بدین ترتیب این قسمت از برنامه روز جمعه ۲۸ شهریورماه ساعت ۱۵ از شبکه افق پخش می‌شود.

مستند «مُشت در نمای درشت» نمایی سینمایی از فراز و فرودهای زندگی هنری و حرفه‌ای سیدحسن حسینی، شاعر فقید است که از زبان خود، خانواده، دوستان و همکارانش روایت می‌شود.

در این فیلم مستند، ابعاد هنری و فعالیت‌های زنده‌یاد سید حسن حسینی از زبان مصاحبه‌شوندگانی چون اسماعیل امینی، پرویز بیگی حبیب‌آبادی، محمدرضا ترکی، زهیر توکلی، سید حسین حسینی، سیدحامد حسینی، مرتضی سرهنگی، هادی سعیدی کیاسری، حسن صیادی، محمدصادق صیادی، محمد عزیزی، حسین قلعه‌قوند، شهرام گیل‌آبادی، جواد محقق، یوسفعلی میرشکاک، سید احمد نادمی و سعید یوسف‌نیا بررسی شده است.

فصل دوم برنامه «کافه مستند» با اجرای محسن یزدی، تهیه‌کنندگی مهدی انصاری و سردبیری نگین ریاضی هر جمعه ساعت ۱۵ روی آنتن می‌رود و تکرار آن سه‌شنبه شب ساعت ۲۱ است.

نوشته نمایش مستند «مشت در نمای درشت» در برنامه «کافه مستند» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

بر اساس این گزارش بعد از نمایش مستند، یوسفعلی میرشکاک، شاعر و استاد ادبیات با حضور روی سن به ایراد سخنانی درباره سیدحسن حسینی پرداخت و گفت: به نام خداوند جان و خرد/ کزین برتر اندیشه برنگذرد. آقا سیدحسن حسنی زنده است، حال چه طور زنده است؟ پرسیدند کسی را که، عاشقی چیست؟ گفت: چون شوی، بدانی.

وی ادامه داد: مخاطب اصلی شاعر، تکنیک است. ما در روزگاری هستیم که مخاطب شاعر حقیقی، در آینده است. چرا که امروز، هر کس به خود گرفتار است و آن که به نقد می‌پردازد دیگری است.

میرشکاک در ادامه اظهار داشت: نیاکان سیدحسن، همه شاعر بودند. او یک حالت جلال آل احمدوار داشت؛ چکشی، با دل نازک و خوش‌باور. آن هم بدون اینکه در دوران جلال باشد. به ندرت در هنر می توانید کسی را پیدا کنید که در دو سه ساعت از درونش هنر بجوشد و سیدحسن این گونه بود.

در ادامه برنامه مهرداد غفارزاده نویسنده و کارگردان، با اشاره به مستند «مشت در نمای درشت» گفت: من از طریق آقای حسن خسروجردی با  آقای حجت الاسلامی آشنا شدم و قرار شد در ساخت این مستند در حد توانم کمک کنم، البته کمک زیادی نتوانستم انجام دهم.

وی ادامه داد: به یاد دارم اولین نسخه سه ساعت راف کات این مستند را در دفتری دیدم. فیلم گفته‌های ویژه‌ای داشت و به لایه‌های زیرین زندگی و شخصیت سیدحسن حسینی پرداخته بود، اما ناگفته‌ها در مورد سیدحسن حسینی بسیار زیاد است، به طوری که این فیلم اگر بیست یا حتی سی ساعت هم ادامه داشت، باز هم برای گفتن از او کم بود.

غفارزاده در ادامه گفت: به نظرم این فیلم قسمت دوم فیلم سیدحسن حسینی است و پیش از این باید یک فیلم ساخته می‌شد. چون در این مستند از حلقه‌ اول و اصلی‌ دوستان سید حسن، خبری نیست. البته می‌دانم کارگردان در پی این بود که بسیاری از این افراد را جلوی دوربین بیاورد اما به دلایل مختلف اتفاق نیافتاد.

این نویسنده بیان داشت: «مشت در نمای درشت» مستندی پرتره درباره یک شاعر بزرگ ایرانی است و در آن به سیدحسن حسینی از دیدگاه‌های مختلف شعر، شخصیت، معرفت و لوطی‌گری او پرداخته می‌شود.

وی افزود: صحبت کردن از سیدحسن برای شخصی مثل من سخت، است وقتی از سیدحسن حرف می زنیم باید از قیصر امین‌پور هم حرف بزنیم. چون این دو همدیگر را تعریف می‌کردند و انگار ذاتا برادر بودند و هوای همدیگر داشتند و مدل معنوی خاصی بین آنها ساری و جاری بود. سیدحسن در زندگی‌اش هم به نوعی شاعرانه زندگی می‌کرد. تعبیرهای شاعرانه در وجود و نگاهش ذاتی بود.

غفارزاده در پایان گفت: «مشت در نمای درشت» قاب و ریتم خوبی داشت. انتخاب مطالب مناسب و کنار هم چیدن آن کار بسیار سختی است و اگر کارگردان این اثر به سیدحسن حسینی عشق نداشت، نمی‌شد چنین اثری تولید شود. شما نود دقیقه مستند می‌بینید بدون اینکه خسته شوید، اما حیف است که سیدحسن در یک قاب نود دقیقه‌ای بماند. امیدوارم آثار دیگری نیز درباره این شاعر و البته قیصر امین‌پور ساخته شود.

در بخش پایانی این برنامه محمدصالح حجت‌الاسلامی، کارگردان مستند «مشت در نمای درشت» به ایراد سخنانی درباره این اثر پرداخت و گفت:  نگاه ما در ساخت این مستند، نگاه تاریخ شفاهی صرف نبود و به نظرم این مستند می‌تواند برای آیندگان باشد.

این کارگردان اظهار داشت: در حین تولید این اثر، یک نفر از من پرسید این مستند را برای چه کسی می‌سازی، من پاسخ دادم، برای نسل جوان و آینده این مملکت. اینکه آنها در دنیای سلبریتی‌زده امروز و در بمباران اطلاعات، بدانند که در دوره‌ای بزرگ می‌شوند که آدم‌های بزرگی زندگی و فعالیت کرده‌اند.

وی در پایان گفت: آرزویم این است این فیلم ماندگار و اثرگذار شود. می‌دانم این مستند خالی از نقص نیست. اما من می‌خواستم این مستند مشتی نمونه خروار برای معرفی سیدحسن حسینی باشد و با ظرف ۹۰ دقیقه‌ای که در اختیار داشتم سعی کردم آن را محقق کنم.

نوشته سیدحسن حسینی؛ شاعری چکشی با دلی نازک اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

نوشته توصیه شد این سوژه را کار نکنم! اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

تیزر رسمی «مشت در نمای درشت» که توسط ملیکا خداوردی ساخته شده است، در آستانه اکران این فیلم در جشنواره سینماحقیقت رونمایی و منتشر شد.

«مشت در نمای درشت» نمایی سینمایی از فراز و فرودهای زندگی هنری و حرفه‌ای شاعری برجسته است که از زبان خود، خانواده، دوستان و همکارانش روایت می‌شود. در این فیلم مستند درباره ابعاد هنری و فعالیت‌های زنده‌یاد سیدحسن حسینی مصاحبه شده است که اسامی مصاحبه‌شوندگان به ترتیب حروف الفبا عبارتند از: اسماعیل امینی، پرویز بیگی حبیب‌آبادی، محمدرضا ترکی، زهیر توکلی، سیدحسین حسینی، سیدحامد حسینی، مرتضی سرهنگی، هادی سعیدی کیاسری، حسن صیادی، محمدصادق صیادی، محمد عزیزی، حسین قلعه‌قوند، شهرام گیل‌آبادی، جواد محقق، یوسفعلی میرشکاک، سید احمد نادمی و سعید یوسف‌نیا.

فهرست عوامل «مشت در نمای درشت» عبارتند از: کارگردان و تهیه‌کننده: محمدصالح حجت‌الاسلامی، گوینده متن: بهروز رضوی، بازیگر: محمد نوروزی فرسنگی، دستیار کارگردان: محمود توسلیان، مشاور هنری: علیرضا دهقان، مشاور کارگردان: حسین نشاطی، تدوین: سمیرا کاملی/ دفتر سینمایی سمر فیلم، پژوهشگران: حامد صلاحی، محمدصالح حجت‌الاسلامی، دستیار پژوهش: مجید نیک‌نفس، دستیار تدوین: ملیکا خداوردی، هستی پورسعادت و طوبی شیروانی، فیلمبرداران: محمدحسن ناحی و امیرمهدی اخروی، دستیاران فیلمبرداری: محمدرضا عرب سرخی، مهدی حق رویش، نیما حقیقی، نورپردازی: امیرمهدی اخروی و سیدحامد علیزاده، اصلاح رنگ و نور: یحیی محمد علیی، صداگذار: سامان قیطولی، آهنگساز: محمد فرشته‌نژاد، استودیوی ضبط موسیقی: استودیو سرنا، صدابردار و میکس موسیقی: حمیدرضا آداب، گروه نوازندگان: سیدمهرداد عالمی، سینا ذکایی و پندار آداب، گریم: سولماز آقاجانی، مدیر تولید: حمید صابونی، دستیار تولید: رضا پورزارعی، تدارکات: سید باقر موسوی و سید جواد موسوی، طراحی صحنه: محمدصالح حجت‌الاسلامی، طراح لوگو: محمد اسفندیاری، طراح پوستر: کارگاه طراحی ذره/ وهب رامزی، ساخت تیزر: ملیکا خداوردی، عکاس: مجید نیک‌نفس، هماهنگی و مشاور رسانه‌ای: آزاده فضلی، محصول موسسه هنری رسانه‌ای سلوک.

نوشته تیزر رسمی مستند «مشت در نمای درشت» منتشر شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

1. «پندار» به کارگردانی علی نیک‌بخت
2. «تذکره» به کارگردانی حامد سعادت
3. «دختران باد» به کارگردانی سپیده سپهی
4. «در گرو عشق» به کارگردانی مینا قاسمی زواره
5. «طلا در مه» به کارگردانی محسن جعفری راد
6. «فرزند لیش» به کارگردانی مصطفی فرد
7. «محرمانه- دوحه» به کارگردانی محمدحسن یادگاری
8. «مشت در نمای درشت» به کارگردانی محمدصالح حجت‌الاسلامی

هفدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مستند ایران «سینماحقیقت» با دبیری محمد حمیدی‌مقدم از ۲۷ آذرماه تا ۲ دی‌ماه برگزار می‌شود.

نوشته «مشت در نمای درشت» به سینماحقیقت رسید اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

مراحل پیش تولید و تولید این فیلم مستند بلند که مروری بر زندگی هنری سیدحسن حسینی شاعر برجسته انقلابی و عاشورایی است، از آذرماه ۱۴۰۱ آغاز شد.

«مشت در نمای درشت» نمایی سینمایی از فراز و فرودهای زندگی هنری و حرفه‌ای شاعری برجسته است که از زبان خود، خانواده، دوستان و همکارانش روایت می‌شود. در این فیلم مستند درباره ابعاد هنری و فعالیت‌های زنده‌یاد سیدحسن حسینی مصاحبه شده است که اسامی مصاحبه‌شوندگان به ترتیب حروف الفبا عبارتند از: اسماعیل امینی، پرویز بیگی حبیب‌آبادی، محمدرضا ترکی، زهیر توکلی، سید حسین حسینی، سیدحامد حسینی، مرتضی سرهنگی، هادی سعیدی کیاسری، حسن صیادی، محمدصادق صیادی، محمد عزیزی، حسین قلعه‌قوند، شهرام گیل‌آبادی، جواد محقق، یوسفعلی میرشکاک، سید احمد نادمی و سعید یوسف‌نیا.

فهرست عوامل «مشت در نمای درشت» عبارتند از: کارگردان و تهیه‌کننده: محمدصالح حجت‌الاسلامی، گوینده متن: بهروز رضوی، بازیگر: محمد نوروزی فرسنگی، دستیار کارگردان: محمود توسلیان، مشاور هنری: علیرضا دهقان، مشاور کارگردان: حسین نشاطی، تدوین: سمیرا کاملی/ دفتر سینمایی سمر فیلم، پژوهشگران: حامد صلاحی، محمدصالح حجت‌الاسلامی، دستیار پژوهش: مجید نیک‌نفس، دستیار تدوین: ملیکا خداوردی، هستی پورسعادت و طوبی شیروانی، فیلمبرداران: محمدحسن ناحی و امیرمهدی اخروی، دستیاران فیلمبرداری: محمدرضا عرب سرخی، مهدی حق رویش، نیما حقیقی، نورپردازی: امیرمهدی اخروی و سیدحامد علیزاده، اصلاح رنگ و نور: یحیی محمد علیی، صداگذار: سامان قیطولی، گریم: سولماز آقاجانی، مدیر تولید: حمید صابونی، دستیار تولید: رضا پورزارعی، تدارکات: سید باقر موسوی و سید جواد موسوی، طراحی صحنه: محمدصالح حجت‌الاسلامی، طراح لوگو: محمد اسفندیاری، طراح پوستر: کارگاه طراحی ذره/ وهب رامزی، عکاس: مجید نیک‌نفس، هماهنگی و مشاور رسانه‌ای: آزاده فضلی، محصول موسسه هنری رسانه‌ای سلوک.

نوشته بیوگرافی سیدحسن حسینی در راه «سینماحقیقت» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

مصلحت فیلمی قابل‌تحسین است نه در فرم (هرچند برای یک فیلم‌اولی فیلمی قابل‌قبول به نظر می‌رسد) بلکه در نوع روایتی که از مصلحت دارد و پرداخت بسیار دقیقی که در آسیب‌شناسی آن ارائه می‌کند.

پی‌رنگ فیلم «وجدان» است؛ وجدانی که گاه به مسلخ گاه نفس می‌رود. نفسی که برای سرپوش گذاشتن بر آن به مصلحت تعبیر می‌شود؛ شخصیت‌های بَدمن فیلم، فساد را به‌زعم خود مدفون می‌کنند تا افکارعمومی همچنان همان لوح سفیدی که از ابتدا از افراد نظام ترسیم شده را در ذهن پرورش دهد؛ اصولاً مشکل از همین‌جا آغاز می‌شود؛ آنجا که افراد در سیبل نظام قرار می‌گیرند و بنابراین هرگونه زیر سؤال رفتن آن‌ها به معنای زیر سؤال رفتن نظام است. درحالی‌که ارکان نظام، اصولی است که بر پایه آن استوارشده که یکی از آن‌ها عدالت است؛ آنچه در فیلم به‌درستی بیان می‌شود. فیلم مصلحت چونان پادزهری است که می‌تواند در عمق ساختارهای سیاسی، اجتماعی و فرهنگی به‌ویژه در هرم قدرت نفوذ کند.

اگر امثال این فیلم در دهه‌های گذشته ساخته می‌شد؛ شاید کمتر شاهد بروز فسادهای کلان بودیم؛ هنگامی‌که فساد در ساختارهای مختلف سانسور شود به‌مرورزمان و پس از چند دهه تبدیل به هیولایی می‌شود که هر آنچه بلعیده را بالا می‌آورد. آنچه اکنون شاهد آن هستیم.

البته در فیلم نوعی تقلیل‌گرایی و ساده‌اندیشی نیز مشاهده می‌شود؛ اول آنکه کسانی که مصلحت را برای پوشاندن فساد عنوان می‌کنند اصولاً افراد ناآگاهی هستند؛ یعنی جاهلان یا با کمی تسامح غافلانی‌اند که گویا نیّت و هدفشان درست است اما راه را گم کرده‌اند درصورتی‌که اگر بخواهیم کمی واقع‌نگر باشیم حداقل بخشی از کسانی که مابِازای واقعی بَد‌من‌های فیلم هستند آگاهانه دست به این کار می‌زنند که یکی از تکنیک‌های نفوذ همین است؛ همان افرادی که خود را دایه نگران‌تر از مادر نشان می‌دهند.

ثانیاً قهرمان فیلم که گویا در اینجا «آیت‌الله مشکاتیان» است قطعاً تا حدودی مقصّر است چراکه مدیری که افراد زیردست خود را به‌درستی انتخاب نکند یا از عملکردشان اطلاعی ندارد یک پای مدیریتش می‌لنگد.

کارگردانی فیلم مصلحت هرچند ازلحاظ اجرا کمبودهایی دارد اما در صحنه‌هایی از فیلم پرتوان و جسور عمل می‌کند؛ یکی از آن‌ها مهم‌ترین سکانس فیلم است؛ آنجا که برخورد خانواده مقتول با مشکاتیان با بازی قابل‌قبول «فرهاد قائمیان» (آیت‌الله مشکاتیان) و «نازنین فراهانی» (ناهید آریا، مادر مقتول) شکل می‌گیرد و دیگری صحنه اعدام است. هرچند مونولوگ پایانی مادر مقتول کمی شعارگونه و گل‌درشت به نظر می‌رسد.

اثر غایی فیلم می‌تواند همان بازسازی پله خانه توسط مشکاتیان باشد؛ اصلاح پلکان‌ها، مسیرها و رویه‌های غلط گذشته، تنها راه رسیدن به مقصود موردنظر است.

درنهایت، فیلم مصلحت یک گام روبه‌جلو برای نقد درون ساختاری و اصلاح رویه‌های غلط موجود است. برای اولین بار است که در یک فیلم خانواده یک ضدانقلاب بر سر یک مقام بالای حکومتی فریاد می‌زند و خشم فروخفته خود را بروز می‌دهد؛ آنچه سیره ابوتراب بود تا همه افراد جامعه بتوانند بدون لکنت با مقامات حکومتی صحبت و عریضه خود را بیان کنند.

نوشته نقد سیدحسن حسینی بر فیلم «مصلحت»/ مشکل از همین‌جا آغاز می‌شود اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در حوالی زورآباد شهربازی و برج‌های بلند یک شهر مدرن دیده می‌شود؛ گویا که آرمان این روستای سنتی رسیدن به یک آرمان‌شهر مدرن است. جامعه‌ای که آن‌قدر گرفتار سنت‌هایی آمیخته با مقدس‌مآبی، تقدیرگرایی و فرهنگ غلط گذشته است که یارای رسیدن به آرمان‌شهر، سرابی باطل و بیهوده است. همچون حباب‌ها و بادکنک‌هایی که بیانگر آرمان‌های توخالی اهالی است («علی» (هوتن شکیبا) -که کفترباز-قمارباز باغیرت است- در صحنه کلیدی نزاع فیلم می‌گوید «سر من همیشه رو به آسمانه» نیز نوعی تقدیرگرایی و اعتقاد به شانس و اقبال دیده می‌شود).

پی‌رنگ فیلم بر مصلحتِ سانسور بنیان نهاده شده. مصلحت‌سنجی برای سرپوش گذاشتن بر فساد یک فرد حکومتی (جلال) که با خودسانسوری زنان روستا و مصحلت‌اندیشی ریش‌سفیدان مانع از علنی شدن فساد و محکوم شدن جلال می‌شود. (همان مصلحتی که حاکمیت از ابتدا با آن عجین شده است. اینکه علنی کردن فساد مفسدان و محکوم کردن آن‌ها به صلاح نیست؛ چراکه چهره حکومت را خدشه‌دار می‌کند و موجب بی‌اعتمادی به ارکان حکومت می‌گردد)

اما داستان فیلم در خصوص تعدی به یک زن به نام «راحله» توسط فردی مقتدر به نام جلال است که حکومتی بودن آن از تسبیحی که در دست دارد، موجّه بودن ظاهر و نشان‌واره‌ پرچم ایران بر روی نیسانی که بر آن سوار است مشخص می‌شود (که البته معلوم نیست بنیان غلط این‌که پرچم نشان‌دهنده وابستگی به حکومت است را چه کسی در سینمای ایران گذاشته است؟) جلالی که علاوه بر ظاهر موجّه بسیاری از اهالی روستا از او ارتزاق می‌کنند و فردی خیّر جلوه می‌کند.

هرکدام از شخصیت‌های اصلی و فرعی فیلم استعاره از اقشار و گروه‌های مختلف مردم در برخورد با فساد است. عده‌ای که اصولاً فساد را نمی‌بینند و حتی وقتی متوجه آن می‌شوند ساختارهای حاکم بر فرهنگ جامعه مانع از بروز آن می‌شود (علی)، عده‌ای که آن را می‌بینند اما جرئت ابراز آن را ندارند (زنان روستایی)، عده‌ای که فساد را می‌بینند اما توان ابراز ندارند (سیاوش، مرد ویلچری که لال است و تماشاگر)، ریش‌سفیدانی که از فساد مطلع‌اند اما مصلحت‌سنجی، آنان را به سمت نادیده گرفتن و دفن کردن آن می‌کشاند (رحیم) و عده دیگری که فساد را می‌بینند اما منافع آنان ایجاب می‌کند که آن را نادیده بگیرند (همسر جلال و مادرزنش). همه این‌ها گویای آن است که بخش اعظمی از فساد حاضر نتیجه رفتارهای خود ساکنین روستاست. رفتاری که به کودکی که نماد نسل جدید در حال ظهور است نیز سرایت کرده. ترس، سکوت و لکنت زبانی که ارثیه نسل قدیم برای نسل امروز است. لکنتی که پدر (علی) درمانش را در خوردن تخم کبوتر ابلق می‌داند و نمی‌داند که منشأ آن ترس از عناصر مفسد قدرت است؛ ترسی که از خود پدر به ارث گذاشته است.

حکومت برای برون‌‌رفت از این فساد و نابود کردن موش‌های کثیف، مأمورانی را به روستا گسیل می‌کند. مأموران تکه‌گوشت‌هایی را آغشته به سم می‌کنند و آن‌ها را در مسیر موش‌ها قرار می‌دهند تا با خوردنشان بمیرند اما در انتهای فیلم، جلال (پادشاه موش‌ها) خود در حال ذبح کردن گوسفند است. تا زمانی که موش‌های بزرگ‌تری که لجن و کثافت از آن‌ها سرچشمه می‌گیرد (جلال) به زیست‌شان ادامه می‌دهند موش‌های کوچک نیز هرچند در چشم ساکنین نمایان نمی‌شوند اما در زیرپوست جامعه همچنان جولان می‌دهند.

فیلم آبیار با نومیدی تمام می‌شود. گویا مفرّی برای خروج از نتیجه مصلحت‌های ساختگی و جعلی که فسادِ دامن‌گیر است پیدا نمی‌شود و تنها راه خروج از این فضای چرک، هجرت است؛ مهاجرت. آبیار راه‌حل را نه در جنگیدن و پیدا کردن یک مسیر روشن‌بخش بلکه تسلیم وضع موجود شدن و خروج از فضای کثافت‌بار می‌داند. آبیار می‌توانست در سکانس‌های پایانی فیلم تصمیم برای تسلیم شدن یا تلاش برای اصلاح وضع موجود را به مخاطب بسپارد؛ آنجا که راحله به میانه میدان می‌آید تا تصمیم بگیرد فساد را علنی سازد یا با مصلحت‌اندیشی ریش‌سفیدان بر آن سرپوش گذارد و فرار را بر قرار ترجیح دهد، می‌توانست پایان‌بندی فیلم باشد.

هرچند در نماهایی، عمداً یا سهواً اعتقادات مذهبی مردم به جهلی مقدس تفسیر می‌شود و هم‌عرض خرافه‌گرایی قرار می‌گیرد اما نمی‌توان از گام بلند و ابلغ شدن آبیار در کارگردانی «ابلق» گذشت؛ گامی که بی‌شک «ابلق» را به بهترین فیلم کارنامه آبیار تا به اینجا تبدیل کرده است.

نوشته یادداشت سیدحسن حسینی درباره فیلم «ابلق»/ مصلحت‌آباد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.