امیر قادری مجری و کارشناس برنامه در ابتدای این نشست ضمن خوشامدگویی به حضار گفت: سال گذشته طی نشست‌هایی درباره سینمای دهه شصت و هفتاد با حضور سینماگران، مدیران و صاحب نظران آن سال‌ها صحبت شد. اکنون قرار است شنبه‌های اول هر ماه درباره موضوعات روز سینما این برنامه تداوم یابد. تصمیم گرفتیم از کارشناسان مختلف سینمای ایران کمک بگیریم و چنین جلساتی را به عنوان رهنمودهایی به دولت ارائه کنیم و امیدواریم در ماه‌های آینده نماینده‌ای از دولت هم داشته باشیم. آقای موتمن هم قرار بود بین ما باشند و به دلیل ماندن در مسیر نتوانستند در این جلسه باشند.

مسعود اطیابی در ابتدای صحبت‌های خود درباره چالش‌های دولت جدید گفت: سینمای ایران همیشه دچار چالش است و بخش عمده سینما نباید تکلیف خود را با دولت ها مشخص کند و این مساله دور از بلوغ سیاسی است. سینما باید بدون توجه به هر تغییری راه خود را پیش ببرد و نیازمند مدیریت شدن نباشد. باید در زمینه مدیریت سینما تعادلی پیدا شود و نباید به طور کلی نقش دولت ها را حذف کرد.

وی افزود: توجه به مسائل شبه رسانه‌ها و هجمه‌های گفتگومحور، دولت را تحت فشار قرار می‌دهد و به محض تحت فشار قرار گرفتن بازی می‌خورند. مثلا الان سینمای کمدی موفقیتی دارد ولی هجمه بزرگی توسط روزنامه جوان ایجاد می‌شود و پروانه ساخت از آن هجمه تاثیر می‌گیرد. خود من در هفت ماه گذشته ۷ یا ۸ فیلمنامه ارائه دادم و رد شده است. سینما باید در همه گونه‌ها تقویت شود. پیش‌بینی من نسبت به آینده سینما این است که ما در آینده چیزی به نام بازیگرمحوری، کارگردان محوری نخواهیم داشت و کمپانی‌ها محور خواهند بود.

اطیابی: سینمای اجتماعی ناامنی به مردم داده است

امیر قادری در ادامه گفت: حتی در دوران کلاسیک سینمای آمریکا هر کمپانی ویژگی‌های اخلاقی خود را داشت و درباره آن‌ها فیلم می‌ساخت. من فکر می‌کنم خود نهادهایی مانند سازمان اوج، سازمان سینمایی سوره و… تبدیل به کمپانی می‌شوند.

اطیابی بیان کرد: این‌ ارگان‌ها می توانند تبدیل به کمپانی‌هایی شوند که مورد وثوق مردم شده و نیازی به مجوز از دولت نداشته باشند. هرچه سینما را وادار به رقابت کنیم، در ده سال آینده با محصولاتی مواجه می‌شویم که متفاوت خواهند بود. اگر به جایی برسیم که دولت با نهادهای خصوصی رقابت کند، این اتفاق باعث پیشرفت ما می‌شود. از طرفی به نظر من سینمای اجتماعی ناامنی به مردم داده است و مردم به آن اعتماد ندارند.

در ادامه علی ملاقلی‌پور گفت: ایده کمپانی شدن ما را به این سمت می‌برد که هر کدام از این کمپانی‌ها باید سینما داشته باشند. چگونه است که یک فیلمی در اکران ۱۸۰ سالن و دیگری ۸۰ سالن دارد؟ به این دلیل که از قبل مشخص شده است که کدام فیلم باید بیشتر بفروشد. سازمان اوج و حوزه هنری و بخش‌های خصوصی شاید رشد داشته باشند اما ما باید ببینیم که سینما چه است و ما چه انتظارهایی از آن داریم. ذات سینما صنعت، هنر و رسانه است و امروزه عنصر هنر از بین رفته است. آینده سینما جدای از هنر است. تمام این عناصر کنار هم سینما می شوند. من امروزه از سینما انتظار دارم که تمام المان ها را در خودش داشته باشد و مردم را یک پله رشد دهد، ولی سینمای ما امروز مردم را ده پله عقب می اندازد.

وی افزود: آگاهانه می‌خواهند که سینمای اجتماعی نباشد. امروزه دیگر چه کسی سرمایه گذار یک فیلم اجتماعی می‌شود؟ سینمای اجتماعی هیچ صاحبی ندارد و هیچ کجا پای سرمایه گذاری آن نمی ایستند. خیلی ها می خواهند ملودرام اجتماعی کار کنند ولی نمی گذارند، زیرا این سینما اندیشه دارد و باعث رشد مردم می شود.

این فیلمساز عنوان کرد: یکی از مسائل اصلی ما این است که در سینما یک ژانر حکومتی داریم و این نوع فیلم‌‌ها نگاه روزنامه‌ای دارند. کسی هم اکنون پاسخگو نیست که این فیلم‌ها چه تاثیری داشته‌اند. هالیوود هر پنج سال یک فیلم درجه یک رو می کند ولی در کشور ما  باید در جشنواره فجر شش فیلم این چنینی ببینیم چون بیلان‌ کاری مدیران است.

وی تاکید کرد: آقای ایل بیگی در تمام دولت‌ها هستند. این افراد مگر تغییری کردند؟ این ها چه اندیشه و شهامتی داشتند و چه کسانی را به سینما آوردند؟

ملاقلی‌پور در ادامه گفت: با پدرم در جلسه فیلم «مجنون» بودم که آقای بهشتی به پدرم گفت چه می‌کنی؟ پدر گفتند چند فیلمنامه اجتماعی دارم و نشد که آن‌ها را بسازم. بهشتی گفت ما به تو وام می‌دهیم برو فیلمت را بساز، اگر نفروخت ما سهیم می‌شویم. در آن زمان سینمای اجتماعی احیا شد و در این بین فیلم‌های ارزشمندی ساخته شد.

وی افزود: در دوره آقای روحانی به دیدار تابش رفتم. او گفت که سه فیلمساز زن داریم که فیلم جنگی می‌سازند؛ تو هم برو فیلم جنگی بساز. من معتقدم سینمای ما باید نسبتی با جامعه داشته باشد. آن موقع که رسول ملاقلی‌پور فیلم جنگی می‌ساخت، جنگ جزئی از اجتماع ما بود و آن فیلم‌ها درحقیقت اجتماعی بودند. تمام آن‌ها مساله ما بود. ما ژانر جنگی نداریم و این یک کلاهبرداری است.

قادری در ادامه گفت: تمام فیلم‌ها هم بد نیستند. فیلم‌های جنگی این دوره ازجمله «موقعیت مهدی»، «مجنون» و «غریب» را نسبت به دیگر آثار بیشتر دوست داشتم.

ملاقلی‌پور افزود: بله. مثلا هادی حجازی‌فر چون باوری دارد وقتی درباره شهید باکری فیلم می‌سازد، فیلمش تاثیر می‌گذارد.

قادری گفت: بله استثنا را هم باید بگوییم.

ملاقلی‌پور بیان کرد: مصیبت ما رسانه‌های اصولگرا هستند که می گویند دولبه فیلم جنگی ساختی و بعد رفتی. اصلا مگر راه دیگری هم وجود دارد؟ این سیستم افراد را دورو بار می‌آورد.

ملاقلی‌پور گفت: هر سال در جشنواره فیلم فجر حتما چند جایزه به فیلم‌هایی که تیر و تفنگ دارند، داده می‌شود. مساله من سینمایی است که اندیشه در آن باشد.

در آینده با سینما به شکل امروزی خداحافظی می‌کنیم و هوش مصنوعی سینما را تغییر می‌دهد

در بخش دیگری از این نشست امیررضا مافی گفت: مباحث مهم و متنوعی مطرح شد و توضیح هرکدام دقایق طولانی نیاز دارد. می‌خواستم درباره راهکار آینده بگویم ولی شاید اولویت این باشد که صحبت‌های دوستان را تکمیل کنم. در بحث کمپانی فهم من این است که در آینده با سینما به شکل امروزی خداحافظی می‌کنیم و هوش مصنوعی سینما را تغییر می‌دهد و این مساله قطعی است. وقتی هوش مصنوعی خلاق بشود، همه هنرها را تحت تاثیر قرار می‌دهد و هر مدیر فرهنگی باید از نظر صنفی و ماهوی به آینده سینما بپردازد. خارج از ایران خیلی مفصل درباره این مساله صحبت می‌شود ولی در ایران دعواهای همیشگی در جریان است.

وی افزود: من سال‌ها مدیری بوده‌ام که در حوزه هنری فعالت می‌کردم. می‌توانم شهادت بدهم که هیچ نهاد خارجی در این سال‌ها با من تماس نگرفته که درباره فلان موضوع فیلم بسازید. در حوزه نقد ولی تماس‌های متعددی داشتم که این حرف‌ها را بزن و نزن. من مواجهه‌های سلیقه‌ای زیادی با آثار دیدم مثلا در انیمیشن «مسافری از گانورا» من را نقد و ضد انقلاب خطاب کردند.

قادری گفت: به هرحال حوزه هنری و سازمان اوج نسبت به گذشته سعی می‌کنند فضا را به سمت پاسخگویی و کمپانی شدن پیش ببرند.

مافی عنوان کرد: بدون شک ما باید برای رسیدن به این مهم شفاف شویم. هر کسی با من کار کرده است قرارداد کارش را گفته‌ام. آن چیزی که ما از آن آسیب می بینیم این است که همه کارهایمان در هاله‌ای از ابهام باشد. ما حتی انتخاب رییس سازمان سینمایی را هم به صورت شفاف نگفتیم. چرا آقای زین‌العابدین از فارابی رفت و سرپرست تعیین شد؟ وقتی شفاف صحبت نمی‌کنیم و گمان می‌کنیم هر شفافیتی موجب سواستفاده می شود، فکر می‌کنیم که همیشه دست‌های بیرونی هستند که اثر می‌گذارند و دچار توهم توطئه می‌شویم.

وی افزود: درباره حجاب در سینما بارها گفته ام که باید به حجاب کامل قائل باشیم یا حجاب عرفی؟ در انیمیشن «مسافری از گانورا» من برای حجاب کاراکتر پزشک با چالش‌های عجیبی مواجه بودم. اینکه ما مسائل جامعه مسلمانان را به آن کاراکتر نسبت بدهیم، درست نیست.

مافی گفت: ما سعی کردیم کلا فکر نکنیم و هر کس فکر می‌کند با آن مساله پیدا می‌کنیم. خیلی از مشکلات امروز محصول فکر نکردن است. ما بعضی چیزهای بدیهی را در حوزه فرهنگ انکار می‌کنیم و دچار فقدان عقلانیت در عرصه فرهنگ و هنر هستیم.

مافی گفت: ما در سینمای ایران از فقدان عقلانیت رنج می‌بریم. از نداشتن یک افق و راهبرد مشخص هم رنج می‌بریم. آن‌قدر از راهبرد استفاده بد کردیم که این واژه هم مبتذل شده است. از نظر اقتصادی در سینما شفافیت نداریم. ما به عنوان نهاد حاکمیتی اجازه این را نداریم با حوزه خصوصی وارد رقابت شویم. اگر من نتوانم فیلم نافع بسازم و خانواده‌ها را با خودم همراه کنم، حتما باید پاسخگو باشم.

قادری گفت: فیلم نافع چیست؟

مافی: فیلم نافع چیزی است که مخاطب آن را ببیند و با فیلم همراه شود و نفع ببرد.

اطیابی در ادامه این برنامه گفت: ما ناچار هستیم در سینما به سمت کمپانی شدن برویم، چون مرجعیت مردم برای رفتن به سینما در آینده تغییر خواهد کرد. سینمای آینده منوط به اقتصاد است. مالیات ارزش افزوده از سینمای من به اندازه بودجه کل سینماست. در ۱۰ سال آینده باید سینمای خودت را طوری بسازی که بقیه را مجبور کنی تا در مسیر تو حرکت کنند. وجود من هم برای دولت منفعت دارد زیرا اگر چهار فیلم پرفروش اکران نشود، سازمان سینمایی تعطیل می‌شود. من تاثیر سینما بر مردم را بررسی کردم. برخی سرگرمی و خنده نیاز دارند و من این را انتخاب کردم. وقتی قرار است صبر کنید تا کشف شوید و کسی شما را بسازد، سخت اشتباه کرده‌اید.

وی تاکید کرد: سینمای اجتماعی خودش، خودش را از رقابت خارج کرده است. فیلم‌هایی که نتوانند مخاطب را جذب کنند از رده خارج می‌شوند.

ملاقلی‌پور گفت: در حوزه مدیریت می‌گویند که این آدم و فیلمش باید بسوزند. آقای محمد حمزه‌ای فیلم «کاپیتان» را با حمایت فارابی تولید کرد. فارابی دستور داد که فیلمش بسوزد و درواقع فیلم ایشان را صاحب خود فیلم سوزاند. فیلم «قندون جهیزیه» در فروش خوب بود و من چند سال است که قسمت دوم آن را نوشته‌ام اما نمی‌گذارند آن را بسازم. احسان بیگلری فیلم «برادرم خسرو» را ساخت و فیلم موفقی هم بود اما دیگر نگذاشتند او فیلم بسازد. سینمای اندیشه‌ورز به این معنا نیست که نباید گیشه داشته باشد.

اطیابی گفت: فارابی نهاد حمایتی است نه کمپانی. من برای تک تک سانس‌های فیلمم جنگیدم.

ملاقلی‌پور عنوان کرد: کمپانی دنبال سینمای دغدغه‌مند نمی‌رود. از کمپانی فیلم «اجاره نشین‌ها» بیرون نمی‌آید.

قادری بیان کرد: آقای اطیابی شرایط عقلانی را پیشنهاد می‌کند و من هم در حوزه خودم برای آن تلاش می‌کنم. علی می‌گوید آن شرایط ذهنی شماست. گمگشته ما این است که هنوز به موقعیتی که ترسیم می‌کنند، نرسیده‌ایم.

محمد حمزه‌ای، کارگردان فیلم «کاپیتان» که در جمع حضور داشت، بیان کرد: آقای مافی به نکته مهمی اشاره کردند و ما در آینده، سینمای این چنینی به شکل فیزیکی نخواهیم داشت. هرچند ما چندسال عقب تر از دنیا هستیم، ولی در آینده چیزی از سینما نخواهیم داشت. من از سینمای کوتاه آمدم و فیلم کوتاه محصول آدم‌هایی است که هیچ قاعده‌ای را نمی پذیرند.

هوش مصنوعی تغییراتی در ساختار ایجاد می‌کند ولی سینما از بین نمی‌رود

اطیابی گفت: من همین الان هم در برخی از کارهایم از هوش مصنوعی بهره گرفتم. صحبت من این است که کمپانی می تواند سوار بر هوش مصنوعی شود. بیست سال پیش در رستوران‌ها نیز غذای سنتی از بین رفت، ولی برگشت مردم به غذاهای سنتی شکل گرفته است. شما باید آماده هوش مصنوعی باشید. هوش مصنوعی تغییراتی در ساختار ایجاد می‌کند ولی سینما از بین نمی‌رود.

قادری گفت: من فکر می‌کنم هیچ پدیده اصیلی از بین نمی‌رود. به طور مثال هیچ کتاب الکترونیک و صوتی، جای کتاب کاغذی را نمی‌گیرد.

مافی بیان کرد: پس از شیوع کرونا، جریان فیلم کمدی و کودک و نوجوان شکل گرفت. فیلمی که دیدن آن روی پرده سینما ارزشمند است، می تواند گونه سوم باشد. فیلم‌هایی در سینما می‌مانند که دیدنی باشند. سینمای اجتماعی باید در قواره پرده سینما اثر تولید کند.

وی افزود: ما نگاه خوشبینانه‌ای به هوش مصنوعی داریم مثلا بعد از دوره توسعه شبکه‌های اجتماعی فاعلیت انسان دچار اشکال شد. در عصر هوش مصنوعی درواقع ما به یک ماشین نامتناهی آموزش می‌دهیم. بدین صورت که یک روز از خواب بیدار می‌شوید و به هوش مصنوعی می‌گویید و او تمام نیازهای شما را پاسخ می‌دهد. دو مساله در انسان باید رشد کند؛ شهود و تخیل. سینما بعد از تحقق هوش مصنوعی برای قشر فاخر جامعه فیلم‌ نمی‌سازد.

ملاقلی‌پور بیان کرد: مدیران ما نباید دنبال بیلان کاری باشند. در دوره سیف‌الله داد که می‌گویند دوره موفق بوده به این دلیل بوده است که او از جنس سینما بود. من به آقای خزاعی هم این مشکلات را گفتم بعد از اتفاقات سال ۱۴۰۱ تنها راهی که بتوان بدنه سینما را جمع کرد، ملودرام اجتماعی است و گفتند کسی این چیزها را نمی‌خواهد. این را هم بگویم آینده کاری بازیگرهای ما نباید ممنوع‌الکاری باشد. وقتی اندیشه نباشد، سینما نخواهیم داشت. سینما باید با اندیشه پیش برود. ما مسائل را حل نکردیم و فرار کردیم. پانته‌آ بهرام اکنون نیست. این آدم هنرمند است و ما باید با او دیالوگ برقرار کنیم. هنگامه قاضیانی و این همه ممنوع‌الکاری یعنی چه؟ به نظر من آینده سینما از طریق دولت مبهم است.

اطیابی درباره آینده سینما گفت: راه آینده سینما مقاومت است و من به شخصه آن‌قدر پافشاری می‌کنم تا پیشنهادمان را بپذیرند. با دولت نباید کاری داشت.

امیررضا مافی در پایان بیان کرد: به نظر من رائد فریدزاده باید به خودش بیاید. در شرایط پیچیده ای هستیم. ما سینمای اندیشه‌ورز نداریم. سینمای ما نمی‌داند چه می‌خواهد بکند. ما هنوز نمی‌توانیم تعریفی از زیبایی و لذت ارائه کنیم. ما اکنون باید راهکار فلسفی برای آینده سینما و برای اقتصاد سینما داشته باشیم.

سلسله نشست‌های «سینما رو به آینده» با هدف واکاوی راهکارها و مشکلات پیش روی سینمای ایران به همت سازمان سینمایی سوره با میزبانی امیر قادری و با حضور صاحب‌نظران سینمایی و فیلمسازان از طیف های مختلف به صورت ماهانه در پردیس سینمایی آزادی برگزار می‌شود.

نوشته جدیدترین نشست «سینما رو به آینده» برگزار شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در این نشست‌ چهره‌هایی از صاحب‌نظران و منتقدان سینمایی از جمله فرزاد مؤتمن، مسعود اطیابی، امیررضا مافی و علی ملاقلی‌پور به میزبانی امیر قادری، حضور خواهند داشت.

بدین ترتیب این نشست تخصصی، شنبه ۱۰ آذرماه رأس ساعت ۱۷:۳۰ تا ۱۹ در سالن «شهر خاطره» پردیس سینمایی آزادی برگزار می‌شود.

سلسله نشست‌های «سینما رو به آینده» قرار است بصورت ماهانه توسط سازمان سینمایی سوره و به میزبانی امیر قادری با حضور چهره‌های مختلف سینمایی تداوم یابد.

نوشته نشست تازه «سینما رو به آینده» برگزار می‌شود اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

جواد طوسی منتقد پیشکسوت سینما در ابتدای صحبت‌های خود گفت: زادروز رسول ملاقلی‌پور بهانه‌ای است برای پرداختن به بعضی مسائل جدی که زمینه انطباق با شرایط موجود جامعه را دارد. رسول ملاقلی‌پور یکی از معتبرترین و شاخص‌ترین فیلمسازان سینمای این دوران است که بخشی از پیکره او در سینمای جنگ هویت‌مندی والای خود را پیدا کرده است و مهم‌ترین ژانر سینمای این دوران، سینمای جنگ است.

وی ادامه داد: ملاقلی‌پور در سینمای خود مراحل مختلفی را طی کرد و خام دستی‌های اولیه او به آثاری همچون «پرواز در شب»، «سفر به چزابه»، «نجات بافتگان» و «مزرعه پدری» تبدیل شد که هر از این آثار  دارای شناسنامه‌‌ای از یک فیلمساز است. او نگاه کنجکاو خود را از طریق یک دوربین سوپر هشت به وقایع ملتهب و در عین حال هولناک معطوف کرد و این موضوع هیچ‌گاه از یاد و خاطره او دور نشد و فیلم‌هایی را خلق کرد که دارای استانداردهایی فراتر از زمانه خود بود.

این منتقد بیان داشت: فیلم «مزرعه پدری» دارای کمبود قصه است اما از نظر قابلیت‌های نمایشی و ساختاری اثری ویژه محسوب می‌شود. ای کاش امروز ملاقلی‌پور در میان ما بود و می‌توانست چراغ سینمای جنگ را از منظر خود روشن نگه دارد. او فردی بود که با خود و مخاطب صادقانه برخورد می‌کرد و رفتارهایی به موقع داشت.

وی خاطر نشان کرد: این فیلمساز در لوکیشنی مانند جشنواره فیلم فجر اعتراض خود را عنوان کرد و با هیچکس تعارف نداشت. او هر کجا متوجه می‌شد عدالت در حالتی مخدوش شونده قرار می‌گیرد، اعتراض خود را عنوان می‌کرد. ملاقلی‌پور جدا از خصوصیات فرهنگی و شخصی خود، دارای ویژگی‌هایی خاص بود. در جامعه ما در حیطه مسائل جامعه شناختی به غلط از آنارشیسم تعریف بدی ارائه می‌شود. این اصطلاح برای جامعه‌ای که به دلایل مختلف به اهداف خود جامعه عمل نپوشانده است، ویژگی منفی به حساب نمی‌آید. ملاقلی‌پور فردی بود که از دل جامعه بیرون آمد و به موقع در سینمای جنگ نگاه دلسوزانه و حماسی و تاریخی خود را نسبت به شرایط معاصر جامعه به نمایش گذاشت. در دوران پس از جنگ نیز در چرخه سینمای اجتماعی خط عدالت خواهی را از زاویه دید خود بنا کرد و با فیلم‌هایی مانند «قارچ سمی»، «نسل سوخته» و فیلم‌های اولیه خود، نوعی نگاه آنارشیستی را بروز می‌دهد.

طوسی بیان داشت: ملاقلی‌پور کاملا یک فیلمساز حسی و غریزی بود و در این چارچوب موفق می‌شود که آنارشیسم را به درستی مطرح کرده و می‌خواهد کم کاری‌های دولتمردان را خود جبران کند. ملاقلی‌پور قصد داشت یک فیلمنامه دارای تم رئالیسم جادویی را مقابل دوربین ببرد و نگاه سورئالیستی او تکامل بسیار زیادی پیدا کرده بود اما متاسفانه فرصت ساخت آن اثر فراهم نشد.

این منتقد افزود: در فیلم «هیوا» زنانگی دارای تجلی عاشقانه و سمپاتیک است. در این فیلم شخصت زنی را شاهد هستیم که در یک ساحت قهرمانانه قرار می‌گیرد و فیلمساز برای هر بخش از خلوت او فضایی را در نظر می‌گیرد و همه این اتفاق‌ها با بیان سینمایی انجام می‌گیرد. ملاقلی‌پور از جمله افرادی بود که همواره سنگ خصایص اخلاقی را به سینه می‌زد و تلاش داشت تا تضادهای طبقاتی را مرتفع نماید. او موارد اینچنینی را با تمام وجود حس کرده بود و به همین دلیل پیوندی ناگسستنی با آن‌ها داشت.

وی در پایان گفت: «سفر به چزابه» از جمله سه فیلم برتر سینمای دفاع مقدس به شمار می‌رود و عجیب است که ملاقلی‌پور اصلا در چزابه حضور نداشته است اما به گونه‌ای گیرا دنیای آخر زمانی را به تصویر می‌کشد.

ملاقلی‌پور از دل جامعه آمده بود

فرهاد قائمیان بازیگر فیلم «هیوا» نیز گفت: جای رسول ملاقلی‌پور برای همیشه در میان ما خالی است. من همیشه می‌گویم که او رفت و سینمای ایران را تنها گذاشت، او دارای ایده‌هایی بسیار درخشان بود. ملاقلی‌پور هم فیلمساز و هم نویسنده و شاعر بود و تمام ایده‌هایی را که در فیلم‌هایی او شاهد هستیم از بطن جامعه وام می‌گرفت، چراکه او از دل جامعه آمده و از سال ۵۷ به بعد  توانست به عنوان یک فیلمساز شاخص در گونه‌های دفاع مقدس و اجتماعی عرض اندام کند.

وی ابراز داشت: ملاقلی‌پور با وجود همه آثار خوبی که مقابل دوربین برد متاسفانه آنچنان که باید قدر ندید و این موضوع همیشه برای من که شاگرد او بودم و با ایشان رفاقت داشتم تلخ به نظر می‌رسد. در یک دوره به دلیل ساخت فیلم «سفر به چزابه» هجمه های شدیدی بر او وارد شد اما در کم‌تر از دو سال به یکی از ۱۰ فیلم برتر سینمای ایران تبدیل شد و هنوز هم دارای جایگاه ویژه‌ای است.

وی بیان داشت: همیشه گفته می‌شود که او فردی عصبانی بود و وجوه آنارشی موجود در آثار او را از این دریچه تحلیل می‌کردند. اما ملاقلی‌پور دارای قلبی بسیار رئوف و مهربان بود. مرام ویژه‌ او در آثارش جاری است و من همواره غبطه می‌خورم که چرا ما نتوانستیم مانند او باشیم.

وی یادآور شد: سال‌ها پیش و زمانی که «هیوا» در حال ساخت بود، من در اردبیل برنامه مرور بر آثار فیلمسازان مختلف را سامان دهی می‌کردم. در همان زمان برنامه مرور بر آثار ملاقلی‌پور را ترتیب دادیم و از او دعوت کردیم. جمعیت زیادی برای تماشای این اثر جمع شدند و برنامه شکل و شمایلی جشنواره‌های پیدا کرد. پس از برنامه، او را به خانه‌ای که در آن متولد شده بود بردم و از همانجا رفاقت میان ما شکل گرفت و از او رفتار انسانی و حرفه‌ای و همینطور شرافت و مرام را آموختم.

قائمیان با بیان اینکه عباس در فیلم «هیوا» به عنوان یک شخصیت امیدوار کننده وارد می‌شود، افزود: او در صحنه های مختلف فضای کار را عوض می کنند و جایی که آذری می‌خواند نیز نوعی امید و انتظار را بازتاب می‌دهد. ای کاش شرایط به گونه‌ای رقم بخورد که مجددا در سینمای ایران به سمت تولید چنین فیلم‌هایی حرکت کرده و باید بتوانیم تا توجه نسل جدید را مجددا نسبت به این فیلم‌ها جلب کنیم.

وی با بیان اینکه ملاقلی‌پور از بطن جامعه بیرون آمده بود، بیان داشت: تمامی شخصیت‌های فیلم های او ما به ازای بیرونی دارند و زیست اجتماعی که او داشت همه آنها را در فیلم‌هایش آورد و توانست عشق به میهن، عشق به همنوع، عشق به مرام و معرفت را جاری کند و به همین دلیل فیلم‌های او هیچ وقت کهنه نمی‌شود. ملاقلی‌پور در فیلم‌هایش درباره انسانیت از ازل تا ابد صحبت کرده است. من معتقدم رسول ملاقلی‌پور یک شاعر فیلمساز بود.

مسیر فیلمسازی برای ملاقلی‌پور ساده نبود

امیر عابدی، عکاس سینما که در چند فیلم با ملاقلی‌پور همکاری داشت نیز گفت: معترض و عدالت‌خواه بودن از جمله خصلت‌های رسول ملاقلی‌پور به شمار می‌رفت و این موارد به صورتی غیر شعاری در فیلم‌های او موج می‌زد. او به غیر از فعالیت‌ در گونه جنگ، آثار دیگری را نیز کارگردانی کرده است که بسیار کم‌تر مطرح شده است.

وی بیان داست: او هیچ گاه کم نیاورد و همواره صحبتی که قصد بیان آن را داشت، به بهترین شکل ادا می‌کرد. او برای بار معنایی تصویر اهمیت بسیار زیادی قائل بود. فضاسازی طراح صحنه برای او بسیار مهم بود و تاجایی که اطلاع دارم او فعالیت خود را از عکاسی آغاز کرده بود و دارای نگاهی تربیت شده بود.

عابدی با بیان اینکه ویژگی دیگر ملاقلی‌پور صداقت و صراحت لهجه بود، ادامه داد: او ترس را نمی‌شناخت و همواره حرف خود را ادا می‌کرد و این ویژگی به فرزند او یعنی علی ملاقلی‌پور نیز به ارث رسیده است. او از اعتقاد خود کوتاه نمی‌آمد و همواره حرف قلبی خود را مطرح می‌زد. مسیر فیلمسازی برای ملاقلی‌پور به هیچ عنوان ساده نبود. من تنها دو فیلم با ملاقلی‌پور کار کردم اما حسرت حضور در سایر آثار او برای همیشه همراه من است.

سینما عشق پدرم بود

علی ملاقلی‌پور، فرزند او نیز گفت: من این افتخار را داشتم تا به عنوان کارآموز در فیلم «قارچ سمی» به عنوان دستیار سوم کارگردان حضور داشته باشم. اما بعدها ترجیح دادم تا به عنوان دستیار کارگردان و برنامه ریز با فیلم‌سازان دیگری همکاری کنم. همین فاصله باعث شد تا نسبت به سینمای پدر با دیدی تحلیلی رو‌به‌رو شوم. به عقیده من ملاقلی‌پور در کارنامه خود فیلم جنگی ندارد و آثار او همگی به عنوان بخشی از سینمای اجتماعی به شمار می‌روند. جنگ در آن زمان مسئله‌ای اجتماعی بود و به دل جامعه وارد شد. پدر من کار خود را با عکاسی آغاز کرد و بسیاری از عکس‌های ثبت شده از سقوط خرمشهر محصول کار رسول ملاقلی‌پور است. او برای شخصیت‌های فیلم خود دارای ما به ازای حقیقی بود.

کارگردان «قندون جهیزیه» افزود: متاسفانه در فیلم‌های دفاع مقدسی که امروز ساخته می‌شوند، همه شخصیت‌ها بدون لهجه حضور پیدا می‌کنند و همین مسئله به کم‌رنگ‌تر شدن بعد اجتماعی آثار تبدیل می‌شود. برای ملاقلی‌پور سینما دارای موضوعیت بود و بسیاری از مواقع برای چندین بار به تماشای برخی از آثار می‌پرداخت. می‌توان گفت که او به جنون سینما مبتلا بود و به نوعی سینما عشق او بود و این موضوع در کم‌تر سینماگری به چشم می‌خورد.

وی درباره فیلم «هیوا» نیز گفت: داستان «هیوا» برگرفته از عشقی بود که پدر در کلام همسر شهید حمید باکری دید، چراکه او در آن زمان مشغول ساخت مستندی درباره این شهید بود. در واقع عشقی که پدر در آن زن دید، موتور محرکه «هیوا» به شمار می‌رفت.

فیلم سینمایی «هیوا» توسط فیلمخانه ملی ایران برای نمایش در اختیار موزه سینما قرار داده شده بود.

نوشته رسول ملاقلی‌پور یک شاعر فیلمساز بود اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

‌بابک مینایی «خانه میرزا اسماعیل اربابی»، هاشم مسعودی «خانه علی مددی،حسینیه مددی» در مشهد، علی ملاقلی‌پور خانه «سیدمحمد حوله‌ای»، کریم فائقیان خانه «آیت الله علم بلادی» در بوشهر، امین لطفی «مسجد و هیئت آقاجانی بیک» را کارگردانی کرده و عباس موزون هم مستند خانه «میرزا ابوالقاسم عطار» را ساخته است.

این مجموعه جستجویی برای یافتن روح معنوی حاکم بر مکان هایی است که در آن روضه خوانی اهل بیت با قدمت و سابقه طولانی برگزار می‌شود. تاکید مستند بر وجوه عاشقانه و معنوی اماکن است، نه صرفا درگیر ظواهر و تاریخچه بناها. در این منازل معمولا پیرغلامانی نورانی و با صفا مشغول خدمت در این روضه ها هستند، که بعضا حتی جزو اولیاخدا هستند و گفتگو با این شخصیت ها همراه با ذکر خاطرات و استفاده از تصاویر آرشیوی است.

به همین منظور برنامه «آن» شبکه دو سیما در گفت‌وگو با عباس موزون بازیگر و علی ملاقلی‌پور کارگردان مستند خانه «سیدمحمد حوله‌ای» به بررسی اهمیت فیلم مستند پرداخت که از نظر خوانندگان محترم می‌گذرد:

عباس موزون ‌با بیان اینکه ماندگاری اثری به عشق سیال در آن و وجود انسان‌ها بازمی‌گردد، گفت: انسان‌ها در روضه‌های قدیمی بیشتر مشارکت داشتند و هر چیزی که انسانی‌تر باشد، هم‌سنخ‌تر است و دیگران ارتباط نزدیک‌تری با آن برقرار می‌کنند.

وی با تأکید به اینکه ما باید در تولید اثر هنری و فرهنگی دنبال اجزای عاشقانه و یافتن آن‌ها باشیم، افزود: این اجزا جز در وجود انسان‌ها یافت نمی‌شود، به‌همین دلیل همذات‌پنداری در روضه‌های قدیمی حاصل می‌شود.

علی ملاقلی‌پور در پاسخ به پرسشی مبنی بر دلایل علت اثرگذاری فیلم «خانه‌های نورانی» و جذابیت سوژه سید محمد حوله‌ای، اظهار داشت: بخشی از اثرگذاری فیلم‌های مستند به انتخاب سوژه‌ها باز می‌گردد و بخشی دیگر نیز ناشی از اقبال و رزق فیلم‌ساز بوده که نصیبش شده‌است.

وی با بیان اینکه مستندسازی کسب معرفت است و ما در فیلم مستند دست دل به آسمان برمی‌داریم که خدایا! پلان‌های خوب را نصیب ما کن، افزود: همه ماوقع در فیلم‌های با ژانر داستانی بر اساس یک چیدمان ازپیش‌تعیین‌شده‌ است، اما ثبت تصاویر در فیلم‌های مستند گاهی به‌صورت ناگهانی رخ می‌دهد و به‌همین دلیل من فیلم مستند را یک رزق می‌دانم.

کارگردان فیلم «خانه‌های نورانی» در پاسخ به دلیل انتخاب سوژه روضه‌های خانگی عنوان کرد: مادربزرگم-مستوره تمجیدی- مادر شهید بود که هر وقت دوران کودکی به خانه او در «قلعه مرغی» می‌رفتم احوال خوب و آرامشی را تجربه می‌کردم که نمی‌دانستم علتش از کجاست؟ بعدها وقتی بزرگتر شدم ریشه آن حال خوب را در برپایی روضه‌های هفتگی در خانه‌اش و گریه بر امام حسین(ع) یافتم. هنگام روایت فیلم سید محمد حوله‌ای نیز با احوال خوبی روبه‌رو شدم که پیشتر آن را نیز در خانه مادربزرگم تجربه کرده بودم.

وی با بیان اینکه معرفی سوژه فیلم سید محمد حوله‌ای از سوی آقایان نوروزی و شیرازی انجام شد، بیان کرد: آنان روی این کار یک تحقیق اولیه را انجام داده بودند و سپس خودم تحقیق‌های بعدی را انجام دادم.

ملاقلی‌پور با نقبی به خانه سید محمد حوله‌ای و علت حال خوب این خانه گفت: این خانه چیز عجیب و غریبی ندارد و فقط چند اتاق دارد. حال خوب آن‌جا به نفس گریه‌کنندگان بر امام حسین(ع) باز می‌گردد.

کارگردان فیلم «خانه‌های نورانی» با بیان اینکه اباعبدالله به‌معنای پدر بندگان خداست و من تازه به‌معنای این عبارت پی برده‌ام، تصریح کرد: هر کسی به امام حسین(ع) متصل شود، بی‌پدر نمی‌شود.

ملاقلی‌پور با بیان اینکه اشک‌ریختن‌‌ها بر مصیبت امام حسین (ع) و عشق جاری در مجلس عزاداری چونان رزقی بر فضای خانه مرحوم حوله‌ای گسترانیده شده‌است، اظهار داشت: خانه‌ای که در آن اسم آل‌الله و ذکر مصائب آنان باشد، محل ملائک است. ما حضور آنان را نمی‌توانیم مشاهده کنیم، اما احساس می‌کنیم که فضای درون آن خانه سبکبال است.

وی با تأکید بر اینکه سید محمد حوله‌ای در بازار طلافروشان تهران حوله‌فروش بوده و هم‌اکنون فوت کرده‌است، افزود: او در میان روضه‌های خانگی‌اش دست نیازمندان را در دست اهل مکنت می‌گذاشت و مسبب خیر بود.

کارگردان فیلم «خانه‌های نورانی» با بیان اینکه سید محمد حوله‌ای پیرغلام اهل‌بیت بود که همیشه اهل روضه را به خواندن ذکر دعوت می‌کرده است، عنوان کرد: این پیرغلام هنگام ورود عزاداران مبلغی را به‌عنوان برکت مال به آنان هدیه می‌داده است.

وی با اشاره به کارکردهای اجتماعی روضه‌های خانگی بیان کرد: اشک بر مصیبت اهل‌بیت اگر با توجه و حضور قلب باشد اثرگذار است. ما باید در برپایی روضه‌ها جدای از اظهار محبت به سیره عملی اهل‌بیت نیز توجه کنیم.

ملاقلی‌پور گفت: روضه‌هایی وجود دارد که در کنار ذکر مصیبت خاندان اهل‌بیت جهیزیه برای نوعروسان نیز تهیه می‌کنند و به‌همین حال شادی در این روضه‌ها نیز وجود دارد.

کارگردان فیلم «خانه‌های نورانی» در پاسخ به پرسشی مبنی بر امکان تهیه مستند از دیگر روضه‌های خانگی تصریح کرد: بیشتر مصاحبه‌شوندگان در این فیلم از اهل روضه هستند و از مرام و مسلک مرحوم حوله‌ای یاد گرفته بودند که خلوص و صمیمیت را در بین روضه‌های خانگی ترویج دهند.

ملاقلی‌پور اظهار داشت: برپایی روضه‌های خانگی نیاز به دم‌ودستگاه ندارد و همین که عشق و نفس حق برقرار باشد، همه را جذب می‌کند.

وی با بیان اینکه نفس حق اثرگذارتر از هر چیزی است و اگر کارهای ما به اثرگذاری ختم نمی‌شود به‌دلیل این است که خودمان همه‌کاره آن هستیم و قلب و روح زلال نیست، افزود: باید برای تأثیرگذاری در کاری بیشتر از آن‌که به آفاق نگاه کنیم به جهان انفس بنگریم.

کارگردان فیلم «خانه‌های نورانی» در ارتباط با ردپای عشق به اهل‌بیت در آثار مرحوم رسول ملاقلی‌پور عنوان کرد: پدرم ارادت ویژه‌ای به امام حسین (ع) و اهل‌بیت داشت و همیشه ظهر عاشورا در مسجد محل آشپزی می‌کرد.

وی با اشاره به صحنه‌ای در فیلم «پرواز در شب» و آب‌بردن فرمانده گردان برای رزمندگان بیان کرد: این صحنه خود تداعی‌کننده ماجرای سقا در کربلاست و نشان می‌دهد که عشق به اباعبدالله در فیلم‌سازی هم منبع الهام پدرم بوده‌است.

ملاقلی‌پور با بیان اینکه پدرم یکی از تصویرهای فیلم «سقای تشنه‌لب» را نیز از نحوه تدارکات رزمندگان خط مقدم در جبهه‌ها الهام گرفته است، گفت: عاشورا در فیلم‌های دیگر پدرم مانند «افق» نیز نمود بارز دارد.

کارگردان فیلم «خانه‌های نورانی» در پاسخ به چگونگی تقویت فرهنگ عاشورا در بین آثار محتوایی تصریح کرد: ماجرای عاشورا انگیزه حرکت بسیاری از اهل ایمان و آزادگان جهان بوده و روی هنرمندان متمایل به این وادی اثر گذاشته است.

ملاقلی‌پور با بیان اینکه خورشید وجود اهل‌بیت مأمن آرامش، اثر و محبت است، اظهار داشت:  گاهی علت وقوع برخی رویدادها فراتر از ادراک‌های ماست. ما نیاز به یک چراغ راه و یک پدر معنوی چونان اباعبدالله داریم که در پیچ‌وخم زندگی دست ما را بگیرد.

نوشته روایت عباس موزون و علی ملاقلی‌پور از مستند «سیدمحمد حوله‌ای» در برنامه «آن» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

این اثر که به زودی وارد مرحله تولید می‌شود، «مسافران خورشید» نام دارد. فیلمنامه این کار را نیز خود ملاقلی‌پور نوشته است.

علی ملاقلی‌پور پیش از این فیلم «قندون جهیزیه» را ساخته و در سینماها اکران کرده است. مستند «راه طی شده» روایتی صریح و بی‌پرده از افکار و اندیشه‌های مهدی بازرگان از دیگر آثار اوست که بحث و نظرهای مختلفی در زمان رونمایی برانگیخت.

محمدجواد آشتیانی نیز پیش از این در سریال‌ها و مجموعه‌های مختلف به عنوان تدوینگر فعالیت کرده است. تدوین چندین مستند و همکاری با موسسه روایت فتح و انجمن عکاسان انقلاب و دفاع مقدس نیز در کارنامه وی دیده می‌شود. آشتیانی تهیه‌کنندگی نماهنگ «دعوت» کاری از محمد زارع را نیز برعهده داشته است.

عکس‌ خبر از رضا علیقلیان است.

جزئیات این پروژه متعاقبا اطلاع‌رسانی می‌شود.

نوشته علی ملاقلی‌پور اثری محرمی می‌سازد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

همچنین ساخت موسیقی و جلوه های ویژه این سریال به ترتیب توسط فواد سمیعی و حسن نجفی در حال انجام است تا به زودی از نیمه بهمن ماه روی آنتن شبکه سه سیما برود.

هدایت هاشمی، افسانه چهره‌آزاد، ملیکا شریفی نیا، علی سلیمانی، جواد پورزند، شاپور کلهر، با معرفی زوج علیرضا جعفری و مصطفی ساسانی، با حضور محمود جعفری و امیرحسین صدیق، با هنرمندی برزو ارجمند و سحر ولدبیگی و بازیگران خردسال رادمهر رزمجوی و عماد شعبانی در «کتونی زرنگی» ایفای نقش می کنند.

در خلاصه داستان این کمدی اجتماعی‌ آمده است: «آقام همیشه میگه زِرنگ ته چاهه… ولی نمی‌دونه اگه من ته چاهمi باشم، کفترِ چاهی‌ام، بالاخره می‌پرم!»

عوامل این سریال عبارتند از؛ کارگردان: علی ملاقلی پور، تهیه کننده: محمدرضا شفاه، نویسندگان: محسن ملکی و حسین حقیقی، مدیر تصویربرداری: هادی شلالوند، تدوین: سیاوش کردجان، علی گورانی، مدیر صدابرداری: شهرام متولی باشی، طراح چهره پردازی: محسن دارسنج، طراح صحنه: محسن غلامی، طراح لباس: سمانه حسینی، طراحی و ترکیب صدا: رامین ابوالصدق، آهنگساز: فواد سمیعی، جلوه های ویژه بصری: حسن نجفی، مجری طرح: محمدجواد موحد، مدیر تولید: مهرداد مهرپویان، دستیار اول کارگردان: محمدرضا اصلی، مدیر برنامه ریزی: سعید نقدزاده، مدیر تدارکات: حسین کاشف، عکاس و تصویربردار پشت صحنه: حمید ضرابی، مدیر رسانه ای: هادی فیروزمندی، تولید شده در باشگاه فیلم سوره، محصول گروه فیلم و سریال شبکه سه.

نوشته شروع نقش‌آفرینی امیرحسین صدیق در سریال «کتونی زرنگی» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

تاکنون بیش از ۷۰ درصد از تصویربرداری «کتونی زرنگی» پیش رفته و کار تدوین و صداگذاری آن بطور همزمان در حال انجام است.

«کتونی زرنگی» با بازی هدایت هاشمی، افسانه چهره‌آزاد، ملیکا شریفی نیا، علی سلیمانی، جواد پورزند، شاپور کلهر، با معرفی زوج علیرضا جعفری و مصطفی ساسانی، با حضور محمود جعفری، با هنرمندی برزو ارجمند و سحر ولدبیگی و بازیگران خردسال رادمهر رزمجوی و عماد شعبانی برای پخش در زمستان امسال از شبکه سه سیما آماده می شود.

در خلاصه داستان این کمدی اجتماعی آمده است: “آقام همیشه میگه زِرنگ ته چاهه… ولی نمی‌دونه اگه من ته چاهم باشم، کفترِ چاهی‌ام، بالاخره می‌پرم!”

عوامل این سریال عبارتند از؛ کارگردان: علی ملاقلی پور، تهیه کننده: محمدرضا شفاه، نویسندگان: محسن ملکی و حسین حقیقی، مدیر تصویربرداری: هادی شلالوند، تدوین: سیاوش کردجان، مدیر صدابرداری: شهرام متولی باشی، طراح چهره پردازی: محسن دارسنج، طراح صحنه: محسن غلامی، طراح لباس: سمانه حسینی، طراحی و ترکیب صدا: رامین ابوالصدق، مجری طرح: محمدجواد موحد، جانشین تولید: مهرداد مهرپویان، دستیار اول کارگردان: محمدرضا اصلی، مدیر برنامه ریزی: سعید نقدزاده، مدیر تدارکات: حسین کاشف، عکاس و تصویربردار پشت صحنه: حمید ضرابی، مدیر رسانه ای: هادی فیروزمندی، تولید شده در باشگاه فیلم سوره، تهیه شده در گروه فیلم و سریال شبکه سه.

نوشته برزو ارجمند و سحر ولدبیگی به سریال «کتونی زرنگی» پیوستند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

هدایت هاشمی، افسانه چهره‌آزاد، ملیکا شریفی‌نیا، علی سلیمانی، محمود جعفری، علیرضا جعفری و مصطفی ساسانی بازیگران اصلی و رادمهر رزمجوی و عماد شعبانی بازیگران خردسال «کتونی زرنگی» را تشکیل می‌دهند. بازیگران دیگری نیز در ادامه مسیر به پروژه خواهند پیوست.

«کتونی زرنگی» یک کمدی پرانرژی اجتماعی‌ است که نگارش فیلمنامه آن را محسن ملکی و حسین حقیقی در حدود ۲۰ قسمت برعهده داشته‌اند.

در خلاصه داستان «کتونی زرنگی» آمده است: «آقام همیشه میگه زِرنگ ته چاهه… ولی نمی‌دونه اگه من ته چاهم باشم، کفترِ چاهی‌ام، بالاخره می‌پرم!»

این سریال در «باشگاه فیلم سوره» و به سفارش گروه فیلم و سریال شبکه سه سیما تولید می‌شود و طبق برنامه‌ریزی‌ها قرار است در زمستان امسال روی آنتن برود.

نوشته سریال تلویزیونی «کتونی زرنگی» کلید خورد/ کمدی تازه علی ملاقلی‌پور اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

ملاقلی‌پور در ادامه به نام برخی از این دانشگاه ها اشاره کرد و گفت: دانشگاه های چون دانشگاه تهران،صنعتی شریف، علوم پزشکی اهواز ، شیراز، امام صادق (ع)، دانشگاه علامه طباطبایی(ره)، شاهد و…اقدام به نمایش عمومی این مستند کرده اند.

علی ملاقلی‌ پور گفت : حالا با میدان آمدن شخصیت های میانه رو و فراجناحی در حمایت از فیلم راه طی شده بیشتر می توان فهمید که مخالفان فیلم «راه طی شده» نگاه یک سویه و جناحی دارند . البته انتقاد از مخالفت جداست و نقد منصفانه حتما اثربخش خواهد بود .

وی در پایان با اشاره به تازه ترین اظهار نظر از سوی حجت‌الاسلام علی‌اکبر ناطق نوری اظهارداشت : حجت‌الاسلام علی‌اکبر ناطق نوری پس از تماشای «راه طی‌شده» این مستند را ستود و با اشاره به اینکه در ساخت این مستند افراط یا تفریطی مشاهده نشده و موضع گیری جناحی نیز به چشم نمی‌خورد گفت: در این مستند ضمن پرهیز از مبالغه یا جفا نسبت به نهضت آزادی به خوبی مواضع و رویکردهای آن تبیین شده است هرچند بیان حقایق به طور طبیعی، مخالفان یا موافقانی نیز خواهد داشت.

ایشان در ادامه خاطرنشان کردند: بنده شخص مرحوم آقای بازرگان را متدین، مسلمان، صادق و متهجد می‌دانم اما علی‌رغم داشتن ارتباط با ایشان، از ابتدا بعضی تفکرات و مواضعشان را قبول نداشته و نوع نگاهشان، موجب شده بود با ایشان زاویه فکری داشته باشم.

نوشته اکران‌های دانشگاهی از مرز ۱۱۰ نمایش گذشت/ حجت‌الاسلام ناطق نوری معتقد بودند که «راه طی شده» موضع‌گیری جناحی ندارد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در ابتدای این نشست که اجرای آن را نغمه دانش آشتیانی برعهده داشت کارگردان مستند «راه طی شده» با موضوع اندیشه های مهندس بازرگان گفت: ساخت این مستند دغدغه شخصی ام بود و مهندس بازرگان با این کار تمام نمی شود و ما در حد بضاعت ۹۰ دقیقه ای فیلم به زوایایی از شخصیت او پرداختیم.

وی افزود: من در نوجوانی با به شهادت رسیدن دوست پدرم، شهید بهادرنژاد توسط منافقین مواجه شدم. دوست پدرم از کوچه رد می شد که با میله گردن او را سوراخ کرده و کشتند و این تصویر برای من عذاب آور بود. در ادامه به واسطه فیلم هایی که ‌دیدم و کتاب هایی که خواندم به تحقیقاتم درباره مجاهدین ادامه دادم و به این نتیجه رسیدم که سازمان مجاهدین از دل نضت آزادی بیرون آمده است. این برایم خیلی عجیب بود که چطور می شود از جریانی که مشی لیبرال دارد جریال رادیکال بوجود می آید.

ملاقلی پور با اشاره به اینکه سوالات زیادی در ذهنش داشته است، گفت: مهندس بازرگان خدمات زیادی ارایه داده و کتاب های زیادی نوشته است  و از خودم می پرسیدم ما در این مستند چگونه باید آنها را روایت کنیم. البته مهندس بازرگان بیش از ۳۰۰ کتاب دارد که این کتاب ها  اندیشه های ضد و نقیض هم دارند. با خواندن کتاب های زیادی متوجه شدم بازرگان آدمی بوده که فارغ از جریان روشنفکری در حوزه سیاسی آدم تاکتیکی بوده است.

وی با بیان اینکه «راه طی شده» را مهندس بازرگان نوشت و از آن رد شد، بیان کرد: سوال من این است جوانانی که با خواندن «راه طی شده» مسیری را انتخاب کردند که اشتباه بود آیا مهندس بازرگان توانست بعدا آنها را متوجه اشتباهشان کند و یا تغییر اندیشه های بازرگان در کتاب های بعدی اش به دست آن افراد رسید؟

ملاقلی پور ادامه داد: همانطور که در فیلم می بینیم این سوال به ذهن می رسد که آیا فکر انسان مولد نور است و یا برعکس نور از بالا می آید و فکر انسان نور را پیدا می کند. فکر مولد نور است و یا جوینده نور؟ مهندس بازرگان به هر دوی آنها معتقد بود.

این مستندساز در بخش دیگر صحبت هایش خاطرنشان کرد: درباره رزم آرا، مصدق، پهلوی اول و دوم،  سازمان مجاهدین، بنی صدر و… فیلم  هایی ساخته شده است اما درباره بازرگان، شریعتی، مطهری و… فیلم ساختن سخت است زیرا اگر می خواهیم درباره شخصی مثل شریعتی فیلم بسازیم باید سال ها کتاب های او را بخوانیم  تا متوجه شویم که باید کدام را تایید و کدام را نقد کنیم و اینکه چگونه ورود کنیم، کار بسیار سختی است.

ملاقلی پور همچنین گفت: ما برای این مستند ۲ سال تحقیق کردیم و با اطلاعات کامل شروع به ساخت این مستند کردیم. باید برای این نوع کارها دغدغه داشت. نسل جوان باید به این سمت برود و چالش ایجاد کند. ما باید با نسل های قبلی و نسل جوانتر با ما بجنگد و باید قرائت های نسل های قبلی را کنار بزنیم.

کارگردان فیلم سینمایی «قندون جهیزیه» ادامه داد: در مستند «راه طی شده» ما بازرگان را نقد هم کرده ایم به همین دلیل هم با ما برخورد کردند و حتی جریان اصولگرای تند هم نسبت به ما انتقاد داشت.

وی در پایان توضیحات اولیه خود گفت: جریان فکری انقلاب با امام خمینی و مطهری رشد کرد و آنها کسانی بودند که با اندیشه مردم سر و کار داشتند.

در ادامه نشست امین نوروزی تهیه کننده «راه طی شده» گفت: در فضای فرهنگی کشور تعریفی که از مهندس بازرگان تا به امروز ارائه شده اغلب او را فردی  لیبرال و طرفدار صلح می دانند و می گویند او پدر معنوی اصلاحات است پس طبیعی است وقتی تحقیقات جدی تر و عمیق تر می شود و نقاط ابهام طرح می شود با واکنش هایی مواجه می شویم.

وی درباره راه نیافتن «راه طی شده» به دوازدهمین جشنواره «سینماحقیقت» توضیح داد: جشنواره «سینماحقیقت» برای من زیاد موضوعیت ندارد و از قبل می دانستم این فیلم وارد جشنواره نخواهد شد مخصوصا اینکه قبل از رونمایی «راه طی شده»، آقای حسام الدین آشنا موضع گیری هایی در مورد فیلم داشتند. برای ما طبیعی بود که در قبال این رویکرد نو عده ای موضع بگیرند، ما را تخریب کنند و بگویند تاریخ را تحریف کرده ایم و پاسخ من این بود که منظر جدیدی باز شده است و جوانان دهه ۷۰ و ۸۰ که به مهندس بازرگان تعصب ندارند بیشتر درباره او جستجو خواهند کرد تا متوجه شوند حقیقت ماجرا چیست. این مستند در جشنواره «سینما حقیقت» حضور ندارد زیرا با قرائت های رسمی و حاکمیتی که تا به حال بوده است متفاوت و متضاد بوده است.

نوروزی خاطرنشان کرد: مستندهایی درباره مهندس بازرگان ساخته شده که او را در حد یک قدیس بالا برده اند وآثاری هم ساخته شده که بیشتر تبلیغی و ترویجی است. عده ای می گویند ما پول گرفتیم و کار سفارشی ساختیم و امکانات در اختیارمان قرار داده شد درحالیکه چنین نیست زیرا چند برابر امکانات ما در اختیار دوستان دیگری قرار داده شد و آنها هم فیلمشان را با مدل خودشان ساختند.

وی ادامه داد: باید برای ساختن چنین مستندهایی فضا باز باشد تا بتوان درباره مسایل مهم تاریخ و انقلاب صحبت کرد. باید اراده محکمی وجود داشته باشد تا بتوان مستندهایی از این دست ساخت.

این تهیه کننده درباره این موضوع که آیا حوزه هنری ساخت این فیلم را به شما سفارش داده بود، گفت: خیر بلکه این ما بودیم که سراغ حوزه هنری رفتیم و از آنها خواستیم که تهیه این مستند را برعهده بگیرند. آنها در ابتدا درباره سوژه و رویکرد آن نگرانی هایی داشتند ولی ما به آنها اطمینان دادیم که اثری مبتنی بر پژوهش ارایه خواهیم داد.

همچنین درباره اینکه چرا مستندساز که در مقام مصاحبه کننده در مستند حضور دارد درباره سوژه اش موضع گیری کرده است سوال شد که ملاقلی پور گفت: من از ابتدا نمی خواستم یک مستند خنثی بسازم و همان اول فیلم و در صحنه ای که تدوینگر را نشان می دهیم گفته می شود که این یک مستند جهت دار است و من به عنوان کارگردان و نویسنده موضع خود را در آن بیان می کنم.

ملاقلی پور بخش پایانی صحبت هایش را به مدل فکری امام خمینی و تاثیر آن بر انقلاب اسلامی اختصاص داد و گفت: نگاه دینی این فیلم قوی نیست من معتقدم جمعیت منتقد اصلی فیلم جمعیت نخبگان دینی هستند که هنوز ورود پیدا نکردند و درحال حاضر تاریخ دان ها با این فیلم مشکل دارند.

در این نشست پرسش هایی درباره سند تاریخ این روایت درباره نهضت آزادی، انشعاب مجاهدین خلق از نهضت آزادی و نسبت مبارزات مسلحانه با اندیشه بنیانگذاران نهضت آزادی، پرداخت سینمایی به این موضوع، انتخاب ساختار شکلی مستند به ویژه در استفاده از آینه ها در تصویر، جهت دار بودن اثر و… مطرح شد.

مساله جنگ و رویکرد نهضت آزادی به آن و حضور نیافتن اعضای آن در طول هشت سال دفاع مقدس از دیگر موضوعات این نشست بود.

در این نشست افرادی همچون محمدرضا شجاعی طراح صحنه و لباس سینما، سعید ملکیان نویسنده، رایا نصیری فیلمساز و داوود توحیدپرست فیلمساز نیز حضور داشتند.

نوشته «راه طی شده» در پنجمین جلسه «عصرانه مستند» نقد و بررسی شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

نام این مستند که با عنوان «راه طی شده» تولید شده، برگرفته از عنوان یکی از مهمترین کتاب‌های بازرگان به همین نام است.

بعد از رونمایی این مستند در حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی، حواشی آن تنها به رسانه‌های داخلی ختم نشد و شبکه BBC فارسی نیز در برنامه‌ای با اجرای مسعود بهنود که به بررسی روزنامه‌های صبح ایران می‌پردازد با محوریت قرار دادن تیتر روزنامه‌های داخلی به موضوع مستند «راه طی شده» پرداخته و مسئله مهندس بازرگان را یک مسئله‌ای قدیمی و برای چهل سال پیش تحلیل کرد و تاکید می‌کند که امروزه هیچ ضرورتی برای پرداختن به این موضوعات وجود ندارد.

علاقه‌مندان می‌توانند مستند «راه طی شده» را با مراجعه به سایت سینما مارکت دانلود و تماشا کنند.

نوشته مستند «راه طی شده» در سینمامارکت منتشر شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

نام این مستند که با عنوان «راه طی شده» تولید شده است برگرفته از عنوان یکی از مهمترین کتاب‌های مهندس بازرگان به همین نام است.

این اثر که به کارگردانی علی ملاقلی پور و تهیه‌کنندگی محمدامین نوروزی ساخته شده از تازه‌ترین تولیدات مرکز مستند سوره و مرکز آفرینش‌های فرهنگی و هنری بسیج است، که روز سه شنبه همین هفته طی مراسمی در حوزه هنری رونمایی شد.

طراحی این پوستر توسط مجتبی غلامی انجام شده است و دیگر عوامل این مستند عبارتند از: محمد امین نوروزی تهیه کننده، مشاور تاریخی حسن روزی طلب، مدیر تصویربرداری رضا تیموری، تدوین شهاب بشیری، جلوه‌های ویژه رایانه‌ای حسن پیله‌ور و صداگذار مهرشاد ملکوتی.

تیزر مراسم رونمایی «راه طی شده» در حوزه هنری:

نوشته رونمایی از دومین پوستر مستند «راه طی شده» + تیزر مراسم رونمایی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

محمد حسن روزی‌طلب  پژوهشگر این اثر نیز بعد از نمایش این فیلم درباره قابل قبول بودن این مستند گفت: بعضی شخصیت‌ها در تاریخ انقلاب تابو شده‌اند و نمی‌شود در موافقت یا مخالفت آن‌ها خیلی صریح صبحت کرد و خوشحالم پس از مستند «قائم مقام» این حصار درباره آقای بازرگان شکسته شده است.

علی ملاقلی پور نیز درباره تازه ترین اثر خود بیان کرد: مستندسازی درباره شخصیت‌هایی مثل بازرگان یا دکتر شریعتی و استاد مطهری کار سختی است، چرا که آنها صرفا چهره‌های سیاسی نبودند.

وی همچنین درباره پرداخت به بحث نهضت آزادی اظهار کرد: این نهضت با وجود انحلال، هنوز حالت حزبی خود را حفظ کرده است. وقتی سراغ افرادی از این حزب رفتیم، گفتند باید سوالات‌مان را در اختیارشان بگذاریم و پرسیدند که قرار است چه حرفی گفته شود؟ اصلا چرا بازرگان انتخاب شده است؟ چرا حوزه هنری سراغ بازرگان آمده است؟ بعد از ۲ ماه آقای بدیع‌زادگان که مسؤول بنیاد فرهنگی بازرگان است، گفت تحقیق کرده‌ایم که نظر شما با ما همخوانی ندارد و ما همان جا گفتیم که این مساله را از همان ابتدا با شما مطرح کردیم که او قبول کرد. خانم بنی‌اسدی نوه بازرگان نیز زمانی که پرسید قرار است چه حرفی در مستند زده شود، گفتیم قرار است از بازرگان انتقاد کنیم، مگر پدربزرگ شما انتقادپذیر نیست؟ او این مساله را قبول کرد اما درباره چرایی انتقاد سوال داشت. به او گفتم بنده طرفدار امام خمینی(ره) هستم و به صراحت به شما می‌گویم که بعد از این همه سال اگر ما نسل‌های جوان نتوانیم با هم حرف بزنیم بسیار بد است. نه ما عضو حزب جمهوری اسلامی و نه شما عضو حزب نهضت آزادی هستید که بخواهیم با یکدیگر دعوا کنیم، بلکه شما یک دیدگاه و ما نیز یک دیدگاه داریم و الان این مستند می‌تواند فرصتی برای گفت‌وگو باشد. در واقع دنیای امروز اصلا جایی نیست که بتوان سلیقه و نظر را پنهان کرد. بنابراین آنها از همان ابتدا دیدگاه و نظر ما را می‌دانستند.

وی افزود: بالاخره نهضت آزادی حزبی است که جمهوری اسلامی تاکنون ورود چندانی به آن نداشته است و اگر هم در شرایط فعلی حرفی درباره‌اش زده شود، بحث دولت موقت است، از این نظر مستند ما برای این گروه فرصتی برای طرح مجدد نام‌شان بود. از طرفی واقعا نیاز بود برای یک بار هم که شده با بازرگان مواجهه فکری و اندیشه‌ای نیز صورت گیرد و اتفاقا بخش زیادی از انتقاداتی که در کار وجود دارد، در همین مقطع است. من با اکثر افراد حاضر در مستند بحث کردم و آنها می‌دانند که ما با گروه آنها (نهضت‌آزادی) درباره موضوعات مختلفی مثل سازمان مجاهدین، جنگ و ولایت فقیه چالش داریم. البته این مستند مهندس بازرگان را تکمیل نمی‌کند، بلکه بخشی از این شخصیت است؛ چرا که یک اثر بیشتر از این گنجایش ندارد و ما هر جنبه دیگری را نیز انتخاب می‌کردیم، باز کار تکمیل نمی‌شد.

وی با اشاره به اینکه مستند فقط درباره بازرگان نیست، گفت: این اثر درباره «راه طی شده» از سوی او است. البته سازمان مجاهدین را هم از دریچه ارتباط با نهضت آزادی بررسی می‌کنیم. بالاخره این «به نام خدا و به نام خلق» و این التقاط فکری از کجا آمده است؟ اینکه می‌شود افکار مادی را همپای افکار الهی بدانیم، از کجا آمده است؟ این از راه طی شده آمده است که بشر با عقل خود و با همه اشتباهات خود می‌تواند با عقل بی‌نهایت خداوند برابری کند و این در «راه طی شده» وجود دارد؛ نه اینکه تنها بنده بگویم، بلکه دکتر نوید بازرگان فرزند او نیز همین مساله را می‌گوید. مستند درباره بازرگان و البته راه طی شده او است و ما درباره تاثیرات مثبت و منفی یک جریان فکری صحبت می‌کنیم.

ملاقلی پور درباره عدم پذیرش این اثر از سوی جشنواره حقیقت نیز گفت: احساس می‌کنم بنده ممنوع‌الجشنواره هستم! سال گذشته همین کار را با مستند «قائم‌مقام» که درباره مرحوم منتظری بود نیز انجام دادند و عنوان شد جشنواره کار سیاسی را قبول نمی‌کند. در حالی که الان مستند «پدر طالقانی» در جشنواره وجود دارد و به نظرم اصلا چنین بحثی وجود ندارد. باید اعتراف کنم همیشه فکر می‌کردم بایکوت از طریق مارکسیست‌ها رخ می‌دهد، چرا که در زندان‌های قبل از انقلاب این اتفاق بسیار رخ می‌داد اما در مطالعات تاریخی متوجه شدم لیبرال‌ها نیز بایکوت می‌کنند و تنها در حرف از آزادی اندیشه می‌گویند ولی آزادی اندیشه را برای مخالفان خود قبول نمی‌کنند. واقعیت ماجرا آن است که به دلایل مختلف این مساله رخ داده و احساس می‌کنم هیات انتخاب تصور می‌کند علی ملاقلی‌پور اصلا مستندساز نیست و از سوی دیگر فیلمی که دیده شود و جایزه بگیرد، الگو نیز خواهد شد. نه‌تنها درباره این اثر، بلکه حس می‌کنم باز هم اگر فیلمی بسازم، باز این ممنوع‌الجشنواره‌ای وجود دارد مگر اینکه یک فیلم خنثی بسازم یا اینکه جریان مقابل عوض شود.

شاید علی ملاقلی‌پور برای بخش عمده‌ای از مخاطبان هنوز هم به واسطه نام پدرش مرحوم رسول ملاقلی‌پور شناخته شود، ولی حالا و پس از تجربه ساخت فیلم سینمایی «قندون جهیزیه» و مستند «راه طی شده»، دیگر می‌توان او را یک کارگردان آینده‌دار دانست. ملاقلی‌پور در مستند «راه طی شده» سعی کرده از زاویه نگاه اندیشه و تفکر مهندس بازرگان به نقد و بررسی عملکرد سیاسی نخست‌وزیر دولت موقت بپردازد. «راه طی شده» به تهیه کنندگی محمدامین نوروزی از تازه‌ترین تولیدات مرکز مستند سوره حوزه هنری است.

نوشته بازرگان چهره صرفا سیاسی نیست/ واکنش حزب نهضت آزادی به مستند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

تحقیقات این فیلم مستند از دی ماه سال گذشته آغاز شده و از تولیدات «مرکز مستند سوره» حوزه هنری که  تهیه کنندگی آن بر عهده  محمد امین نوروزی است.

این فیلم در حال حاضر مراحل ضبط مصاحبه با شخصیت های نهضت آزادی از قبیل مهندس توسلی، دکتر سحابی، مهندس اکبر بدیع زادگان و… را طی می کند و قرار است برای جشنواره «سینما حقیقت» آماده نمایش و در این رویداد رونمایی شود.

علی ملاقلی‌پور فرزند سینماگر برجسته مرحوم رسول ملاقلی‌پور از علاقمندان جدی مطالعه در خصوص انقلاب و مسائل سیاسی است. وی به غیر از فعالیت هنری و ساخت فیلمی چون «قندون جهیزیه» پژوهش‌های زیادی در زمینه شخصیت‌های مختلف انقلاب و تاریخ معاصر انجام داده است.

نوشته مستند «راه طی شده» به کارگردانی علی ملاقلی‌پور کلید خورد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

بر پایه این خبر؛ این مستند فعلا، در مرحله پژوهش و تحقیق توسط ملاقلی‌پور قرار دارد و اطلاعات دیگری در مورد آن منتشر نشده است.

علی ملاقلی پور فرزند سینماگر برجسته مرحوم رسول ملاقلی پور از علاقمندان جدی مطالعه در خصوص انقلاب و مسائل سیاسی است. وی به غیر از فعالیت هنری و ساخت فیلمی چون «قندون جهیزیه» ؛ پژوهش‌های زیادی در زمینه شخصیت‌های مختلف انقلاب و تاریخ معاصر انجام داده است.

نوشته همکاری علی ملاقلی‌پور با سازمان سینمایی حوزه هنری/ ساخت مستندی درباره یکی از شخصیت‌های تاریخ معاصر اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.