز است؛ هرچند می‌توانست بهتر باشد و در جاهایی، «آرامش درونی» شخصیت شهید، به شکل «خون‌سردی» یا «کم‌کنشی» بازنمایی نشود. و باید گفت که بخشی از این مسئله بی‌ربط به بازیگردانی و کارگردانی نیست. این مسئله در بخش‌های مختلف فیلم را بیش از آنکه به یک پرداخت نمایشی نزدیک کند، به پرداختی بدون حس‌وحال و بدون روح تبدیل کرده است که من آن را  غیبت روحی«تیم خلاقه تولید»، یعنی کارگردان، تهیه‌کننده و فیلم‌نامه‌نویس در تولید سینمایی می‌نامم.

طراحی‌صحنه و قاب‌بندی‌ها، نمادین و قابل‌توجه است؛ از تابلوی «الله» پشت سر شهید صیادشیرازی در گرفته تا پرچم ایران پشت سر تیمسار فلاحی، همگی در خدمت محتوا و مضمون «اتحاد» در فیلم هستند.

از جمله نقاط ضعف فیلم در صداگذاری، نماهای پرتنش در آغاز فیلم و موسیقی ضعیف است، مشکل از سالن نمایش اکران بوده یا خود فیلم، صدابرداری فیلم ضعیف است و در بخش‌های مهمی از فیلم، صدای دیالوگ‌ها شنیده نمی‌شود. به جلوه‌های ویژه فیلم به دلایل مختلف، مانند ژانر جنگی و طبیعت وجود جلوه‌های ویژه میدانی و بصری، امکان جدید استفاده از هوش مصنوعی و غیره اشاره نمی‌کنم.

انتخاب صدای مارال بنی‌آدم به عنوان همسر شهید، برای روایت خاطرات شهید، جذاب است و فیلم را از چارچوب سفت‌وسخت، رسمی و تلخ ژانر جنگی خارج کرده و چیزی شبیه هوای تنفس در جهان داستان جنگی را به مخاطب تزریق کرده است. اما نقش و کارکرد زن در چارچوب تعریف‌شده قصه که  خانواده بود، به ویژه در نسبت و روابط با همسر، تصویر کمرنگ و منفعلی داشت. تصویر خانواده در فیلم، به لطف طراحی صحنه‌ و انتخاب مناسب بازیگران، مثبت و مطلوب بود و با اینکه تصویر خانواده به تبع ژانر جنگی، بخش جزئی از کل فیلم را در برگرفته، اما  خانواده‌محوری در روح قصه جاری است و خانواده به طورکلی در بافت تاریخی اجتماعی جنگ، بدون سوگیری، بدون اغراق و روشن به تصویر کشیده شده است.

بازی خونی

سینمایی  «بازی‌ خونی» دومین فیلم حسین میرزامحمدی پس از کت‌چرمی است. این فیلم مقطعی از تاریخ معاصر پس از عزل بنی‌صدر و فعالیت گروهک‌های آمل را روایت می‌کند. داستان فیلم همانند تدوین، بازی‌ها و موسیقی، آشفته، پراکنده و بدون خط‌سیری روشن است. شخصیت‌های مرد و زن عمق ندارند و بازی‌ها، اغراق‌آمیز، ضعیف و بدون باورپذیری است. در این میان موسیقی هم غالب بر دیالوگ شده و در بخش‌های قابل‌توجهی از فیلم، چیزی جز صداهای بلند نامفهوم، شنیده نمی‌شود.

این نقطه ضعف فیلم زمانی برجسته‌تر می‌شود که مخاطب چند سکانس طولانی دیالوگ‌محور را به امید یافتن سیر قصه تحمل می‌کند. دو  نکته قابل‌توجه و متصل به هم در فیلم وجود دارد؛ به تصویرکشیدن خانواده در بحبوحه جنگ و قصه محوری دفاع مردم آمل و سنگربندی آن‌ها مقابل گروهک سربداران. وضعیت حضور این دو در فیلم متناقض و بدون پرداخت عمیق و حتی روشن است. زنی دکتر و مردی سپاهی با فرزند دختر را می‌بینیم که پرداخت نمایشی قدرتمندی برای به تصویرکشیدن خانواده ندارند. در ادامه همین شکل روایت، ابتلا و غم بزرگ و پرتنش آن‌ها هم کوچک، سطحی و بی‌اهمیت بازنمایی شده است. در مقابل، نحوه حضور مردم در دفاع آمل را تنها از دیالوگ‌ها می‌شنویم و عملاً تصویر و قصه‌ای نمایشی از این واقعه، به مخاطب ارائه نمی‌شود.

سونسوز

تماشای سینمایی اجتماعی «سونسوز» پس از تماشای دو سینمایی تاریخی-جنگی، دلچسب بود. سونسوز فیلمی ایرانی به زبان ترکی است که رضا جمالی آن را کارگردانی کرده است. فیلم قاب‌بندی‌های درست و نماهای زیبایی از طبیعت آذربایجان دارد و به موضوع اجتماعی «نازایی و عقیم بودن» در قالبی کمدی پرداخته است. سونسوز، قصه‌ای مشخص، روشن، ساده و مسئله‌محور با بازیگران نامعروفی (به جز یک بازیگر) دارد که به کلی بازی عجیب و غیرحرفه‌ای برخی بازیگرانش را پوشش داده و مخاطب را با خود همراه می‌کند. ۹۵ درصد فیلم زیرنویس دارد، اما خسته‌کننده نیست. هرچند فضاسازی و بیان فیلم، ممکن است برای برخی مخاطبان دور از ذهن بوده و شبیه یک فیلم خاص با مخاطب خاص به نظر برسد.

نکته قابل‌توجه درباره این سینمایی، انتخاب ایده و موضوع آن است. پرداختن به موضوعاتی مانند نازایی، عقیم بودن، زود، دیر یا هرگز ازدواج نکردن، طلاق و چندهمسری، همگی در خدمت مضمون استحکام خانواده با فرزندآوری قرار گرفته و در این میان، حرف‌های خوبی هم درباره وضعیت زنان نازا و مردان عقیم پس از طلاق زده می‌شود. در این پرداخت نمایشی، به طور مستقیم، روشن و اعتراضی به وضعیت نابسامان زنان در مسئله نازایی اشاره می‌شود؛ چندهمسری مردان (عقیم)، مقابل تجرد دائمی و طلاق زنان(برخی نازا) مطرح و مسئله قدرت مرد در طلاق دادن یا طلاق ندادن همسر بازنمایی شده است.

داد

سینمایی «داد» به کارگردانی ابوالفضل جلیلی درباره وضعیت نوجوانان در کانون اصلاح و تربیت است. پرداختن به مسائل نوجوان، اتفاق خوبی است که در قاب‌بندی‌های تمیز و حرفه‌ای فیلم افتاده است، اما داستان و فیلم‌نامه همانند بسیاری از فیلم‌های سینمایی ایرانی قدرتمند نیست. فیلم بدون موسیقی با ریتمی کند و کشدار است و بازی‌ها، سکانس‌ها و دیالوگ‌ها اغلب فضایی مبهم و بدون اتصال به هم دارد.

بسیاری از مسائل موجود در خط‌سیر، اما غایب در پرداخت را مخاطب خودش باید حس بزند و به هم ببافد تا بتواند به یک قصه شسته‌رفته در شروع و میانه داستان برسد و تا پایان خودش را با آن همراه کند. نگاه نشانه‌شناختی کارگردان در تمام فیلم جاریست؛ از پیراهن سفید همیشه تمیز شخصیت نوجوان گرفته تا کتاب «اپراتوری کامپیوتر» روی میز مدیر مدرسه بزرگسالان، کتاب «از فروید به حافظ» روانشناس، «تابلوی برعکس استقلال» که روی خاک‌‌های یک زمین تخریب‌شده قرار گرفته و «لک روی دیوار بازداشتگاه»، همگی امضا و نوع نگاه کارگردان به مسئله نوجوان در نگاه خرد و مسائل کشور در نگاه کلان است؛ هرچند عنوان انتخابی، تناسبی با محتوای آن ندارد و «داد»، تصویری مخدوش، کدر و ناامیدکننده از عدل، پشتکار و تلاش را بازنمایی کرده است.

نوشته از ایده و نمادهای «صیاد» و «بازی خونی» تا تجربه دلچسب تماشای «سونسوز» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

رضا جمالی نویسنده و کارگردان در ابتدای این مراسم گفت: چند بازیگر ما در این یکی دو سال فوت شدند و دوست دارم در همین ابتدا یاد و خاطره‌شان را گرامی بدارم. این فیلم به گونه‌ای است که می‌خواستم روایت باورپذیر ارائه بدهم و سعی کردم روایتی داستان‌گونه در این راستا ارائه بدهم.

وی افزود: موضوع فیلم به زمانی برمی‌گردد که مدت‌ها پیش از اطرافیان داستانی شنیدم که برایم عجیب و جالب بود. سال ۱۳۹۰ فیلم کوتاهی را براساس آن ایده نوشتم و فرم و ساختار آن به گونه‌ای بود که احساس کردم باید ما به ازای بیرونی داشته باشد. این مساله همچنان ذهن من را درگیر می‌کرد و از آنجا که فیلم کوتاه مخاطب محدودی دارد، آن ایده را بسط داده و به فیلمنامه بلند رسیدم که به این فیلم منتج شد.

سلمان عباسی تهیه‌کننده فیلم مطرح کرد: دغدغه خود من فرهنگ و سنت بود و در وهله اول تمامی برنامه‌های ما برمبنای حفظ اصالت فرهنگ فیلم باشد تا جایی که حتی زبان فیلم را هم ترکی انتخاب کردیم.

جمالی درباره زبان این فیلم گفت: وقتی اثری تولید می‌شود باید اصالت قصه رعایت شود. اثر خوب و تاثیرگذار که بتواند مخاطب را جذب کند باید اصالت خود را رعایت کند. من به روان بودن و باورپذیر بودن داستان متکی بودم. قصه دیگری در همین حال و هوا دارم که به عنوان سه‌گانه با تهیه‌کننده خارجی پیش خواهم برد. سینما به فیلم خوب، قصه خوب و روایت متفاوت نیاز دارد.

عبدالله شکری مدیر فیلمبرداری این اثر بیان کرد: درباره فضا و فرم بصری فیلم ما در جاهایی به آقای جمالی به این نتیجه رسیدیم که دوربین آقای جمالی و سوژه یکی شود.

جمالی توضیح داد: باید هشداری در فیلم می‌دادم که از گذشته آمده و گریبان‌گیر نسل‌های امروز شده و به ناآگاهی و نداشتن اطلاعات مربوط است. سعی کردیم به زبان طنز مشکلات را بیان کنیم. زایش و بقا نیز قطعا یکی از مواردی‌ست که تلاش کردیم در حد بضاعت خود با زبان طنز بیان کنیم.

وی ادامه داد: جسورانه فیلم‌هایی که مساله و دغدغه من می‌شوند را می‌سازم. درباره بازیگران هم باید بگویم که اغلب بازیگران تئاتری و نابازیگر بودند و خانم مومن هم اصالتا اردبیلی هستند و به این دلیل از ایشان دعوت شد.

این نویسنده و کارگردان در پاسخ به اینکه فیلم‌های ترک‌زبان دیگر ایده ساخت این فیلم بوده است، گفت: فیلم‌های کوتاه من الهام‌بخش کارهایم بوده‌اند. فیلم‌هایی مانند پوست، ائو، آتابای، آپاراتچی در سال‌های قبل به زبان ترکی ساخته شده و در جشنواره مخاطبان خودشان را پیدا کردند. اگر این جریان در سینمای ایران تداوم داشته باشد، مورد استقبال هم قرار می‌‌گیرند.

رسول علیزاده طراح صحنه و لباس توضیح داد: من امسال سه فیلم با قصه های متفاوت دارم. این فیلم را خیلی دوست دارم و لحظه به لحظه با آن زندگی کردم. حس عجیبی به این فیلم و لوکیشن‌ها داشتم و تلاش کردم تا با خلاقیت‌های خود به فیلم اضافه کنم.

علی مغازه ای آهنگساز گفت: فیلم را با تهیه کننده و کارگردان دیدیم و واقعا از دیدن آن بسیار لذت بردم و برای موسیقی این فیلم به سراغ موسیقی‌های منطقه‌ای رفتیم.

ناصر محبی یکی از بازیگران فیلم گفت: «خندوانه» در مسیر پیشرفت من بسیار تاثیرگذار بود و از آقای رامبد جوان بسیار سپاسگزارم.

نوشته رضا جمالی: سینما به روایت متفاوت نیاز دارد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

پوستر این فیلم را علی نوری اسکویی طراحی کرده‌ است.

درخلاصه داستان این فیلم آمده است: «بیست سال پیش، کاظم، فیلمساز پیری در مورد نازایی زنان روستایشان، فیلم مستندی می‌سازد که در آن زمان راش‌های فیلم او توسط زنان روستا دزدیده شده و از بین می‌رود؛ حالا بعد از بیست سال متوجه می‌شود که مشکل نازایی از زنان روستا نبوده و این بار کاظم تصمیم می‌گیرد تا فیلمی بسازد تا حقیقت نهفته این ماجرا را آشکار سازد و در مسیر ساخت فیلم با مشکلات بزرگ‌تری مواجه می‌شود.»

در فیلم «سونسوز» که یک کمدی موقعیت است و به زبان ترکی در استان اردبیل تولید شده، بازیگرانی چون مریم مومن، حمدالله سلیمی، بهروز الله‌وردی زاده، صفت آهاری، ناصر محبی، رسول علی نژاد، ولایت خوبدل، احمد پروستان، محمد سیف، سیامک شاگردی، المیرا طاعتی، تعارف زمانی و حبیب شهبازی به ایفای نقش پرداخته اند.

‌«سونسوز» روز جمعه ۱۲ بهمن‌ماه در سانس سوم اکران آثار در بخش مسابقه چهل و سومین جشنواره فیلم فجر در سالن همایش‌های برج میلاد برای اهالی رسانه و منتقدان به نمایش در می‌آید.

عوامل فیلم «سونسوز» عبارتند از: مدیر فیلمبرداری: عبدالله شکری، فیلمبردار: محبوب شکرزاده، مدیر صدابرداری: رضا حیدری، صدابردار: امیر عباس علیرضایی، مدیرصحنه و لباس: رسول علیزاده، تدوین: امیر اطمینان و هما ولی زاده، صداگذاری: حسین قورچیان، طراح گریم: رحیم پرواسی، دستیاران گریم: سودا صدری، سجاد سیدهدا و رضا صاحب نظر، مدیر تولید: مقداد اکبری، برنامه ریز و دستیار اول کارگردان: امین راک، منشی صحنه: مینا عباس زاده، دستیار فیلمبردار: سعید علایی، محسن بابازاده، دستیار صدا: ایمان بازیار، پیمان خدایی، مدیر تدارکات: شاهین شیرزاد، علی محمدی، دستیار صحنه و لباس: بهار راستگو، عکاس: وحید یوسف خانی، اصلاح رنگ: نیما دبیر زاده، مدیر روابط عمومی و مشاور رسانه ای: فرانک قنبری، پخش بین الملل: شرکت ایران تصویر(ایریماژ).

نوشته پوستر فیلم سینمایی «سونسوز» منتشر شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.