تهیه‌کنندگی «تعارض» را امیر سیدزاده برعهده داشته است و بازیگرانی همچون رضا بهبودی، سودابه بیضایی، محمد صدیقی‌مهر، پریسا محمدی، حامد رحیمی‌نصر و رقیه افشین‌پور در این فیلم به ایفای نقش پرداخته‌اند.

فیلم سینمایی «تعارض» که با همکاری ایران و کشور چک ساخته شده در بخش نگاه نو سی و هشتمین دوره جشنواره فیلم فجر نیز حضور داشته و با حضور در بیش از ۱۵ جشنواره خارجى از فرم و ساختارى بهره برده است که تاکنون در سینمای ایران تجربه نشده بود.

عوامل پشت‌صحنه عبارتند از: مدیر فیلمبرداری: مجید گرجیان، طراح صحنه و لباس: افسانه صرفه‌جو، طراح گریم: پدرام زرگر، صدابردار: علی گراکویی، تدوین: بابک قائم، مدیر تولید: محمد سیدزاده، دستیار اول کارگردان و برنامه‌ریز: مرجان بقایی، عکاس: رامونا میریان.

فیلم «تعارض»، داستان آدمی است که می‌گوید: یه جورایی به تمام دوربین‌های مداربسته که دارن آدم رو کنترل می‌کنن حساسیت پیدا کردم! آنقدر توی این ماجرا غرق شدم که احساس می‌کنم پشت همه این دوربین‌ها یه نفره، یه نفر که چهار چشمی داره منو نگاه می‌کنه!

اکران آنلاین «تعارض» با بلیت ۱۰۰ هزارتومانی است و نیازی به خرید اشتراک فیلم‌نت ندارد.

نوشته اکران «تعارض» از ۲۴ تیرماه در سینما آنلاین فیلم‌نت اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

این نشست با حضور محمدرضا لطفی کارگردان فیلم و محسن بیگ آقا منتقد سینما و رضا صائمی مجری کارشناس جلسه برگزار می‌شود.

گفتنی است فیلم سینمایی «تعارض» با حضور در بیش از ۱۵ جشنواره خارجى از فرم و ساختارى بهره برده است که تا کنون در ایران تجربه نشده بود.

در خلاصه داستان این فیلم آمده است: «یه جورایی به تمام دوربین‌های مداربسته که دارن آدم رو کنترل می‌کنن حساسیت پیدا کردم! آن قدر توی این ماجرا غرق شدم که احساس می‌کنم پشت همه این دوربینا یه نفره، یه نفر که چهار چشمی داره منو نگاه می‌کنه!»

رضا بهبودی، سودابه بیضایی، محمد صدیقی‌مهر، پریسا محمدی، حامد رحیمی‌نصر و رقیه افشین‌پور بازیگران فیلم سینمایى «تعارض» هستند و امیر سیدزاده تهیه‌کنندگی آن را بر عهده داشته است.

نوشته نمایش و نقد فیلم سینمایی «تعارض» در خانه سینما اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

نوشته دل سپارید به موسیقی لطفی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

*چه شد بعد از فیلم فیلم «روایت ناپدید شدن مریم» فیلم بعدی تان «تعارض» به عنوان فیلم اولی به جشنواره ارائه شد؟

**طبق قوانینی که جشنواره دارد «تعارض» را به عنوان فیلم اول در بخش مسابقه شرکت دادند. «تعارض» تنها فیلم جشنواره است که به شیوه سیاه و سفید اکران خواهد شد.

*جرقه اصلی فیلم از کجا زده شد؟

**فیلم درباره دوربین مدار بسته است و این ایده را از خیلی سال پیش در ذهن داشتم و د رحد این بود که فیلمی از دریچه دوربین های مدار بسته بسازم ولی قصه ای نداشتم. بخشی از فیلمم درباره جهان های موازی است و خیلی دوست داشتم بنابراین روی این موضوع خیلی تحقیق کردم و در کنار آن شیفته مولانا و به خصوص شعر بمیرید بمیرید در این عشق بمیرید او هستم و یکی از کانسپت های اصلی این فیلم از آن شعر سرچشمه گرفته است. درنهایت بعد از یک سال تحقیقات و دو سال نگارش این دو موضوع را در دل هم گنجاندم و فیلم نامه را نوشتم.

*چگونه سیدامیرسیدزاده را راضی کردید تا تهیه کننده فیلم تان را بر عهده بگیرد؟

**همکاری خوبی داشتیم. همه جای دنیا این گونه است که درتولید فیلم ها باید حمایت های صنفی و دولتی پشتش باشد یعنی دولت به ساخت این نوع فیلم ها کمک کند ولی ما فیلم مان را در سینمای مستقل تولید کردیم و یک ریال کمک دولتی نداشتیم.

*سال هاست که به عنوان منتقد در جشنواره حضور دارید در این سال ها جشنواره فیلم فجر چه روندی را طی کرده است؟

**در همه جشنواره های دنیا این گونه است که جشنواره یک سالی پر بار و سالی دیگر کم رونق و سالی دیگر فیلم های متوسط حضور دارند یا یک فیلم پدیده می شود و فکر میکنم جشنواره فیلم فجر هم با توجه به ظرف و گنجایش سینمای ایران همین روند را طی کرده است.

*در عرصه رقابت بخش نگاه نو که «تعارض» حضور دارد پیش بینی می کنید فیلم تان سیمرغ بگیرد؟

**اصلا به جایزه فکر نمی کنم چون آن چه که خیلی اهمیت دارد این است برای چه فیلم می سازم؟ من برای این فیلم می سازم که تصاویر ذهنی ام به بهترین شکل به تصویر کشیده شودو به نظرم نهایت کار یک فیلم ساز است و من هم این کار را کردم  و بشدت از کارم راضی هستم و حال چقدر دایره اشتراکم با مخاطب یا هیات داوران داشته باشد به دیدگاه ان ها باز می گردد.

*یعنی هیچ پیش بینی درباره فیلم تان ندارید؟

**خیر. هیچ وقت از پیش داوری نمی کنم چون بزرگ ترین آسیبی است که بین مردم وجود دارد مثلا اسم فیلم را سرچ می کنند و در فضای مجازی اظهار نظر های متفاوت را می خوانند و از این رو قضاوت می کنند در حالی که از روی یک عکس و خلاصه قصه نمی توان قضاوت کرد و معتقدم پیش داوری آفت است و باید همه فیلم ها را دید و سپس نظر داد.  اصولا داوری یک جشنواره امر سلیقه ای محسوب می شود.

*واقعا به سیمرغ فکر نمی کنید؟

**خیلی طبیعی است که جایزه گرفتن ممکن است برای هر کسی خوب و خوشایند باشد اما واقعا نمی دانم و امیدوارم سیمرغ را بگیرم.

*فکر می کنید فیلم تان با توجه به موضوع متفاوتش تا چه حد در ذهن مخاطب بماند؟

**می توانم بگویم بازخوردی که تا به حال و هنگام نگارش فیلم نامه داشتم پایان فیلم به گونه ای است که بعد از اتمام روی پرده فیلم برای مخاطب تمام نشود و درگیرش کند.

*چقدر زمان ساخت «تعارض» به گیشه هم فکر می کردید؟

**از ابتدا به گیشه فکر نمی کردم و معتقدم فیلم خوب راهش را پیدا می کند حال چه در گیشه باشه و مخاطب خاص یا عام. تمام تلاش خود را کردم تا فیلم خوب بسازم و از دیدگاه خودم راضی هستم.

*برای تولید فیلم تان چه شد به انتخاب رضا بهبودی و سودابه بیضایی رسیدید؟

**رضا در فیلم قبلی ام بود و به نظرم یکی از بهترین بازیگران سینما و تئاتر ایران است که ۱۰ درصدش کشف شده است و جنس بازی و خلاقش را می شناختم و با هم آشنایی داشتیم. تیم بازیگران فیلمم خیلی برایم لذت بخش بود چون بخش عمده ای از ان ها تئاتری بودند و کار کردن با ان ها خیلی لذت بخش است چون با نقش دچار چالش می شوند و بحث می کنیم. اما در مورد خانم بیضایی باید بگویم که ما کلا در سینمای ایران یک چیزی داریم که عادی است یعنی یک سری استعداد هستند که ورود پیدا می کنند و مطرح می شوند و بعد در سراشینی تکرارمی افتند و تعدادشان زیاد است و تقریبا هر پدیده در بازیگری ظرف ۴-۵ سال کلیشه می شود واز معضلات بزرگ سینمای ایران است در حالی که در سینمای دنیا این اتفاق نمی افتد و فضای سینما شرایطی فراهم می کند که آن بازیگر در سینما تلاش خود را  برای پیشرفت و رشد کند اما در ایران این اتفاق نمی‌افتد. سودابه بیضایی از آن دست بازیگرانی است که انتخاب هایش درست بوده، گزیده کار بوده و فیلم نامه نوشته و فیلم ساخته و مسیر رو به رشد و بالا را طی کرده و از همکاری با او راضی هستم.

*حرف پایانی از سختی های تولید فیلم «تعارض»…

**من ۱۸ سال دررسانه کارکردم وفیلمسازی را از این منظر می‌بینم. رشته تحصیلی ام کارگردانی وهدفم هم فیلمسازی بود و ناگهانی نبودکه به سمت فیلمسازی سوق داده شدم. امیدوارم اتفاق های خوب برای «تعارض» در جشنواره بیفتد.

نوشته محمدرضا لطفی: فیلم خوب راه خودش را پیدا می‌کند/ پیش‌داوری آفت است اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

محمدرضا لطفی در ابتدای این جلسه گفت: من از سال ۷۸  کار نقدو روزنامه‌نگاری می‌کنم و مفتخرم از اینکه از جامعه روزنامه‌نگاری وارد عرصه سینما شدم. یکی از چیزهایی که در جشنواره دیده نمی‌شود زحم‌ت شماست و از شما می‌خواهم که به پرسش گری خود ادامه دهید.

او در ادامه از عوامل فیلم خواست که به احترام اصحاب رسانه بایستند و دست بزنند.

لطفی درباره اینکه که چرا اثرش به عنوان فیلم اول در جشنواره سی‌وهشتم فیلم فجر حضور دارد، گفت: فیلم اول من «روایت ناپدید شدن مریم» بود که با پروانه ساخت ویدئویی ساخته شد و برای من فیلم عزیزی است. معضل ما در جشنواره و سینما صدور پروانه ساخت ویدئویی و سینمایی است و باید حل شود. زمانی که برای آن فیلم درخواست پروانه دادم، پروانه ساخت ویدئویی برای آن صادر شد. این موضوع را به این دلیل متذکر شدم که بگویم ما برای فیلم «تعارض» نه تنها رانت نداشتیم که معضل هم داشتیم.

اعلایی هم که به عنوان منتقد در نشست حضور داشت درباره «تعارض» توضیح داد: من در ساختار فیلم نوعی بازیگوشی می‌بینم که لذت‌بخش است به این دلیل که در راستای ساخته شدن جهان و فضای فیلم است.  در ابتدا باید بدانیم در «تعارض» با یک فیلم سایکودرام مواجه هستیم که فوبیاها و آرزوهای کاراکتر مطرح می‌شود. در این فیلم با جهان‌های موازی مواجه می‌شویم.

او ادامه داد: سینمایی که در بهترین حالت فرمی بتواند به اتفاق‌های موسیقی خودش را نزدیک کند موفق خواهد شد. در سینما وقتی زمان می‌شکند شبیه نت چهارم در موسیقی است. این فیلم را نوعی روان درمانی اگزیستانسیالیستی می‌دانم.

لطفی در پاسخ به سوالی مبنی بر سیاسی بودن فیلم، گفت: وقتی شما درباره انسان معاصر کار می‌کنید،فیلم ناگزیر به جهان پیرامون متصل می‌شود و ممکن است تصویری از سیاست هم در آن بروز پیدا کند. من اساسا معتقدم روشنفکری وجود ندارد. من اگر می‌خواستم فیلم سیاسی بسازم بلد بودم اما فیلم سیاسی نساختم بلکه درباره انسان فیلم ساختم.

بهبودی درباره همکاری با محمدرضا لطفی و حضور در فیلم «تعارض» توضیح داد: انتخاب نقش طبعا بستگی به فیلمنامه، ایده، فکر و این که چقدر زبان سینما است بستگی دارد. برای من این که فیلم تا چه میزان مدیوم سینما را در نظر می‌گیرد اهمیت دارد و از سویی مساله فیلم برای من مهم است. من به دنبال آن نیستم که بدانم فیلمم در کجا نمایش داده می‌شود و دنبال دستمزدهای آن چنانی هم نیستم. افرادی که با دغدغه فیلم می‌سازند برای من مهمتر از کسانی هستند که وظیفه خودشان می‌دانند هر سال فیلم بسازند. من امیدوارم فقط کار درست را انجام بدهم.

او با تاکید بر اینکه کیفیت فیلم برای من اهمیت دارد، تصریح کرد: برای من سوال است که این پول‌ها از کجا به سینما می‌آید و ترجیح من این است که نان و ماست خودم را بخورم اما در اثر کسی که نمی‌دانم پولش از کجا آمده است حاضر نشوم.

کارگردان «تعارض» در ادامه نشست با انتقاد به داوری نشدن فیلم‌های اول در بخش اصلی جشنواره گفت: ما در بخش هنر و‌تجربه هم داوری نمی‌شویم. این یک اعتراض نیست بلکه انتقاد است. بر فرض من یک فیلم اول هستم عوامل من که فیلم اولشان نیست. این سیاست اجحاف به عوامل فیلم است. آیا بازی آقای بهبودی یا بخش موسیقی یا دیگر بخش‌های فیلم شایسته داوری شدن نیستند؟ امیدوارم که سال آینده تمهیدی برای این مشکل صورت بگیرد.

در ادامه سودابه بیضایی درباره حضورش در این فیلم گفت: فکر می ‌کنم این روزها سینمای فقیری داریم. سینما از دیدگاه من راهی است تا جهان‌بینی به ما اضافه کند . سعی من بر این است نقشی را بازی کنم که دغدغه‌ داشته باشم.

لطفی در پاسخ به انتقادی مبنی بر طولانی بودن این اثر توضیح داد: من از شما می‌پرسم حواسمان هست اینستاگرام چه بلایی سر ما آورده است. چرا ریتم کند برای ما به مثابه فحش شده است. نیاز چنین فیلم‌هایی‌است که که ریتم مشخص داشته باشند و ایده‌آل من این است. خاصیت و جهان بینی فیلم من چنین ریتمی را می‌طلبد.

او درباره سیاه و سفید بودن و فضای فیلم توضیح داد: این مسئله به فرم فیلم بستگی دارد. به هر حال رنگ یکی از عناصری است که می‌تواند در اثر تاکید ایجاد کند. کاراکتر «تعارض» فریاد می‌زند که مرا ببینید و این دیده نشدن از سوی جامعه نمی‌توانست رنگی باشد.
بابک قائم درباره چالش های تدوین اثر گفت: فیلم به خاطر نوع روایتش یک سری ابزارها را از تدوینگر می‌گیرد. ما از مسیرهای مختلف آمدیم تا به اینجا رسیدیم.

در ادامه نشست یراقچیان درباره انتخاب موسیقی برای «تعارض» گفت: در موسیقی فیلم سه عنصر موسیقی در سه زمان مختلف، یعنی موسیقی باروک، الکترونیک و  رمنس استفاده کردم تا به این واسطه سه عنصر زمانی در بازی بازیگران نمود پیدا کند.

قورچیان نیز در ارتباط با صداگذاری این اثر سینمایی توضیح داد:  بخشی از بار درام روایت بر دوش ما بود.‌ محمدرضا لطفی وادارمان کرد کاری کنیم که کمتر در سینمای ما می‌افتد.

در ادامه گراکویی در ارتباط با صدابرداری «تعارض» توضیح داد: ما تلاش کردیم صدای فیلم خارج از غلو نمایی به گوش مخاطب برسد. شما صدای فیلم را خارج از دوربین‌های مدار بسته به شکل درست می‌شنوید.

صرفه‌جو در ارتباط با طراحی صحنه و لباس فیلم توضیح داد: زمانی که برای فیلم به فرم سیاه و سفید رسیدیم کمی غافلگیر شدم. ثابت بودن نماها کار من را محدود می‌کرد و در لوکیشن‌ها سعی کردم پریشانی ذهنی کاراکتر را نمایان کنم.‌

در ادامه نشست زرگر در خصوص چهره‌پردازی این اثر تصریح کرد: کارگردان درباره عناصر مختلف فیلم صحبت کرده بود و من تلاش کردم تا طراحی من فراتر از نیاز فیلم نرود و غلو نشود.

لطفی در پاسخ به این سوال که مخاطب اثرش را چه کسانی می‌داند؟ گفت: ما دو نوع سینما داریم که یکی دنبال جذب ذائقه و دیگری ذائقه‌ساز است. در اولی کارگردان دنبال مخاطب است و در دومی مخاطب باید دنبال کارگردان بیاید.  فیلم من از جنس دوم است. من جهان‌بینی داشتم که آن ارائه دادم و امیدوارم موفق بوده باشم.

نوشته نشست فیلم «تعارض» برگزار شد/ محمدرضا لطفی: درباره انسان فیلم ساختم اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

«تعارض» که پیش از این با نام «ریست» در رسانه‌ها شناخته شده بود، یکی از آثار متفاوت این دوره از جشنواره به لحاظ فرم و شکل بصری آن است که برای اولین بار در ایران از زاویه دوربین‌های مدار بسته به روایت پرداخته شده است و این می‌تواند چالش‌هایی را برای مخاطبان به وجود آورد.

«تعارض» به عنوان تنها فیلم سیاه و سفید جشنواره، یک سایکودرام است که لطفی فیلمنامه آن را به نگارش درآورده و تهیه‌کنندگی آن را سیدامیر سیدزاده بر عهده دارد و اولین اکران آن در بخش مسابقه «نگاه نو» (فیلم‌های اول) سی و هشتمین جشنواره فیلم فجر اکران خواهد شد.

رضا بهبودى، سودابه بیضایى، محمد صدیقى مهر، حامد رحیمى نصر، پریسا محمدى و رقیه افشین پور بازیگران این فیلم سینمایى هستند.

در خلاصه داستان این فیلم آمده: احساس مى کنم دیوونه شدم…یه جورایى به تمام دوربین هاى مداربسته که دارن آدم رو کنترل می کنن حساسیت پیدا کردم…اونقدر توى این ماجرا غرق شدم که احساس مى کنم پشت همه این دوربینا یه نفره…یه نفر که چهار چشمى داره منو نگاه مى کنه!

عوامل «ریست» که محصول مشترک ایران و جمهوری چک است، عبارتند از: نویسنده و کارگردان: محمدرضا لطفى، تهیه کننده: سید امیر سید زاده، مدیر فیلمبردارى: مجید گرجیان، طراح صحنه و لباس: افسانه صرفه جو، طراح گریم: پدرام زرگر، صدابردار: علی گراکویى، تدوین: بابک قائم، مدیر تولید: محمد سید زاده، طراحی و ترکیب صدا: حسین قورچیان، آهنگساز: حمیدرضا یراقچیان، اصلاح رنگ: سامان مجد وفایی، جلوه‌های ویژه تصویری: احمد امدادی، سرمایه‌گذاران: سیدامیر سیدزاده و امیرحسین فرح بخش، جانشین تولید: حامد آزادى، دستیار اول کارگردان و برنامه ریز: مرجان بقایى، گرافیست: على قدیمى، عکاس: رامونا میریان، مشاور رسانه اى و مدیر روابط عمومى: میثم محمدى.

نوشته پوستر «تعارض» رونمایی شد/ اولین اکران در سی‌و‌هشتمین جشنواره فیلم فجر اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سوره سینما- محیا رضایی: «روایت ناپدید شدن مریم» اگرچه در تجربی بودن با سایر فیلم های اکران شده در سینمای «هنر و تجربه» برابری می‌کند اما پرداختن به موضوعی که اساسا سینما در هر زمانی با آن سخت روبرو می‌شود آن را از سایر آثار متمایز می‌کند. در این گفت و گو، کارگردان و عوامل فیلم درباره دشواری تولید این اثر و شرایط اکران آن صحبت کردند.

صحبت را با چگونگی پیوستن به این پروژه و شرایط کار آغاز کنیم.

مجید شکری بازیگر و نویسنده: با محمدرضا لطفی پیش از این در یک پروژه همکاری داشتم و باب دوستی از آنجا شکل گرفت. او برایش مهم بود فیلم را با کسانی شروع کند که آشنایی دارد. از آنجا که من علاوه بر بازیگری تئاتر در زمینه نوشتن فیلمنامه هم تجربیاتی داشتم کار به من پیشنهاد شد. از طرفی این اثر به گونه ای بود که بازیگر چهره قبول نمی کرد به همین خاطر قرار شد یکی از کاراکترها را هم من بازی کنم. به طور کل تجربه جالبی بود و به خاطر دغدغه هایی که شخصا داشتم قرار گرفتن در شرایط موجود را دوست داشتم.

بابک قائم تدوینگر: تدوین کار به عهده من و با همراهی امیرنوروزخانی انجام شد که اعتماد کارگردان دلیل ورودم به گروه بود. مساله تدوین یکی از اصلی ترین مباحث در سینماست و به نوعی فیلم در تدوین و قبل از آن شکل میگیرد. این فیلم راش های بسیار زیاد و متنوعی داشت و گونه تلفیقی داستانی و مستندش نیازمند دقت نظر بیشتر بود. از طرفی محدودیت زمانی که برای رساندن کار به جشنواره داشتیم کار را تا حدی برای ما سخت می کرد.

امیر حسین‌زاده مشاور مذهبی: من در فرهنگسرای فردوس به عنوان مشاور مذهبی حضور دارم و آقای لطفی هم باشگاه فیلم فرهنگسرا را برگزار می‌کرد. آشنایی ما از آن زمان شروع شد تا اینکه ایشان در رابطه با فیلمش با من صحبت کرد. من چند تن از روحانیونی که در این زمینه صاحب نظر بودند را معرفی کردم و شخطا هم هر اطلاعی داشتم در اختیار می گذاشتم تا اینکه بنا شد به عنوان مشاور مذهبی در این پروژه حضور داشته باشم و جلوی دوربین بروم.

آقای لطفی چطور شد که بعد از سال‌ها فعالیت رسانه‌ای به جرگه فیلمسازان پیوستید و برای اولین تجربه فیلم بلند این موضوع خاص را انتخاب کردید؟

محمدرضا لطفی کارگردان: رشته تحصیلی من کارگردانی بود و بعد از ساخت چند فیلم کوتاه هم به عنوان دستیار کارگردان در پروژه های سینمایی حضور داشتم. کم کم جذب رسانه و مطبوعات شدم. خوشحالم از سیستم رسانه به فیلمسازی آمدم. سینمای وحشت هم ژانر مورد علاقه من است. تقریبا ۱۴۰۰ داستان چاپ شده در مطبوعات و دو رمان منتشر شده دارم که اولین رمان و ۵۰۰ داستانم را در این گونه نوشتم.

مرتضی شایسته از تهیه‌کنندگان مطرح سینمای ایران است. حضور ایشان هم برای یک کار تجربی سوال‌برانگیز و جالب است.

لطفی: تقریبا ده سال است که من با ایشان آشنایی دارم و به عنوان دستیار یا بخش های مختلف تولید در پروژه هایشان حضور داشتم. پیش از این قرار بود سال ۸۸ فیلمی بسازم که به خاطر بیماری آقای شایسته به تعویق افتاد و بعدم هم شرایط تولیدش پیش نیامد. طی این مدت در حال تحقیق و بررسی روی فیلمنامه «ناپدید شدن مریم» بودم . نشست هایی که با مجید شکری و امیر نوروزخانی داشتیم به یک فیلمنامه مدون رسیدیم و زمانش بود با یک تهیه کننده آن را در میان بگذاریم. این فیلمنامه دو موضوع قابل بحث داشت اول اینکه در ژانر وحشت نوشته شده بود و بازیگر چهره مردم پسند نمی طلبید. من به عنوان کارگردان کار اول نیاز به وزنه ای داشتم که بتواند فیلم را به نتیجه برساند. از همان ابتدا دو گزینه مد نظر بود. اول دفتر هدایت فیلم و بعد هم فیلمیران که من با هردوی این عزیزان روابط دوستانه و نزدیک دارم. روز اول فیلمنامه را به دفتر هدایت فیلم بردم و وقتی مورد مطالعه قرار گرفت از آن استقبال شد و خود به خود به گزینه دوم نرسید. البته این روند تا به نتیجه برسد بیش از یکسال طول کشید.

چرا به نهادهای دولتی مراجعه نکردید؟

ما به نهادهای زیادی مراجعه کردیم اما از همه نه شنیدیم. اگر چه مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی یکی از کارکردهایش حمایت از فیلم اولی هاست، اما فیلمنامه به خاطر موضوعی که داشت هرجا ارائه کردیم رد شد. دلیلش هم واضح بود . سوژه حساس بود. از نظر مسئولان هر زمان ممکن بود از خط قرمزها عبور کند، ضمن اینکه من هم کار اولم بود و جلب اعتماد دشواری های زیادی داشت. از طرفی شکل فیلم طوری بود که حتی اسپانسر هم نمی توانستیم بگیریم و مثلا شامپو یا خودرو در فیلم تبلیغ کنیم. در نهایت مرتضی شایسته هم هزینه را تقبل کرد، هم در اخذ پروانه ساخت نقش موثری داشت.

این فیلم ابتدا قرار بود با عنوان «ساروخ» ساخته شود چطور شد که نامش تغییر کرد؟

لطفی: این فیلمنامه ۱۳ بار بازنویسی شد. ساروخ همان نامی است که در فیلم با عنوان زوال با آن روبرو می‌شوید. بعد از اینکه پروانه گرفتیم تحقیق را ادامه دادیم و متوجه شدیم این کلمه هیچ منبع علمی و مذهبی مکتوب نداشته و تنها بین کسانی که علوم غریبه کار می‌کنند و افرادی که با این فضا ارتباط دارند شناخته شده است. اما ما می‌خواستیم تمام اشارات فیلم مستند و قابل ارجاع باشد. به همین خاطر تصمیم گرفتیم به طور کل ساروخ را از فیلم حذف کنیم. زوال را انتخاب کردیم که طبق روایت امام صادق (ع) در بحار الانوار نام یکی از فرزندان شیطان است.

حضور روحانی در فیلمی با این ژانر برای بسیاری قابل توجه است. این مساله به علاقه شخصی‌تان برمی‌گردد؟

حسین‌زاده: من زمان نوجوانی و حتی در اوایل طلبگی علاقه زیادی به فیلم های این ژانر داشتم. بعد ترس و وحشتش برایم جالب بود، اما بعدها بیشتر مطالعه کردم به نتیجه ای رسیدم و اینکه سینمای وحشتی که اروپا و امریکا به دنیا ارائه می‌دهد هدفی بیش از ترساندن مردم دارد و به نوعی می‌خواهد نماینده نوعی تفکر باشد. به همین خاطر بیشتر به مطالعه گرایش پیدا کردم و مدتی هم درحال بررسی مسایل مربوط به شیطان و جن در مذاهب گوناگون شدم و دیدم فیلم هایی که سینمای غرب بیشتر به آن مشغول است برگرفته از تفکر مسیحیت راجع به شیطان است.

به عنوان یک روحانی چطور شد به سینما علاقمند شدید؟

حسین‌زاده: از آنجا که نسبت به این ژانر علاقه داشتم همیشه فکر می‌کردم چرا فیلمسازان ما به این بحث ورود نمی کنند ما در دین اسلام اندیشه‌هایی داریم که خیلی راه گشاست و بیش از این که بترساند می تواند راهکار ارائه دهد و کاربردی باشد. در واقع ما با علومی که داریم می توانیم وحشت را از بین ببریم.

پیش از این هم فعالیت سینمایی داشتید؟

حسین‌زاده: اولین باری که با هنرمندان روبرو شدم زمانی بود که در سازمان انتقال خون کار می‌کردم. یک روز در آمفی تئاتر جمعیت بسیاری جمع شده بودند و بی نظمی پیش آمده بود وقتی علت را جویا شدم گفتند گروه سازنده سریال «مدار صفر درجه» برای ضبط یکی از سکانس ها آمده اند. در آن قسمت قرار بود صحنه مربوط به دادگاه دختر یهودی تصویربرداری شود. در حالی که با یکی از عوامل درباره تاریخ وقایع فیلم صحبت می‌کردم اطلاعاتی درباره هویدا و فروش پاسپورت های جعلی یهودیان ارائه دادم که برایشان جالب بود. آن زمان به من پیشنهاد شد در کارشان حضور داشته باشم اما فرصتش پیش نیامد تا اینکه بعد از چندسال با آقای لطفی و این فیلمنامه روبرو شدم.

در تلویزیون به خصوص سریال‌های مناسبتی ماه رمضان گونه های ماورائی جایگاه ویژه دارند. کدامیک از این مجموعه ها را دیده اید و چقدر از این وقایع حقیقت دارد؟

اکثرشان را دیده ام و به صراحت می گویم تفاوتی که این فیلم با همه آن سریال ها دارد این است که آن مجموعه ها می‌خواهند تحت هر شرایطی بیننده را پای تلویزیون نگهدارند و آخر هم با پایانی درام و به دور از حقیقت فیلم را تمام کنند. من در هیچ یک از این سریال ها مستندات قوی پیدا نکرده ام و جز جلوه های ویژه ناشی از تخیل چیزی ندیدم. سریال‌هایی که ساخته شدند نمی‌دانم مشاور مذهبی داشته اند یا خیر، اما اگر داشته اند با تمام احترامی که برایشان قائلم خواهش می کنم بعد از این دقت بیشتری روی این قبیل مسائل که با اعتقاد مردم سرو کار دارد داشته باشند.

در سریال «او یک فرشته بود» شیطان در قالب جسم ظاهر می شود. پدیده ای که اگر اعتقادش وجود داشته باشد می‌توان در شخصیت مریم فیلم «روایت ناپدید شدن مریم» به نوعی در قالب مغلوب مشاهده کرد. این باور صحت حقیقی دارد؟

این سریال اشاره دارد به حضور شیطان در کالبد انسان. این تفکری است که مسیحیت و یهودیت به آن معتقد است به همین خاطر در برخی از فیلمهای اروپایی می بینیم جنگیر با نشان دادن صلیب و اعمال خاصی می خواد جن یا شیطان را از کالبد یک فرد بیرون بکشد اما اسلام چنین چیزی را قبول ندارد. طبق سوره ناس شیطان یک نیروی مستقل نیست و تنها کاری که می تواند انجام دهد وسوسه کردن است. شیطان با این ویژگی تنها راه توجیهات شرعی را برای کارهای دون فراهم می کند و انقدر قدرت ندارد بخواهد کالبدی را تسخیر کند. این موجود با القای وسوسه کاری می کند انسان به اراده و اختیار خود به مسیر نادرست برود. خیلی از راه ها در اسلام برای شیطان بسته است.

آقای لطفی همانطور که پیش از این گفتید ایرانی بودن فیلم برایتان مهم بود. این ویژگی چطور در فیلم گنجانده شده بود؟

لطفی: بیش از یک سال در حال تحقیق بودیم و برایمان مهم بود قبل از هرچیز هرچه ارائه می دهیم مستندات مستدل باشد. بعد از آن فکر کردیم چرا ژانر وحشت در ایران جواب نمی‌دهد که به دو نتیجه رسیدیم. اول اینکه تولید فیلم هایی از این دست نیازمند تکنیک فوق العاده است که به طور کل سینمای ایران فاقد این بهره است و ما چاره‌ای نداشتیم جز اینکه به نوعی از تکنیک عبور کنیم. دوم اینکه آثار محدودی که در این گونه ساخته شدند خیلی با باورهای مردم ایرانی مسلمان منطبق نبودند. پس به فکر افتادیم به نوعی کار را ایرانیزه کنیم و از باورهای فولکلور و مذهبی شان کمک بگیریم که در این زمینه تحقیقات مجید شکری به کمکمان آمد. در این مدت کسانی را شناختیم که اگرچه عالم یا عارف نبودند اما با کسب فرمول‌هایی دست به کارهایی می‌زدند که مارا متحیر می کرد. به هر شکل می خواستیم برخی از این مسایل را در فیلم بگنجانیم اما دور بودن فیلم از خرافه در درجه اول اهمیت بود و سعی کردیم اثری ارائه دهیم که از هر توهمی به دور و قابل دفاع باشد.

علوم غریبه شاخه ای خاص دارد یا همه طلاب در آموزه هایشان از آن بهره می برند؟

حسین‌زاده: کسانی که تفسیر و روایات کار می کنند بیشتر با این قبیل مسایل درگیر هستند علاوه بر قرآن کتبی چون بحارالانوار و السماء و العالم هم بخش های زیادی را درباره شیطان و جن بیان کرده است. ضمن اینکه جن قبل از اسلام هم مورد اعتقاد مردم بود و با خرافات آمیخته شده بود. اسلام توانست با ارائه خصوصیاتی از شیطان و جن خرافات، میزان قدرت و حدشان را از حقایق متمایز کند و شیوه راندن و پرهیز از خرافه را نشان دهد. اما بخش اصلی این داستان مربوط به طلبه هایی است که با تمرکز بیشتری به دنبال علم هستند. این بخش از علم تحصیلات آکادمیک ندارد و نمی شود صرفا با داشتن یک استاد به آن دست یافت. به خصوص که بخش اعظم این یافته ها نتیجه تجربیات شخصی است. به همین دلیل عده‌ای داعیه آگاهی دارند و از طریق دانسته های شان که همیشه هم به حق نیست سر مردم کلاه می گذارند. «روایت ناپدید شدن مریم» سعی داشت این افراد را همانگونه که هستند معرفی کند.

نامشخص بودن پایان فیلم مخاطب را بین زمینی یا ماورائی بودن نتیجه معلق نگه می‌دارد.

لطفی: این پایان آگاهانه و عامدانه بود، خاصیت مسایل ماورائی برای مردم عامه همین است. ما در اینجا با بحث فیزیک س رو کار نداریم. از طرفی افرادی که در فیلم هستند همه از طیف عامه مردمند و نمی توان انتظار داشت بعد از ۹۰ دقیقه به جواب روشنی برسند. ضمن اینکه باید بگویم برای همین پایان معلق دشواری های زیادی داشتیم. زمان دریافت مجوز به شدت اصرار داشتند مثل همه فیلم های دیگر نتیجه را با یک پایان زمینی تمام کنیم. مثلا نشان دهیم کلاهبرداری در کار بوده و به عمد می‌خواستند مریم را دیوانه جلوه دهند. برای اینکه به هدفمان برسیم بیش از ۶ ماه دوندگی کردیم و بیش از این برایمان ممکن نبود. تا همین‌جا هم که پیش رفتیم به خاطر امضای مرتضی شایسته بود. در واقع شورای صنفی پروانه ساخت هیچکدام این مسئولیت را قبول نمی‌کردند.

قائم: تدوین هم به نوعی درگیر این پایان بندی و روند کل فیلم قرار داشت. ما همانطور که گفتم راش های زیادی داشتیم و تقریبا یک پنجم حرف های حاج آقا حسین زاده را در فیلم استفاده کردیم. انتخاب راش ها از این منظر واقعا دشوار بود چون فیلم این قابلیت را داشت که با چیدمان ها و انتخاب های مختلف به چند فیلم با چند محتوای مختلف تبدیل شود.

حضور فیلم در گروه هنر و تجربه برخلاف اغلب آثار بیشتر وام دار اکران است تا بازخوردهای جشنواره‌ای.

لطفی: یادآوری جشنواره هنوز هم مرا ناراحت می کند. پارسال یک ایده به نام نوعی تجربه شکل گرفت که بسیار درخشان و عالی بود اما در اجرا بسیار ضعیف و بی سلیقه عمل کرد. شهرام مکری، فرزاد موتمن، تورج اصلانی و … قطعا وزنه ای به این بخش می‌داد که متاسفانه با اجرای بد در بدترین سانس و گرفتن بلیت‌های مهمان و نداشتن تبلیغات و … همه ناراحت بودیم. احساس کردیم به ما توهین شده است. به همین خاطر جشنواره اهمیت چندانی برای من نداشت.

در رابطه با اکران فیلمتان در سینمای «هنر و تجربه» چه نظری دارید؟

نه این که سینمای هنر و تجربه مدینه فاضله و بی‌نقص باشد، اما گام بلند و مثبتی است. از بین ۷۰ اثر متقاضی ۱۴ فیلم انتخاب شده و با داشتن معیارهای درست و برگزاری شوراهای انتخاب مسیر درستی پیش گرفت. اگر واقع بینانه نگاه کنیم کاملترین حرکتی بود که تا الان در سینما رخ داد.

زمانی که فیلم را می‌ساختید هنر و تجربه ای وجود نداشت. با ویژگی هایی که فیلمتان دارد نگران اکران نبودید؟

به همین خاطر تهیه کننده از ابتدا برایمان مهم بود. وقتی فیلم می سازید باید به هر شکل دیگران را قانع کنید که فیلم قابلیت اکران دارد که این تنها از عهده دو دفتر پخش بر می‌آمد. بعد ازاینکه هدایت فیلم کار را قبول کرد و فیلم ساخته شد با مرتضی شایسته جلسه گذاشتیم و همه مزایا و معایب حضورش در اکران با سرگروه و نمایش در هنر و تجربه را در نظر گرفتیم. با توجه به همان ویژگی هایی که فیلم داشت به این نتیجه رسیدیم اکران در گروه هنر و تجربه موفقیت بیشتری دارد. اگر این گروه وجود نداشت فیلم قطعا به شکل عمومی اکران می‌شد اما این موفقیت را نداشت. فیلم‌هایی از این دست از هفته دوم و سوم به بعد موتورشان گرم می‌شود و مردم همدیگر را به دیدن فیلم دعوت می‌کنند.

آقای شکری شما به عنوان فردی که در مسیر تحقیق با قشر خاصی از این افراد ارتباط داشتید به نظرتان چه راهی برای شناسایی وجود داشت که بتوان فهمید علمشان را از راه مذهبی بدست آورده‌اند یا فرمول های اکتسابی؟

شکری: این سوال دقیقا بر می‌گردد به بحثی که راجع به پایان فیلم داشتیم. دقیقا به همان اندازه که زمینی یا ماورائی بودن فیلم روی یک مرز باریک حرکت می‌کند شناخت این افراد هم همین است. هرچیز مرتبط با این مقوله در پرده ای از ابهام است و تا حدی می‌تواند رنگ و بوی خرافه به خود بگیرد. در عین حال جذاب هم هست. تا اینجای کار مربوط است به عوام و کسانی که تنها دیدن فیلمی در این ژانر راضی شان نگه می‌دارد اما از اینجا به بعد با کسانی مواجه می شویم دغدغه شان بیش از تفریح و کنجکاوی است. پا به عالمی می گذارند که بعد از مدتی نه راه پس دارند نه راه پیش. من زمان تحقیق با بسیاری از این افراد در ارتباط بودم البته قابل تشخیص بود که هرکدام در کدام دسته قرار دارند. برخی از این افراد نگاهی کاسبکارانه داشتند ، عده ای ناخواسته دچار شده و راه برگشتی هم نداشتند در این بین بودند کسانی که به واسطه تزکیه و عرفان به علومی دست پیدا کرده بودند که هدفشان نبود. بلکه به مدد نوع نگاه و تفکر خواه ناخواه به این علوم هم غالب شده بودند و چنان به مسیر واقف بودند که کاربرد آن خطری برایشان ایجاد نمی کرد.

دایره تحقیقات شامل آدم‌هایی از جنس صابر بود یا مریم؟

تقریبا از هر طیفی بودند. ما نگاه تجاری به این فیلم نداشتیم و زمان زیادی را صرف این افراد کردیم. به همین خاطر حتما لازم بود که بعد علمی و روانشناختی هم مورد بررسی قرار بگیرد. اما آنچه در نتیجه بدست آمد اینکه چه آدمهایی از جنس صابر و چه دچار شدگانی از جنس مریم بدون اغراق همه آینده زندگی شان را نابود کرده بودند.

فکر می‌کنید در ترساندن مخاطب چقدر موفق بودید؟

لطفی: بعد از اکران افراد زیادی بودند که واقعا نترسیدند و اصلا هم عجیب نبود. این مسایل در زندگی همه ایرانیان کم و بیش وجود دارد و هر کس بسته به نگاهی که در ذهن دارد فیلم را حلاجی می کند. هدف من ترساندن یا تغییر نگاه مخاطب در ۹۰ دقیقه نبود. ضمن اینکه تا همینجا هم من به شدت برای گرفتن پروانه ساخت مشکل داشتم و باید قبول کنیم این اولین فیلم سینمایی در ایران است که مسایل ماورایی را تا پایان فیلم باخود همراه کرده است.

با توجه به حجم بالای تصاویری که بدست آوردید پرداختن به موضوعی از این دست زمان تدوین چقدر برای خودتان تاثیرگذار بود؟

قایم: به هر حال درگیری تا حدی وجود داشت اما این گفته شیخ بهایی بسیار مهم بود که اگر بر آب روی خسی باشی… به این نتیجه رسیدم که همه را کنار بگذارم و کاملا به شکل یک حرفه به این کار نگاه کنم. ورود کردن به این مسایل خطراتی دارد که می‌توان از ابتدا جلوگیری کرد. زمان تدوین هم ترجیح دادم اوج و فرود این افراد را از دور فقط نظاره‌گر باشم و مطلب را به درستی منعکس کنم.

بعد از این فیلم فعالیت‌های سینمایی‌تان به چه شکلی پیش رفت؟

لطفی: در حال نگارش فیلمنامه تازه ای هستم که موضوعی کاملا داستانی دارد و زوج خبرنگار حوزه فرهنگی را روایت می‌کند. سراغ این موضوع رفتم چون احساس کردم در مورد این قشر خاص در سینما حق مطلب به درستی ادا نشده است.

قائم: دو هفته دیگر در هنر و تجربه فیلم کوتاهم به نام «وقتی شهری در خواب فراموشی» اکران می شود. در کل و به خصوص در زمینه فیلم کوتاه اتفاق خوبی است چون فیلم کوتاه بیننده ندارد و فیلمی که دیده نشود اساسا فیلم محسوب نمی‌شود.

شکری: بعد از این کار در فیلم سینمایی «زنده به گور» بازی کرده‌ام که در سینمای هنر و تجربه نوبت اکران دارد. به نظرم رسانه‌ها باید بیش از پیش از این سینما حمایت کنند چون هنر و تجربه مولفه گیشه ندارد و رسانه ابزار درستی در ارائه اطلاعات و تبلیغات است.

حسین‌زاده: روی پرده رفتن هدف ما نیست. بعد از «روایت ناپدید شدن مریم» فیلمنامه‌ای به من پیشنهاد شد که اشاره به یک موضوع فقهی خاص داشت با صحبت‌هایی که انجام شد نویسنده ترجیح داد اثر را به طور کل بازنویسی کند. از این رواگر بتوانم داشته هایم از طلبگی را ارائه به هنرمندان دهم تا ساخته ها خیلی بیربط با مذهب نباشد برایم کافی است. با دیدن سریال هایی که به آن اشاره کردیم واقعا تاسف خوردم ببینید کار باید چقدر ضعیف باشد که آیت الله مکارم شیرازی در کلاس درس خود از آنها انتقاد کند؟

لطفی: در آخر فقط بگویم اساسا از فیلم‌های هنر و تجربه و آثار تجربه گرا بیشتر از فیلم های معمول باید حمایت کرد . یکی از آثاری که در این دوره اکران شد مورد قبول بسیاری از مخاطبین و رسانه ها نبود اما به جای انتقاد درست بیشتر همه سعی بر له کردن و کوبیدن سازندگان آن داشت. به نظرم این اصلا درست نیست. ادیسون هم همان بار اول برق را اختراع نکرد. امیدوارم  زبان انتقادی بهتری داشته باشیم و به جای استفاده از شارلاتانیزم و فحاشی، ادبیات بهتری به کار ببریم تا فیلمساز این جرات را داشته باشد که بازهم دست به آزمون و خطا بزند.

نوشته «روایت ناپدید شدن مریم» بر منابع مکتوب تکیه داشت/ جای خالی مستندات در مجموعه‌های مذهبی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

نوشته گزارش تصویری نشست «روایت ناپدید شدن مریم» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سوره سینما – محیا رضایی: دوستداران سینمای وحشت اغلب آثار غربی را ترجیح می‌دهند. شاید تنها فیلم سینمایی «شب بیست و نهم» باشد که ترسی از جنس کاملا ایرانی را به تصویر کشیده و مخاطب را تحت تاثیر قرار می‌دهد. محمدرضا لطفی کارگردان جوان سینما در «روایت ناپدید شدن مریم» کوشیده در فضایی ایرانی حس ترس و تعلیق را به مخاطب القا کند.

با توجه به اینکه اولین فیلم شما در گروه نوپای سینمایی «هنر و تجربه» اکران می‌شود. درباره فعالیت این گروه صحبت کنیم.

محمدرضا لطفی: گروه «هنر و تجربه» اتفاق خوبی در سینمای ایران است که البته در دنیا رویداد جدیدی نیست. سال‌هاست در سینماهای جهان این سیستم پیاده می‌شود و به خوبی هم جواب داده است. در ایران هم پیش از این اکران های ویژه در قالب طرح سینمای «مخاطب خاص» و اکران «آسمان باز» اجرایی شد که به خاطر ضعف های موجود با شکست مواجه شد. در واقع گروه «هنر و تجربه» هوشمندی به خرج داد و نقاط ضعف طرح های قبلی را شناسایی کرد و به ترمیم آن پرداخت.

چه نکاتی در آن طرح‌ها وجود داشت که ضعف محسوب می‌شد؟

پیش از این حتی قبل از حضور طرح های مذکور هر فیلمی که مخاطب اذیت می شد یا ضعیف بود، برچسب هنری می‌خورد. در صورتی که فیلم هنری المان های خودش را دارد. می توان فیلم هنری ساخت که مخاطب از تماشای آن لذت ببرد. همانطور که فیلم تجاری بد و خوب دارد، فیلم هنری هم همین است.

سینمای «هنر و تجربه» چطور براین ضعف‌ها غلبه کرده؟

سینمای «هنر و تجربه» علاوه بر شناسایی این نقاط ضعف تمهیداتی هم در امر اکران اندیشیده که به نفع سینماگران است. مثلا تعداد سالن های کم با طول اکران زیاد را مد نظر قرار داده‌اند. به این ترتیب هر یک از فیلم های این گروه می‌توانند سه ماه روی پرده بمانند، بدون اینکه سالن های زیادی اشغال کنند فرصت کافی برای دیده شدن هم داشته باشند. البته نه به این معنی که طرح موجود عاری از ایراد باشد اما اگر تصمیمات پیشین ۱۰ درصد به اهداف شان نزدیک می‌شدند این طرح تا ۷۰درصد توانسته موفق باشد.

در این مدت زمان کمی که از راه‌اندازی این گروه می گذرد فیلم های قابل ملاحظه ای از لحاظ تعداد مخاطب و میزان فروش روی پرده رفتند. به نظر شما بهتر نبود این آثار از جرگه فیلم های «هنر و تجربه» خارج می‌شدند و به اکران عمومی می پیوستند؟

به نظر من این هم از انتخاب هوشمندانه مدیران گروه بود که مثلا فیلمی چون «ماهی و گربه» توانست به سانس فوق العاده برسد. حتی در پردیس سینمایی کوروش کلا یک سالن برای اکران فیلم‌های این گروه اختصاص داده شود. برای گام اول فشرده سازی بهترین راه دیده شدن بود. به جای اینکه سینمای «هنر و تجربه» ۲۰ سالن در اختیار بگیرد و در هر کدام ۲۰ نفر مخاطب بنشینند یک سالن برند از سینما آزادی را انتخاب و مخاطب را به سمت خود جذب می‌کند. در چنین حالتی حضور مردم کنار هم حس خوشایندی ایجاد می‌کند و همین باعث جذب بیشتر کرد و فروش بالاتر می شود. فیلم‌هایی مثل «پرویز» و «ماهی و گربه» ممکن بود در اکران معمولی به این خوبی دیده نشوند. به همین خاطر است که گروه سینمایی «هنر و تجربه» موفق‌تر از طرح‌های گذشته عمل کرده است.

تبلیغات چقدر به کمک فیلم‌ها آمد؟

بخشی از فعالیت های گروه«هنر و تجربه» به تبلیغات فیلم ها می پردازد و از این نظر فیلمسازان شرایط مساعدی دارند اما نیاز به تبلیغات بیشتر هم وجود دارد . این گروه مانند یک دفتر پخش فیلم عمل می‌کند با این مزیت که سه برابر فروش فیلم عادی تهیه‌کننده را حمایت می کند. یک دفتر پخش اگر تا ۳۷ درصد سرمایه بازگشتی را به تهیه کننده برمی گرداند این گروه ۱۰۰ درصد دریافتی را به تهیه کننده بر می‌گرداند.

کمی هم به فیلمتان بپردازیم. «روایت ناپدید شدن مریم» جز معدود آثارسینمای وحشت ماست. این وحشت چه جنسی دارد و چگونه قرار است القا شود؟

این فیلم از نیروهای ماوراء الطبیعه حرف می‌زند. هدف من از پرداختن به موضوع جن به هیچ وجه ایجاد ترس مستقیم و وحشت لحظه ای در سالن های سینما نیست. به عنوان مثال فیلم‌هایی که دوربین از غفلت یک کاراکتر استفاده می‌کند و یکباره با نشان دادن دست خونین مخاطب را بر صندلی میخکوب می کند دغدغه من نبود. در «روایت ناپدید شدن مریم» اصلا چنین تصاویری نخواهید دید. آنچه از اکران فیلم مد نظر دارم ترسی است که زیرپوستی سراغ تماشاگر بیاید و تاثیرش را به مرور بگذارد.

چه المان هایی در این فیلم ترس را به بیننده منتقل می‌کند؟

ویژگی‌هایی که در این فیلم لحاظ شده کاملا ایرانی است و در زندگی روزمره مردم جای دارد. در واقع باورهای مذهبی و آداب و رسوم فرهنگی همه در داستان لحاظ شده و مخاطب را چیزی می‌ترساند که او در زندگی عادی اگر برایش اتفاق بیفتد وحشت می‌کند. این فیلم سه وجه دارد. وجه فولکلور که آداب و رسوم مردم را نشان می‌دهد. وجه مذهبی و روحانی که باورهای ذهنی را روایت می‌کند و وجه علمی که از طریق یک روانپزشک دلایل را با منطقی باور پذیر القا می‌کند و فیلم را از تخیل دور نگه می‌دارد.

زمان جشنواره و بعد از آن در اکران‌های جنبی برخورد مخاطبان با فیلم را چگونه دیدید؟ بازخوردی که مد نظرتان بود در چهره تماشاگر دیده می‌شد؟

بسیار خوب. در واقع می‌توانم بگویم بیش از حد تصورم بود.

بازیگران «روایت ناپدید شدن مریم» هنرمندانی قابل هستند که از چهره های مطرح سینما محسوب نمی‌شوند. درباره این انتخاب‌ها بگویید.

یکی از ویژگی‌های سینمای وحشت دقیقا همین است که چهره های مطرح جلوی دوربین نباشند تا ظاهر، حجابی بر بار معنایی فیلم نیاندازد. خاصیت فیلم من هم ایجاب می‌کرد تصاویر پررنگ بازیگران محو شود. این اثر به نوعی فضای مستند نمایشی دارد و به لحاظ فرم و ساختار می‌توان گفت برای اولین بار است که در سینمای ایران تجربه می‌شود.

در سینمای جهان هم نسبت به ژانرهای دیگر آثار موفق انگشت‌شماری وجود دارند. نگاه‌تان بیشتر به کدام یک از فیلمسازان این ژانر نزدیک بود؟

آثاری چون «پانارومال اکتیویتی» یا «پروژه جادوگر بلر» فیلم‌های شاخصی هستند که سینمای ژانر وحشت را تحت تاثیر خود قرار دادند. من اینگونه سینما را سال‌هاست دنبال می‌کنم. نمی‌توانم بگویم بی تاثیر از آن «روایت ناپدید شدن مریم» را جلوی دوربین بردم اما دغدغه من جنس ترس از نوع کاملا ایرانی بود و القای حسی که برای مردم قابل باور و درک باشد.

محمدرضا لطفی بعد از این به عنوان کارگردان ثابت در فیلم های ژانر وحشت معرفی می‌شود؟

خیر. ژانر وحشت گونه مورد علاقه من است و سعی کردم در این فیلم آنچه مد نظر داشتم و شیوه‌ای که می خواستم تجربه کنم را به تصویر بیاورم اما اصلا آدم ژانرگرایی نیستم و اتفاقا کار بعدی ام یک ملودرام اجتماعی است که از نگاهی دیگر حرفی برای گفتن دارد. فعلا حرف تازه برای سینمای وحشت ندارم و اگر کار بعدی‌ام در این ژانر باشد به سمت کلیشه و تکرار می روم و به شدت از این امتداد پرهیز می‌کنم.

نوشته القای وحشت ایرانی و باورپذیر/ دیده شدن فیلم‌ها محصول هوش مدیران گروه «هنر و تجربه» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

نوشته وحشت بر گروه «هنر و تجربه» حاکم می‌شود اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سوره سینما- مهر نوشت: این نوازنده و هنرمند صاحب نام موسیقی ایرانی که طی ماههای گذشته از بیماری سرطان رنج می برد، سرانجام بعد از مدت‌ها مبارزه با این بیماری بامداد روز جمعه ۱۲ اردیبهشت‌ماه در سن ۶۸ سالگی و در بیمارستان لاله دار فانی را وداع گفت.

زنده‌یاد محمدرضا لطفی در سال ۱۳۲۵ در شهر گرگان به دنیا آمد. در هنرستان موسیقی به مدت ۵ سال به آموختن موسیقی پرداخت و موسیقی را نزد استادانی چون علی اکبر شهنازی و حبیب الله صالحی فرا گرفت. پس از پایان هنرستان به دانشکده موسیقی رفت و به تکمیل آموخته هایش پرداخت.

مرحوم لطفی در سال ۱۳۵۳ به عضویت گروه علمی دانشکده موسیقی درآمد و در همین سال همکاری خود را با رادیو آغاز کرد. به مدت یک سال و نیم به عنوان مدیر گروه موسیقی دانشکده موسیقی هنرهای زیبای تهران به کار مشغول شد و پس از آن از این سمت استعفا کرد. در سال ۱۳۵۴ گروه «شیدا» را راه‌اندازی کرد و به همراه گروه «عارف» به سرپرستی حسین علیزاده به بازخوانی و اجرای دوباره آثار گذشتگان پرداخت.

وی بعد از این فعالیتها کانون موسیقی «چاووش» را با همکاری هنرمندانی مثل حسین علیزاده، پرویز مشکاتیان و علی‌اکبر شکارچی راه‌اندازی کرد و در طی یک فعالیت چشمگیر آثاری از این گروه به جای ماند که به گفته بسیاری از اساتید از بهترین کارهای موسیقی ایران به شمار می روند.

محمدرضا لطفی در سال ۱۳۴۳ جایزه نخست موسیقی دانان جوان را نیز کسب کرد. پس از انحلال «چاووش» و بعد از سفرهای زیادی که برای کنسرت به ایتالیا، فرانسه و آلمان داشت، در سال ۱۳۶۵ به آمریکا رفت. او علاوه بر کنسرتهای متعدد در سراسر آمریکا، مرکز فرهنگی هنری «شیدا» را در واشنگتن تاسیس کرد.

لطفی بعد از سالها دوری دوباره به وطن بازگشت و در مکتب خانه میرزا عبدالله به تدریس علاقه مندان موسیقی و برگزاری کنسرت های متعدد مشغول شد .

«همیشه در میان»، «درویش خان»، «آب را گل نکنیم»، «گروه‌های سه گانه شیدا»، «سپیده»، «به یاد طاهر زاده»، «چهارگاه»، «بهانه از توست»، «به یاد عارف»، «بال در بال»، « تنها یک خاطره»، «صبح سحر»، «جان جان»، «شور خورشید»، «انتظار»، «رمز عشق»، «خموشانه»، «پرواز عشق»، «گریه بید»، «قافله سالار» از جمله آثاری هستند که زنده‌یاد لطفی با همراهی هنرمندان صاحب نام موسیقی ایرانی آن‌ها را تولید کرد.

سایت سوره سینما درگذشت این هنرمند مطرح عرصه موسیقی ایرانی را به خانواده او و خانواده موسیقی ایران تسلیت می‌گوید.

نوشته استاد تار ایران چشم از جهان فروبست/ درگذشت محمدرضا لطفی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

محمدرضا لطفی به سوره سینما گفت: ساز و کار جدیدی که برای اکران فیلمهای به اصطلاح «مخاطب خاص» در نظر گرفته اند، شرایط به نسبت بهتری را برای نمایش این دسته از آثار سینمایی ایجاد می‌کند و وقتی این نوع از اکران را با آن چیزی که در دوره‌های قبل وجود داشت مقایسه می کنیم، می بینیم جای امیدواری بسیاری برای موفقیت وجود دارد. البته تأکید می‌کنم از نگاه من گروه هنر و تجربه مختص اکران فیلم‌هایی است که فقط تجاری نیستند و نباید این نوع اسم گذاشتن و دسته بندی به ضرر خودمان تمام شود. فیلم به زودی در گروه هنر و تجربه اکران می‌شود، اما هنوز از زمان دقیق آن بی‌اطلاعم.

این کارگردان اضافه کرد: احساس می‌کنم «روایت ناپدید شدن مریم» جای خود را باز می‌کند و مخاطبش را هم به دست می‌آورد. پیش بینی خاصی ندارم، اما مطمئن هستم کسانی که به ژانر وحشت علاقه دارند یا از فیلم های سایکودرام استقبال می‌کنند، دیدن فیلم من نا امیدشان نمی کند. سعی کرده ام از برخی ادا و اطوارها به دور باشم و دایره مخاطب خیلی ویژه را هم برای فیلمم تعریف نمی‌کنم. در کشور ما برخی فیلم‌ها ذاتا مخاطب بیشتری دارند. مثل آثار کمدی یا طنز. از طرفی واضح است که برخی فیلم ها مثل آثار ژانر وحشت برای درصد قابل توجهی از مخاطبان ایرانی مثلا بانوان خانه دار، جذاب نیست. بنا براین کسی که می‌خواهد قدری دورتر از جریان عادی فیلم بسازد، مخاطب کمتری پیدا می‌کند و این به معنای مشکل دار بودن فیلم نیست.

وی در پاسخ به این سوال که چرا به عنوان اولین فیلم به سراغ چنین مضمونی رفته ، توضیح داد: ما در جهانی زندگی می‌کنیم که برای همه چیز تولید انبوه صورت می‌گیرد. این روند برای سینمای ایران و سینمای جهان نیز وجود دارد. در دورانی که تو برای تماشای یک فیلم می‌توانی به مدد ماهواره و اینترنت و … در لحظه ۳۰ امکان انتخاب داشته باشی، من می‌خواستم یک کار متفاوت انجام بدهم و چیزی را بسازم که با جریان موجود فرق داشته باشد.

لطفی با اعلام اینکه نگارش فیلمنامه جدید وی تقریبا به پایان رسیده، ادامه داد: این روزها در حال کار کردن روی یک فیلمنامه جدید هستم که هنوز اسمی برایش انتخاب نکرده‌ام. این متن، مضمونی اجتماعی دارد و نسبت به فیلم قبلی قصه‌گوتر است. این بار به سراغ یک بحران اجتماعی رفته‌ام که اخیرا در اطراف بیشتر مشاهده می‌کنیم. بعد از شروع شدن پروژه، برای انتخاب بازیگران به سراغ کسانی می روم که به نظرم بیشتر برای کارکتر مناسب هستند و اینطور نیست که بخواهم برای جذب تماشاگر لزوما به سراغ چهره های آشنا بروم یا منع خاصی برای این کار داشته باشم. ملاک من برای انتخاب مناسب بودن بازیگر است و نه میزان شهرت او.

محمدرضا لطفی همچنین گفت: سینمای ما وارد مرحله گذار شده و در شرایط فعلی دیگر بازیگر نمی‌تواند فروش خوب یک فیلم را تضمین کند. اساسا در فیلمسازی نیز نمی توان به طور کامل به ایده آل ها فکر کرد، چون سینما هنری وابسته به صنعت است. برای مثال یک نقاش می‌تواند همه خواسته های ذهنی‌اش را روی تابلو پیاده کند، اما آیا در سینما می شود همه چیز را جوری با هم ترکیب کرد که همه آنچه م‍ی‌خواهی فراهم شود؟ در فیلمسازی افراد  و شرایط مختلفی هستند که برای اثر تصمیم می گیرند و در این حالت کارگردان نیز باید با پذیرش همه این مسائل، شروع به کار کند.

محمدرضا لطفی فیلمساز جوانی است که اولین فیلم او با نام «روایت ناپدید شدن مریم» در بخش نوعی تجربه جشنواره سی و دوم فجر به نمایش در آمد. این فیلم با بازی رضا بهبودی، مجید شکری، یاسر جعفری، صدف بهشتی،افسانه ناصری، ملیسا ذاکری، آمنه سرابییان، مهدی حسینی نیا، میثم شاهدی، فوژان قبادیان و دکتر افشین یداللهی  داستان مردی است که در سال ۱۳۸۷ در پی حادثه‌ای در جاده‌ایی دور افتاده به کما می‌رود و همسرش مریم شریفی ناپدید می‌شود.

نوشته «روایت ناپدید شدن مریم» در گروه هنر و تجربه اکران می‌شود اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.