ژانر سینمای دفاع مقدس با این نسل پر و بال گرفت و به قدری رشد کرد که ویژگی‌های آن بر فضای کلی سینما و مسیر حرکت آن تاثیر گذاشت. نسلی از فیلمسازان قدرتمند در این عرصه شکل گرفت که تا امروز شاکله اصلی جریان سینمای ایران را تشکیل می‌دهند. ابراهیم حاتمی کیا، رسول ملاقلی پور، احمدرضا درویش، کمال تبریزی، مجتبی راعی، حسن برزیده، عزیزالله حمیدنژاد، محمدعلی باشه آهنگر، جمال شورجه، عبدالله باکیده و دهها سینماگر دیگر که در طول دو دهه پس از جنگ، بار مسئولیت تولید محتوا و فیلم این عرصه بر دوش آنها بوده و شاخص‌ترین آثار دفاع مقدس متعلق به همین نسل است.

متاسفانه، بسیاری از سینماگران این نسل اکنون از این ژانر دور شده‌اند و یکی از مسائل مشهود در سینمای دفاع مقدس، قهر سینماگران شاخص این حوزه با فیلمسازی جنگ است. کارگردانانی که هویت و شناسنامه‌شان با سینمای جنگ گره خورده بود و بهترین فیلم‌های کارنامه‌شان را در این حوزه ساخته‌اند سال‌هاست ترجیح می‌دهند در ژانرهای دیگر فیلم بسازند که دلائل گوناگونی دارد. آثاری چون «پرواز در شب»، «دیده‌بان»، «مهاجر» و «هور در آتش» در دهه ۶۰ و فیلم‌های برجسته‌ای مانند «سفر به چذابه»، «نجات یافتگان»، «ازکرخه تا راین»، «برج مینو»، «لیلی با من است»، «کیمیا»، «سرزمین خورشید»، «هیوا» و «آژانس شیشه‌ای» در دهه ۷۰ و در اوائل دهه ۸۰ هم نمونه‌هایی چون «مزرعه پدری» و «دوئل» تولید شده‌اند ولی این روند بعد از آن رو به افول گذاشت تا جایی که در سال‌های بعدتر کمتر شاهد اثری مثال زدنی هستیم.

اگرچه بسیاری از کارشناسان بر این باورند عدم توجه متولیان فرهنگی به این حوزه و نیز، سیاست گذاری‌های غلط در دولت‌های مختلف در عرصه‌های فرهنگ و هنر باعث شده تا نه تنها شاهد بالندگی جریان سینمای دفاع مقدس و در مفهوم کلان‌تر «مقاومت» نباشیم بلکه حتی، نسل قبلی سینماگران این عرصه هم جذب دیگر گونه‌های سینمایی شوند.

دیدگاه‌هایی هم وجود دارد که ورود نسل تازه ممکن نیست؛ چرا که نسل قبلی، خود برآمده از متن دفاع مقدس بوده‌اند و بهترین فیلم‌های دفاع‌‌مقدس را سینماگرانی ساخته‌اند که خود تجربه حضور در جبهه‌ها را داشته‌اند، اما با گذشت بیش از چند دهه از پایان جنگ، تا چه زمانی می‌توان دلخوش به فعالیت این سینماگران ماند؟ آیا ساخت فیلم جنگی باید تنها در انحصار آدم‌های جنگ باقی بماند؟

این دیدگاه به چند دلیل اشتباه است. نخست اینکه هم اکنون شاهد غیبت همان نسل تجربه جنگ دیده هم هستیم. دیگر اینکه جنگ بعد از دوران دفاع مقدس به پایان نرسیده و در سنگرها و شکل‌های جدیدش استمرار یافته است. همچنین، با راهبرد انقلاب اسلامی و نگاه ضدسلطه و «مقاومت محور» امروز در تار و پود جامعه ما، منطقه پیرامونی و جهان اسلام لمس می‌شود. یعنی ما هم اینک با نسل‌های جوانی سروکار داریم که گویی در متن هزارتوی پیچیده و پرچالش جنگ‌های بین‌المللی و منطقه‌ای حضور دارند و آن را زندگی و تجربه می‌کنند. هنوز هم کوچه‌ها و خیابان شهرهای ما عطر شهیدان را با خودش دارد. هنوز، هم پیوسته قدرت‌های استکباری روزی نیست که بر طبل جنگ ندمند و هیاهو بر پا نکنند و در گوشه‌ای از منطقه علیه انقلاب اسلامی جوسازی نکنند.

در این میان، اما، حوزه فرهنگ و سینمای ما چندان با این موضوع هم راستا نشده است. اینجاست که نیازمند ترسیم استراتژی دقیق‌تری هستیم تا ضمن شناسایی غفلت‌ها و موانع به بازشناسی و کشف استعدادها اقدام نماییم. استراتژی که مفهوم مقاومت و سینمای مقاومت را در بی‌نظمی نوین جهان معنا و تعریف کند. نیازمند شکافتن سقف و در انداختن طرح‌های نو هستیم.

نوشته ضرورت پرورش سینماگران جوان و متعهد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

اگرچه هنوز، جای شکرش باقی است که موسسه ای به اسم «بهمن سبز» در این وانفسای بحران زده حوزه فرهنگ و معضلات اساسی مبتلابه صنعت و اقتصاد چراغش همچنان، در گوشه و کنار روشن است. و هنوز، نفس کم نیاورده و گام به گام به احیای سینماهای قدیمی می‌پردازد؛ سینماهایی که خیلی از هم نسل‌هایشان سال‌هاست در شعاع بی توجهی و غفلت مسئولان سینمایی و مدیران شهرداری‌ها و یا در سایه شیطنت مالکان آن‌ها تغییر کاربری می‌دهند و به پاساژها و انبارها تبدیل می‌شوند.

کمتر سینمارویی از نسل‌های گذشته داریم که «لاله زار» را با سینماهایش به خاطر نداشته باشد. خیابانی که روزگاری، با ۱۶ سالن سینما و ۶ سالن تئاتر یکی از مهمترین مراکز تئاتر و سینمای کشور بود؛ سینماهایی چون: سارا، رکس، خورشید، فردوسی، البرز، ایران، مایاک، مرجان، متروپل، کریستال، تابان، فاروس، رودکی، شهرزاد و … در این منطقه فعال بودند؛ اما، در طول سالیان یکی یکی از نفس افتاده‌اند و امروز، کاملاً تعطیل و تبدیل به ویرانه‌ای بدل شده‌اند.

هویت خیابان لاله زار که با سینماهایش تشخص منحصربفردی داشت امروزه محو شده وجای اش را مغازه‌ها و فروشگاه‌های الکتریکی گرفته‌اند. نسل امروز هیچ خاطره‌ای از این خیابان و سینماهای آن ندارد. مشابه این خیابان و سینماهای آن در شهرهای مختلف کشور هم، شاهد چنین مرگ خاموشی هستند. ساختمان‌هایی که با گذشت زمان، نه تنها برای نسل جوان و نوجوان حس و خاطره ایی را رقم نمی‌زنند بلکه چنان در لایه‌های ضخیم غبار فراموشی و در محاق معماری کور ساختمان‌های مدرن فرو رفته‌اند که دیگر برای قدیمی‌ها هم حس و نوستالژیایی ندارند. و متاسفانه، در توسعه لگام گسیخته امروز شهرها «ما به ازاهایی» هم، برای آن‌ها طراحی نشده است.

اینکه چه کسی یا دستگاه‌هایی این فاجعه را رقم زدند نیازمند بررسی است. در کشوری که از هزار و ۱۸۰ شهر آن فقط ۶۰ شهرش دارای سینماست. علاوه برآن، حتی برخی استان‌هایش هم، از داشتن یک سالن سینمایی استاندارد محروم است روند رو به اضمحلال مکان‌های فرهنگی قدیمی و هویت دار به شدت تلخ و قابل تأمل است.

این در حالی است که وضعیت سینما و پرده نمایش در شهرهای مختلف هم چندان مطلوب و رضایت بخش نیست- از سینماهایی که تغییر کاربری داده و به انبار و رستوران تبدیل شده‌اند تا سینماهایی که تعطیل و متروکه هستند.-

در منابع و مطالعات آماری تصریح شده است: ۶۲ مجتمع، ۱۹۵ سینما، ۸ سالن و ۱۴ فرهنگسرا با ۴۱۵پرده و ۱۲۹هزار و ۱۲۳صندلی همه ظرفیت صندلی‌های سینمایی کشور است و به نسبت جمعیت ایران به بیش از نه هزار و ۶۰۰ سالن سینما نیاز داریم! رها کردن بسیاری از سالن‌های سینمایی و به گرد فراموشی سپردن آن‌ها کمتر از قتل نیست. «کشتن مکان‌های فرهنگی» با غفلت‌ها و شیطنت‌ها.

مشابه خیابان لاله زار را در بسیاری از شهرهای دیگر هم شاهد هستیم. شهرهایی که دیگر یادشان نیست که روزی روزگاری سینما داشته‌اند. یاسوج، شهرکرد، قائمشهر، نهاوند، شهرهای سیستان و بلوچستان، ایلام، سمنان، اراک، آذربایجان غربی، اردبیل، و …

بدون شک، سالن‌های سینما صرفاً، مکانی برای فیلم دیدن نیستند که با رشد و گسترش فناوری‌های نوین این امکان به راحتی در هر خانه یی فراهم است. این مکان‌ها به مثابه گذارهای فرهنگی و پاتوق‌های تفریحی مشی زندگی اجتماعی و نقطه ثقل انتشار و گسترش نشاط و مشارکت‌های اجتماعی نیز هستند. گلوگاه‌های پیوند دائمی خانواده با اجتماع. مانند ورزشگاه‌ها، میادین و پارک‌ها و … مضافاً اینکه، در این مکان‌ها، رفتارهای فرهنگی و هنجارهای اجتماعی در سطحی عالی‌تر و با زبان هنرمندانه و تاثیرگذارتری معرفی می‌شوند.

در تهران در میدان توپخانه از سینما سارا فقط سردر کهنه و ویرانه و کثیفش بر جای مانده و سالنش به انبار دپوی کالا تبدیل شده است. سینمایی که در سال‌های دور جزو سینماهای لوکس لاله زار بوده و در مقاطعی به مخروبه و محل تجمع معتادان بدل شده بود.

درست چند قدمان طرف تر، از سینما «سارا» سمت چپ لاله زار سردر «تئاتر تهران» قرار دارد.که دیگر نه از تاک نشان است و نه از تاک نشان- و از تئاتر و از هنر نشانی بر خود ندارد. شبحی از یک مرکز هنری که زمانی قرار بوده موزه تئاتر شود. جلوتر، کوچه‌ای کوچک- کوچه باربد- با ۶ سینما: نادر، شهرزاد، جهان، مترو، اطلس و فردوسی که یکی یکی اکنون، خرابه و تعطیل شدند. سینما «نادر» که اطرافش که دورزمانی استودیوی صدای «ایران فیلم» بود و امروز پارکنیگ موتورسواران شده است. سینمایی که هنوز در حافظه تاریخی خیلی‌ها، تصاویر و موسیقی فیلم‌های وسترن چون: «به خاطر چند دلار بیشتر» و یا «قلعه عقاب‌ها» باقی مانده، مردمی که از هشت صبح دم در این سینما صف می‌کشیدند و بسیاری از فیلم‌ها با حضور هنرپیشه‌های مطرح در این کوچه ساخته شده بود.

از سینما «البرز» با خاطره قهرمانان کشتی‌اش- سینمای پاتوق کشتی گیران – هم، ردی بر جای نمانده است. محمد خادم، مرحوم غلامرضا تختی، حبیب الله بلور سرمربی پیشین تیم ملی و محمدرضا طالقانی در این سینما فیلم می‌دیدند.

و ده‌ها سینمای دیگر. در این میان یکسری سینما به دست اهلش افتاده است و از کلنگ تخریب و غبار ایام جان به در برده‌اند. بهمن، سپیده، استقلال و شاهد و …

این فاجعه در دیگرشهرها هم تکرار شده است. شهرکرد تنها یک سینمای رسمی به نام سینما بهمن دارد که آن نیمه‌تعطیل است. سینمای بروجن تعطیل شده است. قائمشهر در مازندران، بعد از تهران متراکم‌ترین شهر در زمان‌های دور صاحب چندین سینما بود. «سینما دیانا (فجر)» که تعطیل شد و بعدها کاملاً تخریب و با تغییر کاربری تبدیل به پاساژ بزرگی شد. «سینما نپتون» که به پاساژی به نام «سجاد» بدل شد و سینماهای دیگری که دیگر نیستند. حتی یاد و خاطره‌شان هم محو شده است.

محمدشهر و ساوجبلاغ، نظرآباد و اشتهارد در استان البرز سینمایی ندارند. دومین سینمای شهر قزوین در خیابان امام اکنون رستوران شده است. یک سینمای پنجاه ساله دیگری در این شهر که اکنون، اثری از آن نیست. «سینما ملت» این شهر هم، ملتی را به خود نمی‌بیند و تعطیل است. سینما فرهنگ نهاوند که روزگاری نه چندان دور مردم جلوی گیشه فروش بلیت آن صف می‌کشیدند، پس از نیم‌قرن فعالیت از ۱۰ سال قبل تعطیل است. به تعبیر روزنامه نگاری امروز این سینما مانند یک لباس از مد افتاده گوشه‌ای از شهر، ‌غرق خاک است. در اردبیل دو شهرستان گرمی و خلخال اصلاً، سینما ندارند و طی سال‌ها، چهار سینما از سینماهای شهر اردبیل تعطیل و یک سینما تخریب شده است. اکنون، سینما قدس و انقلاب اردبیل باقی مانده‌اند سینماهای تعطیل دچار استهلاک وسایل شده‌اند.

در اصفهان وضعیت تا همین چندی پیش رو به وخامت بود ولی با دستور واگذاری سینماهای نیمه‌تعطیل و تعطیل به حوزه هنری تاحدودی این وضعیت سروسامان گرفت و «بهمن سبز»چند سینما از جمله: پردیس چهار باغ و پردیس ساحل و … را بازسازی و نوسازی کرد در حالی که، تعدادی از سینماهای این شهر مانند: ایران و اندیشه همچنان تعطیل هستند. «سینما ایران» که جزو سینماهای واگذار شده به حوزه هنری است بانک دی و بنیاد شهید همچنان لجاجت و کلنجار دارند و سال گذشته از سوی بانک دی شبانه برای تخریب آن اقدام کردند که با مقاومت حوزه هنری و دخالت شهرداری متوقف شد و سرنوشت نامشخصی دارد.

«سینما قصرطلایی» با ظرفیت هزار تماشاچی و «سینما شهرصنعتی» اراک نیز، تعطیل شده‌اند. حتی سینما قصر طلایی در سال ۱۳۹۰ توسط اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی خریداری و در طرح بازسازی به «سالن اجتماعات ستارگان» تغییر کاربری داده است. سینما شهر صنعتی نیز، توسط شهرداری تملک و پس از چندین سال مخروبه ماندن به فرهنگسرا تغییر کاربری یافت. در مجموع از شش سینمای اراک امروز فقط ۲ سینمای فرهنگ و عصرجدید مانده‌اند. سینمای ساوه و پردیس خمین نیز نیمه‌فعال اند و سینماهای محلات و شازند تعطیل شده‌اند.

ارومیه که دورزمانی سینماهای «آزادی »(تخت‌جمشید)، سینما انقلاب و سینما ایران و بعدها نیز، سینماهای فرهنگ و تربیت ، همچنین، سینماقدس قدس در اشنویه، وحدت در بوکان، فرهنگ در پیرانشهر، میهن و آسیا در خوی، قدس در سردشت، سعدی در سلماس، بهمن در شاهین‌دژ، قدس در ماکو، تربیت در مهاباد، انقلاب در میاندوآب و فرهنگ و ایران در نقده را با ظرفیتی بالای ۱۱ هزار صندلی در اختیار داشت امروز از نوزده سینمای استان، شانزده سینما تعطیل و تنها سه سینمای فرسوده ارومیه نیمه‌فعال است و … ده‌ها شهر دیگر که ذکر آن‌ها در این مجال نمی‌گنجد.

به کجا می‌رویم؟ وقتی رهبری از سینما به کلید پیشرفت و توسعه تعبیر می‌کنند این حجم از اهمال کاری و بی خیالی چه معنا دارد؟

منبع : خبرگزاری پانا

نوشته سینماهایی که دیگر نفس نمی‌کشند! اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سینما به عنوان یک ابزار بصری تاثیرگذار و فراگیر می تواند نقش بسزایی در انتقال آموزه های رفتاری مناسب و الگوسازی ایفا کند. فیلم سازانی که به حیطه فیلمسازی با مضامین اجتماعی وارد می شوند باید با شناخت کافی و با استفاده از کارشناسان مسائل اجتماعی و جامعه شناسان و نیز، با آگاهی های کافی و لازم در این زمینه دست به خلق اثر بزنند تا به بیراهه نروند.

در برخی فیلم های اجتماعی سازنده اثر بیش از آنکه در پی طرح معضلی از اجتماع، به ریشه یابی و دادن راه حل درست به مخاطبان بپردازد، فاکتورهای غلط و الگوهای نامناسبی را پیش روی مخاطب قرار می دهد.

متاسفانه، برخی فیلم های ساخته شده در این زمینه فقط، در حد به تصویر کشیدن معضل بوده و کمکی به اصلاح آن نمی کنندکه خود این امر ممکن است باعث اشاعه و گسترش معضل و حتی، قبح شکنی و ترویج آن گردد.

در این راستا، سیاستگذاران و نهادهای فرهنگی می توانند با ایجاد زمینه های مورد نیاز به ساخت فیلم های درست و کارشناسی شده با مضمون آسیب های اجتماعی کمک کرده و این ژانر از سینما را در خدمت  تعالی جامعه، تقویت امنیت روانی و نهادینه سازی هنجارهای اجتماعی قرار دهند.

رهبری معظم انقلاب اسلامی بارها، روی موضوع پرداختن درست به آسیب های اجتماعی تاکید کرده اند. شکی نیست در شرایطی که در فضای جنگ نرم دشمنان و تلاش های آن ها برای متاثر ساختن هویت ملی و بومی و اصالت های فرهنگی هستیم اهتمام به موضوع آسیب های اجتماعی از حساسیت بیش تری برخوردار می شود. چرا که یکی از بهترین بسترها و مولفه ها برای ایجاد نارضایتی و ناامنی ذهنی و روانی برجسته کردن یکسویه، غیرکارشناسی و ژورنالیستی آسیب ها و هنجار ستیزی هاست؛ و طبیعی است اگر این موضوع در محصولات سینمایی و تلویزیونی بی پشتوانه مباحث تحلیلی، کارشناسی و پژوهشی عمده و آگراندیسمان شود تبعات و پیامدهای تلخی را به همراه می آورد.

بسیاری معتقدند کنترل در کاهش آسیب‌های اجتماعی تنها از مسیر گفتمان سازی و رویکردهای فرهنگی و  اجتماعی با مشارکت نهادهای متولی در حوزه فرهنگ عمومی میسر است .هزینه در آموزش همگانی مهارت های زندگی از طریق تولید محتوا در رسانه هایی چون: سینما و تلویزیون، شبکه های اجتماعی و فضاهای مجازی می تواند عوارض اجتماعی، اقتصادی،‌ انتظامی و آسیب های اجتماعی نوپدید در جامعه را کاهش دهد و باعث روشنگری و آگاهی مردم گردد.

نوشته سینما و حساسیت پرداختن به آسیب‌های اجتماعی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

بدون تردید این رویداد سینمایی که برآمده از سال‌های آغازین دفاع مقدس است، قدیمی‌ترین جشنواره سینمایی انقلاب اسلامی است. قدمت جشنواره فیلم مقاومت به بیش از سه دهه می‌رسد و این جشنواره یکی از جشنواره‌های جریان‌ساز سینمایی کشورمان به حساب می‌آید.

مهم‌ترین نکته‌ای که جشنواره مقاومت را از دیگر جشنواره‌های رنگارنگ داخلی و حتی بین‌المللی ممتاز و منحصربفرد می‌سازد رویکردها و نگاه استراتژیکی است که این حرکت دنبال می‌کند تا جایی که هویتی فراتر از یک فستیوال متداول پیدا کرده و به نهالی بدل شده تناور، رشدیابنده و پویا. یا نهادی جریان ساز و حرکت آفرین که نقشی اجتماعی در مقیاس گسترده را پیگیری می‌نماید و در سال‌های اخیر با جذب سینماگران مستقل دنیا و حمایت از جریان سینمای انقلابی منطقه به یک پایگاه فرهنگی نزدیک شده است.

دست گذاشتن روی حساس‌ترین و ملموس‌ترین موضوعات ملی و بین‌المللی بی واهمه از ملاحظات و مصلحت اندیشی‌های کاسبکارانه سیاسی، فراگیری گستره مفاهیم عام‌تر مقاومت، دعوت و مشارکت فیلمسازان صاحب نام دنیا و منطقه همچون: مایکل مور، الیور استون، نجدت انزور، باسل الخطیب، عماد برناد و ده‌ها سینماگر دیگر-  اهتمام ویژه به موضوع شهدای مدافع حرم، نکوهش تروریسم و صهیونیسم، توجه به بیداری اسلامی و مسائل اخلاقی و ارزشی و نقد امپراطوری رسانه‌ای نظام سلطه این جشنواره را واقعی تر، به جبهه فرهنگی نظام و انقلاب بدل کرده و با تحرک و روحیه فعالی که در ساختار و محتوای آن دیده می‌شود پا به پای میادین و سنگرها به پایگاه فرهنگی جبهه مقاومت شبیه شده است.

در دنیایی که در جشنواره‌های مختلف جهانی جایی برای فیلمسازان ارزشی- انقلابی و مستقل نیست جشنواره مقاومت می‌تواند تریبونی برای معرفی و دیده شدن آثار این دسته از فیلمسازان باشد تا به واسطه آن سینماگران دیگر هم تشویق شوند تا به این سمت روی آورند و مجالی شود برای فیلمسازانی که در حوزه مقاومت فعالیت می‌کنند و در سایر جشنواره‌هاکه سیاست گذاری‌های خاص خود را دارند به آنها فرصت هنرنمایی داده نمی‌شود.

وقتی کمپانی‌های بزرگ فیلمسازی دنیا در پوشش توسعه صنعت سرگرمی‌سازی پیچیده‌ترین انتظارات سیاسی و امنیتی غرب را تأمین می‌سازند و بسترساز و پیاده نظام تفکر استعماری هستند و وقتی فستیوال‌های پرهیاهو و پر زرق و برق در صدد سوددهی رندانه گرایشات سینمایی به سمت اندیشه جهانی سازی و امحای هویت‌های ملی ملت‌های مستقل حرکت می‌کنند جایگاه و رسالت جشنواره‌ای مانند مقاومت سخت و سنگین‌ تر می‌شود.

و بی دلیل نیست که از قلب آمریکا و اروپا هم فیلمسازان مستقل آثارشان را از مسیر فراخوان‌ها به این جشنواره ارسال می‌کنند.

تقویت جشنواره فیلم مقاومت و استمرار آن باعث می‌شود خیلی از فیلم سازان مستقل و ضد استعمار در آسیا، آفریقا و آمریکای لاتین که جایی در جشنواره‌های بین‌المللی غرب ندارند به این جشنواره بیایند و به پایگاهی  برای  تبادل نظر و اندیشه این فیلم سازان مستقل تبدیل شود .

اخیراً یکی از سیاسیون در همین رابطه تعبیری جالبی به کار برده است به این مضمون:  اگر ما پنجره‌ای رو به جهان باز نکنیم دیگران این پنجره را باز می‌کنند مثل این کاری که تا به امروز انجام داده اند. آن‌ها از طریق «کن» و «اسکار» ارزش‌های خودشان را به کشورهای جهان سوم و ایران تحمیل می‌کنند ما هم باید انسان‌های آزاده و مستقل را پیدا کنیم و تریبونی برای آن‌ها شویم.

پس جشنواره مقاومت می‌تواند همان تریبون و همان پنجره‌ای به جهان خارج باشد از دریچه سینما.

نوشته جشنواره مقاومت، پاتوق سینماگران انقلابی/ از آسیا و آفریقا تا آمریکای لاتین اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.