این اتفاق در حالی در سینمای ایران به وقع پیوست، که کشورمان در طول این سال‌ها قهرمان‌های بسیاری را تربیت کرد؛ قهرمان‌هایی که ماجراهای پرفراز و نشیب زندگیشان قابلیت تبدیل شدن به صدها فیلم سینمایی و سریال تلویزیونی را دارد. شهید سرلشکر خلبان عباس بابایی یکی از همین قهرمان‌های دوست‌داشتنی است که جمعه گذشته مصادف با بیست و نهمین سالگرد شهادت او بود. سالگرد شهادت این قهرمان بزرگ تاریخ معاصر کشورمان بهانه‌ای شد تا نگاهی به فیلم‌های تولید شده در ارتباط با خلبانان و عملیات‌های هوایی کشورمان داشته باشیم و ببینیم سینمای ایران چگونه از پتاسنیل بالای موجود در عرصه خلق قهرمان‌هایی ماندگار با محوریت بخشیدن به شخصیت نیروهای ایرانی حاضر در جنگ تحمیلی استفاده کرده است.

عملیات‌های هوایی سوژه اصلی پرمخاطب‌ترین فیلم‌های تاریخ سینمای ایران

چند سال پیش وقتی برای اولین بار یکی از فیلم‌های سینمایی توانست از مرز فروش یک میلیارد تومان عبور کند، بحث دستیابی به بالاترین میزان فروش در سینمای ایران دوباره تبدیل به یکی از بحث‌های داغ سینمای شد. موضوعی که در سال‌های پس از آن نیز ادامه پیدا کرد و رقابت برای تصاحب بالاترین میزان فروش در سینمای ایران و قرارگرفتن در فهرست چند فیلم پرفروش تاریخ سینمای ایران، تبدیل به موضوع مورد علاقه فعالین این عرصه شد.

اما در میانه این هیاهو و جنجال‌های شکل گرفته پیرامون فیلم‌های پرفروش که با عنوان «باشگاه میلیاردی‌ها» از آن‌ها یاد می‎‌شد، بسیاری از اهل فن مسئله تعداد مخاطبان این آثار را مطرح کردند تا این بار ورق به نام آثاری برگردد که سال‌ها قبل مخاطبان انبوهی را به خود جلب کرده بودند ولی به واسطه تفاوت قیمت بلیط‌ها با زمان حال، در جدول فروش رتبه چندان بالایی نداشتند.

جالب آن که براساس آنچه که رسانه‌ها در ارتباط با آثار پرمخاطب سینمای پس از انقلاب منتشر کرده‌اند، فیلم سینمایی «عقاب‌ها» به کارگردانی ساموئل خاکچیان که در سال ۶۴ اکران شده است، پس از گذشت سال‌ها همچنان عنوان پرمخاطب‌ترین فیلم تاریخ سینمای ایران را به دوش می‌کشد.

«عقاب‌ها» نخستین و جدی‌ترین فیلم سینمای ایران در حوزه دفاع مقدس است که طبق آمار منتشر شده در زمان اکرانش نزدیک به یک پنجم مردم کشور آن را دیده‌اند! این فیلم که بر پایه یک رویداد واقعی ساخته شده است، روایتگر داستان یک خلبان هواپیمای ارتش ایران است که پس از انجام مأموریتی درخاک عراق، مورد حمله عراقی ها قرار می گیرد و در کردستان عراق سقوط می کند. خلبان با چتر نجات فرود می آید. گروهی از نظامیان در پی دستگیری او هستند اما خلبان به کمک یک تکاور ایرانی نجات می یابد.

«کانی مانگا» دومین فیلم فهرست آثار پرمخاطب سینمای ایران است که در سال ۱۳۶۶ تولید شد. «کانی مانگا» هم داستانی مشابه به «عقاب‌ها» داشت با این تفاوت که این بار یک خلبان عراقی در ایران سقوط کرده بود و نیروهای ایرانی در جستجو برای یافتن او بودند.

«حمله به اچ ۳» و موفقیت‌هایی که تکرار نشد

هرچند که در اواخر دهه ۶۰ فیلم‌های سینمای دیگری همچون «آخرین پرواز» با موضوعات مرتبط با خلبانان جنگ ساخته شد اما بدون شک به لحاظ تعدد ساخت آثاری با این مضمون باید دهه ۷۰ را پرکارتر  از همه دوران‌های تاریخ سینما در ارتباط با تولید فیلم‌هایی با محوریت عملیات‌های هوایی دوران جنگ تحمیلی دانست. هرچند که عدم توجه این آثار به خلق درست و اصولی قهرمان‌هایی جذاب و اشتباه سازندگان این آثار در پیروی از کلیشه‌های بیش از اندازه تکراری شده در حوزه فیلم‌های ژانر دفاع مقدس، باعث شد تا با وجود تعدد آثار تولید شده با موضوع عملیات‌های هوایی، موفقیت دو فیلم «عقاب‌ها» و «کانی مانگا» تکرار نشود.

مهمترین فیلمی که در این دهه با محوریت خلبانان و عملیات‌های هوایی جنگ تحمیلی تولید شد، «حمله به اچ ۳» ساخته شهریار بحرانی بود که در سال ۷۳ براساس داستانی واقعی که مربوط به یکی از بزرگترین عملیات‌های هوایی دنیا می‌شد، تولید و اکران شد.

پس از آن تا انتهای دهه ۷۰ فیلم‌هایی همچون «عبور از خط سرخ» و «خلبان» هر دو به کارگردانی جمال شورجه و  «پرواز خاموش» به کارگردانی عبدالحسن برزیده با محوریت عملیات‌های هوایی کشورمان تولید شد که به واسطه عدم توجه به مواردی که در بالا به آن اشاره کردیم، به موفقیت چندانی دست پیدا نکرد.

وقتی تلویزیون کم‌کاری سینماگران را جبران می‌کند

رفته رفته با دور شدن از پایان جنگ و تحولات سریع و تغییر ذائقه فرهنگی مردم، تولید آثاری با مضامین دفاع مقدس نیز کاهش پیدا کرد. شاید به همین خاطر بود که با آغاز دهه ۸۰ دیگر هیچ فیلمی که به طور مستقیم به موضوع خلبانان و عملیات‌هوایی رزمندگان کشورمان بپردازد، تولید نشد تا پرونده تولید آثاری با این موضوع با «پرواز خاموش» عبدالحسن برزیده بسته شود.

البته با این وجود در آغاز دهه ۹۰ یکی از کارگردانان باسابقه سینمای ایران که خود دغدغه پرداختن به زندگی شهدا را داشت، به سراغ زندگی شهید عباس بابایی رفت تا قصه زندگی این سردار شهید را این بار در یک بازه زمانی ۹۰ دقیقه‌ای و برپرده سینماها بلکه به عنوان یک سریال تلویزیونی ۲۴ قسمتی تولید کند. حاصل تلاش «یدالله صمدی» و تیمش تولید سریالی خوش ساخت با نام «شوق پرواز» شد که با استقبال بالای مخاطبان نیز همراه شد.

هرچند که رسانه ملی پیش از این نیز در سال ۷۱ با ساخت سریال «سیمرغ» به روایت زندگی زندگی دو تن از خلبانان هوانیروز ارتش جمهوری اسلامی ایران یعنی احمد کشوری و علی‌اکبر شیرودی پرداخته بود.

عدم توجه به ژانر دفاع مقدس که یکی از ژانرهای منحصر به فرد سینمای ایران است و پتانسیل‌های موجود در این حوزه در زمینه تولید آثاری قهرمان محور و جذاب برای مخاطب عام باعث شده تا هر ساله تعداد آثار تولید شده در این حوزه کاهش یابد و کار به جایی با وجود حدود ۲۵۰ شهید، ۸ جاوید الاثر، ۸۴ آزاده سرافراز و بیش از ۶۰۰ جانباز ایثارگر هوانیروز در طی دو دهه گذشته هیچ فیلمی پیرامون این عزیزان در سینمای ایران تولید نشود.

نوشته گزارش «سوره سینما» از آثاری که با محوریت خلبانان ساخته شدند/ عملیات‌های هوایی سوژه اصلی پرمخاطب‌ترین فیلم‌های تاریخ سینمای ایران اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

منبع: تسنیم

نوشته تصاویر حضور شهاب حسینی در مراسم ختم همسر شهید بابایی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

۵سال پیش شهاب حسینی جایزه خود را به دلیل ایفای نقش شهید بابایی در فیلم شوق پرواز به خانم صدیقه حکمت تقدیم کرد.

سرکار خانم حکمت در مصاحبه ای در مورد بازی شهاب حسینی و تلاش این بازیگر برای ایفای نقش شهید بابایی گفته بود: واقعاً بازیگران این مجموعه سنگ‌ تمام گذاشتند، شهاب حسینی بارها و طی جلساتی متعدد در مورد شخصیت عباس با من گفت‌وگو کرد و همه تلاشش را کرد تا به لحاظ حسی به او نزدیک شود، من بارها شاهد بودم این بازیگر ارزشمند اگر به حسی که می‌خواست نمی رسید یا کار نمی‌کرد یا صحنه را دوباره و سه‌بار تکرار می‌کرد تا به دلش بنشیند.

گویا همسر شهید عباس بابایی با دیدن فیلم «دل شکسته» ساخته «علی روئین تن» علاقه‌مند شده بود تا شهاب حسینی نقش شهید عباس بابایی را ایفاء کند. این اتفاق در زمانی رخ داد که شهاب حسینی به دلیل دریافت سیمرغ بلورین از جشنواره فیلم فجر برای بازی در فیلم «سوپر استار» اعلام کرده بود دیگر قصد ندارد در سریال‌های تلویزیونی بازی کند اما با مطالعه فیلمنامه «شوق پرواز» و اطلاع از نظر خانم حکمت تصمیم خود را زیر پا گذاشت و به گروه سازنده این سریال پیوست.

در همان سالهای پخش سریال شوق پرواز از شبکه یک سیما، شهاب حسینی بازیگر نقش شهید بابایی، در پاسخ به این پرسش که چقدر شخصیت این شهید را می‌شناخته است؟ گفت: قبل از پیشنهاد بازی، شناخت چندانی نداشتم، اما وقتی با خانواده این شهید که تفکر او را نگه داشته‌اند آشنا شدم متوجه شدم مردم دوست دارند حقیقت را بدانند و اگر سریالی، گفتن حقیقت را دستمایه خود قرار دهد و بنای خود را در خدمت بگذارد، ارزشمند است.

شهاب حسینی ادامه داد: با پذیرفتن این نقش صدای بال‌های همای سعادت را کنار گوشم شنیدم. احساس کردم این بار رویکرد، چیز دیگری است و نویدبخش تولید سریال‌هایی از این دست است.

وقتی از او پرسیده شد که آیا خانواده شهید تاکید بر روی بازی داشتند، گفت: تصور می کنم شهید بابایی جز برای رضای خداوند حرف نزد و عمل نکرد و من سعی کردم با بازی خود این مساله را نشان دهم و خدا را شاکرم که خانم حکمت (همسر شهید بابایی) از کار راضی بودند و این امانت به سلامت به مقصد رسید.

شهاب حسینی در جشنوراه شصت و نهم فیلم کن، برنده جایزه بهترین بازیگر شد. او بازیگر محبوب سینمای ایران است و چه بسا، این محبوبیت از جوایز جشنواره های بین المللی ارزشمندتر است.

تصویربرداری سریال شوق پرواز از خردادماه سال ۸۸ به کارگردانی یدالله صمدی شروع شد. شهاب حسینی چند ماه بعد از آغاز تصویربرداری به گروه سازنده سریال پیوست و اولین صحنه‌ای که او مقابل دوربین رفت، صحنه حضور او در مدرسه پس از بازگشت از آمریکا بود. حسینی پیش از حضور در مقابل دوربین و آغاز بازی در این سکانس، چند کلمه‌ای با «یدالله صمدی» کارگردان سریال گفت و گو کرد و سپس با خودش خلوت کرد، دو رکعت نماز خواند و پس از آن بازی خود را آغاز کرد.

منبع: تسنیم

نوشته بازخوانی صحبت‌های مرحوم حکمت و شهاب حسینی در مورد سریال شهید بابایی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.