این سوال در سینمای ایران اما درحالیکه به وجود می‌اید که «ورزش» و «سینما» اولا به دلیل اشتراکات ذاتی‌شان در وابستگی به «تعلیق» و «درام» و جذب مخاطب با «جذابیت‌های نمایشی»، و ثانیا به دلیل بازگشت اقتصادی سینما با استفاده از شهرت ستارگان ورزشی، از ابتدای تاریخ سینما به این‌و همواره پیوندی جدی داشته‌اند و به همین دلیل هزاران فیلم سینمایی با محوریت ورزش‌های مختلف در جهان تولید شده است و هرساله به تعداد آنها اضافه می‌شود.

خیلی از همین درام‌های ورزشی هم با کسب جوایز مهمی چون اسکار، یا کسب محبوبیت در بین مخاطبان جدی‌تر سینما و یا با درامدهای بالا توانسته‌اند جای مهمی از تاریخ سینما را نیز به خود اختصاص دهند و به همین دلیل حتی دنباله‌های متعددی نیز بر آن‌ها ساخته شده است.

از بین این فیلم‌ها شاید سری فیلم‌های «راکی» در بین ایرانیان از همه شناخته‌شده‌تر باشد. داستان تبدیل یک لات آسمان‌جُل ایتالیایی‌تبار به قهرمان بوکس جهان که در سال ۱۹۷۶ توانست سه اسکار را نصیب سازندگانش کند و به دلیل موفقیت‌های خیره‌کننده در طول حدود نیم قرن بعد ۵ دنباله‌دیگر نیز بر آن ساخته شود. شخصیتی که همچنان در سینما حضور دارد و سال گذشته فیلم «کرید» با حضور وی ساخته شد.

«راکی» اما تنها فیلم ورزشی مهم سینما نیست. از «دانشجوی سال اول» با بازی هارول لوید، کمدین مشهور، که شاید مهمترین فیلم ورزشی دوران صامت سینما باشد در سال ۱۹۲۵ تا «شکارچی روباه» بنت میلر که آخرین درام ورزشی نامزد اسکار به حساب می‌اید در سال ۲۰۱۴، پر است از فیلم‌های ورزشی ماندگار در تاریخ سینما.

از «بیلیاردباز» رابرت راسن با بازی درخشان پل نیومن در سال ۱۹۶۱ تا «گاو خشمگین» مارتین اسکورسیزی که در سال ۱۹۸۰ زندگی واقعی جیک لاموتای بوکسور را به تصویر کشید و اسکار بهترین بازیگر مرد را برای رابرت دنیرو به ارمغان آورد و از هوسیرزها (Hoosiers) که داستان واقعی قهرمان شدن یک تیم کوچک دبیرستانی در آمریکا را روایت می‌کند و خیلی‌ها آن را بهترین فیلم بسکتبالی سینما می‌دانند تا «فرار به سوی پیروزی» جان هیوستن که یک درام ورزشی را در بستر اسارت و جنگ روایت می‌کند و یکی از مهمترین فیلم‌های سینما با محوریت فوتبال به حساب می‌اید.

این لیست را می‌شود با ده‌ها و صدها فیلم مهم دیگر ادامه داد. از سری فیلم‌هایی با محوریت بسکتبال، بیسبال و راگبی که به دلیل همین فیلم‌ها در سراسر جهان با نام امریکا به یاد آورده می‌شوند یا سری فیلم‌هایی با محوریت کریکت در سینمای هند که این ورزش را با نام این کشور به بسیاری از مردم دنیا شناسانده‌اند یا هزاران فیلم رزمی تاریخ سینما که با نام کشورهای شرق آسیا پیوند خورده‌اند.

با این همه اما تعداد فیلم‌هایی با محوریت ورزش در سینمای ایران شاید تنها به تعداد انگشتان یک دست برسد، که آنها هم به دلیل کیفیت ساخت پایین و همچنین عدم توانایی سینمای ایران در خلق قهرمانی ماندگار هیچکدام به اثار موفقی تبدیل نشدند. «خط پایان» به کارگردانی محمدرضا طالبی و با بازی زوج طهماسب و جبلی را شاید بتوان اولین فیلم ورزشی سینمای پس از انقلاب دانست که با محوریت مسابقات دوچرخه‌سواری ساخته شد، اما شاید مشهور‌ترین فیلم ورزشی سینمای ایران «یاس‌های وحشی» به کارگردانی محسن محسنی‌نسب باشد که در دهه هفتاد دو فیلم «یاس های وحشی» و «شیرهای جوان» را با محوریت ورزش‌های رزمی ساخت. سینمای ایران البته جز این‌ دو فیلم رزمی، یکبار مسابقات اتوموبیلرانی را در فیلم «سرعت» به کارگردانی محمدحسین لطیفی دستمایه ساخت فیلم کرد که نتیجه کاملا متوسطی دربر داشت]تصاویری از فیلم سرعت[ و دوبار هم در فیلم‌های «فوتبالیست‌ها» به کارگردانی علی‌اکبر ثقفی و «مثلث آبی» به کارگردانی هادی صابر تلاشی برای ساخت فیلمی با محوریت حاشیه‌های فوتبال ایران داشت که هردو با شکست مواجه شدند. تنها فیلم سینمای ایران با محوریت شخصیت یک ورزشکار واقعی یعنی؛ «جهان پهلوان تختی» نیز بیش از آنکه به فیلمی ورزشی تبدیل شود، به اثری معمایی و کارآگاهی تبدیل شد و به مین دلیل در زمره اثار ورزشی قرار نگرفت.

با این وجود به نظر می‌رسد تلویزیون توانسته است در همین تجربیات کم آثار ورزشی ماندگارتری را نسبت به سینما در طول سه دهه گذشته تولید کند. آخرین نمونه این اثار «پایتخت ۳» بود که با قرار دادن محوریت درام خود بر ورزش کشتی توانست مخاطب فراوانی را کسب کند، البته پیش از آن یکبار دیگر نیز در اواسط دهه هفتاد کشتی با سریال «کهنه سوار» اکبر خواجویی توانسته بود مخاطبان بسیاری را درگیر خود کند.

جز این دو سریال با محوریت کشتی اما تلویزیون یکبار هم با «به سوی افتخار» سیروس مقدم در سال ۷۷ اقدام به ساخت سریالی در بستر فوتبال و ماجراهای پشت‌پرده‌‌ی آن کرد که از دو تجربه سینما در این حوزه اثر به مراتب قابل قبول‌تری از آب درآمد.

حالا اما سوال اصلی این است که با وجود جایگاه سینمای ورزشی در دنیا و همچنین با وجود شخصیت‌ها و اتفاقات واقعی مهم و ماندگار در ورزش ایران چرا سینمای ایران به این‌گونه از آثار هیچگاه روی خوش نشان نداده است؟ آیا این به خاطر حذف آثار عامه‌پسند و قهمران‌محور از سینمای ایران است؟ یا به دلیل ترس از سرمایه‌گذاری در این حوزه؟

لینک دانلود: تاریخچه سینمای ورزشی در جهان

منبع: برنامه هفت

نوشته یک پرسش همزمان با آغاز المپیک: چرا در ایران سینمای ورزشی نداریم؟ + فیلم اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

افخمی: «هفت» دروغ گویان را بایکوت می کند!

بهروز افخمی، مجری «هفت» در ابتدای این برنامه در واکنش به برخی رسانه ها که به هفته گذشته دست به انتشار برآورد مالی ساختگی از این برنامه زدند گفت: حدود ۲ هفته پیش برخی سایت های سینمایی زرد تصمیم گرفتند برنامه سینمایی «هفت» را بایکوت کنند و اعلام کردند دیگر چیزی در رد یا تائید این برنامه نخواهند گفت.

وی ادامه داد: اما همان سایت ها چند روز پیش تصمیم گرفتند در قالب فیش گیت ما را هم دخیل در فیش های نجومی برخی افراد کنند که به تعبیر معاون رئیس جمهور “جزء ذخایر انقلاب اند”! غافل ازاینکه ما ذخیره نیستیم و در صحنه هستیم! آنها در این اسناد به دروغ ارقامی را به عنوان رقم دریافتی برنامه «هفت» و حقوق من در این برنامه نسبت دادند که یک بیستم این ارقام را ما دریافت می کنیم.

رسانه های مدعی لیبرال حاضر به انتشار تکذیبیه نشدند

افخمی ادامه داد: اما وقتی توضیح و تکذیبیه ما درخصوص این دروغ منتشر شد، این رسانه های مدعی آزادی بیان و به اصطلاح اصلاح طلب، لیبرال یا هرچه، قرار گذاشته اند توضیح و تکذیب ما را منتشر نکنند. کار این جماعت با دروغ پیش می رود و به این فکر نمی کنند بعد از مدتی مخاطبان عاقل خود را از دست می دهند و به مرور تعداد کسانی که به این سایت ها مراجعه می کنند کم و کمتر می شود. به هرحال همچنان این شایعات درباره من، احسان علیخانی یا عادل فردوسی پور و دیگر مجریان رسانه ملی ادامه دارد و نمی توان کاری کرد.

وی نهایتا گفت: ما نیز از این پس خیال نداریم که از آنها صحبت کنیم. اگر آنها تمام تلاششان این است که توجه ما را به خود جلب کنند حتی به قیمت حرف های دروغ زدن اما ما آنها را بایکوت خواهیم کرد! و این آخرین باری است که از آنها حرف زدیم…

محسنی نسب: قهرمان به عمد از سینمای ایران حذف شد

«هفت» در ادامه برنامه میزبان محسن محسنی نسب، کارگردان فیلم های سینمای «یاس های وحشی» و «شیرهای جوان» با موضوع سینمای ورزشی بود. وی درباره علت ساخته نشدن فیلم های ورزشی در ایران گفت: در زمان ساخت فیلم «یاس های وحشی» در دهه هفتاد به عمد سعی شد فیلم های اکشن و قهرمان از سینمای ایران حذف شود.

وی با انتقاد از مسئولین سینمایی گفت: چه اینهایی که امروز بر سر کاراند که سینمایی نیستند و از مشاغل دیگری به اینجا آمده اند و چه دیگران اساسا شناختی از سینما و فیلم های ورزشی ندارند.

محسنی نسب ادامه داد: تنها سینمایی که در دنیا قهرمان ندارد، سینمای ما است. در اینجا آرام آرام معنای قهرمان را تغییر دادند و از یک قله اخلاقی و فداکاری به یک برنده تقلیل پیدا کرد.

این کارگردان در ادامه با تحلیل ریشه این بی توجهی به سینمای قهرمان محور گفت: چپ ها در دنیا پس از شکست در عرصه سیاسی و قدرت ها به سراغ فرهنگ و سینما رفتند و سعی کردند تا روشنفکران چپ را در کشورهای مختلف شناسایی کنند و در جشنواره های درجه دو و سه جایزه دادند تا الگو شوند. شعار آنها این بود که “ما فیلم واقعی می سازیم”. این شعار زیبا نشان می داد.

این کارگردان ادامه داد: شعار دیگر آنها این بود که «ما نمی خواهیم پیام دهیم». اگر سینما زبان نیست و هنر منتقل کننده خوبی ها نیست، پس چیست؟ تعریف من از هنر این است که هنر بیان متعالی اندیشه های عالی انسانی است. در این تعریف قهرمان همواره قرار نیست برنده باشد. گاهی نشان قهرمانی در باخت است. نظیر حضرت عباس (ع). من خیلی به این موضوع اعتقاد دارم. چرا او قهرمان است؟ چون آب را ننوشید. جوانمرد است. اما جای این قهرمان ها در سینمای ما کم است.

وی افزود: اساسا قهرمان است که ماندگار است. در همه فیلم های چاپلین قهرمان وجود دارد. فیلمی که قهرمان داشته باشد، تضمین شده است. برای رهایی سینمای ایران از این بحران نیاز است فضائل اخلاقی که انقلاب ما مدعی است در قهرمانان سینما بروز پیدا کند.

به بهانه مبارزه با خشونت فیلم های ورزشی را کمرنگ کردند

محسنی نسب درباره تاثیرگذاری فیلم «یاس های وحشی» گفت: هنوز هم شاید هفته ای یک بار کسی را می بینم که به من می گوید به خاطر «یاس های وحشی» مسیر زندگی اش عوض شده است. در زمان تولید این فیلم ما محدودیت ها خاصی داشتیم. نباید نمای بسته از صحنه های ضرب نشان می دادیم چون اشاعه خشونت می شد. امروز البته این خشونت به شکل زشت تری در سینمای ما نمایش داده می شود. خشونت های به شکل بزه و… .

این کارگردان ادامه داد: قهرمان از نظر من کسی است که فضیلت اخلاقی دارد. اما کدام یک از بازیگران فعلی سینمای ایران را به عنوان الگوی جامعه می توان معرفی کرد؟ ما باید تیپ سازی کنیم. اما خدا نکند جوانان ما شبیه به تیپ های امروز سینمای ما شوند! همین می شود که جوانان برای الگویابی به سراغ غرب می روند. البته پژمان بازغی به نظر من یکی از ورزشکارترین، بااخلاق ترین و الگوترین بازیگران سینمای ایران است.

نصیحت افخمی به فیلمسازان جوان: به «درام ورزشی» روی آورید

در ادامه بهروز افخمی گفت: دوران سینمای انتقاد اجتماعی یا به قول برخی سیاه نما به نظر می رسد در حال اتمام است. در تمام دنیا هم تعداد کمی از فیلم های درام اجتماعی به سطح بالای فروش می رسند. فیلمسازان جوان اگر نصیحت من را گوش می کنند هنوز یکی از انواع درام هایی که پرفروش می شود، «درام های ورزشی» است که احتمالا ساختنش هم از ساخت فیلم های پررغیب درام انتقاد اجتماعی آسان تر است.

در ادامه کلیپی از حضور بهروز افخمی به همراه مهدی سلطانی و امیرحسین رستمی در آخرین تمرین کشتی فرنگی ایران پیش از اعزام به المپیک ریو پخشد که با محمد بنا، سرمربی تیم ملی، سعید عبدولی، حمید سوریان و سایر اعضای تیم ملی کشتی فرنگی ایران درخصوص سینمای ورزشی و ظرفیت های مغفول ورزش در سینما گفتگو شد.

مزدک میرزایی: اغلب بازیگران ما نمی توانند جای یک ورزشکار به خوبی بازی کنند!

برنامه سینمایی «هفت» در ادامه میزبان مزدک میرزایی، کارگردان مجموعه مستند «تاریخچه تیم ملی فوتبال» بود. وی درخصوص این مستند گفت: کار اصلی من اجرا و گزارشگری فوتبال است اما در کنار مستند «تاریخچه تیم ملی فوتبال» به زودی کتاب «شهرآورد» را منتشر خواهم کرد.

این گزارشگر فوتبال ادامه داد: متاسفانه فیلم های ورزشی کمی در سینمای ایران ساخته شده در صورتی که زندگی ورزشکارها پر از داستان ها و سوژه های جذاب در این باره است. بسیاری از مردم ما از بازی تاریخی ایران- استرالیا خاطره دارند و حتی اگر از آنها بپرسید می دانند کجا دیده اند و چه حالی داشتند. این خود سوژه مستند ورزشی جذابی است.

میرزایی در ادامه گفت: یکی از مشکلات فاصله بین ورزش و سینما این است که اغلب بازیگران ما نمی توانند جای یک ورزشکار به خوبی بازی کنند و از طرفی ورزشکاران ما هم ترجیح می دهند از آن پرستژ و قالب خود بیرون نیایند. هرچند در این سالها برخی بازیگران ما به سینما ورود کردند و موفق هم بودند؛ نظیر پژمان جمشیدی.

این کارشناس فوتبال افزود: من از زبان برخی بازیکنان ژاپن شنیدم که علت ورودشون به فوتبال و جذب آنها به این ورزش کارتون «فوتبالیست ها» بود که از کودکی آنها را به این ورزش ترغیب کرد. می توان با ساخت کارتون و فیلم به رشد ورزش هم کمک کرد.

فراستی: «زاپاس» بین بدها، کمتر بد است!

مسعود فراستی در آخرین بخش برنامه «هفت» با حضور برزو نیک نژاد، کارگردان و جواد عزتی، بازیگر فیلم «زاپاس» به نقد و بررسی این فیلم پرداخت.

فراستی در بخش هایی از این میز نقد گفت: من در ایام جشنواره فیلم فجر اظهارنظری درباره این فیلم داشتم که این فیلم بهترین فیلم جشنواره است. در واقع من در میان فیلم های بد جشنواره قبل هنوز هم «زاپاس» را که می بینم کمتر اذیتم می کند. بهتر است بگویم بین بدها، کمتر بد است!

برنامه سینمایی «هفت» هر هفته جمعه شب ها با اجرا و سردبیر بهروز افخمی روی آنتن شبکه سه سیما می رود.

نوشته واکنش تند افخمی به فیش گیت دروغین علیه «هفت»؛ رسانه های مدعی لیبرال حاضر به انتشار تکذیبیه نشدند/ کارگردان پرمخاطب‌ترین فیلم ورزشی ایران در هفت: قهرمان به عمد از سینمای ایران حذف شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.