وی با اشاره به تولید آخرین ساخته خود، بیان کرد: یک هفته مراحل پیش‌تولید و مدت سه هفته تصویربرداری مستند «آنالوگ» به طول انجامید. این مستند بر اساس دیالوگ‌های واقعی نگارش شده و جز معدود فیلم‌هایی بود که روی دقیقه‌ها و ثانیه‌های فیلمنامه آن دقت خاصی شد و صددرصد جزئیات فیلم، روی کاغذ آورده شده بود.

* مستند سینمایی «آنالوگ» به مرحله تدوین رسید

این کارگردان در مورد پروسه تحقیقات مستند «آنالوگ» توضیح داد: تحقیقات این پروژه مربوط به دورانی می‌شود که من دوستی داشتم به نام حامد خسروی که یک نخبه در سینمای مستند محسوب می‌شد اما متأسفانه فوت کرد و او را دست دادیم. سال‌ها قبل بنا بود این فیلم را با هم بسازیم و تمام تحقیقات و کارهای اولیه آن را هم انجام داده بودیم اما زمانی که حامد از میان رفت این پروژه دست‌نخورده باقی ماند و من هم به لحاظ روحی آمادگی ساخت آن را نداشتم تا چند ماه پیش که تصمیم گرفتم «آنالوگ» را بسازم و  فیلم را به روح بزرگوار او تقدیم کنم، بخش مهمی از سینمایی که در من زنده است متعلق به زیست با حامد خسروی است.

وی ادامه داد: سوژه را از ابتدا بررسی کردم و بعد از سه ماه به یک ساختار دراماتیک برای آن رسیدم و قبل از تصویربرداری مدتی را در شهر انزلی مستقر شدم تا شرایط را بسنجم. اکنون تصویربرداری «آنالوگ» به پایان رسیده و درگیر تبدیل متریال آن هستیم.

* روی فیلمنامه «آنالوگ» تسلط کامل داشتم

شعبانی خاطرنشان کرد: بعد از هر فیلمی به خودم قول می‌دهم که فیلم بعدی فیلم خوبی باشد و فیلم «آنالوگ» جزء معدود فیلم‌هایی است که تکلیف آن به دلیل تسلطمان روی موضوع مشخص بود. فیلم لحظات عجیب‌وغریبی دارد که در فضاهای تلخی از جمله سردخانه می‌گذرد اما در مقابل سکانس‌هایی نیز طراحی شده که زهر تلخی‌ها را بگیرد.

کارگردان مستند «سمفونی استیضاح» که برنده سیمرغ بلورین شده بود، خاطرنشان کرد: درام برای من درست مانند اشعار مهدی اخوان ثالث، بیم و امید و سیاهی و سفیدی را در کنار هم دارد. در این فیلم سعی کردم این فضا را در مخاطب ایجاد کنم و تلاش کردم تا فیلم سرشار از زندگی باشد. سعی کردم مستند «آنالوگ» در ۷۰ دقیقه یک زندگی را آینه‌گی کند.

* پخش در فستیوال‌های جهانی

شعبانی با اشاره به پخش این مستند توضیح داد: مستند «آنالوگ» قصد دارد کار خود را از فستیوال‌ها آغاز کند و اگر هم به جشنواره سینما حقیقت برسیم آن را به این جشنواره خواهیم فرستاد. فیلم زبان بین‌المللی دارد و دوست دارم در فستیوال‌ها شرکت داده شود.

گفتنی است از عوامل تولید این فیلم سینمایی مستند می‌توان به روح‌الامین عالیشاهی تهیه‌کننده، ادریس محمودی؛ فیلم‌بردار، مجتبی کوه کن؛ صدابردار، سارا ثقفی؛ عکاس، سیدسجاد میرسعید؛ دستیار اول کارگردان و برنامه‌ریز، آراد شکر خدا؛ دستیار دو کارگردان، نیما ترابی و عرفان گوهری؛ دستیاران تصویر.

نوشته داستان پیچیدهٔ عکاس پزشکی قانونی در مستند سینمایی «آنالوگ» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

وی ادامه داد: اینکه در سال‌های ابتدایی انقلاب به دلیل شرایط نابسامان هیچ‌چیز تخصصی نبوده، یک امر طبیعی است اما اکنون ۴۰ سال از انقلاب و آن شرایط بحرانی می‌گذرد و ما باید پس از این‌همه سال شاهد این باشیم که همه متعهدها، متخصص شده باشند. در نهایت باید بگویم که مسئله امروز هنر متعهد؛ تخصص و فرم و چگونگی بیان آن است.

* برای هنر نمی‌توان لایحه نوشت

کارگردان مستند «سنت شهادت» در پاسخ به این سؤال که آیا سینمای متعهد از دل حقیقت هنر بیرون می‌آید، توضیح داد: ما قصه‌های بومی زیادی داریم که یا برای جنگ ۸ ساله هستند، یا انقلابی‌اند، یا در مورد به شخصیت‌های مهم و در کل هرآنچه که به این خاک برمی‌گردد؛ اما ابتدا باید از هنرمند سؤال کنیم که به چه چیز متعهد است، با چه چیز عهد بسته و از چه منظر به هنر متعهد می‌نگرد، آن زمان است که می‌تواند در مورد شخصیت‌ها، هنرمندان و حتی قصه‌های اساطیری اثری را خلق کند.

وی ادامه داد: این روزها به‌محض اینکه نامی از تعهد می‌آید همه احساس می‌کنند که باید از ارزش‌های مشخصی صحبت کنند اما این‌گونه نیست، برای هنر نمی‌توان لایحه نوشت. هنر یک امر جوششی است و همانند جنگل و دریا یک پدیده محسوب می‌شود و گلخانه‌ای نیست که آن را پرورش دهیم. مثل شهید آوینی یا جلال آل‌احمد که همه زاده شرایط روزگار خودشان بوده‌اند. باید نگاه کنیم چه چیزی برایمان تعهدآور است و به چه چیزهایی متعهد هستیم. ما میراث‌دار یک جریان تاریخی هستیم و نباید آن را نادیده بگیریم و آن چیزی که از دل این تاریخ بیرون می‌آید به آن هنر متعهد می‌گوییم.

* فرم «روایت فتح» شاعرانه است و فضای آوینی متعلق به خود او …

شعبانی در مورد هنر نهفته در مستندهای شهید آوینی توضیح داد: وقتی به این موضوع متمرکز می‌شویم که آوینی کجا هنرمندانه عمل کرده است، از او می‌آموزیم. آنچه که خودش می‌گوید و چیزی که به نام هنر از صحبت‌های او می‌توان استخراج کرد، متن، نثر و فرمی است که برای مستندهایش انتخاب می‌کرد.

وی افزود: مرحوم فروغ فرخزاد مستندی با عنوان «خانه سیاه است» را برای اولین‌بار به‌عنوان یک مستند شاعرانهٔ انتزاعی نمایش داد که آوینی نیز همین فرم مستند را با گونه شاعرانگی انتخاب کرد که البته به‌مراتب بهتر و قوی‌تر از مستند فرخزاد بود. فرم «روایت فتح» شاعرانه است و فضای آوینی متعلق به خود هنرمند است. آوینی تفسیر و روایت خود را از حادثه منعکس می‌کند. وقتی نگاه این شخص به جنگ را می‌بینید، متوجه می‌شوید که او اهل مطالعه است و کارش از دیروز و امروز شروع نشده بلکه سال‌ها مطالعه کرده و همین نگاه وام‌گرفته از مطالعه او، «روایت فتح» را شکل می‌دهد. فرایند ساخته‌شدن پیکرهٔ این هنرمند بسیار حائز اهمیت است. فرم، زیبایی و لحن شاعرانگی در آثار شهید آوینی بسیار زیبا تصویر شده که این نکات، آثار و تفکر او را یک‌سروگردن از هم‌دوره‌ای های خودش بالاتر نشان می‌دهد.

* ژانر دفاع مقدس، ژانر ثبت شده ایران در دنیا است

این مستندساز با اشاره به تعهد سینمای انقلابی پس از پیروزی انقلاب اسلامی بیان کرد: تنها ژانری که کشور ایران توانسته در سینما به نام خود ثبت کند ژانر دفاع مقدس است. آن چه که ما داریم سینمای دفاع مقدسی است که برگرفته از یک دفاع زیبا و جذاب است و فیلم ساختن راجع به آن و فرشتگانی که در این راه به شهادت رسیدند بسیار لذت‌بخش است. خیلی باید خوشبخت باشیم که بتوانیم درباره دفاع مقدس فیلم بسازیم. ما در این زمینه پدیده‌های زیادی داریم از جمله ابراهیم حاتمی‌کیا، از جمله بهروز افخمی و یا مرحوم رسول ملاقلی‌پور، این‌ها رزمنده بوده‌اند. کسی چون حاتمی‌کیا برای تیر زدن به عراقی‌ها رفته اما در حین جنگ متوجه می‌شود که رسالت مهم‌تری نیز وجود دارد و آن هم فیلمسازی و به‌تصویرکشیدن همین اتفاقات برای آیندگان است. از طرفی رسول ملاقلی‌پور تعریف می‌کرد که سوادش کم است اما وقتی وارد سینما شده در این فضا نفس کشیده به این نتیجه رسیده که باید فیلم بسازد.

شعبانی اضافه کرد: این یک معجزه است که این‌همه هنرمند از دل جنگ بیرون می‌آیند، چیزی که امام خمینی (ره) می‌گویند که «جنگ برای ما یک نعمت بود» از همین منظر است که ملت و امت را با هم یکی کرد و از دل آن هنرمندان بی‌نظیری استخراج شدند. اما مدیریت فرهنگی‌مان می‌تواند این نگاه را از ما بگیرد، آن هم با ساخت آثار سفارشی که هر بار دیده‌ایم چه لطمه‌هایی به پیکر هنر انقلابی ما وارد کرده‌اند. به نگاه من این هنرمندان متعهد باید در فضای خودشان و در بستری که برای خودشان تعریف کرده‌اند؛ کار کنند تا آن شاعرانگی در کارهایشان حفظ شود. اشکالی که وجود دارد این است که ما می‌خواهیم آوینی‌ها، حاتمی کیاها و ملاقلی پورهای جدید خلق کنیم اما چرا باید این کار را انجام دهیم؟ مگر آن‌ها را نداریم؟ چرا باید سعی کنیم باقی هنرمندان را شبیه به آن‌ها کنیم؟

وی افزود: مردم ما نه با جنگ مشکلی دارند و نه با شهدا، آن‌ها فقط به دنبال دیدن یک فرم جدید هستند. باید قبول کنیم که مخاطبان ما همیشه دو قدم از مدیران و هنرمندان جلوتر بوده‌اند و ما باید خودمان را با سطح سلیقه مردم که خیلی جلوتر است تنظیم کنیم.

* شرایط خوبی در سینمای دینی نداریم

محمدعلی شعبانی در خصوص تفاوت سینمای متعهد و سینمای دینی نیز عنوان کرد: تفاوت این دو در لفظ است. سینمای دینی یک سینمای جهانی است و در آثار دنیا نیز دیده می‌شود. ما در دنیا فیلم‌هایی در خصوص حضرت نوح و یا عیسی مسیح داریم که همه از دستهٔ سینمای دینی هستند اما فکر می‌کنم سینمای دینی در ایران اوضاع بدتری نسبت به سینمای متعهد و انقلابی ما دارد و در این زمینه عقب هستیم اما در سینمای جنگ بهتر عمل کرده‌ایم.

وی افزود: مسئله اصلی مسئله زیست است. اگر سینمای دینی می‌خواهیم پس باید اتمسفر و فضایی که تنفس می‌کنیم هم دینی باشد. به‌عنوان‌مثال می‌گویند اگر می‌خواهید کودکان شاد باشند فضایش را شاد کنید! در نتیجه اگر فضای ما به سمت فضای دینی سوق یابد قطعاً سینمای دینی خوبی هم خواهیم داشت. اگر فضا را معطر کنیم فیلم‌هایمان هم خوش رایحه می‌شوند و ما به‌عنوان متولیان وظیفه داریم این فضا را ایجاد کنیم.

نوشته محمدعلی شعبانی: شهید آوینی تفسیر و روایت خود را از حادثه منعکس می‌کرد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

محمدعلی شعبانی که توانسته بود در سی و سومین جشنواره فیلم فجر، سیمرغ بلورین بهترین پژوهش را برای مستند «سمفونی استیضاح» کسب کند، در «انحصار ورثه» علاوه بر رونمایی از عکس های دیده نشده، نامه‌های خوانده نشده و وجه تسمیه فیلم میراث به جا مانده از شهید آوینی، در لایه های دوم و سوم این مستند سینمایی ٩٠ دقیقه ای نیز به نسخه‌های جعلی از آوینی، روایت های نادرست از این شخصیت و لایه ها و زوایای پرداخته نشده در زندگی این شهید می پردازد.

در خلاصه این مستند سینمایی آمده است: «آیا آوینی همراه نوشته های پیش از انقلابش دانشش را هم سوزاند؟؛یافته ها و تجربیاتش را چطور؟»

در این مستند کیومرث پور احمد، بهروز افخمی، مسعود فراستی، امید روحانی، مرتضی شعبانی و چهره‌هایی دیگر جلوی دوربین رفته‌اند.

از عوامل تولید «انحصار ورثه» عبارتند از: تهیه کننده و کارگردان: محمد علی شعبانی، فیلمبردار: میثم ریاحی، صدا: مهدی سرمدی، مدیر تولید: مجید نیکبخت، محقق: محمدعلی شعبانی و شیما عالی، نورپرداز: سیدرضی حسینی، مشاور رسانه ای: وحید محمدحسینی.

منبع: فارس

نوشته فیلمبرداری مستند سینمایی «انحصار ورثه» پایان یافت/ روایتی تازه از شهید مرتضی آوینی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سوره سینما – تندیس بلورین بهترین فیلم اهدا شد به معین کریم‌‎الدینی تهیه کننده فیلم آتلان.

تندیس بلورین جایزه ویژه هیات داوران اهدا شد به فرشاد افشین‌پور برای تصویربرداری فیلم سفر به آمادای.

دیپلم افتخار بهترین کارگردانی اهدا شد به محمد کارت برای فیلم بختک . تندیس بلورین بهترین کارگردانی اهدا شد به مهدی گنجی برای فیلم من می‌خوام شاه بشم.

تندیس بلورین بهترین پژوهش و متن مستند اهدا شد به محمدعلی شعبانی  برای پژوهش فیلم مستند سمفونی استیضاح.

نامزدهای بخش «سینمای حقیقت» جشنواره فیلم فجر بدین شرح بود:

* نامزدهای بهترین پژوهش و متن مستند:
۱ – محسن خانجهانی  برای پژوهش فیلم مستند آزادراه
۲ – آریا شفائی‌پور برای پژوهش فیلم مستند سفر به آمادای
۳ – محمدعلی شعبانی  برای پژوهش فیلم مستند سمفونی استیضاح

* نامزدهای بهترین کارگردانی:
۱ – معین کریم‌الدینی  برای فیلم آتلان
۲ – محمد کارت برای فیلم بختک
۳ – مهدی گنجی برای فیلم من می‌خوام شاه بشم

* نامزدهای بهترین فیلم:
۱ – معین کریم‌‎الدینی تهیه کننده فیلم آتلان
۲ – محسن خانجهانی تهیه کننده فیلم آزادراه
۳ – فرشاد افشین‌پور تهیه کننده فیلم سفر به آمادای

حبیب احمدزاده، مهرداد اسکویی، محمدرضا اصلانی، محمدعلی فارسی و مانی میرصادقی اعضای هیات داوران بخش سینمای حقیقت سی و سومین جشنواره فیلم فجر را تشکیل می‌دهند.

نوشته آتلان بهترین فیلم مستند جشنواره فیلم فجر شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.