عماد افروغ ادامه داد: در برپایی میزگردهای به روز، تخصصی، انتقادی، محتوایی، مضمونی و مرتبط با دیالکتیک سینما و جامعه، دوشادوش مقالات و آثار پژوهشی نیز تردیدی نیست و چه بسا جاذب تر و نافع تر هم باشد. حسب آنکه در جلسات شورای سیاستگذاری جایزه پژوهش سینمایی شرکت کرده ام می توانم بگویم که حرکت در این مسیر است. اما اگر جایزه برای جایزه، همایش برای همایش و پژوهش برای پژوهش باشد، راه به جایی نمی بریم، کما اینکه تاکنون نبرده ایم.

وی در ادامه خاطرنشان کرد: تصور می کنم موضوعاتی که امسال در فراخوان و در میزگردها مطرح شده اند، مسائل روز و مبتلابه سینمای ماست. در کل اگر نگاه مساله محور به عرصه های پژوهشی داشته باشیم مطمئنا سال بعد با استقبال بیشتری روبرو می شویم. چیزی که معمولاً باعث شده اقبالی صورت نگیرد برخورد شکل گرایانه است؛ یعنی برخوردی از سر تفنن و رفع تکلیف و اضافه کردن آیتمی به بیلان کار خود و رزومه کاری دست اندرکاران برپایی همایش. اگر به جد مسائل حوزه سینما را به شکل شفاف مطرح کنیم مطمئن باشید که دیر یا زود اگر نگویم تمام مشکلات برطرف خواهد شد، تعدیل خواهد یافت و بستر ساز مواجهه های انتقادی بعدی خواهد شد.

این جامعه شناس ادامه داد: کاری که امسال در شورای سیاستگذاری انجام دادیم این بود که نباید یکبار و برای همیشه آیین نامه ای برای شورای سیاستگذاری بنویسیم. اهداف و وظایف شورای سیاستگذاری باید هر سال به روز شود، اگر قرار است مساله مند تعریف شود باید نگاهی انضمامی و به روز بر آن حاکم باشد و به مسائلی مانند نسبت سینما و جامعه، نسبت سینما با اخلاق حرفه ای و عمومی، موانع پیش روی سینمای ملی و حوزه نظریه پردازی سینمای ملی و ایرانی توجه داشته باشیم.

افروغ همچنین گفت: کلید واژه اساسی در پژوهش های سینمایی مورد نظر سینمای ملی و محلی است که امر مبارکی است زیرا باعث دیده شدن مسائل مبتلابه جامعه می شود ضمن اینکه مسائل مربوط به سینمای ایرانی نیز به بحث و فحض کشیده می شود.

وی با اشاره به جوایز این رویداد فرهنگی گفت: من معتقدم این جایزه امری صوری است باید به این پژوهش ها نگاه محتوایی داشت. بنده پیشنهاد دادم که صرفاً به مقالاتی که در مجلات علمی پژوهشی دانشگاه ها چاپ شده اند گرایش نداشته باشیم باید به کل مقالات چاپ شده توجه کنیم؛ چه مقالاتی  که در مجلات علمی- پژوهشی چاپ شده باشند و چه در مجلات به اصطلاح غیر علمی – پژوهشی. بنابراین محتوای آثار مهم هستند، نه نام مجله و امتیاز تعریف شده آن.

افروغ با بیان اینکه باید کاری کنیم که مجموعه مقالات برگزیده به چاپ برسند، گفت: خوب است متولی اصلی جایزه پژوهش سینمایی آنها را چاپ کند زیرا این انگیزه و محرک خوبی برای حضور فعال پژوهشگران در فراخوان عمومی است. باید توجه داشت علاوه بر جایزه نقدی آنچه نویسنده را خوشحال می کند چاپ مقالات آنهاست.

مراسم اختتامیه دومین دوره جایزه پژوهش سینمایی سال به دبیری احمد ضابطی جهرمی سه شنبه ۲۷ آذر ساعت ۱۴ در فرهنگستان هنر برگزار می شود.

نوشته نظر عماد افروغ درباره جایزه پژوهش سال سینمای ایران اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

وی افزود: مقاومت در لفظ و محاوره آسان است اما در عمل جریان سازی سیاسی و اعتقادی را به بار می‌آورد. در شرایط جنگ نرم و تحریم‌های اجباری آمریکا، ایستادگی و مبارزه در برابر حق به تاراج رفته یک ملت جامه عمل به خود گرفته و ساز و کاری اساسی را می‌طلبد. نمود این جریان در سبک زندگی مردم، به ریشه‌های تاثیرگذار آن در سرنوشت یک کشور  باز می‌گردد.

افروغ خاطر نشان کرد: اوج قدرت مقاومت در ایران، به اوایل انقلاب اسلامی و دوران دفاع مقدس باز می‌گردد که با مدیریت، جریان سازی و عملگرایی به نتیجه مطلوبی رسیده است. به طور کلی مقاومت از بدو ورود اسلام یک حرکت جدی بوده و در سیره امام علی(ع) به آن اشاره شده است. آنچه که امروز در عرصه بین‌الملل می‌بینیم یک آسیب بزرگ است که در بی توجهی به ظرفیت مقاومت در هر کشوری، ادامه پیدا می‌کند. مقاومت زمانی نتیجه بخش می‌شود که همه جوانب سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و غیره را در بر گیرد و از ذهن، محصول و کنش مقاوم بهره مند شود.

افزایش تحریم‌های آمریکا که به نوعی شامل دارو و تجهیزات پزشکی نیز می‌شود واکنش پذیر است و بار مسئولیت سینمای مقاومت را در بخش فرهنگی سنگین‌تر کرده است. به تعبیری دیگر تحریم‌ها دستی بر تشدید معضلات و مشکلات اجتماعی داشته و بهبود آن به مشارکت و همراهی همه حوزه‌ها نیاز دارد.

تصور اشتباه برخی مسئولان نسبت به تفاوت سینمای اجتماعی با سینمای انقلاب، پیامدهای جبران ناپذیری برای بخش فرهنگی داشته است. در حالی که انقلاب خود یک پدیده اجتماعی بوده و هدفی اجتماعی دارد. تناقض و مغایرت این دو سینما ناشی از جهل و منفعت پرستی برخی افراد است و هیچ توجیح منطقی ندارد.

پانزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت با شعار «تجلی گفتمان فرهنگی انقلاب اسلامی» به همت بنیاد فرهنگی روایت فتح و انجمن سینمای انقلاب و دفاع مقدس با همکاری مراکز و سازمان های مختلف از  ۵ تا ۹ آذر ماه سالجاری به دبیری محمد خزاعی در تهران برگزار می‌شود.

نوشته تحریم‌های آمریکا و بار سنگین مسئولیت سینمای مقاومت اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

وی ادامه داد: بنده به عنوان عضو کوچک خانواده جامعه شناسی در ایران که مدتی است با عرصه فعالیت های گسترده سینمایی، مستقیم و غیرمستقیم، ربطی برقرار کرده ام یک سری مسائل را فهم کرده ام و آنهایی که مدت هاست در این عرصه به فعالیت مشغول اند و ذهنیتی انتقادی و اصلاح گرانه دارند، یک سری مسائل را احصا کرده اند که ممکن است این مسائل همپوشانی نیز داشته باشند. جایزه پژوهش سال سینمای ایران بهانه خوبی برای تبادل نظر درباره این مسائل، جمع بندی و به فراخوان گذاشتن آنها در قالب شورای سیاستگذاری برای آشنایی بهتر و بیشتر با این مسائل و امیدوارانه برون رفت از آنهاست.

این استاد دانشگاه یادآور شد: این جمع بندی می تواند در قالب فراخوان و میزگردهای تخصصی حداقل بسترساز آشنایی سینماگران و صاحب نظران ذی ربط با این مشکلات و اقدامات بعدی برای حل آنها باشد. اما همان گونه که اشاره شد، مهم این است که مساله محور و مضمونی و محتوایی  باشد و سرگرمی، باری به هرجهت و قالب گرایانه نباشد.

نکته شایان توجه و تأثیر گذار بر نگاه ما به سینما و طبعاً مساله شناسی آن، این است که سینما ذاتی اجتماعی دارد و این ربطی به انتخاب و عدم انتخاب سینماگر هم ندارد. لذا نمی توان سینما را امری تفننی و انتزاعی و وهمی دانست.

افروغ در ادامه خاطرنشان کرد: سینما مانند جامعه شناسی نمی تواند و شایسته نیست که از وجه اجتماعی و بومی خود فرار کند. بی توجهی به این وجه از او یک زائده بی خاصیتی می سازد که تنها برای گذران زندگی متولیان و دست اندرکارانش فایده ای گذرا خواهد داشت. سینما تحت هر شرایطی اجتماعی است و سعی می کند بازتابنده مسائل، دردها وآسیب های اجتماعی و امیدوارانه با رویکردی ترمیمی و شکل دهنده باشد.

دومین دوره جایزه پژوهش سال سینمای ایران به دبیری احمد ضابطی جهرمی در آذرماه همزمان با هفته پژوهش برگزار می شود.

نوشته عماد افروغ: سینما نمی‌تواند از امر اجتماعی خود فرار کند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

عماد افروغ با اشاره به این که شهود و خلاقیت شامل مراتبی است، افزود: «گاهی مراتب شهود، حسی است و گاهی متعالیه است. هر چه که هنر بیشتر به منبع خلاقیت و شهود انسانی نزدیک تر شود و متصل تر باشد، شامل هنری اثربخش تر می شود. بنابراین همانطور که تمام فعالیت های انسان مراتبی دارد، فعالیت های هنری و خیالی انسان نیز مراتب دارد. هر چه اثری متعالی تر باشد، ماناتر است و در واقع جاودانگی بیشتری دارد.» این جامعه شناس و فعال فرهنگی در پاسخ به پرسش شهیدی فرد مبنی بر چگونگی حصول به وجه متعالی هنر، گفت: «این برمی گردد به تلاش مستقیم و مستقل هنرمند که منشاء خلاقیت و شهود خود را درک کند. هنرمند باید نسبت میان حس و ایمان و شهود و خیال و خلاقیت و هنر را بداند. هر کسی که حرفی در هنر دارد و منم منم می کند، دارد کار هنری می کند. اصلا هنر بدون منم منم معنا ندارد و این یک اثر هنری است، اگر قائل به این باشیم که نسبتی میان بشر و خلاقیت وجود دارد و خلاقیت را ارج بنهیم. بخشی از خلاقیت منشاء هستی شناسی دارد و بخشی دیگر به شخص و فهمش برمی گردد.»

میهمان برنامه «چهل چراغ» در ادامه به فطری بودن انسان تاکید کرد و گفت: «هنرمند هم می تواند در مرحله پایین خلق کند و حتی جا پای خدا بگذارد وقتی خدا می گوید: آدم، خلیفه خدا است. پس مشخص است که همه انسان ها بالقوه می توانند خلیفه خدا باشند. پس انسان می تواند خلق کند اگر چه یک منشاء خلاقیت و شهود وجود دارد و هنرمند باید آن منشاء را پیدا کند. آن منبع، رمز و راز است و به خدا ربط دارد و هنرمند یک چیز اضافه به آن می افزاید. همان گونه که همه انسان ها در مرتبه خلاقیت یکسان نیستند و مراتبی وجود دارد. یکی منبع عشق حقیقی را کشف می کند و یکی در همین عشق مجازی باقی می ماند. اگر چه او هم دارد اثری خلق می کند.»

عماد افروغ با اشاره به زیبایی صحرای کربلا در نزد انسان های خدایی، گفت: «حضرت زینب عنوان می کند که جز زیبایی نمی بینم. این جمله اشاره به قیام حسینی دارد و پس بالاترین فعل زیبایی و خلق هنر را باید نزد امام حسین(ع) پیدا کرد. بنابراین ضمن رمزآلود بودن هنر، اصلا آن را صرفا سرگرمی نمی دانم. برخی هم هنر را به مثابه صورتی می دانند که در خدمت جوهری است اما حتی از این هم بالاتر است و هنر یک حقیقت وجودی است و چون امر وجودی است نیاز به کشف و خلق دارد. جایی کشف باید کرد چون به وجود کلانی تعلق دارد و جایی باید خلق کرد چون هنرمند بخشی از همین وجود است.»

میهمان برنامه «چهل چراغ» ضمن تفکیک قائل شدن میان «منِ پنداری» و «منِ واقعی»، گفت: «منِ پنداری می شود منم منم منهای اتصال به منبع و خدا اما سخنم درباره «منِ واقعی» است که در واقع به خدا وصل است و پشت این نفس عماره قرار گرفته است. پس هر منم منمی کار شیطانی نیست و این سخن اشتباه است. بگذارید آدم ها منم منم خود را داشته باشند. اگر منم منم نداشته باشند که خلاقیتی ندارند و مطیع و برده هستند! بیخود نیست برخی از فیلسوفان عاصی شدند چون احساس می کردند یک نهادی آمده و هر نوع نبوغ و بلوغی را به اسم آموزه  های اخلاقی محکوم می کند!»

عماد افروغ با تاکید بر متعالی بودن «هنر عاشورا» گفت: «عاشورا زیبا است چه به لحاظ جوهری و هستی شناختی و هم به لحاظ صورت. زاویه دید حضرت زینب(س) نسبت به عاشورا مترادف با زیبایی عالم است و بخشی نیز خارج از این زاویه است چرا که واقعیت و حقیقت عاشورا زیبا است و وجودی زیبا دارد. در واقع کربلا با سرشت عالم گره خورده است. از هرکسی برنمی آید که این زیبایی عمیق را بفهمد. حضرت زینب چون مراتب منِ خلاق و منِ خیال ورز متعالی را طی کرده است، زیبایی را خوب می فهمد و کشف می کند. ضمن این که خود حضرت زینب(س) بخشی از همین وجود متعالی است و می تواند این وجود زیبا را زیباتر ببیند.»

این کارشناس فرهنگی ضمن اشاره به این که از دوگانگی «عرفان و سیاست» بیزار است، عاشورا را قیام علیه ظلم حاکم دانست و گفت: «شرایط به گونه ای شد که انحراف در طرف مقابل ریشه دواند و دین به کج راهه رفت و امام حسین(ع) باید مقابله می کرد و آن هم هنرورزی است و هنری متعالی می باشد. تحلیل های سیاسی به ضرر امام نشان می داد اما چه قشنگ یاران حسین خون دادند. یک تراژدی بی نظیر خلق شد تا همگان ببینند و این را ادیان دیگر مانند مسیحیت هم می فهمند.»

نوشته عماد افروغ: بالاترین فعل زیبایی و خلق هنر را باید نزد امام حسین(ع) پیدا کرد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

وی افزود: سینما و انقلاب، مفهوم ذهنی و اعتباری نیستند و برآمده از کنش‌های مردم و سینماگران است. هر انقلابی بخشی از آرمان‌ها را دستاویز قرار داده است. از منظر وجودی، منظور ما سینما و انقلاب اسلامی است نه هر انقلابی. اگر بخواهیم از سینمای انقلابی بگوییم باید پیش از آن از انقلاب اسلامی بگوییم. این انقلاب، سه شعار داشته است: آزادی، عدالت و اخلاق و معنویت. آزادی و عدالت بدون اخلاق محقق نمی‌شوند. انقلاب اسلامی با در نظر گرفتن انقلاب فرانسه و انقلاب شوروی، دریافته است که بدون اخلاق نمی‌شود جریان را پیش برد.

افروغ ادامه داد: نکته دوم، توجه به زیرساخت اندیشه نظریه‌پرداز انقلاب است. زیرساخت اندیشه امام که دغدغه بشر هم هست ریشه در نگاه منظومه‌ای به جهان دارد. امام خمینی فیلسوفی صدرایی بود و نگاه جزیره‌ای به عالم نداشت. دیدگاه ایشان در حوزه دوگانه‌گرایی ها است مثل دوگانه نظریه و عمل یا سینما و جامعه و سینما و فلسفه.

«هنر برای هنر» تبعات سوئی دارد

این جامعه‌شناس، نگاه منظومه‌گرایی را با صنف‌گرایی در تضاد دانست و هشدار داد: نمی‌شود از یک طرف بگوییم چرا مردم به سینما رغبت ندارند و از طرف دیگر صنف‌گرا باشیم. اینکه عده‌ای بگویند: «هنر برای هنر» تبعات سوئی دارد. ما از انقلاب اسلامی و از تفکرات منظومه‌ای می‌گوییم که دین برای دین را هم قبول ندارد زیرا در این‌صورت جای خادم و مخدوم عوض می‌شود، انسان‌ها خادم اصنافی می‌شوند که خودشان خلق کرده‌اند. انسان، قربانی و بدهکار می‌شود.

وی یادآور شد: اگر می‌خواهیم سینمای متناسب با انقلاب اسلامی داشته باشیم باید لایه فلسفی و نگرش منظومی را که نگرشی توحیدی است دنبال کنیم. باید بدانیم امام خمینی چه نگاه و فلسفه‌ای داشتند تا سینمای مطلوب با این گفتمان را داشته باشیم. بشر امروز، در حال احیای تفکر منظومه‌ای است که انقلاب اسلامی مبدع آن بوده است. اگر این نگاه را داشته باشیم سینما را جور دیگری می‌شود دید.

قائل به رابطه متقابل فرم و محتوا هستیم

افروغ ادامه داد: بین سینما و جامعه ارتباط دوسویه است. باید سینما در خدمت توجه به نیازهای جامعه خود باشد و با آن بیگانه نباشد. بعضی‌ها این حرف را قبول ندارند و می‌گویند محدود کردن خلاقیت است. این‌گونه نیست. ما به رابطه متقابل فرم و محتوا قائل هستیم و فرمالیزم و محتواگرایی کامل را رد می‌کنم اما اگر تعارضی بین فرم و محتوا باشد محتوا را ارجح می‌دانم. چون محتوا است که صورتش را خلق می‌کند گرچه صورت‌ها هم گاهی بر محتوا اثر می‌گذارند و حتی می‌توانند مفاهیم را تغییر بدهند. اما با فرض تغییر، هر تغییری مطلوب نیست به‌ویژه تغییراتی که ارزش‌های جامعه را زیر سؤال ببرد با اینکه نمی‌تواند این کار را بکند چون این هویت یک‌شبه شکل نگرفته است.

نباید فیلمی را متهم به سیاه‌نمایی کنیم

این استاد دانشگاه با یادآوری شعار آزادی در انقلاب اسلامی، بر آزادانه فیلم ساختن حتی اگر در حیطه گفتمان انقلاب نباشد ولی قواعد آن رعایت شده باشد تأکید کرد و گفت: گاهی می‌شنوم که انقلاب را در برابر جامعه قرار می‌دهند و در سینما فیلم‌هایی با موضوعات اجتماعی را از موضوعات انقلابی جدا می‌کنند. مگر قرار نبود انقلاب به دردها برسد؟ سینما آینه تمام‌نمای دردهای جامعه است و نباید فیلمی را متهم به سیاه‌نمایی کنیم.

سینمای اجتماعی از سینمای انقلابی دور نیست

او ادامه داد: اگر انقلاب و جامعه را در برابر هم و به شیوه خاصی منفک از دردهای جامعه قرار دادید سر از فرمالیزم درمی‌آورید. دائم در یک تصویر خاص از انقلاب دمیدن و قطبی‌سازی باعث بروز کارهای کلیشه‌ای می‌شود و به توقعات ناموجه می‌انجامد. در فضای هژمونیک غالبی، باید سکوت کنید یا هزینه‌اش را بدهید. سینمای اجتماعی از سینمای انقلابی دور نیست و باید قوی‌ترین کارها در خدمت سینمای انقلابی دربیاید، کاری که هنوز به خوبی اتفاق نیفتاده است.

سینماگر می‌تواند پاشنه آشیل نظام را نشان بدهد

وی از نبود رابطه خوب بین برخی سینماگران با بحث‌های فلسفی و بالعکس تأسف خورد و گفت: زمان و مکان بر گفتمان و موضوع اثر دارند. باید از سینماگری که زمان و مکان را مدنظر قرار داده است استقبال کرد. البته بازتولید باید محتوایی باشد نه صوری و تک‌ساحتی. تمام سطوح باید در نظر گرفته شود. سینماگر می‌تواند پاشنه آشیل نظام را نشان بدهد. ما مسائلی مثل بیکاری، رانت، فساد، اعتیاد و مسئله جدی تظاهر و ریا داریم. رابطه قدرت و ثروت قبل از انقلاب به رابطه قدرت و منزلت سرایت کرده است که سینما باید به این مسائل توجه کند.

اوایل انقلاب کسانی را داشتیم که خودشان را قربانی کردند و اکنون برخی نظام را قربانی می کنند

افروغ بیان کرد: دفاع مقدس را هم بدون انقلاب اسلامی نمی‌توان تعریف کرد. انقلاب اسلامی بود که در دفاع مقدس تجلی پیدا کرد. زمانی دغدغه عدالت داشتیم. تغییر نرخ شکر مهم بود و حتی سیگار که امام فتوای حرمت را برایش دارند اما گفتند هزینه‌اش طوری نباشد که به مصرف‌کنندگانش فشار بیاید. ما اوایل انقلاب کسانی را داشتیم که خود را قربانی کردند و امروز کسانی هستند که در مصدر امور هستند اما عکس گذشته، سفره را مهیا دیده‌اند و به جای خود، نظام را قربانی می‌کنند. بحثم بر فرد خاصی نیست، جریانی عرض می‌کنم و امر ساختاری می‌گویم. نشان دادن دردها و پیگیری حل آن به عهده روشنفکرهاست که سینماگران جزئی از این‌ها هستند.

او اظهار کرد: جامعه‌شناسی در ایران با جامعه، بما هو، رابطه‌ای ندارد و سینما هم از این قاعده مستثنی نیست.  به نظر من، این مسئله به شاخص‌های علم‌شناسی جامعه‌شناسی برمی‌گردد. این‌ها انتزاعی هستند و نیاز جامعه ما را برطرف نمی‌کند. در عمل دیالکتیک بین سینما و سایر عناصر مربوط به سینما مغفول واقعه شده است..علم جامعه‌شناسی یک موضوع اجتماعی است که جامعه‌شناس باید بررسی کند اما دانشگاه‌های ما اصلاً بومی نیستند. اگر می‌خواهیم بسیاری از مسائل در جامعه حل شود باید حتماً یک جامعه‌شناس در عرصه‌های مختلف حضور داشته باشد.

امسال قریب به اتفاق فیلم‌های جشنواره بازتاب مستقیم یا غیرمستقیم جامعه بودند

وی در پایان با اشاره به فیلم‌های جشنواره فجرگفت: انقلاب اسلامی وجهی مطلوب و ارزشی دارد که روی کاغذ است و یک واقعیت عینی پشت سرش از زمان پیروزی انقلاب دارد.  انقلاب دیالکتیک است و هردو وجه مذکور را باید در فیلم‌ها دید. امسال قریب به اتفاق فیلم‌ها بازتاب مستقیم یا غیرمستقیم جامعه بودند. فیلمی که غیرت زنانه را به تصویر می‌کشد، فیلمی که اسیر روزمرگی‌ها نشده است و فیلمی که درد و واقعیت تلخ جامعه را نشان می‌دهد انقلابی است. سینما نبض تپنده جامعه است و باید دست سینماگران را بوسید.

«چشم شب روشن» شنبه تا چهارشنبه، هر شب ساعت ۲۳ از شبکه چهار سیما پخش می‌شود.

نوشته سینمای اجتماعی از سینمای انقلابی دور نیست/ سینما نبض تپنده جامعه است اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

*جناب افروغ به طور کلی بفرمایید نظرتان راجع به فیلم هایی که به دبیرخانه این دوره جشنواره فجر رسیده است چیست؟

مجموعه فیلم هایی که هیات انتخاب در این دوره جشنواره فیلم فجر مورد ارزیابی قرار داد هم به لحاظ مضمونی و هم به لحاظ کیفی و ساختاری قابل قبول بودند. جنبه های فنی بسیار مناسبی در آنها دیده شد. به اعتقاد من فیلمسازان محترم تصویر مناسبی از  مشکلات و مسائل اجتماعی را به سینمای ایران ارائه دادند.

*کمی راجع به موضوع فیلم هایی که به بخش مسابقه راه پیدا کردند برایمان توضیح می دهید؟

تمامی فیلم هایی که به بخش مسابقه و سودای سیمرغ جشنواره فجرراه پیدا کردند از یک  تنوع مضمونی و محتوایی خوبی برخوردارند. تلاش کردیم در ژآنرهای مختلف بهترین  فیلم ها را انتخاب کنیم. موضوعات متنوع را برگزیدیم. اینطور نبوده که انتخاب فیلم ها به ژانر خاصی خلاصه شود. در حوزه خانواده، دفاع مقدس ژآنر اجتماعی رصد کردیم و آنهایی که از بهترین کیفیت برخوردار بودند و نظر هیات انتخاب را جلب کردند در نهایت انتخاب شدند.

*آیا نظری در  مورد جشنواره و فیلم هایی که در آن به نمایش در می آید دارید بفرمایید؟

من توصیه می کنم اگر دوستان حوصله داشتند و همینطور کسانی که به دنبال مفهوم سینما، جامعه و نسبت بین سینما و جامعه هستند فیلم های امسال جشنواره را حتما ببینند. امسال در بخش چشم انداز سینمای ایران هم فیلم های خوبی به نمایش در می آید. مجموعه فیلم های بخش سودای سیمرغ و چشم انداز سینمای ایران ویترینی خوبی از سینما را پیش روی مخاطب خواهد گذاشت.

*یعنی همه فیلم هایی که در بخش چشم انداز سینمای ایران به نمایش در می آید دارای کیفیت لازم و شاخصه های سینمایی هستند؟

خیر. برخی از فیلم های بخش چشم انداز مضمامین تکراری دارند و کیفیت لازم را ندارند اما آن جنبه آگاهی بخشی به مخاطب را در خود دارند.

*جناب افروغ رقابت میان آثار بخش چشم انداز سینمای ایران و سودای سیمرغ چگونه بود؟

بسیار سخت و همین رقابت و نزدیکی کیفیت بین فیلم ها کار هیات انتخاب را به شدت سخت کرد.

*نکته بسیار مهمی که پس از اعلام اسامی فیلمسازان در بخش رقابتی مورد توجه قرار گرفت اینکه نام کارگردانانی که فیلمشان از گردونه رقابت خارج شد از اهمیت و سنگینی خاصی برخوردار است. گرچه کارگردانان شاخص و حرفه ای بسیاری در بخش مسابقه جشنواره حضور دارند. در این خصوص چه توضیحی دارید؟

از ابتدا هم روش اینجانب و هم نظر دیگر اعضای هیات انتخاب  این بوده که به نام ها توجه نکنیم و تحت تاثیر نام کارگردان  نباشیم و به ارزش، کیفیت و محتوای فیلم ها  توجه کنیم. آیا در خواندن یک مقاله به نام نویسنده توجه باید کرد یا مجله ای که در آن مقاله منتشر شده؟ به همین منظور ما فیلم ها را قطع نظر از اسم کارگردان و تهیه کننده مورد ارزیابی قرار دادیم.

*طبیعتا با دیدن فیلم ها نام کارگردان یا تهیه کننده هم توجه شما را به خود جلب می کرد؟

قطعا همینگونه است. در پس ذهن ما نام کارگردان محترم و تهیه کننده وجود داشت اما تلاشمان این بوده که تحت تاثیر اسم خاصی قرار نگیریم. اصلا خواسته همه فیلمسازان است که اثر را بدون توجه به نام کارگردان قضاوت کنید.

*از روش و چگونگی انتخاب فیلم ها برای راه پیدا کردن به بخش اصلی و مسابقه سینمای ایران برایمان توضیح دهید…

ببینید؛هیات انتخاب تلاشش در این دوره این بوده که مضمون، کیفیت و محتوای فیلم ها را به درستی  بررسی کند. ما راجع به هر فیلمی بعد از پایان فیلم نقد و بررسی داشتیم و تحلیل هایمان را ارائه می دادیم. ضمن ارائه تحلیل و نظر؛ یادداشت خودمان را هم راجع به فیلم مربوطه مکتوب می نوشتیم. بعد از هر مقطع و بعد از دیدن چهل فیلم دوباره این  یادداشت هایمان را می خواندیم و دوباره جمع بندی می کردیم. چند مرحله انتخاب هایمان را مورد ارزیابی قرار دادیم. تمام اعضای هیات انتخاب ساعت ها به بحث و تحلیل راجع به فیلم می پرداخت تا حضور ذهن در مورد فیلم ها داشته باشیم. با این همه باز در روز پایانی یک بار دیگر از نقطه صفر تمام انتخاب ها را مرور کردیم، نتیجه را روی تخته نوشتیم و بعد از چند بار رای و نتیجه گیری به این اسامی رسیدیم.

*جناب افروغ صراحتا بفرمایید به مصلحت در انتخاب ها توجه می کردید؟

به هیچ عنوان. به شدت با مصلحت اندیشی مخالفم و اصلا با مصلحت اندیشی رابطه خوبی ندارم. البته با اصل مصلحت مخالفتی ندارم اما معتقدم یکی از مشکلات ما همین مصلحت اندیشی است .

*و نکته مهم دیگر در انتخاب فیلم  اولی ها چقدر به جنبه حمایتی بودن توجه شد؟

باور بفرمایید این گونه نبوده.. از دیدن بعضی فیلم اولی ها واقعا تعجب زده می شدیم که چطور این فیلم اول این قدر خوب از کار درآمده. البته به این موضوع هم باید توجه کرد همیشه فیلم اول یک کارگردان با بقیه آثار او متفاوت است. به عنوان مثال صدای اول شعریک خواننده با صدای دیگر اشعار او قابل قیاس نیست. واقعیت را بخواهید به هیچ عنوان جنبه حمایتی در اتخاب فیلم اولی ها نداشتیم. شاید «ناخواسته» این فیلم ها توجه ما را به خود جلب می کرد اما به هیچ عنوان «خواسته» ذهن ما متوجه فیلم اولی ها نبود.

*مضمون و کیفیت فیلم اولی ها چگونه بود؟

شخصا در انتخاب تمام فیلم ها به مضمون توجه داشتم و تمام تلاشمان این بود مضامین بکر و خوبی را انتخاب کنیم. همانطور که گفتم تعدادی فیلم اولی ما را متعجب کردند.

*صحبتی در انتها دارید بفرمایید؟

باز هم می گویم تمام تلاشمان را کردیم تا بی عدالتی و بی انصافی در انتخاب هایمان نداشته باشیم اما در هر صورت بشر هستیم و تصمیم هایمان محدودیت هایی دارد. نمی توانیم بگوییم تصمیم ما عین حقیقت و مطلق به معنای واقع است. اما در انتخاب هایمان اجماع نظر داشتیم و موارد اختلافی بین ما کم بود که اگر هم اختلاف نظری  بین ما وجود داشت آن اختلاف نظرها را با تحلیل و رای گیری حل و فصل می کردیم .امیدوارم شاهد جشنواره ای با شکوه برای همه اهالی سینمای ایران باشیم.

نوشته به کیفیت فیلم‌ها توجه کردیم نه نام‌ها اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

او افزود: اگر این گروه همفکر هم نبودند باز هم مشکلی نخواهد بود چون قرار است بین اعضا گفتگو برقرار باشد و توافق درنتیجه گفتگو حاصل شود. این را زمانی که خواستند تا در شورا حضور داشته باشم، گفتم که اگر قرار است این جماعت با بحث کردن به نتیجه برسند باید به نتیجه به دست آمده توجه شود، حال تا چه اندازه این شورا قدرت مانور دارد من تقریبا اطلاع دقیقی ندارم و گذر زمان این موضوع را بیشتر نشان خواهد داد.

نماینده سابق مجلس شورای اسلامی تاکید کرد: این که جایگاه شورای پروانه نمایش کجاست چه راه هایی را طی کرده و چه نسبت تحریک شده ای با سینما دارد و در گذشته چه اتفاقاتی رخ داده، از چه ضعف ها و کاستی ها برخوردار است همه اینها باید مطالعه شود و در جهت رفع ضعف و کاستی ها اقدامات شایسته صورت گیرد، من با چند نفر در این مورد صحبت کردم و گفتم به نظر من چه در درون این شورا و چه در ارتباط شورا با سایر ارگان ها تنها راه حل گفتگو است، من عضو سیاستگذاری گفتگوی ادیان هم هستم و در چندین نشست گفتگوی ادیان هم شرکت کردم. بنابراین تن بدهیم به گفتگو تا بر اثر این گفتگو آن معرفتی که به حقیقت نزدیک است بتواند از طریق احتجاج خودش را محافظتر و معتبرتر نشان دهد.
او درباره ضوابط موجود در شورای پروانه نمایش گفت: من شرطم را از همان ابتدا گفتم کار در شورا باید برحسب ضوابط تعریف شده باشد و اگر ضابطه ندارید باید آن را تعریف کنید. یعنی ممکن است هیچ عنوان ضابطه ای وجود نداشته باشد یا ابهام در ضابطه باشد یا در حد کلیات باشد اینها قابل قبول نیست اولا کلیات باید به جزئیات تا آنجایی که مطلوب است تبدیل شود و دقیق باید روشن شود.

عماد افروغ درباره وضعیتی که سینما باید داشته باشد، تاکید کرد: من معتقد هستم سینماگر خوب سینماگری است که بازتاب دهنده مشکلات جامعه خودش باشد، سینماگر روشنفکر است و روشنفکر از اول تعهد دارد به سلامت جامعه. بنده نظریه پرداز نقد درون گفتمانی این کشور هستم برای همین کاملا از نقد استقبال می کنم و توصیه می کنم که سینما باید منتقد باشد.
افروغ درباره نحوه حضورش در شورای پروانه نمایش، گفت: اگر قرار باشد جمعی نظری بدهند و به یک توافقی برسد اما از بالا قدرت وتو وجود داشته باشد مطمئن باشید من دیگر در این شورا شرکت نخواهم کردم. به این معنی که تمام مراحل برای تایید یک فیلم پشت سر گذاشته شود و طبق قوانین عمل شده باشد، از گفتگو هم بهره گرفته شود اما مثلا آن بالا یک تصمیم دیگری گرفته شده مطمئن باشید اگر این اتفاق بیفتد من دیگر شرکت نخواهم کرد.

منبع: ایسکانیوز

نوشته عضو جدید شورای پروانه نمایش: اگر قدرت وتو از بالا وجود داشته باشد دیگر در شورا شرکت نمی‌کنم اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.