چهل‌وسومین جشنواره فیلم فجر به دبیری منوچهر شاهسواری بهمن‌ماه سال جاری برگزار می‌شود.

نوشته معرفی داوران فیلم‌های کوتاه داستانی جشنواره فیلم فجر اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در این مراسم داوود مسلمی منتقد سینما در خصوص فیلم «ندارها» گفت: فیلم «ندارها» مربوط به کارگردانی است با سابقه ٢٠ ساله در سینمای مستند. ریشه سینما در تجارب قبلی و دستاوردهای آن در عکاسی چیزی است که در فیلم‌های این کارگردان متجلی می‌شود. فیلم «آخرین ملکه زمین» یکی دیگر از آثار این کارگردان است. اثری آکنده از غنای شاعرانه و پر بار از نوع اندیشه و ساختار سینمایی است که در کسب تجارب درخشان در حیطه سینما بسیار موفق عمل کرده است. در واقع هیچ وقت فیلم‌های این کارگردان از سینمای روایتگر تهی نشده و همیشه از جذابیت‌های کافی در این زمینه برخودار بوده است. به طور کلی تماشاگر منتظر دیدن روایتی است که در کنار آن به اندیشه‌ها، جهان نگری و تفکرات آن پی ببرد.

وی افزود: سینمای روایت به فکر اعتلای تفکر و اندیشه ورزی مخاطب است و در جریان ارتباط با اثر، نسبت به تماشای مجدد فیلم اقدام می‌کند در حالی که امروزه فیلم‌هایی ساخته می‌شود که متاسفانه بر خلاف جریان سینمای روشنفکر ایران است که عموما تماشاگر عام را از فیلم بریده می‌کند. در این فیلم لحظه‌های ناب سینمای اندیشه ورز را می‌بینیم که تنها به اندیشه فردی فیلمساز توجه نکرده بلکه مخاطب و تماشاگر را با خود همراه کرده و حضور او در نهاد فیلم را لذت بخش کرده است. بنابراین سینما به معنای عام در این فیلم معنا پیدا می‌کند.

مسلمی خاطر نشان کرد: ظاهرا فیلم‌هایی که منتسب به سینمای اجتماعی هستند حرف‌های زیادی برای گفتن دارند . به حال فیلم قایم ب ذات اثری هنری است و باید برای ببررسی آن به خود فیلم رجوع کرده چرا حواشی و آسیب‌های اجتماعی تمامیت خود اثر را تحت الشعاع قرار می‌دهند. آنچه که در این نوع سینما و روایتگری مهم است ارجاع فیلم به مسایل اجتماعی‌ای است که در نهاد جامعه پنهان شده است و بازتاب دهنده وضعیت مرسوم در اجتماع است در اصل برخی فیلم‌ها به همین دلیل خاصیت رجعت پیدا می‌کنند در شرایطی که تمامی فیلم‌های پر از فحاش بوده و ذات آن را به نوعی لودگی تبدیل کرده است.

وی ادامه داد: سینمایی که قابلیت رجعت دارد حتما دارای شاخصه‌هایی از حیات سینما براساس اصل و منطق است. اما به هرحال فیلم قابل اعتنا، درک و فهم منجر به جادوی سینما می‌شود که متاسفانه از میان صدها فیلم، یکی از این آثار قابل رجعت پیدا می‌کند. اولین دلیل رجعت به سینما، خود ذات سینماست که منجر به ماندگار تصویر در ذهن می‌شود. این در حالی است که حتی در ذات فیلم فارسی این رجعت‌ها وجود داشته اما سینمای ما به آن توجهی نمی‌کند. در واقع اینگونه مراسمات دوباره خوانی حقیقت است. انبوه سازی سینمایی که به رجعت توجهی نمی‌کند انبوه آور است.

این منتقد سینما با اشاره به نقاط ضعف فیلم «ندارها» اظهار داشت: بخشی از فیلم این حس شتابزدگی دارد که نشانگر ایراد در چارچوب پایان بندی و نقص ساختاری فیلمنامه است و عدم رعایت تسلسل در آن به این مشکل دامن می زند که نهایتا منجر به حس بریدگی در آن شده است که در واقع این فاصله در بخش‌های دیگر فیلم هم به چشم می‌خورد. گرمای نوع کاراکترها و روایتگری کارگردان اجازه نمود بیرونی ایرادات و شفافیت در آن را نمی‌دهد. همچنین تشابه و تکرار بسیاری از نقاط فیلم به دیگر آثار راه گریزی برای سینمای اجتماعی نگذاشته است بنابراین تنها باید به فاصله زمانی ساخت آثار توجه شود.

وی عنوان کرد: نگاه به سینما در توجه به محتوا خلاصه نمی‌شود بلکه وجوه ساختاری در آن نیزاهمیت دارد. اساسا سینمای محافظه کار است و بخش عمده‌ای از آن بر مدار ابتذال چرخیده و از نهاد محافظه کار جمعی خارج می‌شود. در حالیکه هر فیلم فارسی کریه و بدمنظری هم به محتوا توجه می‌کند. اما در سینمای ماسرکوب نهادهای نظارتی وسانسور منجر به مشکلات سینما می‌شود.

در ادامه این نشست، محمدرضا عرب، کارگردان و تهیه کننده فیلم «ندارها» گفت: این نسخه از فیلم مربوط به سینمایی نگاتیوی است و از سینمای دیجیتالی فاصله زیادی دارد. فیلم «ندارها» در سال ۸۹ ساخته شده است و امروز نسخه بلوری و با کیفیت فیلم اکران شده است. نویسنده این فیلم علیرضا طالب زاده، فیلمنامه نویس مشهور سریال‌های «صاحب دلان» و «در پناه تو» بوده است. فیلمنامه نویسی تفاوت زیادی با رمان نویسی دارد چرا که خلق جریان تصویری بسیار سخت است. من خود متولد جنوب شهر هستم و قصد ساختن فیلمی برای تحقیر این قشر از جامعه را نداشته‌ام بلکه هدف ما پرداختن به آسیب‌های اجتماعی بوده است.

وی افزود: در سال‌های ساخت این فیلم معضلی به نام آقازادگی به شدت امروز مطرح نبود. این مشکل جدی‌ای در زندگی امروز ماست واگر ۱۰ سال گذشته به عدالت اجتماعی توجه بیشتری می‌کردیم بسیاری از مشکلات جامعه حل می‌شد و شاهد دادگاه‌های مسئولان با پرونده‌های کلفت نبودیم. این افتخار نیست و باعث سرشکستگی ما و مجموعه مدیریتی جامعه است. فیلم «ندارها» سعی کرده است به محیط پیرامون توجه بسیاری کند و اگر اینگونه فیلم‌ها بیش از این مورد توجه قرار می‌گرفت. این در حالی است که جامعه‌ای که درب نقد وبررسی در آن بسته است، متولد فساد خواهد بود. فساد سیتماتیک امروز ما ناشی از این امر است. هیچ کس مسئولیت وضعیت اکنون جامعه را برگردن نمی‌گیرد. عدم توجه به اقشار ضعیف جامعه منجر به عدالتخواهی آدم‌ها شده است. هرچند این افراد از نظر خود، عیاری می‌کنند اما چون اساسا عیاران از مکتب فتوت امیرالمونین می‌آید و معنایی دیگر دارد. ما در تاریخ یعقوب لیث صفار و سرخ جامگان را داریم که به درست عیاری می‌کنند اما موضوع فیلم «ندارها» عیاری به غلط است و شخصیت‌های آن به جای ساختن خود، اقدام به تغییر جامعه و ساخت آن می‌کنند و نهایتا هلاک می‌شوند و آسیب آن را جامعه می‌بیند. این فیلم اولین اثری بود که به معضلی به نام آقازاده و رانت توجه کرده است. تشابه «ندارها» به فیلم‌های دیگر انکاناپذیر است اما نکته حائز اهمیت مفهوم آن است.

عرب خاطر نشان کرد: ممنوع التصویری هانیه توسلی، یکی از شخصیت‌های فیلم تنها بهانه‌ای بود که اکران آن را به تعویق انداخت در حالیکه حضور او در فیلم‌های دیگر، هیچ ممانعتی برای اکران نداشت. من هیچ گاه نفهمیدم که این فیلم همچنان چه مشکلی دارد که از پخش آن در رسانه ملی جلوگیری می‌شود در حالیکه پخش و تولید و توزیع مواد مخدر در تولیدات رسانه ملی به امری عادی تبدیل شده است. به حرف فیلم «ندارها» و سینمای اجتماعی توجه نشده است. شما مخاطب حرفه‌ای سینما هستید و ما فیلمسازان سلیقه شما مخاطبان را نازل کرده‌ایم. امروز پایین آمدن سلیقه فیلمسازان و سخیف شدن سینما نتیجه جامعه بی‌نقد و فاسد است که مدیران آن مسئولیت مشکلات را برعهده نمی‌گیرند.

وی عنوان کرد: سینمای اجتماعی ایران که باید به اینگونه فیلم‌ها توجه بیشتری کرده و از تولید آن حمایت کند، اما از این غافله عقب مانده و حتی در موضوعات اجتماعی نظیر کودتای ۲۸ مرداد، موشک وغیره هم اثری ساخته نشده است. جایگاه استراتژیک در سینما ایران کجاست؟ تنها به دنبال ایجاد موجی هستیم که از یک اقدام جلوگیری کنیم چرا که ظرفیتی برای نقد در ایران وجود ندارد. در حال حاضر کسانی که جلوی دوربین اعتراف به نقدپذیری می‌کنند، خلاف این را ثابت کرده‌اند چرا که قطعا اگر انتقادپذیر بودند وضعیت امروز جامعه ما این نبود.

کارگردان فیلم «ندارها» ضمن اشاره دویدن ۳ ساله برای ساخت این فیلم یادآور شد: «ندارها» بی‌دلیل ساخته نشد و درست جایی که مخالف سرسختی برای ساخته شدن این فیلم بود بعد از تولید، جایزه بهترین کارگردانی را به بنده اعطا کردند. کشور ما و مجموعه قوا یا بلد نیستند و یا از پتانسیل هنر سینما، جریان سازی و الگو سازی آن اطلاعی ندارند. این در حالی است که سینما و فیلم‌هایی نظیر کازابلانکا در آمریکا میل و عشق به زندگی را در مردم ایجاد کرده و جامعه بعد از جنگ‌های آمریکا را به خوبی نشان می‌دهد. ما اگر فیلمسازی اجتماعی را جدی نگیریم به شرایط امروز می‌رسیم که اختلاس گران از ملت ما طلبکارند در حالیکه ما بابت حرام شدن اموال، از بین رفتن ذخایر ملی، آینده و عمر نسل‌هایمان از اختلاس گران طلبکاریم.

وی در پاسخ به انتقاد یک مخاطب نسبت به خوب نشان دادن کارهای بد در فیلم و نبود شرافت در قبال آدم‌های بی‌شرف و برداشت عمومی از لفظ آقازادگی عنوان کرد: دیالوگ‌های این فیلم شرافت رو نشان می‌دهد در حالیکه این حرف‌ها در سینما معنا و خریداری ندارد چرا که باید فیلم با موج ساخته شود در حالیکه من فیلمسازموجی نیستم و با حقیقت، فیلم می‌سازم. شخصیت‌های فیلم دچار بلاهت می‌شوند تا بتوانند شرافت را با کار غلط بسازند که درگیری با کاروان حج و برخی دیالوگ‌ها و حتی عمل چشم دختربچه با این پول ، نشانی از این امر است. هیج نشانه‌ای از حقارت مردم پایین شهر، صورت سیاه و لباس پاره‌ای در این فیلم نمی‌بینید چرا که ناشی از شرافت من کارگردان در فیلم است در واقع فیلمنامه این فیلم دایره است.

عرب ادامه داد: هیچ جامعه‌ای خودش نمی‌چرخد و بر اساس قوانین مدنی و فقهی در جامعه اسلامی زمامداری برای رسیدگی اموال بیت المال، حراست و عدالت در جامعه وجود دارد. باید مطالبات مدنی جامعه رعایت شود. اگر قوانین درست اجرا نشود ثروت جامعه که بهداشت، درمان وتحصیل و رفاه اجتماعی در جامعه به باد فنا می‌رود.۱۰ سال پیش با این معضل تا این حد روبرو نبوده‌ایم و اگر جدی برخورد می‌شد امروز شاهد این مشکلات نبودم.

وی در خصوص دخل و تصرف در فیلمنامه گفت: بنده فیلمنامه کامل را خوانده و اجرا کرده‌ام و ایده خاصی به آن اضافه و یا کم نکردم. حتی در نوع لباس‌های انتخابی شکل طبقه را طراحی کرده‌ایم. نسخه ساخته شده نسخه اکران شده در جشنواره است این فیلم ٩٣ دقیقه بوده و کل فیلمنامه ساخته شده است.

کارگردان فیلم «ندارها» در خصوص نحوه پایان بندی فیلم افزود: تاثیر گذاری شخصیت مهری در ابتدا و انتهای فیلم کمک چندانی به فیلم کرده و موضوع را رها نکرده است. لازم به ذکر است برداشت عمومی از واژه آقازادگی در فیلم کاملا مشخص است و معتقدم یک اثر تمام و کمال و آرمانگرا را می‌توانیم در فیلم ببینم چرا که فیلمساز با همه هستی و نیستی به دنبال درک بوده و تلاش می‌کند با نقد بهتر عمل کند.

علی رویین تن کارگردان سینما از دیگر میهمانان این مراسم بود که نظر خود را درباره فیلم «ندارها» این چنین بیان کرد: فیلم «ندارها» باید توسط منتقدان خود نفروخته، انتقاد شود. از نظر بنده، عرب فیلمساز بد سلیقه‌ای است چرا که شرایط کشور از داراها، «ندارها» را می‌سازند، و حتی اسم عروسک‌های بچه هایمان را هم دارا و سارا می‌گذارند. این فیلم از چند منظر مهم است. در ابتدا باید بگویم ایرانی‌ترین نوای تاریخ، سینمای ایران است ولی ایرانی‌ترین نوایی که دیدیدم فیلم عرب است. فیلمی تلخ، شریف و پر از زندگی که شاید اگر ۵ نقش برتر بعد از انقلاب داشته باشیم قطعا محسن تنابنده یکی از آن بازیگران برتر است. دومین نکته دیالوگ نویسی این فیلم و قابلیت اعتنا به آن است. با وجود ضعف‌هایی که در این فیلم وجود دارد اما با گذشت زمان ارزشمندی آن بیشتر شده است چرا با رجوع به این فیلم تاریخ در آن متبلور شده و آدم‌هایی را به تصویر می‌کشد که با تمام سختی، شریف زندگی کرده‌اند. بعضی فیلم‌ها در ساخت، رو به عاقبت بخیری رفته است و این فیلم خود یک سینماست و عاقبت بخیری دارد.

وی افزود: از نظر بنده فیلم مهمتر از فیلمنامه است. اشکال فیلم «ندارها» به تهیه کنندگی و کارگردانی یک نفر است چرا که این فیلم به سمت مردم رفته و هر طیفی را به تصویر کشیده است در حالیکه این خوشایند مدیران نیست. در شرایطی که وارد یک هنر بزرگی شده‌ایم که تاریخ مصرف دارد، کارگردان فیلم باید خوشحال باشد که صاحب این چنین فیلم واقعی‌ای است.

نوشته «ندارها» زبانی از واقعیت‌های امروز/ سینما، پتانسیلی برای تعدیل در مشکلات اجتماعی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

شایان ذکر است نمایش این فیلم با حضور هنرجویان و دانشجویان سینما، علاقمندان، اعضای کانون سینمایی سوره و جمعی از خبرنگاران و اهالی رسانه با هدف بررسی فیلمنامه فیلم پیش بینی شده است.

بر پایه این خبر، حضور کلیه منتقدان سینمایی و نمایندگان رسانه های گروهی در این برنامه رایگان و آزاد است.

محمدرضا عرب متولد ۱۳۴۵ تهران تهیه کننده، کارگردان سینما، مستندساز و عضو کانون کارگردانان سینمای ایران، عضو مجمع فیلمسازان سینمای ایران فعالیت هنری خود را در سال ۱۳۷۱ با ساخت فیلم کوتاه و مستند داستانی آغاز کرد و ده ها جایزه در جشنواره های داخلی و خارجی کسب کرد.

فیلم سینمایی «ندارها» دومین اثر سینمایی این کارگردان کاندیدای دریافت شش سیمرغ بلورین بخش مسابقه سینمای ایران جشنواره فیلم فجر، بهترین بازیگر نقش اول مرد ، بهترین بازیگر نقش اول زن ،بهترین بازیکر نقش مکمل مرد، بهترین صدا برداری ، بهترین فیلمنامه، بهترین تدوین و موفق به دریافت سیمرغ بلورین بهترین تدوین و دیپلم افتخار بازیگر نقش مکمل مرد شد. این فیلم همچنین، منتخب جشنوارها بین اللملی ترنتو ایتالیا، زنگبار تانزانیا ، بغداد عراق، داکا بنگلادش، دوبلین ایرلند، تاتارستان روسیه، وارنا بلغارستان، جشنواره فیلم چینگ دائو ۲۰۱۸ (SCO)، جشنواره فیلم صدها گل و خروس زرین ۲۰۱۸ کشور جمهوری خلق چین بوده است و موفق دریافت جایزه ویژه هئیت داوران از جشنواره فیلم تاتارستان روسیه شده است.

پژمان بازغی، هانیه توسلی، محسن تنابنده، لاچین دربندی، مریم بوبانی، بهرنگ علوی، کیانوش گرامی، حشمت آرمیده، هاشم روحانی، ایرج سرباز، حسین مسلمی، سپیده خدابنده لو و حسین افشار از بازیگران فیلم سینمایی «ندارها» هستند.

نوشته اکران و نقد و بررسی فیلم «ندارها» در حوزه هنری اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در ابتدا رسول شادمانی ضمن ارائه توضیحاتی درباره فیلم که از تولیدات سال ۱۳۸۹ سینمای ایران است، به دلیل انتخاب آن برای این برنامه اشاره کرد و گفت: آنچه موجب انتخاب فیلم سینمایی «ندارها» برای سینماروایت شد موضوع فیلم است که به فاصله طبقاتی در جامعه و مصائب و عواقب ناشی از آن می پردازد و به نظر رسید با توجه به قرار گرفتن در فضای انتخابات ریاست جمهوری که اساساً یکی از مهمترین دغدغه های نامزدها ارائه برنامه شان در خصوص رفع معظلات اقتصادی و اجتماعی است، بررسی این فیلم می تواند مناسب برای طرح برخی مسائل در این حوزه باشد.

محمدرضا عرب، تهیه کننده و کارگردان فیلم ندارها، ضمن ابراز همدردی با خانواده های داغدار حادثه معدن استان گلستان و اعلام یک دقیقه سکوت به احترام جان باختگان و ذکر صلوات، با وضعیت پخش این فیلم بحث را آغاز کرد و گفت: ندارها در سال ۸۹ فیلمبرداری شد، سال ۹۰ اکران شد و سال ۹۱ ویدئو نمایش خانگی آن ارائه شد. اما متاسفانه همزمان با ارائه نسخه نمایش خانگی، قاچاق آن هم در فضای مجازی و هم کف خیابان ها آغاز شد و شبکه های ماهواره ای نیز فیلم را سرقت کرده و پخش کردند. صدا و سیمای جمهوری اسلامی هم لطف کرد و بدون اینکه این فیلم را بخرد آن را  تکه تکه کرد و از آن آنونس، تیتراژ و کلیپ ساختند و برای برنامه های خودشان استفاده کردند و تمام فیلم از رادیو پخش گردید!!

آنچه به جایی نرسد فریاد است !!

وی از این وضعیت به عنوان سرانجام تراژیک فیلم سینمایی ندارها یاد کرد و تصریح کرد: پیگیری های زیادی کردم اما به نتیجه ای نرسید، بنابراین پیشنهاد می کنم دوستان هم صنف من برای موارد مشابه به چند جا مراجعه نکنند! شورای نظارت صدا و سیما، کمیسیون فرهنگی مجلس و سازمان بازرسی کل کشور  و اگر حق تان خورده شده اجازه بدهید بخورند چون احقاق حق در این جامعه بی معنی است. هرچه که با صدای آهسته احقاق حق کردیم به نتیجه ای نرسیدم و اساساً آنچه به جایی نرسد فریاد است !!

سینمای ایران در شبکه های ماهواره ای و فضای مجازی به تاراج رفته است و کسی جوابگو نیست؟

این کارگردان سینمای ایران خاطر نشان کرد: دو سال طول کشید تا صدا و سیما پذیرفت نسبت به فیلم ندارها تخلف کرده است. متاسفانه کسی نیست از حقوق شهروندی ما دفاع کند. کسی نیست از تاراج رفتن سینمای ایران در شبکه های ماهواره ای و فضای مجازی جلوگیری کند. میلیاردها تومان سرمایه سینمای ایران در شبکه های ماهواره ای و شبکه های مجازی به تارج می رود و کسی جوابگو نیست؟

محمدرضا عرب ادامه داد: سرانجام در سال ۹۴ سازمان صدا و سیما پذیرفت مبلغ ۳۰ میلیون تومان بابت فیلم پرداخت کند، برایم جای سوال داشت که چرا اینقدر کم و ناچیز که بهانه دیگری آوردند که حضور خانم هانیه توسلی در آن زمان در تلویزیون ممنوع تصویر بوده است و  فیلم در آرشیو تلویزیون می ماند و آن مبلغ ناچیز هم علیرغم توافقنامه پرداخت نشده است . جالب اینکه در همان زمان، فیلم سینمایی خط ویژه با بازی خانم توسلی خریداری و از تلویزیون پخش می شود!! این مساله مصداق بارز حق الناس است. آقای علی عسگری ریاست محترم سازمان صدا و سیما، شما که متشرع و متعهد هستید به حق الناس توجه کنید!

یکی از نقاط برجسته انقلاب اسلامی، توجه به «عدالت اجتماعی» بود

«جواد طوسی» رئیس انجمن منتقدین و نویسندگان سینمایی، با اشاره به موضوع فیلم سینمایی ندارها اظهار داشت: یکی از نقاط برجسته انقلاب اسلامی، توجه به «عدالت اجتماعی» بود و بعد از سپری شدن بیش چند دهه، ما الان در سال ۹۶ عدالت اجتماعی را چگونه می خواهیم تعریف کنیم؟ این مطالبات را ما می بایست از کدام اشخاص حقیقی و حقوقی داشته باشیم؟ من نمی خواهم بحث را سیاسی و شعاری کنم اما تجربه های تاریخی نشان داده است که آثار سینمایی، به موقع شعارهای خود را به صورت عامدانه اعلام می کنند چون باید گوش شنوایی وجود داشته باشد.

جواد طوسی افزود: با توجه به سبقه حقوقی و حرفه قضایی ام وقتی چنین فیلمی را می بینم، حتماً به مسائل آنارشیستی و عصیان داخل فیلم توجه میکنم و نگرانم که چنین مسئله ای مرا آزار دهد در صورتیکه فیلم سینمایی «ندارها» چنین نبود. اما برای من سوالی پیش می آید که جای قانونمندی عرفی و اجتماعی کجاست؟ اساساً نه تنها در فیلم «ندارها» بلکه در مورد آثار سینماگرانی چون ملاقلی پور و کیمیایی و … که آنارشیست را به حوزه های اجتماعی تعمیم می دهند سرتعظیم فرود می آورم.

قهرمانان «ندارها» می خواهند به شکل رابین هودهای زمانه و جامعه خود عمل کنند

این منتقد سینمای ایران ادامه داد: آقای محمدرضا عرب بدون اینکه بخواهد پز اعتراض اجتماعی سر بدهد به لحاظ خاستگاه طبقاتی نمی تواند نسبت به شرایط معاصر خودش بی تفاوت باشد. مجموعه افرادی که از سوی ایشان در فیلم انتخاب می شوند با توجه به زمینه انطباق آنان با پایگاه اجتماعی شان، آدم های طرد شده از جامعه هستند که می خواهند به شکل رابین هودهای زمانه و جامعه خود عمل کنند.

وی با اشاره به وضعیت اقتصادی خانواده های فرو دست فیلم ندارها تصریح کرد: اقتصاد چه تعریفی در طول این سال ها در کشور ما داشته و دارد و چرا ما باید فقط در مناظره های روزهای جمعه به فکر بی افتیم و اقتصاد را فقط در یک شکل رفتارشناسی تاکتیکی بیان کنیم؟ این یعنی استفاده ابزاری از مردم!

جا برای حضور فیلمسازانی مثل محمد رضا عرب تنگ است

جواد طوسی تاکید کرد: معتقدم فیلمساز از نظر زبان سینما توانسته یک اثر موفق را خلق کند، علی رغم اینکه فیلمساز پر کاری نبوده است و فیلم بعدی ایشان همچنان در مسیر بروکراسی گرفتار شده و انگار جا برای چنین فیلمسازانی تنگ است که این مساله یک نقطه ایراد است. چرا در چرخه فیلمسازی نباید یک تعادل و یک نگاه عادلانه وجود داشته باشد؟ چرا فیلمسازی که قصدش سیاه نمایی نیست نباید دغدغه و دستمایه خودش را بدون نگرانی به موقع به نمایش بگذارد تا از آن به عنوان یک سند زنده یاد شود؟

فیلم سینمایی «ندارها»، فضایی آکنده از خشونت و تنگنا همراه با عشق و محبت خلق می‌کند

در ادامه، «داود مسلمی» دیگر منتقد حاضر در برنامه با بیان اینکه فیلم ندارها دنباله منطقی فیلم اول آقای عرب (ملکه زمین) است گفت: فیلمساز در ندارها، برای ما فضایی آکنده از خشونت و تنگنا همراه با مهر و عشق و محبت خلق می کند و این کار را با همه مولفه های سینمایی انجام می دهد. آقای عرب در این فیلم، جهان خودش را تصویر می کند، جهانی که منعکس کننده شرایط زیستی جامعه در زمان تولید فیلم است.

پرده های اکران آکنده از تفکرات بیمارگونه فیلمسازان، مدیران و کارگزاران فرهنگی است

داود مسلمی اضافه کرد: در شرایطی که پرده های اکران آکنده از تفکرات نشات گرفته از اذهان بیمارگونه فیلمسازان، مدیران و کارگزاران فرهنگی است، بی شک شرایط سینمای ایران کمتر جا برای تحقق آمیزه های هنرمندانه که بخواهند تصویری بی پرده از شرایط ارائه بدهند خواهد بود. این درحالی است که فیلم محدود به زمان و سال تولید خود نیست و قصه فیلم با قدری اوج و فرود می توان قصه هر زمان دیگری هم باشد.

آنارشیست افسار گسیخته؛ پاشنل آشیل فیلم

داود مسلمی اظهار داشت: متاسفانه فیلمساز در مقاطعی از فیلم به آنارشیسم افسارگسسته دچار می شود که دور از ساحت هنرمندانه است و گویا نجواهای درونی فیلمساز است که می خواهد مشخص کند چه کسی حق دارد که در جایگاه حق بنشیند. که این حتی به فیلم لطمه می زند. منطق سینمای قصه گو هنگامی که با شکل آنارشیسم افسارگسیخته ذهن سینماگر همراه می شود به سینمای او لطمه می زند. اما این امر از اهمیت این سینما نمی کاهد.

محمدرضا عرب در پاسخ گفت: تمام تلاش من این بود که به سمت آنارشیست نروم چون وضعیت موجود جامعه اسفناک است و اگر من می خواستم حتی یک دهم آن را به تصویر بکشم حتما فیلم سرانجام دیگری پیدا می کرد.

شادمانی از محمدرضا عرب دلیل کم کاری اش و فاصله ای که بین تولید فیلم ندارها تا به امروز که هنوز فیلم دیگری را کارگردانی نکرده پرسید که وی پاسخ داد: یکی از اشکالات من این است که نسبت به انتخاب فیلمنامه خیلی سخت گیر هستم و دیگر اینکه چرخه سینما به صورت طبیعی نمی چرخد. من فیلمسازی صریح الهجه ای هستم که معمولا مدیران از من خوششان نمی آید. ضمن اینکه من در هر شرایطی فیلم نمی سازم و حتما باید پول فیلم تا پایان فیلمبرداری در جیبم باشد چرا که عزت گروهم و عزت نفس خودم مهم است. در مهمانی و یا دورهمی تصمیم برای فیلمسازی نمی گیرم! اصلاً یکی مشکلات اصلی فیلم ندارها این است که من آن ساخته ام و اگر کسی دیگر آن را می ساخت، جماعت شبه روشنفکر که همیشه از مردم عقب تر هستند این فیلم را حلوا حلوا می کردند.

یکی از غمخوارهای عدالت اجتماعی، امیر نادری بود و ما الان جای خالی او را احساس می‌کنیم

در ادامه، جواد طوسی بحث را دنبال کرد و در مورد آنارشیست مطرح شده در ندارها گفت: آنارشیست اگر قرار باشد به حوزه های مستبدانه و فاشیسم سرک بکشد و آنان را نقد کند چیزی بدی نیست. ضمن اینکه آقای عرب، عدالت اجتماعی را مبتنی بر خاستگاه طبقاتی خودش مطرح می کند و امیدواریم سینمای ایران جایی برای طرح عدالت اجتماعی داشته باشد. یادمان نرود که یکی از غمخوارهای عدالت اجتماعی، امیر نادری بود که با فیلم های سازدهنی، تنگسیر و … عطا را به لقایش بخشید و از این کشور رفت و ما الان جای خالی او را احساس می کنیم.

«ندارها» مبتنی بر مجموعه ای از تاثیرپذیری های مثبت سینمای اجتماعی دهه ۵۰ است

داوود مسلمی نیز در جمع بندی صحبت های خود، با بیان اینکه «ندارها» فیلمی مبتنی بر مجموعه ای از تاثیرپذیری های مثبت از سینمای اجتماعی دهه ۵۰ سینمای ایران است اظهار داشت: صحنه پردازی در سینمای آقای محمدرضا عرب، هیچگاه تمایلی به تظاهر ندارد و این یکی از حُسن های فیلم است. ضمن اینکه همه قاب های ثابت فیلم از یک قواعد کلاسیک عمومی پیروی می کنند.

«ترمینال غرب» هفته آینده در سینماروایت اکران، نقد و بررسی می شود

در پایان نیز، رسول شادمانی با اشاره به اینکه یکشنبه هفته آینده آخرین جلسه سینماروایت پیش از انتخابات ریاست جمهوری است از اکران، نقد و بررسی فیلم «ترمینال غرب» خبر داد و گفت: فیلم داستانی «ترمینال غرب» به کارگردانی قربانعلی طاهرفر  و تهیه کنندگی حامد بامروت نژاد به عنوان سیاسی ترین فیلم سال مطرح است که با محوریت مسائل انتخاباتی و نیز مباحث هسته ای تولید شده است و به همین دلیل این فیلم را در جلسه آینده سینماروایت اکران، نقد و بررسی خواهیم کرد.

نوشته یکی از نقاط برجسته انقلاب اسلامی، توجه به «عدالت اجتماعی» بود اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سوره سینما- امسال شانزدهمین جشنواره فیلم «زنگبار» برگزار می شود و ایران هم با فیلم «ندارها» به کارگردانی محمدرضا عرب در این جشنواره حضور دارد. این چهارمین حضور جهانی «ندارها» پس از جشنواره های ایتالیا و بلغارستان و جشنواره ای در عراق است.

عرب چندی پیش بابت پخش بدون اجازه نماهایی از این فیلم به صورت کلیپ در برنامه هایی مثل «ساعت ۲۵» و «رادیو هفت» دلخور بود و گلایه خود را اینطور عنوان کرد که وقتی یک فیلم نظیر «ندارها» در جشنواره های خارجی شرکت می کند شایستگی این را دارد که توسط تلویزیون خریدای شود، نه اینکه به ناگهان از تلویزیون به پخش برسد و سایر همکاران من در این فیلم دچار این شائبه شوند که من بدون اطلاع آنان کار را واگذار کرده ام.

در خلاصه داستان «ندارها» آمده است: «اون می گفت خدا به هر کسی این فرصت و لیاقت رو نمی ده که بتونه در حق دیگران خوبی کنه چه به داراش چه به ندارش، اشتباه ما از همین جا شروع شد از اینکه وسوسه شدیم این فرصت رو به زور از خدا بگیریم.» هانیه توسلی ، پژمان بازغی و محسن تنابنده از جمله بازیگران این فیلم هستند.

نوشته عرب با «ندارها» به آفریقا رفت اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.