امیر قادری میزبان برنامه در ابتدای نشست ضمن اشاره به اینکه مباحث طرح شده در سری دوم این نشست که مربوط به دهه ۷۰ است، ناخواسته به سمت تحولات دهه ۶۰ کشیده می‌شود، بیان کرد: دهه شصت دوره مرکزی تحولات سینمای ایران است که نمی‌شود از آن فرار کرد؛ به همین دلیل در جلسات قبل به طور مفصل به آن پرداختیم. دیگر وقت آن است که سینمای ایران را در دوران اصلاحات بررسی و مرور کنیم. آقای ابوالحسن داوودی به تازگی در مصاحبه‌ای با فریدون جیرانی عنوان کردند که آقای ضرغامی، جمال شورجه را به خانه سینما فرستاد اما ما نتوانستیم با او تعامل کنیم. پس از آن آقای شفق به خانه سیما فرستاده شد که تعاملاتمان بهتر شد.

ابوالحسن داوودی در ابتدای صحبت‌های خود درباره ارتباط عزت‌الله ضرغامی در زمان حضورش در وزارت ارشاد با خانه سینما عنوان کرد: یکی دو سال قبل از دوم خرداد ۱۳۷۶ بود که من همراه با مرحوم سیف‌الله داد وارد خانه سینما شدم. در آن دوره فضای سینما بیشتر ادامه همان جریان، سیاست و نگاه ایدئولوژیک دهه ۶۰ بود.

قادری یادآور شد: در آن سال برای اولین بار بحث سیاسی شدن سینما هم مطرح شد.

داوودی اما گفت: سوال اصلی این است که سینماگران سیاسی شدند یا سینما؟ فضای سینما‌ی ایران از دوم خرداد به بعد نمایان‌تر شد. قبل از دوم خرداد ۱۳۷۶ سینمای ایران موضع سیاسی دقیقی نداشت. یعنی یک جریان روشنفکری در سینمای قبل از انقلاب داشتیم که تفکرش به جریان جدیدتر منتقل شده بود و جریان دیگری هم بود که با تفکر ایدئولوژیک دهه ۶۰ همراه بود، مانند هیات اسلامی هنرمندان. این دو جریان در آن مقطع مقابل هم بودند.

* در دوم خرداد سینماگران به سمت سیاست رانده شدند

وی ادامه داد: از سال ۱۳۷۶ و قبل از شروع دوم خرداد، سینماگران به سمت سیاست رانده و سیاسی شدند. دلیل اصلی آن هم حضور آقای خاتمی بود که در زمان حضور در وزارت ارشاد هم ارتباطاتی با سینماگران و شکل نگاهی متفاوت به سینما داشت. اما گروهی که سینما را در‌ آن مقطع اداره می‌کرد چه به لحاظ فکری و چه عملی، گروهی مستقل به نظر می‌آمدند و اینگونه نبود که بر اساس دستورات مقام بالاتر عمل کنند‌. آقای انوار خود به سیستم و شرایطی که ایجاد می‌کرد، معتقد بود و بر اساس استراتژی کاری خودش پیش می‌رفت‌. چیزی که ما بعدا در مدیریت‌های سینمایی کمتر دیدیم.‌

وی ادامه داد: در آن شرایط به نحوی، تفکر سیاسی به خانه سینما تلقین شد. یکی دو سال قبل از این جریانات وقتی من و مرحوم سیف‌الله داد عضو هیات مدیره خانه سینما بودیم، حتی تصورش را هم نمی‌کردیم که یک روزی خانه سینما در شرایطی قرار بگیرد که از هر وزیر و معاون وزیری بخواهیم در کمیسیون‌‌های تشکیل شده شرکت کند و به عنوان فعال فکری برنامه دهد!

داوودی تاکید کرد: بعد از رفتن مرحوم داد به معاونت سینمایی و زمانی که مسئولیت خانه سینما برعهده من بود، به معنای واقعی کلمه هر کس را که دعوت می‌کردیم، بلافاصله در آنجا حاضر می‌شد و جلسه تشکیل می‌داد. آن زمان فضای سیاسی هم شوک‌زده بود و جناح محافظه‌کار و اصلاح‌طلب بعد از جریان دوم خرداد شوکه شده بودند و تا مدتی فعالیت طرف مقابل کاملا متوقف شد. این دورانی بود که ما توانستیم در خانه‌ سینما بیشترین میزان فعالیت فکری و تحقیقی را برقرار کنیم و از آن، برنامه بیرون بیاوریم اما متاسفانه بعد از غالب شدن یکسری جریان‌ها و درگیری‌های خانه سینما، این اتفاقات به خوبی پیش نرفت.

قادری در ادامه گفت: چقدر از این ماجرا به دلیل ریشه‌های مشترک هنرمندان بود و چه قدر برای هنر و سینما بود؟

* دیکتاتوری دلسوزانه محمد بهشتی در سینما

داوودی پاسخ داد: شاید این ارتباط و نزدیکی به این دلیل بود که اهالی سینما خاطره خوبی از روند تحولات سینمای بعد از انقلاب داشتند. به ویژه شخص محمد بهشتی که دیپلماسی فرهنگی بیشتری داشت و شرایطی را به وجود آورده بود که خودش اسم آن را دیکتاتوری دلسوزانه در ارتباط با اهالی سینما گذاشته بود. در‌ آن مقطع توجهی که به سینما شد و دیگر این نبود که سینما عنصری مزاحم باشد و برخی بخواهند بگویند ما به سینما نیاز نداریم.

در این بخش از برنامه ناصر شفق اظهار کرد: من اعتقادی به اینکه سینمای ایران را به دهه‌های مختلف تقسیم می‌کنند، ندارم. از نظر من سینما نهالی است که از ۱۳۰۹ کاشته شده و هرکسی که آمده این نهال را آبیاری کرده است. نمی‌توان سینما را دسته‌بندی کرد؛ بلکه فیلمسازهای شاخص، در هر دوره‌ای تعیین‌کننده وضعیت سینما هستند. من حتی به سینمای قبل و بعد از انقلاب اعتقاد ندارم؛ هر دوی آن‌ها یک سینما است. این سینما به دلیل زحمات افراد در هر دو دوره توانسته ادامه پیدا کند.

* سینماها بعد از انقلاب، چه مدت تعطیل بود؟

وی افزود: بعد از پیروزی انقلاب، سینماها از ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ تا تابستان ۱۳۵۸ تعطیل شدند. در تابستان هم فیلم‌های قبل از انقلاب مانند «گزارش» کیارستمی و «از نفس افتاده» را پخش می‌کردند. فیلم‌های بروسلی هم اکران می‌شد و می‌توان گفت سینما به مقدار زیادی آزاد بود.

در واکنش به این بخش از اظهارات شفق، فریدون جیرانی متذکر شد: البته سینماها از ۱۵ بهمن ۱۳۵۷ تا ۱۲ اسفند همان سال تعطیل شدند و سپس با دستوری که حضرت امام خمینی(ره) برای پایان اعتصابات دادند، باز شدند و اکران فیلم‌ها هم از سر گرفته شد.

شفق در ادامه صحبت‌های خود گفت: در همان دوران آقای مهدی کلهر معاون سینمایی و آقای سیدجوادی معاون هنری شدند. من در آن دوره دبیر جشنواره تئاتر ۱۷ شهریور و رییس سیاست‌گذاری سینمایی جشنواره وحدت بودم و با آن‌ها درباره رونق گرفتن سینما به وسیله برگزار کردن جشنواره صحبت کردم. من معتقدم که در  دهه ۶۰ جریانات خوبی در سینما شکل گرفت و می‌خواهم بگویم در طول تاریخ صد ساله سینمای ایران، باید قدردان هرکسی باشیم که آجری روی آجر دیوار این سینما گذاشته و قد کشیده است و بسیاری از امکانات دولت را به سینما تزریق کرد.

وی با اشاره به اینکه در سال ۱۳۷۶ بنیان‌گذار و مدیرعامل انجمن سینمای انقلاب و دفاع مقدس بوده است، در پاسخ به این پرسش که آیا سینماگران در آن سال به دو جبهه طرفداران آقای خاتمی و طرفداران آقای ناطق نوری تقسیم شده بودند یا نه؟ مطرح کرد: من به این گزاره اعتقادی ندارم. چرا که سیدمحمد خاتمی ۹ سال وزیر ارشاد بود و سبقه خوبی بین سینماگران داشت. سینماگران هم به ایشان علاقه داشتند.

* سینماگران هیچ‌گاه آگاهانه و حزبی وارد سیاست نشدند

داوودی در این میان تأکید کرد: حضور ناصر شفق در واقع به دورانی برمی‌گردد که خانه سینما یک ناظر و رابط با وزارت ارشاد داشت و با حضور ایشان ارتباط خانه سینما با وزارت ارشاد ارگانیک شد و بسیاری از مسایل گذشته که دچار سوتفاهم می‌شدیم، برطرف شد. پیش از آن جواد شمقدری نماینده ارشاد در خانه سینما بود که نمی‌توانستیم با او تعامل کنیم. ناگفته نماند سینماگران در دوم خرداد به این نتیجه رسیدند که سیاست ابزاری است که می‌توانند حرف خود را با آن بزنند و حقوق خود را به عنوان فیلمساز به دست آورند. سینماگران هیچ زمان به صورت سیستماتیک، آگاهانه و حزبی وارد عرصه سیاست نشدند.

در ادامه محمود اربابی عنوان کرد: من در سال‌های دهه ۶۰ دانشجو سینما بودم. آنچه که الان می‌دانم به دلیل ارتباط و مطالعه است و من به شخصه درگیر ماجرا و اتفاقات نبودم. ای کاش عنوان این نشست را «بر سینماگر ایرانی چه گذشت» می‌گذاشتید. مهم این است که بدانیم دیدگاه‌های غالب در دوره‌های مختلف چه بر سر سینماگران آورده است.

امیر قادری در پاسخ گفت: شاید دلیلش این باشد که سینمای ایران همیشه صنفی و بر اساس صنف بررسی شده و معمولا منافع مخاطب و ارتباط سینما با جامعه به شکل جدی در آن مورد بررسی قرار نگرفته است.

اربابی افزود: سینمای ایران از گذشته جریان موثری در جامعه بوده و هست. سینما بعد از انقلاب براساس بررسی آماری و کیفی یک نسبت کاملا متفاوتی با سینمای قبل از انقلاب دارد. سینمای ایران قبل از انقلاب، یک سینمای بومی داخلی بود. بنا به دلایل مختلف عرضه خارجی و شناخت بین المللی از سینمای ایران وجود نداشت. قبل از انقلاب جشنواره تهران را داشتیم اما به جای معرفی سینمای ایران به جهان بیشتر سینمای جهان به ایران معرفی می‌شد. این در حالی است که بعد از انقلاب برای معرفی سینمای ایران به جهان برنامه‌ریزی شد.

وی ادامه داد: من طبق مطالعاتم از دهه ۶۰ می‌گویم که فیلمسازان موفق آن دوره محصول تفکر همان دیکتاتوری دلسوزانه مدیریت سینما در آن دوره هستند. سینماگران آن دوره احساس می‌کردند در مقابل نگاهی که ممکن بود بر اساس آن اساسا سینمایی وجود نداشته باشد، باید تلاش کنند تا سینما بماند.

داوودی درباره این موضوع گفت: من فیلمسازی هستم که کل هویتم را مدیون کارکرد همان زمان هستم. یعنی اگر همان دوره شخص بهشتی وجود نداشت، سینماگر نمی‌شدم.

* سال ۶۹ هشتاد و یک میلیون مخاطب سینما داشتیم

اربابی در ادامه اظهار کرد: اما درباره اینکه چگونه سینماگران به سیاست دل بستند، باید تاریخ را مرور کنیم متوجه می‌شویم که تا سال ۱۳۶۸ ارتباط بین سینما و مخاطب در حال افزایش بود. به شکلی که بیشترین مخاطب سینمای ما به تاریخ ۱۳۶۹ مربوط است که هشتاد‌ویک میلیون نفر به سینما رفتند. از سال ۱۳۶۹ به بعد این آمار سقوط می‌کند. الزاما نمی‌توان این آمار را به کارکرد سینما و سینماگران ربط داد بخشی از آن به سیاست‌گذاری و حتی شرایط جامعه و رویکرد مردم هم بازمی‌گردد. هر چه از سال ۱۳۶۹ به جلو حرکت می‌کردیم سیاست‌گذاری‌ها و سخت‌گیری‌ها کم‌رنگ می‌شود. به طوری که در اواخر دهه ۶۰ تعداد فیلم‌هایی که وجه داستان‌گویی و قهرمان‌پردازی‌شان پُررنگ‌تر بود، فروش بیشتری هم داشتند.

این مدیر سینمایی سابق در ادامه عنوان کرد: سال ۱۳۷۲ سال تعیین کننده‌ای برای سینمای ایران است چرا که تمام فشار‌های درست و غلطی که برای حذف جریان سیاست‌گذاری‌های دهه ۶۰ وجود داشت، به نتیجه می‌رسد. آقایان انوار و بهشتی مجبور می‌شوند از سینما بروند. در این مرحله شخصی مانند آقای لاریجانی از سینما به تلویزیون می‌رود و مدیران سینمایی را که از دید خودش دیدگاه‌های قابل دفاعی داشتند، به آنجا برد. بعد از آن هم آقای بهشتی به میراث رفت و اما آقای انوار هم دیگر هیچ مسئولیتی را نپذیرفت.

وی افزود: پس از آن، آقای ضرغامی و دوستانش روی کار آمدند و آقای میرسلیم هم وزیر شد. در سال ۱۳۷۲ ابتدا شرایط نامتعادل شد و سینماگران نگران شدند که چه اتفاقاتی قرار است رخ دهد تا به سال ۱۳۷۶ رسیدیم. در این میان آلترناتیو وزارت ارشاد و معاونت سینمایی در حد فاصل سال‌های ۱۳۶۲ تا ۱۳۷۲ حوزه هنری بود. حوزه هنری در آن زمان با معاونت سینمایی تعارض و اختلاف داشت. معاونت سینمایی معتقد بود که حوزه هنری هم باید مانند بقیه باید مقررات را رعایت کند. ضمن اینکه حوزه هنری همه‌ سینما‌ها را تا قبل سال ۱۳۷۰ در اختیار گرفته بود. در پایان سال‌ ۷۲ ناخودآگاه حوزه هنری به معاونت سینمایی نزدیک شد و اختلاف‌ دیدگاه‌ها به نسبت قبل بسیار کمرنگ شده بود.

اربابی ادامه داد: در سال ۱۳۷۲ مدرسه کارگاهی فیلمنامه‌نویسی حوزه هنری راه افتاد. در نگاه این مدرسه فیلمنامه مهم بود و باید برایش سرمایه‌گذاری می‌کرد. فیلمسازان اگر با هم کار کنند، در سرنوشت فیلمنامه موثر است و در نهایت سینما با مردم معنا پیدا می‌کند. در این مدرسه نزدیک به ۷۰ نفر از فیلمسازان، نویسندگان و کسانی که در سینما بودند، در این مدرسه حضور پیدا کردند از جمله مرتضی پورصمدی، فریدون جیرانی و… . شاید تنها فیلمسازان برجسته‌ای که در مدرسه حضور نداشتند، بهرام بیضایی، مسعود کیمیایی و رخشان بنی‌اعتماد بودند. در آن فضا ضمن صحبت کردن درباره فیلمنامه، خود جمع حاضر محصول فضای اجتماعی پیرامون بودند که نگرانی‌شان کار نکردن فیلمسازان بود.

* سینماگرانی که با تنور داغ انتخابات ۷۶ همراه شدند

وی تأکید کرد: بعد از رسیدن به سال‌ ۱۳۷۶ و زمانی که تنور انتخابات داغ بود افراد جمع مدرسه فیلمنامه‌نویسی تصمیم گرفتند در اتفاقاتی که قرار بود رخ دهد، سهیم شوند تا بتوانند وضعیت موجود را تغییر دهند. بر خلاف نظر آقای داوودی من معتقدم بخش زیادی از فیلمسازان ما نگاه سیاسی داشتند. این شرایط باعث شد بیانیه معروف فیلمسازان بیرون بیاید. بله دو دسته وجود داشت اما  نسبت این دو دسته با کل سینما ۵۰-۵۰ نبود بلکه ۱۰ به ۹۰ بود. در اینجا شکل به سیاست آمدن فیلمسازان، معنا پیدا می‌کند‌.

در ادامه اکبر حر به عنوان یکی از سینماگران پیشکسوت که در جمع مخاطبان نشست حضور داشت عنوان کرد: ما سینمای بعد از انقلاب را فقط مدیون شخص امام خمینی (ره) هستیم و جمله معروف‌شان هستیم که فرمودند: «ما با سینما مخالف نیستیم ما با فحشا مخالفیم.» در روند انقلاب دو نماد فرهنگی و اقتصادی یعنی بانک‌ها و سینما‌ها مورد آتش‌سوزی قرار گرفت. ما زمانی در سینما دچار مشکل شدیم که فتوای امام را کنار گذاشتیم و به سراغ فیلم‌هایی رفتیم که مصداق تهاجم فرهنگی بودند.

داوودی در این میان گفت: در صحبتی که من کردم دو جریان فکری ابتدای انقلاب بود؛ یکی به دنبال حذف کلی سینما بود و دیگری قصد نگه داشتن سینما را داشت. صحبتی که امام (ره) در بهشت زهرا انجام داد، کدی شد که بتوانند با آن سینما را نگه دارند اما سینما را افراد نگه داشتند و فقط یک حرف آن را سرپا نگه نداشت. سینما با آقای بهشتی به ویژه چراکه آقای انوار موقعیت اجرایی داشت نه تالیفی و فکری، یک دوران کودکستان، دبستان، دبیرستان و ورود به دانشگاه را طی کرد.

وی افزود: عملا شرایط سینما در آن سال‌ها مانند کسی بود که وارد کودکستان می‌شود. اما پس از گذشت سال‌ها که عنصر سینما رشد کرد و به تعبیری چموش شد، مساله جدی برای خود سینماگران و کسانی که می‌خواستند آن را تحت سیطره خود دربیاورند، ایجاد کرد. جریان فکری آن دوره، سینما را به صورت انحصاری در خدمت ایدئولوژی می‌خواست. تفکرات سینمای دهه ۶۰ دو وجهی بود در کنار دیکتاتوری موجود در برخی مدیران، تفکر سازنده‌ای هم وجود داشت که سینمای ایران، وجودش را به آن مرهون است.

* ورود گروه‌های مذهبی به سینمای ایران

فریدون جیرانی با اشاره به اینکه اکبر حر به جریان معتقد به سینمای اسلامی تعلق دارد، عنوان کرد: تا قبل از صحبت امام خمینی(ره) در بهشت زهرا در محافل مذهبی رادیو، سینما و تلویزیون حرام بود. یعنی به سینما نمی‌رفتند در رادیو فقط اخبار گوش می‌دادند و تلویزیون زمان شاه را هم تماشا نمی‌کردند. واژه سینمای اسلامی از ابتدای انقلاب به وجود آمد اما شناختی نسبت به آن وجود نداشت و عده‌ای که مخالف بودند نمی‌دانستند با آن چه کنند. بخشی که مخالف سینما بود تا قبل از انقلاب و در محافل مذهبی سینما را می‌زد. در میان گروه‌های مذهبی هم غیر از فدائیان اسلام که درباره سینمای مستند نظر داده بودند، هیچ گروه مذهبی درباره سینما نظر نداده بودند. به همین دلیل پس از صحبت امام (ره) بود که محافل مذهبی وارد سینما شدند.

اکبر حر در پاسخ به این پرسش که جریان او و افرادی مانند جواد شمقدری از چه سالی وارد میدان سینما شدند، عنوان کرد: از سال ۵۹ که جزو انجمن اسلامی دانشگاه بودیم وارد سینما شدیم.

* زمانی که فارابی امکانات می‌داد و مخاطب مهم نبود!

ابوالحسن داوودی با پیگیری ادامه مباحث خود، ضمن اشاره به اینکه یکسری فیلم‌ها در دوران کودکستانی سینمای ایران ساخته شده است، تاکید کرد: در آن مقطع خود فارابی همه امکانات را می‌داد و بخش سرمایه‌گذاری خصوصی و مخاطب اصلا مطرح نبود؛ یعنی سینما در یک شکل و تصویر دیگری زاده شد. در این دوره و به‌دلیل شکل تفکر حاکم بر سینما، سینمای ایران نتوانست با تمام حمایت‌ها به جز فیلم‌های معدودی مانند «بازمانده» که ویژگی‌های خود را داشتند، با مخاطب ارتباط بگیرد.

* در همه دوران‌های سینما، عده‌ای حذف شده‌اند

داوودی در پاسخ به این پرسش قادری که آیا فکر نمی‌کنید که مشکل مدیریت دهه ۶۰ همین ایراد را داشت و آن زمان هم آقایان بهشتی و انوار به دنبال حذف برخی جریان‌ها بودند، گفت: در همه دوران‌ها عده‌ای حذف شدند در دوره اصطلاحات هم همینطور. امروز اما میزان حذف‌شدگان سینما از همه دوره‌ها بیشتر است. شرایطی که در مدیریت الان وجود دارد، میزان حذف‌شدگی را از همه دوره‌های بعد انقلاب بیشتر و وحشتناک‌تر کرده است.

* اختلافات امروز سینما، واقعا اختلاف است!

شفق در ادامه با اشاره به اینکه اختلافاتی که در حال حاضر در سینما به وجود می‌آید، جدی جدی اختلاف است، بیان کرد: آن زمان حتی در سال ۷۶ اختلاف به معنای واقعی نبود. چراکه همه می‌خواستند کمک کنند سینما پا بگیرد نه اینکه پای آن را بکشند. من زمانی انجمن سینمای انقلاب و دفاع مقدس را تشکیل دادم که احساس کردم سینمای دفاع مقدس متولی ندارد. البته خیلی‌ها دوست داشتند کمک کنند. ما در آغاز فعالیت سالی ۲ تا ۳ فیلم ساختیم و بعد در یک سال هم تجربه ۲۲ فیلم را داشتیم. به طور متوسط ۳۰ درصد فیلم‌ها در سال برای دفاع مقدس و از حمایت‌های دولت برخوردار بود. ناگفته نماند که ما کلی امکانات رایگان در اختیار سینماگران قرار می‌دادیم. جلسه‌ای را با آقای لاریجانی داشتیم که پیشنهاد کردم حق رایت فیلم‌های دفاع مقدس را خریداری کنند. مثلا به دنبال آن بودیم که فیلم بوی «پیراهن یوسف» با پیش‌خرید تلویزیون شکل بگیرد چون اثر خوبی بود.

وی یادآور شد: در این دوره ۸۲ فیلم ساخته شد و بیشتر آثار خوب دفاع مقدس از سال ۶۹ تا ۷۵ ساخته شد. من سینما را به صورت آکادمیک دنبال و احساس می‌کردم وضعیت سینما فاجعه است. در دهه ۶۰ دولت به سینما سوبسید می‌داد اما از ۷۴ یا ۷۵ بحث کمبود بودجه مطرح شد و اینکه بخش خصوصی باید شکل بگیرد. ما هم دوست داشتیم سینما خصوصی باشد.

* از ۴۸۰ سالن سینما به ۱۸۰ سالن رسیدیم!

شفق افزود: آن زمان که آقای حیدریان مدیرکل نظارت بود، می‌گفت شما یک بار شرکت را تایید می‌کنید پس لزومی ندارد شرکت برای پروانه فیلمسازی‌اش اقدام کند و این مسئولیت برعهده تهیه‌کننده است. اتفاق ناگواری که در سینمای ایران رخ داد مصادره سینماها بود. طی این اتفاق بخشی از سینماها به داروخانه، انباری، دفتر فلان‌آقا و… تبدیل شدند و یکباره برای جمعیت ۳۶ میلیونی از تعداد ۴۸۰ سالن سینما به ۱۸۰ سالن رسیدیم! بعد از این اتفاق من سال ۷۷ من دیگر نمی‌توانستم  در انجمن بمانم چراکه مشکل اصلی، دیگر تولید نبود. ما نزدیک به پانصد نفر فیلمساز داشتیم که توانایی کار داشتند اما ۱۰ تا ۱۵ سالن بیشتر موجود نبود و مابقی آثار می‌سوختند. در حقیقت آن زمان ۳ تا ۴ فیلم پرفروش داشتیم و بقیه آثار در اکران ورشکست می‌شدند.

شفق با اشاره به اینکه بعد از این اتفاق فیلم‌ها شروع به قشری‌گری و حرکت بر اساس سلیقه عام کردند، تصریح کرد: البته من مخالف این اتفاق نبودم و در دوره اصطلاحات طرح پردیس‌های سینمایی را دادیم. آن زمان با آقای داوودی و مرحوم داد مباحث مختلفی را مطرح کردیم و جلسات متعددی گذاشتیم. حتی به مرحوم داد پیشنهاد دادیم که عضو هیات مدیره انجمن شود و ما هم با خانه سینما تعامل کنیم. در این میان چه کسانی مخالفت کردند؟ خانه سینما، حوزه هنری، اتحادیه تهیه‌کنندگان و… . دلیلشان هم این بود که قدرت ما افزایش پیدا می‌کند. درحالی که من در طرح پیشنهادی گفته بودم که یک سالن برای من نباشد. در این میان شاید بتوان گفت از کارگردان و فیلمبردار تا تدوینگر، موسیقیدان و نویسنده‌ای که کار بزرگ کرده است، با ما مشکل داشتند.

وی ادامه داد: در این مسیر وزیر ارشاد، وزیر مسکن و آقای حیدریان همراه بودند. یکبار هم از غلامرضا موسوی پرسیدم که چرا با ساخت سالن سینما مخالفت کرد، گفت ما مخالفت نداشتیم اما انگار چون شخص من دنبال این قضیه بودم، مخالفت کردند. من اعتقاد دارم که سینماگران و فرهنگیان از سیاستمداران محترم‌تر و قوی‌تر هستند. یک سینماگر باید به سیاستمدار بگوید که پایش را کجا بگذارد و فرهنگ فراتر از سیاست است. باید به این مساله توجه کنیم هنرمند، هنرمند است و کسی حق ندارد بالاسر باشد و بگوید این کار را بکند یا نه.

شفق در پاسخ به این پرسش قادری که آیا برای قدرتمند شدن سینماگران پیشنهاد ساخت سالن سینما داده است، تصریح کرد: بله. ما به تلویزیون هم پیشنهاد دادیم که برای سینما و ورزش برنامه زنده پخش کند و برنامه «سینما دو هزار» در شبکه پنج و بعد برنامه «نود» در شبکه سه بر این اساس شکل گرفت. بعد هم که برنامه «هفت» ساخته شد که علاقه مند بودیم به صورت زنده پخش شود چراکه سینما زنده باشد، جامعه زنده است.

* «بوی پیراهن یوسف» چرا مورد بی‌مهری قرار گرفت

وی در جواب به سوال فریدون جیرانی مبنی بر اینکه در آن زمان که مسئولیت داشته است، «بوی پیراهن یوسف» مورد بی‌مهری مدیران قرار گرفت و درجه ب به آن دادند. چرا این اتفاق افتاد؟ اظهار کرد: قبل از این فیلم، ما دو سه تا مشکل عدیده سر آثار دفاع مقدس داشتیم که من به شورای عالی انقلاب فرهنگی رفتم و گفتم ما در ادامه نمی‌توانیم قوی عمل کنیم چون هر لحظه می‌گویید قهرمان قصه را عوض و یا از بازیگر ستاره استفاده نکنیم! برای اولین بار در فیلم «بوی پیراهن یوسف» با بازی نیکی کریمی و علی نصیریان برخی معیارها تغییر کرد. من خودم زمانی که با علی نصیریان صحبت کردم، می‌گفت بهترین بازی تاریخ سینمای من، این اثر بود اما در جشنواره آن سال به ایشان جایزه ندادند. ما تمام تلاشمان این بود که بازیگران ستاره بتوانند در فیلم‌های سینمایی دفاع مقدس بازی کنند.

جیرانی اما تاکید کرد: این نکته شما درست است. ناگفته نماند که هم «بوی پیراهن یوسف» و هم «برج مینو» مورد بی‌مهری قرار گرفتند و آقای ضرغامی درجه ب به آن‌ها داد چراکه قهرمان هر دو زن و نیکی کریمی بود.

ابوالحسن داوودی در ادامه اظهار کرد: صحبت‌های آقای شفق حاصل شرایط فکری در آن دوره به ویژه از دهه ۷۰ مشخصا از ۷۲ به بعد بود که سینما از مرحله کودکستانی و دبستانی خارج و وارد جایی شد که بخش خصوصی به آن ورود کرد. من خیلی موافق تعبیری که ایشان درباره گران کردن سینما به کار برد، نیستم.  درست است که سینما کمک‌های سوبسیدی کمتری دریافت کرد اما گران نشد. اتفاقا بعدا در دورانی گران شد که عملا مدیران فرهنگی خواستند قدرت سینما را در انحصار بگیرند و چون نمی‌توانستند و عملا سینما گسترش پیدا کرده بود و توانسته بود با مخاطب ارتباط بگیرد به ویژه بخش فرهنگی سینما که صاحب عقیده بود سعی کردند از طریق نهاد و وارد شدن سرمایه‌های دولتی که وابسته به نهادهای مختلف بود، شرایطی را به صورت تدریجی بدون اینکه مشخص باشد، وارد سینما کنند که آن تبدیل شد به قراردادهایی که اول هم در عرصه بازیگران ستاره‌ها بروز کرد.

وی ادامه داد: یعنی در آن دوران عملا تسویه‌ای در سینما اتفاق افتاد، یعنی اگر من به عنوان کارگردان و تهیه‌کننده فیلم «جیب‌برها به بهشت نمی‌روند» و یا «بوی خوش زندگی» را بسازم از آن دوران به بعد دیگر این امکان برایم مهیا نبود و باید سراغ سرمایه‌گذار می‌رفتم که آن هم به دلیل گران شدن سینما شرایط خود را داشت. در حقیقت سرمایه بخش خصوصی به راحتی نمی‌توانست وارد سینما شود و آن را اداره کند. اینگونه سینما خود به خود رانده می‌شد به طرف بخشی که می‌توانستند فیلم‌های کلان با سرمایه کلان تولید کنند. این سرمایه کلان باعث گران شدن سینما شد و آن را از دسترس کسانی که می‌خواستند تولید کنند خارج می‌کرد.

این فیلمساز در پاسخ به مخالفت خانه سینما با سالن‌سازی که از سوی ناصر شفق مطرح شد هم گفت: من در آن دوران در خانه سینما حضور داشتم. این بحث ربطی به خانه سینما نداشت. ساختار خانه سینما، ساختاری نبود که با چنین جریانی موافقت یا مخالفت کند. اصولا سینما از سال ۷۲ به بعد که وارد مرحله توجه به بخش خصوصی شد تبدیل به سینمای گنجشک روزی شد به جای آن که صنعتی، خودکفا شود. یکی از مواردی که بعد از رفتن مرحوم داد به معاونت سینمایی تاکید کردیم، رسیدن به یک نظام سینمایی بود. ناگفته نماند که خانه سینما و وزارت ارشاد آن زمان بیشترین و ارگانیک ترین ارتباط را با هم داشتند. تعریف اولیه این بود که مسئولیت به جریان فیلمسازی سپرده شود و نظارت دلسوزانه اولیه که گاهی مواقع دیکاتوری می‌شد و گاهی کمک می‌کرد، به سینماگر داده شود.

داوودی در جواب به این سوال قادری که چرا گفته می‌شود سال ۸۰ سینما به لحاظ اقتصادی شکست خورد؟ مطرح کرد: مساله‌ این بود که جریان تولید فیلم نتوانسته بودند این ارتباط را با جریان سرمایه‌داری که از بیرون سینما وارد می‌شد، درک کنند. جریان سرمایه‌گذاری به آن شکل وارد نشده بود و سینماگران نسبت به عناصری مانند این موضوع بدبین بودند یعنی تصور می‌کردند یک نفر سفره‌ای پهن کرده و می‌خواهد همه چیز را به انحصار دربیاورد. این مساله از هر دو طرف مقاومت ایجاد می کرد.

* خانه سینما از ابتدا به‌صورت معکوس بنا شد!

وی ادامه داد: ما در همان دوره‌ای که در خانه سینما بودیم برای ایجاد تفکر سینمای صنعتی و سینمایی که به جای متکی به تک محصولی، کمپانی شکل بدهد، گروهی را جمع کردیم و سینماگستر را به تعبیر کمپانی شکل دادیم تا در عرصه سینماداری، تولید، آموزش و به روز کردن سینما کمک کند اما مقاومت‌هایی از همه جانب بود. اولین جریانی که مخالفت کرد جریان محافظه‌کاری سرمایه‌دار سینما بود؛ کسانی که از قبل از انقلاب تک به تک پول می‌گذاشتند و فیلم فارسی را تقلید می‌کردند. مشکلشان این بود که این جریان می‌تواند عرصه آنها را تنگ کند چون به مخاطب توجه دارد. بلافاصله جریان دولتی هم احساس کرد عوامل کنترل‌کننده از دست آنها خارج می‌شود؛ منظور عوامل نظارت و هدایتی‌ست که برای خود تعریف کرده بودند. بنابراین جریان دولتی هم به صف مخالفان جدی درآمد و یکسال بعد سینماگستر منحل شد. من از خانه سینما دفاع نمی‌کنم چراکه از ابتدا به صورت معکوس بناگذاری شده و سیستم صنفی معیوب و هرمی بود. این اشکال هنوز وجود دارد و باعث می‌شود هر نوع تنوع و استقلال در خانه سینما با مشکل مواجه کند.

قادری ادامه داد: به نظر می‌رسد در این دوران بیشتر از اینکه سینما برای مخاطبش بجنگد چه از طریق ایجاد کمپانی و یا تولید محصولات مشخص، مدام گروه‌های مختلف در سینما بر سر منافع خود دعوا می‌کردند.

جیرانی در ادامه نشست درباره توجه به مخاطب در دهه ۶۰ عنوان کرد: فیلم‌های «سناتور» در سال ۶۳، «گل‌های داوودی» در سال ۶۴، «گمشده» در سال ۶۵، «دبیرستان» در سال ۶۶، «زیر بام‌های شهر» در سال ۶۷ و «در آرزوی ازدواج» در سال ۶۹ که سناریست آن‌ها من بودم همگی جزو فیلم‌های پرفروش دهه ۶۰ بودند. پس تماشاگر و فروش در دهه ۶۰ بوده است. آن چیزی که انوار و بهشتی مخالفت می‌کردند بازگشت به جریان قبل از انقلاب بود. این دو نفر با همه مخالف نبودند بلکه مخالف نسل میانه بودند. حذف در اینجا صورت می‌گیرد. بازیگران حذف شدند برای اینکه فضای جامعه ۵۷ ایدئولوژیک بود. همه دانشجویان دانشکده و آدم‌هایی که در نهادهای حکومتی بودند مخالف محمدعلی فردین و بهروز وثوقی بودند.

* وقتی فردین به انجمن سینمای انقلاب رفت

شفق درباره این موضوع گفت: محمدعلی فردین زمانی که ما انجمن سینمای انقلاب و دفاع مقدس را داشتیم، به انجمن آمد. آن زمان سینمای جمهوری را با علی حاتمی داشت. ما فردین را با کشتی و قهرمان جهان بودنش می‌شناختیم. چهره‌ها را دوست داشتیم منتهی دوران فطرتی به وجود آمده بود. آقایان جیرانی جزو روشنفکران سینما و آن را بلد است اما بعد از جنگ برخی‌ها می‌خواستند به سینما وصل شوند یعنی یک فیلم تولید و بعد به سینما راه پیدا کنند.

در ادامه نشست جیرانی در پاسخ به پرسش قادری مبنی بر اینکه چرا افرادی همچون رسول صدرعاملی بعد از دهه ۶۰ و تا مدتی حذف شدند و یا فیلم ضعیف ساختند، گفت: رسول صدرعاملی بعد از «گل‌های داوودی»، «پاییزان» را ساخت. فیلمسازانی که مدنظر دارید، فیلم ضعیف نساختند. صباغ زاده خواست فیلم بهتری بسازد اما «خانه خلوت» را ساخت چراکه درجه بندی آمده بود و می‌خواست خود را با آن تطبیق دهد و درجه الف هم گرفت. ایشان سازنده «سناتور» و «گمشده» اما می‌گوید اینها فیلم‌های بد من و بقیه آثارم خوب هستند.

وی ادامه داد: فیلمسازان تغییر مسیر دادند برای اینکه از سال ۶۶ به بعد کیفیت در مقابل کمیت قرار گرفت. درجه‌بندی کیفیت را بالا برد و کمیت را پایین آورد. وقتی کیفیت بالا رفت، بسیاری از فیلمسازانی که قبلا سینمای عامه‌پسند و جریان اصلی کار می‌کردند، سعی کردند کار متفاوت بسازند حتی از طریق وزارت ارشاد به آقای خاچیکیان هم متاسفانه پیشنهاد دادند «چاوش» را بسازد که اشتباه بزرگی بود. دوستان می‌خواستند فضای سینما عوض شود و اگر قرار است اثر اکشن و مطلوب ساخته شود، مثل «کانی‌مانگا» باشد. به اعتقاد من این اثر از «عقاب‌ها» به لحاظ ساختار، کارگردانی و قصه پردازی بهتر است. با اکشن مخالف نبودند. همان زمان «دبیرستان» هم اکشن داشت و درجه ب گرفت و مورد تایید واقع شد.

* انوار و بهشتی، فیلمفارسی را با «داستان» اشتباه گرفتند

جیرانی تاکید کرد: این جریان فیلم فارسی بود که باید حذف می‌شد. اشتباه این بود که تفکر فیلم فارسی را با داستان اشتباه گرفتند. اشتباه انوار و بهشتی این بود که تفکر فیلم فارسی ساختار تولید بود. اگر یک داستان جذابیت‌هایی داشت، مخالفت و فکر می‌کردند فیلم‌فارسی است. نمایندگانی که «تاراج» و «زینال بندی» را می‌ساختند، از گرفتن «زینال بندری» می‌ترسیدند. نگرانی در جامعه بود و روشنفکری دینی اگر مدیریت سینما را در دهه ۶۰ قبول نمی کرد، سینما به اینجا نمی‌رسید چراکه جریانی می‌خواست سینما را ایدئولوژیک کند. روشنفکری دینی ایدئولوژیک نبود علت اینکه سینمای دهه ۶۰ شکل گرفت برای اینکه مدیریت ایدئولوژیک نبود. فراموش نکنیم که روشنفکری دینی در آخر دهه ۶۰ چپ در دنیا فروریخت و تمام چپ‌های داخل دچار تغییر شده بودند. دوره دوم سینمای مهرجویی که با «هامون» و با «نمادگرا» خارج می‌شود به دلیل فرو ریختن چپ است.

* مثل کرگدن پوست کلفت شدیم!

داوودی در جواب به این سوال قادری که آیا شرایط کاری‌اش بعد از موفقیت فیلم «نان، عشق، موتور ۱۰۰۰» بهتر شد یا نه، خاطرنشان کرد: به هر حال بی‌تاثیر نبود. بعد از آن من فیلم‌های مورد علاقه خود را توانستم بسازم مثل «تقاطع» و «رخ دیوانه» و «زادبوم» که این اثر برای من بسیار مهم بود، سه سال تولیدش طول کشید اما رفتار سیاسی با آن شد. ما مانند کرگدن یک لایه پوست روی پوستمان بعد از هر فیلم اضافه و شرایط سخت‌تر شد.

وی تاکید کرد: امروز اما با همان پوست کرگدنی هم کار کردن امکانپذیر نیست! چراکه تعریفی که دوستان در مدیریت فعلی برای سینما قائل هستند، سخیف شده است. اینکه به‌واسطه دو سه پروژه سینمای ایران را مهار کنیم و بقیه را رها کنیم، منجر به رونق سینما نمی‌شود. این نگاه وقتی وارد سینما می‌شود برای من سینماگر غیرقابل درک می‌شود که باید چه تولید کنم که هم ارزش داشته باشد، هم با مخاطب ارتباط برقرار کند.

* هر جا سیاست کم آورده، به سینما فشار آورده!

محمود اربابی هم در پایان سخنان خود گفت: سینمای ایران مسیر خودشان را به شکلی که توانایی داشته است و شرایط به آن اجازه می‌دهد، ادامه داده و در این مسیر بعضا موفق هم بوده است. اما متاسفانه هر جا سیاست در مدیریت فرهنگی کم آورده، به سینما فشار وارد کرده است.

شفق نیز در پایان مطرح کرد: از تک تک عوامل سینما به عنوان عنصر فکری و جنبی که تلاش می‌کنند آن را زنده نگه دارند که قطعا زنده هم خواهد ماند، باید تشکر کنیم. این اواخر که وضعیت معیشت برای مردم وحشتناک سخت شده است، برای اهالی موسیقی، سینما و تئاتر بسیار سخت‌تر شده است و در این شرایط باید کنار مردم بایستیم.

شب سوم و آخر از سلسله نشست‌های تخصصی با عنوان «بر سینمای ایران چه گذشت» امشب ۱۵ آبان ماه ساعت ۱۷ تا ۲۰ با حضور فریدون جیرانی، جواد شمقدری، علیرضا رییسیان، سیدمحمد حسینی و سیدضیا هاشمی برگزار می‌شود.

نوشته نیکی کریمی باعث بی‌مهری به «بوی پیراهن یوسف» شد؟ اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

دکتر محمد احسانی عضو شورای پروانه نمایش فیلم سینمایی و مدیر شبکه های تماشا، نمایش و نسیم، دکترمحمود اربابی فیلمنامه نویس، عضو شورای پروانه ساخت و معاون توسعه فناوری و مطالعات سازمان سینمایی، همایون اسعدیان فیلمنامه نویس، تهیه کننده، کارگردان و رییس هیات مدیره خانه سینما، یلدا جبلی فیلمنامه نویس، تدوینگر و کارگردان جوان سینما، رضا درستکار منتقد، نویسنده کتاب های سینمایی و مستندساز، سید محمود رضوی تهیه کننده سینما و عضو شورای صنفی نمایش و دکتر حسین کرمی عضو شورای پروانه ساخت و نمایش فیلم های سینمایی و قائم مقام معاونت سیما طی روزهای آینده رسما فعالیت خود را به عنوان اعضای هیات انتخاب فیلم های سینمایی سی و هشتمین جشنواره فیلم فجر آغاز می کنند و تا ۱۵ دی ماه فیلم های راه یافته به بخش سودای سیمرغ و نگاه نو را معرفی خواهند کرد.

سی و هشتمین جشنواره فیلم فجر ۱۲ تا ۲۲ بهمن ماه سال جاری همزمان با گرامیداشت چهل و یکمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی به دبیری ابراهیم داروغه زاده برگزار می شود.

نوشته معرفی هیات انتخاب فیلم‌های سینمایی سی‌و‌هشتمین جشنواره فیلم فجر اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

وی ادامه داد: میزان فروش فیلم های سینمایی در نه ماه نخست سال ۹۶ نیز معادل  ۱۴۲ میلیارد و ۴۷۴میلیون و ۱۷۱هزار تومان و تعداد تماشاگران ۱۸ میلیون و ۳۰ هزار و ۶۶۵ نفر بوده است.

اربابی با اشاره به افزایش مخاطبان و همچنین میزان فروش فیلم ها در سال ۹۷ افزود: بر اساس بررسی های معاونت توسعه فناوری و مطالعات سینمایی میزان افزایش فروش فیلم ها در نه ماهه ابتدایی سال ۹۷ نسبت به مدت مشابه در سال ۹۶ چهل و سه  درصد و تعداد تماشاگران نیز در نه ماهه ابتدایی امسال نسبت به همین مدت در سال گذشته بیست و هشت درصد رشد داشته است.

معاون توسعه فناوری و مطالعات سینمایی همچنین با اشاره به فروش آذر ماه نیز گفت: میزان فروش سینمای ایران در آذر ماه سال ۹۷ معادل ۱۸ میلیارد  و ۱۸۹ میلیون و ۸۹۷هزار تومان بوده و ۲ میلیون و ۸۵ هزار و ۱۶۴نفر به تماشای فیلم های اکران شده نشستند.

وی با مقایسه آذرماه با مدت زمان مشابه سال ۹۶ اظهار کرد: این رقم در سال گذشته ۱۶ میلیارد و ۷۲۷میلیون و ۵۴ هزار تومان بوده و ۲میلیون و ۱۲۳هزار و ۷۴نفر به تماشای فیلم ها نشستند که بر این اساس در آذر ماه ۹۷ سینما ۹ درصد افزایش فروش و ۲درصد کاهش بیننده را شاهد بوده است.

اربابی در پایان تاکید کرد: اطلاعات از سامانه سینما شهر استخراج شده است و به علت به روز نشدن تمامی اطلاعات تفاوت اندکی در فروش آذر ماه پس از تکمیل اطلاعات دیده خواهد شد.

نوشته افزایش مخاطبان سینما در نه ماهه سال ۹۷ نسبت به مدت مشابه سال گذشته اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

محمود اربابی ادامه داد: مسئولان و برگزارکنندگان جایزه شرایطی را مهیا می کنند تا اگر اثر پژوهشی منتشر نشده باشد از طرف جایزه پژوهش سینمایی مورد حمایت قرار می گیرد و منتشر می شود. همچنین شرایطی را ایجاد می کند تا پژوهش های برتر به صورت نشست پژوهشی سینمایی ارائه شوند.

وی یادآور شد: جهت‌دهی پژوهش‌ها و مطالعات سینمایی به سوی شناسایی موضوعات کلیدی و زیربنایی سینمای ایران برای تقویت رابطه با مخاطبان، تشویق و تقدیر از تلاش‌های علمی و پژوهشی استادان، دانشجویان، اندیشمندان و خبرگان دانشگاهی و مراکز پژوهشی که سهمی از مطالعات علمی و پژوهشی خود را به سینمای ایران اختصاص داده‌اند و  تقویت ارتباط متقابل پژوهشگران دانشگاهی و دیگر مراکز علمی – پژوهشی با سینماگران و دست اندرکاران سینمای ایران از جمله اهدافی است که این رویداد فرهنگی دنبال می کند.

دومین دوره جایزه پژوهش سینمایی سال به دبیری احمد ضابطی جهرمی آذرماه همزمان با هفته پژوهش برگزار می شود.

نوشته حمایت از برندگان جایزه پژوهش سال سینمای ایران اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

وی افزود: آموزش و پژوهش مهمترین بخش‌هایی هستند که برای هر فعالیتی ضروری محسوب می‌شوند و در خلال آن می‌توان از تجربیات گذشتگان به نحواحسن بهره برد از این نظر می‌توان گفت برگزاری جایزه پژوهش سینمایی اتفاقی میمون و مبارک است. سال گذشته در اولین دوره تعدادی از دانشجویان و پژوهشگران شرکت کردند و نقطه عطف فعالیت‌های شان بر برگزاری مراسم اختتامیه به ثمر رسید. امسال هم معاونت توسعه فناوری و مطالعات سینمایی تمام تلاش خود را به کار گرفت تا دومین دوره این جایزه به شکل مطلوب برگزار شود.

در ادامه ضابطی جهرمی نیز بیان کرد: افراد بسیاری برای رشد و بالندگی سینمای ایران زحمت کشیدند. سینمایی که مجموعه ذوق فرهنگی یک ملت است. با اتکا و توجه به سنت‌های هنر قبلی، سینمای هر سرزمینی شکل می‌گیرد و سینمای ایران هم به پشتوانه همین تجربیات چند دهه است که به شهرت رسیده و در جهان مطرح است.ما به این سینما احترام می‌گذاریم. یکی از توانانیی‌هایی که پتانسیل‌های سینمای ما را بارز کرده در بخش‌های محتوایی و نرم افزاری است و این مهم در پرتو زحمتی است که هنرمندان کشیده اند و توانسته نقش هنرهای دیگر را هم پررنگ تر کند.

وی اشاره کرد: وقتی به موضوع پژوهش سینمای ایران برمیخوریم اولین نکته‌ای که مشاهده می‌کنیم اینکه چقدر در خارج از کشور درباره موضوعات سینمای ایران تحقیق و پژوهش صورت گرفته در حالیکه کشور ما در این زمینه کارنامه کمبار تری دارد.چه بسیار مقالات مهم دانشجویی که در خارج از کشور به موضوع سینمای ایران می‌پردازد اما در کشور جایش خالی است و برای تامین آن سینما نیاز به حمایت و دلسوزی داردکه بخشی از آن توسط هنرمندان و بخشی دیگر به واسطه متولیان باید به بار بنشیدند. قطعا کشوری که پشتوانه پژوهشی نداشته باشد سینمایش ضعیف است. امیدوارم در این عرصه چنان پیشرفت داشته باشیم که ژانر سینمای ملی شکل بگیرد و همه جا از سینمای ایران سخن بگویند.

وی اظهار کرد: زمان دانشجویی ما اجازه نداشتیم از سینمای ایران صحبت کنیم و مراکز دانشگاهی و تحصیلی بیشتر به سینمای غرب و امریکا اهمیت می‌دادند گاهی درباره موج نو صحبتی می‌شد اما کاربرد اصطلاح فیلمفارسی تحقیرآمیز بود. به همین خاطر هیچ پژوهشی در باره سینمای آن سال‌ها وجود ندارد چون اغلب هنرمندان و دانشجویان هم سینمای ایران را قبول نداشتند. فضا به گونه‌ای بود که هنرمندان دانشگاهیان را نمی‌پذیرفتند و دانشگاهیان نیز به هنرمندان سینمای ایران بی توجه بودند در نهایت شکاف عمیقی بین این دو ایجاد شد که خوشبختانه امروز کاملا از بین رفته است و ما می‌بینیم موضوعات سینمای خودمان چقدر به بحث و بررسی گذاشته می‌شود.

دبیر دومین «جایزه پژوهش سینمایی سال» ادامه داد: در این میان یکسری منتقدان خلاق توانسته اند نقش میانجی را بازی کرده و تا حدی واسط بین این دو گروه شوند اما نقد هم طی این سال‌ها دستخوش همین نوسان‌ها قرار گرفت. چرا که در گذشته بیشتر توجهش سمت سینمای غیر ایرانی بود ولی در سال‌های اخیر به فیلم‌های ایرانی کمک کرده است. بنابراین سینمای ایران نیز توانسته از نظر سبک و محتوا به کشف جدیدی در زیبایی شناسی فرمی‌برسد.

وی اضافه کرد: فراخوان جشنواره نسبت به سال گذشته تغییرات چندانی نداشته و آثاری مورد قضاوت و داوری قرار می‌گیرد که پایه و مبنای علمی داشته باشند و رویکرد پژوهشی در آنها مشخص باشد. ضمن اینکه باید موضوعات صرفا درباره سینمای ایران باشد. در همه جوانب از فیلم داستانی بلند تا کستند، کوتاه ، انمیشن و … مورد پذیرش قرار می‌گیرند. هیات علمی ساختار آثار را موردد بررسی قرار می‌دهد و تک تک آثار باید بر مبنای ساختار علمی تولید شده باشند. امسال یک بخش دیگر هم با عنوان فیلم کتاب یا فیلم مقاله اضافه شده است که تجلی یک فیلم به مثابه کتاب یا مقاله پژوهشی است و موضوعش هم قطعا سینمای ایران خواهد بود. ما در بخش بین‌الملل هم آثاری از کشورهای دیگر را پذیرش می‌کنیم که اگرچه زبان انگلیسی است ولی موضوع سینمای ایران را بررسی می‌کنند.

وی با ذکر اینکه به هر بخش جایزه مستقل اختصاص دارد، گفت: در دور اول تمام آثار از گذشته تا مهر ۹۶ مورد ارزیابی قرار گرفتند و امسال صرفا آثار قبول می‌شوند که از سال گذشته تا کنون تولید شده باشند.

در پایان خسرو دهقان تنها منتقد حاضر در این نشست نیز بیان کرد: سینمای ایران در تمام وجود مثل اقیانوسی است که نیاز به پژوهش دارد اما اگر به عمق آن دقیق شویم متوجه خواهیم شد این اقیانوس عمقش به اندازه یک بنده انگشت است به امید اینکه با افزایش پژوهش‌ها این اقیانوس عمیق تر شود.

نوشته کشوری که پشتوانه پژوهشی نداشته باشد سینمایش ضعیف است/ارزیابی ساختار علمی آثار اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

وی ادامه داد: میزان فروش فیلم های سینمایی در پنج ماه نخست سال ۹۶ نیز معادل  ۹۱ میلیارد و ۷۱۸میلیون و ۵۲هزار تومان و تعداد تماشاگران ۱۱ میلیون و ۱۷۸ هزار و ۵۶۹ نفر بوده است.

اربابی با اشاره به افزایش چشمگیر مخاطبان و همچنین میزان فروش فیلم ها در سال ۹۷ افزود: بر اساس بررسی های معاونت توسعه فناوری و مطالعات سینمایی میزان افزایش فروش فیلم ها در پنج ماهه ابتدایی سال ۹۷ نسبت به مدت مشابه در سال ۹۶ چهل و سه  درصد و تعداد تماشاگران نیز در پنج ماهه ابتدایی امسال نسبت به همین مدت در سال گذشته سی و پنج درصد رشد داشته است.

معاون توسعه فناوری و مطالعات سینمایی همچنین با اشاره به فروش مرداد ماه نیز گفت: میزان فروش سینمای ایران در مرداد ماه سال ۹۷ معادل ۲۸ میلیارد  و ۳۶۱ هزار تومان بوده و ۳ میلیون و ۱۹۳ هزار و ۴۴۲ نفر به تماشای فیلم های اکران شده نشستند.

وی با مقایسه مردادماه با مدت زمان مشابه سال ۹۶ اظهار کرد: این رقم در سال گذشته ۱۶ میلیارد و ۴۰۵میلیون و ۵۶۷ هزار تومان بوده و ۲ میلیون و ۱۰۷هزار و ۷۱۳نفر به تماشای فیلم ها نشستند که بر این اساس در مرداد ماه ۹۷ سینما ۷۱ درصد افزایش فروش و ۵۲ درصد افزایش بیننده را شاهد بوده است.

اربابی همچنین از جمع آوری اطلاعات فروش ۳۰ سال سینمای ایران در قالب کتابی خبر داد و گفت: این کتاب شامل فروش فیلم ها از سال ۶۴ تا ۹۷ می شود که در حال آماده سازی است.

نوشته افزایش مخاطبان سینما در پنج ماهه سال ۹۷ اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

وی ادامه داد: همچنین قرار است در همین راستا جلسه ای نیز با شورای مرکزی انجمن منتقدان داشته باشیم.

نوشته جلسه کارگردانان با محمود اربابی درخصوص جشنواره جهانی فیلم فجر اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

شادی و سرگرمی فاکتورهای حفظ مخاطب سینماست

به گزارش روابط عمومی برنامه سینمایی «شب‌های شفاهی»، محمود گبرلو، تهیه‌کننده و مجری در ابتدای برنامه بر شادابی و امید در سینما تاکید کرد و اظهار داشت: «مردم و جامعه در شرایطی می‌تواند موفق و شاد باشد که در مسیر اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی علی‌رغم ناملایمات، در سینما شاهد فیلم‌هایی باشند که برایشان شادی به ارمغان بیاورد. خانواده‌ها در وهله اول به عنوان سرگرمی به سینما نگاه می‌کنند که توأمان با نشان دادن زندگی‌شان و ناملایمات است؛ اما نهایتا شادابی زندگی را به آن‌ها منتقل کند. اینگونه مخاطبان راغب به پیگیری سینما خواهند بود. مردم با این امید به سینما می‌روند که از تماشای فیلم لذت ببرند. امیدوارم این شادابی و امید سرلوحه سینماگران باشد که بتوانند مخاطبانشان را جذب کنند.»

در ابتدای برنامه، محسن قرائی؛ کارگردان فیلم «سد معبر» و علیرضا کمالی بازیگر این فیلم مهمان بخش «ضیافت» بودند. محمود گبرلو بحث را با سوژه ملتهب فیلم آغاز کرد و از قرائی دلیل این انتخاب را پرسید.

قرائی: فیلم اولم مفرح بود، سراغ سوژه پرالتهاب رفتم

محسن قرائی درباره دلایل انتخاب سوژه فیلم «سد معبر» توضیح داد: «فیلم اولم «خسته نباشید!»، فیلم مفرحی بود؛ برای ساخت فیلم دوم می‌خواستم موضوع پرالتهاب‌تری را مطرح کنم. مضاف بر این من در جایی زندگی می‌کردم که دست‌فروشان زیادی را می‌دیدم و شاهد زد و خوردها و ارتباطات ماموران سد معبر با این قشر بودم. ارتباط این دو گروه برایم جذاب بود. چون موضع بسیار حساسی بود، تحقیق بسیاری کردم و با دست‌فروشان و ماموران سد معبر زیادی گفتگو کردم.»

سعید روستایی را از فیلم‌های کوتاهش انتخاب کردم

وی درباره همکاری‌اش با سعید روستایی برای نگارش فیلمنامه «سد معبر» و شباهت این فیلم با «ابد و یک روز» گفت: «طرح این فیلم را سال ۹۲ نوشتم. فیلم‌های کوتاه آقای روستایی را دیده بودم و بسیار دوست داشتم. فیلم‌های او هم درباره همین طبقه اجتماعی بود. فکر کردم همکاری با او می‌تواند خروجی خوبی داشته باشد. این همکاری پیش‌تر از ساخته شدن «ابد و یک روز» بود و فضایی متفاوت از این فیلم دارد.»

صداقت در بحران جامعه، سیاه‌نمایی نیست

کارگردان «سد معبر» درباره سیاه‌نمایی‌های مطرح شده درباره این فیلم توضیح داد: «به نظرم هر موقع فیلمسازی راجع به موضوعی که بحران جامعه است فیلم می‌سازد، تا نگاه جامعه را به آن معضل معطوف کند، گروهی موضع‌گیری می‌کنند. درحالی که مطمئنا بیان معضلات جامعه اگر با صداقت باشد سیاه‌نمایی اتفاق نمی‌افتد. من در ساخت فیلم نهایت سعی‌ام را برای رعایت انصاف کردم و واقعا نمی‌دانم سیاه‌نمایی است یا خیر.»

موقع نگارش فیلمنامه، سد معبر هنوز معضل نبود

قرائی در ادامه گفت: «زمانی که ما روی این موضوع انگشت گذاشتیم هنوز معضل سد معبر در جامعه و فضای مجازی تا این اندازه مطرح نشده بود و حتی فیلم‌های کمی از این ماجرا وجود داشت. زمانی که جلو رفتیم بازخوردهایی بیشتری در جامعه دیدیم و فکر کردم روی موضوع درستی انگشت گذاشته‌ایم.»

همه چیز در متن و در پیش‌تولید انجام شد

وی درباره کارگردانی این اثر گفت: «اعتقاد دارم کارگردانی باید براساس متن انجام شود. سعی کردم همه چیز در پیش تولید اتفاق بیفتد و با فیلم قبلی‌ام «خسته نباشید!» متفاوت باشد. این سوژه و پروژه به پیش‌تولید قوی نیاز داشت و باید همه چیز را از قبل می‌دانستیم، به خاطر لوکیشن امکان برداشت‌های متعدد و فرصت آزمون و خطا وجود نداشت. حتی بازی‌ها را در پیش‌تولید تثبیت می‌کردیم.»

سینمایی که حرف مخاطب باشد، شادی‌آفرین است

وی درباره این سئوال گبرلو که چگونه می‌توان درعین مطرح کردن یک معضلی، شادی را هم به مخاطب منتقل کرد، گفت: «زمانی‌که فیلمساز حرف دل مخاطب را که مجال و فضایی برای مطرح شدنش ندارد، بیان کند؛ تماشگر با شنیدن صدای اعتراضش دلگرم می‌شود و این خود یعنی انتقال شادی به جامعه و مخاطب.»

محسن قرائی در پایان درخصوص فعالیت این روزهایش گفت: «در حال حاضر مشغوال نگارش فیلمنامه‌ای هستم که با دو کار قبلی‌ام بسیار متفاوت است.»

بازی در «سد معبر» ادای دین بود

علیرضا کمالی، درباره دلیل حضورش در این فیلم، با توجه به کوتاهی نقش گفت: «من دوستی داشتم که مادرزاد بیماری دیابت داشت و وضع مالی خوبی نداشت؛ برای درمان و تهیه داروهایش مجبور به دست‌فروشی شد. ماموران سد معبر برخوردهای خوبی با او نداشتند و به دلیل مشاجره‌ای که دفعه آخر با یک مامور سد معبر داشت تشنج کرد، حالش وخیم شد و درگذشت. حضورم در این فیلم نوعی ادای دین به این دوست بود و طول نقش برایم اهمیتی نداشت.»

آسیب‌شناسی در فیلم‌ها اگر کذب نباشد سیاه‌نمایی نیست

بازیگر فیلم «سد معبر» درباره بحث‌های سیاه‌نمایی که درباره فیلم مطرح می‌شود گفت: «وظیفه هنرمندی که دغدغه آسیب‌شناسی اجتماعی دارد شناسایی معضلات است، اگر نسبت به آن‌ها چشم‌پوشی کند مطمئنا این معضلات کل جامعه را در برمی‌گیرد. درست مثل سلول سرطانی در بدن که اگر به آن رسیدگی نشود یا باید قطع شود و یا کل بدن را در برمی‌گیرد. اگر کذب در کار باشد سیاه‌نمایی درست است؛ اما زمانی‌که شما به عنوان فیلمساز می‌خواهید آسیب‌شناسی کنید باید آن توده‌ها را شناسایی کنید. ما نمی‌توانیم به تماشاگر دروغ بگوییم.»

وی به لوکیشن فیلم که کار فیلمبرداری را سخت می‌کرد اشاره کرد و ادامه داد: «در جایی که ما فیلمبرداری می‌کردیم، قشر ضعیفی زندگی می‌کنند و دپوی معتادان است. ما مجبور بودیم یک پلان را یک‌بار فیلمبرداری کنیم زیرا شرایط محیطی و جغرافیا لوکیشن به ما اجازه با مجال کار کردن نمی‌داد.»

سینمای امید فقط یک مسکن است

کمالی با انتقاد به مطرح شدن تحمیلی موضوع نشاط و شادابی در فیلم‌ها‌ گفت: « سال‌هاست دستور ایجاد امید را داده‌اند، اما شاید باید پیش از امید، رحم را به هم بیاموزیم. «سد معبر» نمى‌خواهد امید بدهد، بلکه بى‌رحمى ناشى از معضلات و مشکلات جامعه را نشان مى‌دهد. من سئوال دارم، چه اتفاقی می‌افتد که این حجم از خشم در معابرمان اتفاق می‌افتد؟ چون به یکدیگر رحم نداریم شخص مجبور است برای کسب رزق حلال به خشم روی بیاورد. باید ریشه‌یابی کنیم. اینکه بگوییم امید را به جامعه منتقل کنیم تنها یک مسکن است. تزریق امید به جامعه نیاز به یک ساختار دارد. سینما باید ایجاد انصاف کند و انسان‌ها را به داشتن انصاف ترغیب کند.»

وی در پایان صحبت‌هایش درباره فعالیت‌هایش گفت: «بسیار دست به عصا کار می‌کنم. در حال حاضر سریالی را با آقای همایون اسعدیان کار می‌کنم و جز دو فیلم «سد معبر» و «خانه کاغذی» که الان در حال اکران هستند، فیلم «هاری» را نیز در نوبت اکران دارم.»

در بخش «تحلیل فیلم»، پوریا ذوالفقارى به عنوان کارشناس فیلم، به تحلیل فیلم «سد معبر» پرداخت.

ژانر اجتماعی در سینمای ایران سردرگم است

او مشکل این فیلم را به بسیاری از فیلم‌های اجتماعی سینمای ایران شبیه دانست و گفت: «بسیاری از فیلم‌های اجتماعی ما با مشکل سرگشتگی روبه‌رو هستند. فیلمساز در این فیلم حدود آزادی عملش را نمی‌داند، به همین دلیل گاهی به نعل و گاهی به میخ می‌زند. در «سد معبر» هم فیلمساز دچار همین سردرگمی است و از محدودیت و میزان فضای موجودش آگاه نیست، به همین خاطر زمانی آشفتگی کاراکتر قاسم را در نتیجه شرایط اقتصادی و بیکاری معرفی می‌کند و در ادامه این مشکل را به افراد نسبت می‌دهد. فیلم دلش قرص نیست که مشکل از اجتماع است و یا شخص. سعید روستایی در «ابد و یک روز» هم این مشکل را دارد و حتی در «فروشنده» شاهد این سرگشتگی هستیم.»

«سد معبر» اگر سردرگم نبود اصلا ساخته نمی‌شد!

ذوالفقاری با اعتقاد بر اینکه فیلمسازان بین روانشناسی شخصی و نهادهای عمومی سرگشته‌اند گفت: «این مشکل جدی ژانر اجتماعی است که البته باید بگویم که اگر «سد معبر» این سرگشتگی و سردرگمی را نداشت، شاید اصلا شرایط ساخته شدن پیدا نمی‌کرد.»

پروانه ساخت اولین ضربه را به سینمای اجتماعی می‌زند

این کارشناس در ادامه صحبت‌هایش به موج ساخت فیلم کمدی اشاره کرد و اضافه کرد: «مدتی بود که با موج ساخت فیلم‌هایی شبیه سینمای اصغر فرهادی روبه‌رو بودیم؛ امروز آن موج افول کرده و سینمای کمدی جایگزین شده. آن هم در شرایطی که فیلم‌های اجتماعی در پروانه ساخت اولین ضربه را می‌خورند و زخمی می‌شوند و عملا در رقابت نابرابری با سایرین قرار می‌گیرند. از سوی دیگر چون بسیاری از فیلم‌های کمدی ما فاقد فیلمنامه هستند و بیشتر روی بازیگر و اجرا تکیه دارند، فیلمنامه‌ای برای ارائه به شورای پروانه ساخت هم ندارند پس با مشکلی هم مواجه  نمی‌شوند. درواقع متاسفانه فیلمنامه‌هایی مشکل پیدا می‌کنند که بسیار دقیق و با جزئیات نوشته شده‌اند. فیلم‌های اجتماعی از این موضوع آسیب می‌بیند.»

ذوالفقاری  با ابراز خرسندی از اینکه فیلمسازان نسل جدید درگیر مولف بودن نیستند و دست به تجربه‌های جدید می‌زنند درباره دومین ساخته قرائی گفت: «این فیلم اقتضائش این است که کارگردانی خیلی به رخ کشیده نشود. شهر می‌توانست حضور پررنگ‌تری داشته باشد و دوربین بسیار به شخصیت‌ها نزدیک است. این که کارکتر در جامعه گم شده است را کم می‌بینیم. همچنین تناسب بین رفتار قاسم و شغلش از نکات مثبت فیلم محسوب می‌شود.»

«سد معبر» می‌توانست سند افشاگرانه باشد

وی در ادامه به خشم حاضر در فیلم اشاره کرد  و توضیح داد: «این مناسبات خشن و روابط صریح بین زن و مرد نشان می‌دهد که فقر باعث خشونت کلامی می‌شود و بخش عادی از زندگی این قشر است. این موضوع در بازی حامد بهداد بسیار وجود دارد. موضوعی که فیلم سراغش رفته بسیار حساس و مهم است و شاید اگر امکان سینمای اجتماعی بیشتر بود، به نظرم «سد معبر» می‌توانست سند افشاگرانه یا تاریخی از این دوران باشد.»

این کارشناس در پایان صحبت‌هایش  دیده نشدن بازی حامد بهداد در جشنواره سال گذشته را از گناهان نابخشودنی دانست که اتفاق افتاد.

در بخش پایانی برنامه محمود اربابى، معاون توسعه فناوری و مطالعات سازمان سینمایی و یکی از اعضای هیأت انتخاب سى و ششمین جشنواره فیلم فجر در گفتگو با محمود گبرلو به تحلیل «مسائل روز سینمای ایران» پرداخت.

ارزشیابی در معاون نظارت و ارزشیابی بیشتر است

اربابی در ابتدا در پاسخ به این سئوال گبرلو که اداره نظارت و ارزشیابی بیشتر کار نظارتی انجام داده است یا ارزشیابی، بیان کرد: «همین که فیلمی تولید می‌شود و بنا به هر دلیلی نمایشش متوقف می‌شود نوعی ارزشیابی است. فیلم دیده می‌شود، مورد ارزشیابی قرار می‌گیرد و گاهی حتی به دلیل تفاوت فیلم با فیلمنامه اولیه امکان نمایش پیدا نمی‌کند.»

نگاه اعضای معاونت نظارت و ارزشیابی، حذفی است

گبرلو با بیان اینکه این اداره، بیشتر کار نظارتی انجام داده است، درباره برخوردهای سلیقه‌ای مدیران با فیلم‌ها از اربابی سئوال کرد و این مدیر دولتی در پاسخ گفت: «مدیرکل‌ها در توقف فیلم‌ها شخصا نقشی ندارند. شورای بازبینی فیلم ترکیبی از نهادهای مختلف است. این افراد زمانی که فیلمی را می‌بینند نظرشان را اعلام می‌کنند که البته بیشتر با نگاه حذفی است و مدیرکل این فرآیند را اجرا می‌کند.»

قانون در شرایط خاص اعمال نمی‌شود

وی تصریح کرد: «قانون اصول نوشته شده‌ای است که توسط یک تیم تثبیت می‌شود و برآیند یک تفکر اجتماعی است و دولت‌ها در اجرای این قوانین موثر هستند. ممکن است در فیلمی کلوزآپ یک هنرپیشه زن نشان داده شود و از نگاه یک عضو استفاده ابزاری از زن تلقی شود و عضو دیگری چنینی نظری نداشته باشد.»

معاون سازمان سینمایی در جواب گبرلو که این موضوع را ایرادی برای سینما عنوان کرد، گفت: «خیر، چنین نیست که با این نوع نگاه فیلم‌ها دچار آسیب شوند. بعضی مواقع شرایط جامعه و بازخوردها اقتضاء می‌کند که روند قانونی طی نشود.»

گبرلو به توقف فیلم «آتشکار» و «صد سال به این سال‌ها» در زمان مدیریت اربابی و پس از آن صدور مجوز توسط شمقدری اشاره کرد، اربابی در پاسخ گفت: «آتشکار پروانه نمایش داشت.  بسیاری فیلم‌ها پروانه نمایش داشتند و بنده صادر کرده بودم؛ اما شرایط اجتماعی اقتضائاتی داشت که اجازه اکران نداد».

معاون نظارت و ارزشیابی برای مصلحت جمعی ورود می‌کند

او ادامه داد: «تصمیماتی که به سلایق یا تصمیم شخصی تعبیر می‌شود درواقع متأثر از نگاه و رویه دولت‌ها و شرایط اجتماعی اتفاق می‌افتد. معاون نظارت و ارزشیابی تنها در شرایط خاص برای مصلحت جمعی، ورود فردی می‌کند».

الگوی قانونی ثابتی وجود ندارد

مجری برنامه با بیان این که این اقتضائات اجتماعی و تصمیمات فردی گاهی بیش از اندازه می‌شود و به سینما و سینماگر و حتی مخاطب لطمه می‌زند، پرسید چطور می‌شود جلوی تکرار این تصمیمات را گرفت، اربابی پاسخ داد: سینما موجود زنده است و براساس آنچه در جامعه در حال رخ دادن است برای این حوزه تصیم‌گیری می‌شود، پس نمی‌توان از یک الگوی ثابت برای آن استفاده کرد، چون هرلحظه اتفاقات و شرایط متفاوتی ایجاد می‌شود. البته می‌توان با تمهیداتی چنین رفتارهایی را کاهش داد و قوانینی هم برای این امروجود دارد.»

قوانین در سینمای دنیا هم متغیر است

این مدیر سینمایی به بحث اکران «عصبانی نیستم» در هفته‌های گذشته اشاره کرد و گفت: «ممکن است فیلمی شرایط بحرانی جامعه را دامن بزند و به این دلیل تشخیص داده شود که به اکران در نیاید. البته حقوق ذینفعان باید رعایت شود و من طرفدار این موضوع هستم . اقتضائات سینما با توجه به شرایط ماست. در دنیا هم اینگونه است. یادم می‌آید فیلم «وسوسه‌های مسیح» ساخته مارتین اسکورسیزی برای اکران با مشکلاتی روبه‌رو شد. ما معتقدیم شکل طبیعی این است که اگر نگاه تیمی وجود داشته باشد نباید حذف یک نفر باعث تشنج شود.»

در سینما اعمال سلیقه در هیچ دوره‌ای نداشتیم

وی درباره شائبه اعمال سلیقه افراد برای سیاست‌گذاران و تصمیم‌گیری در حوزه سینما گفت: «من نمی‌گویم سلیقه‌های متفاوت، می‌گویم استنباط‌ها متفاوت بین این افراد وجود دارد. من با سه مدیر سینمایی کار کرده‌ام و استنباطم این نبوده است که سلیقه شخصی وجود داشته، بلکه این استنباط افراد از شرایط و موقعیت بوده. البته موقعیت سختی است و ممکن است اشخاصی اعمال سلیقه هم بکند که برخی از آن‌ها بسیار شفاف هم می‌گویند.»

تهیه‌کنندگان اصرار به وجود پروانه ساخت دارند

وی درباره حذف پروانه ساخت گفت: «اگر هر تهیه کننده‌ای مسئولیت کامل فیلمش را بپذیرد، روند تولید به شکل درست طی می‌شود و پروانه ساخت حذف می‌شود،  البته این حذف نیاز به مصوبه قانونی در مجلس دارد. این را هم بگویم هنوز بسیاری از تهیه‌کنندگان تمایل به گرفتن پروانه ساخت دارند به این دلیل که برایشان نوعی حاشیه امن محسوب می‌شود.»

تعامل نهادهای مختلف در سینما، به نفع جامعه و مردم است

وی درباره انتظارات برخی ارگان‌ها و نهادها از سینما و اعمال سلیقه‌شان در این حوزه گفت: «اظهارنظر ارگان‌های به ظاهر بی‌ارتباط  با سینما زمانی که در مسیر قانونی بیان شوند حق است. وزیر و سایر نهادهای دولت باید دارای یک تعامل باشند، تا در فضای تعاملی و گفتگو نظرات بیان شود، اختلاف نظرها حل شود و البته این‌ها به جامعه منتقل نشود. اگر این روند با تعامل، منطق و تبادل افکار جلو برود حتما به نفع جامعه است. در صورتی که ما یک روز مردم را به حاشیه می‌بریم و روزی که نیاز داریم آن‌ها از حاشیه بیرون می‌آوریم. پیش از هر چیز ما باید روابط اجتماعی‌مان را گسترش دهیم که سینما یکی از این راهکارهاست و اینگونه شاهد فضای تعاملی‌تری خواهیم بود.»

پیشنهاد قرعه‌کشی زمانبندی فیلم‌های جشنواره را ما دادیم

وی درباره حوزه کاربرد تحقیق و پژوهش در سینمای ایران گفت: « ما در دفتر معاونت توسعه فناوری دو دفتر آموزش و مطالعات سینمایی و دفتر توسعه سینمایی داریم که تحقیقاتی را در زمینه سینما انجام می‌دهیم. به عنوان مثال این قرعه‌کشی که امسال در جشنواره اتفاق افتاد حاصل نظرسنجی‌هایی بود که سال قبل در سالن رسانه‌ها انجام دادیم. من در شورای سیاستگذاری جشنواره فشرده پژوهش‌ها را به آقای داروغه‌زاده دادم که به نتیجه قرعه‌کشی امسال رسیدیم. همچنین درباره اخذ سهم از بازار جهان سه پژوهش انجام داده‌ایم که شیوه‌های جدید و خلاق بازارهای جهانی را شناسایی کنیم که نتیجه را به پخش‌کننده‌ها خواهیم داد. علاوه بر این پژوهشی درباره مخاطبان سینما در دست اقدام داریم. اینکه مخاطبانی که فیلم می‌بینند اما سینما را انتخاب نمی‌کنند چه دلایلی دارند. پاسخ به چنین پژوهش‌هایی کمک به اقدامات اصلاحی مثل افزایش مخاطب سنیما می‌شود.»

دفتر جشنواره باید پاسخ معترضان را بدهد نه هیأت انتخاب

این عضو هیات انتخاب سی‌وششمین جشنواره فیلم فجر پاسخگویی هیات انتخاب به فیلمسازان معترضی که فیلم‌هایشان مورد پذیرش قرار نگرفته است را درست نداست و افزود: «آیا ما باید به ۲۵۰ نفری که انتخاب نشدند توضیح دهیم؟ این وظیفه دفتر جشنواره است و وظیفه هیات انتخاب نیست. اصلا ما آداب چنین فضایی را داریم که در این‌باره نشست رودرو برای هیأت انتخاب و فیلمسازان بگذاریم؟»

معیار انتخاب شدن در جشنواره خوب و بد نیست!

اربابی در ادامه با بیان اینکه باید نگاه به انتخاب‌ شدن و نشدن در جشنواره تغییر کند، افزود: ما ۶۷ فیلم دیدیم و از میان آن‌ها ۲۲ فیلم انتخاب کردیم. فاصله فیلم انتخاب شده و بیرون مانده از مسابقه بسیار باریک است. اینطور نیست که فکر کنیم ۲۳امین فیلمی که انتخاب نشد به لحاظ معیارها در سطح بسیار پایین و غیرقابل قبولی قرار داشت، نه؛ ماجرا این بود که ما باید ۲۲ فیلم انتخاب می‌کردیم. درواقع اگر به این واقعی برسیم که فاصله انتخاب شدن و نشدن تنها محدودیت تعداد بوده، نه معیارگذاری خوب و بد، با نتیجه راحت‌تر برخورد خواهیم کرد.»

انتخاب‌های جشنواره برای مردم است

وی ادامه داد: «جشنواره که تمام شود، من به فیلمسازی که بخواهد توضیح می‌دهم. مهمترین قضیه انتخاب فیلم‌های متناسب با شرایط جامعه است و این به معنای حذف فیلم‌های بد نیست. معمولا انتخاب برآیند نظر اعضا است. هیأت انتخاب مجموعه‌ای از معیارها را دارد که آنها را در انتخاب‌هایش لحاظ می‌کند. مردم می‌خواهند فیلم‌ها را ببینند و باید این موضوع  لحاظ شود که فیلم‌های منتخب در جشنواره مورد توجه مردم قرار بگیرد و البته تنوع موضوعی و سبد یک ساله اکران در همین انتخاب‌ها مشخص می‌شود.»

قطعا هر هیأتی انتخاب می‌شد ۱۵ فیلم مشترک بود

اربابی با اشاره به اینکه جشنواره بازتاب سینمای ایران است، اضافه کرد: «جشنواره دیدگاه مشخص خود را دارد و انتخاب‌ها براساس این دیدگاه صورت می‌گیرد. ممکن است فیلمی در تعارض با دیدگاه‌های جشنواره باشد، اما اعمال نظر شخصی در هیأت انتخاب وجود ندارد. تردید ندارم اگر هیات انتخاب دیگری هم بود ۱۵ فیلم مشترک از انتخاب‌های این هیأت موجود در لیستش موجود بود. مجموع آنچه انتخاب شد براساس رأی نظر همه بود، مثلا برخی فیلم‌ها با هفت رای و برخی با شش رای انتخاب شده است.»

سینما در سال آینده هم کیفیت و هم تنوع خوبی دارد

عضو هیات انتخاب جشنواره سی‌وششم فیلم فجر در پایان صحبت‌هایش درباره سال آینده سینمای ایران بیان داشت: «ما حدود ۷۰ فیلم آماده برای نمایش و حدود ده فیلم در حال ساخت هستند، این نوید می‌دهد که سال آینده سینمای ایران به لحاظ کمی وضعیت خوبی دارد و البته با آنچه در ارزیابی‌های جشنواره مشاهده کردیم، سال آینده سینما به لحاظ کیفی هم خوب و دارای تنوع موضوعی است و عموم مردم ارتباطی بینابینی با فیلم‌ها برقرار می‌کنند.»

نوشته هفتمین برنامه «شب‌های شفاهی» روی آنتن رفت/ از سینمای امید تا ناگفته‌های معاونت نظارت و ارزشیابی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

محسن قرایى، کارگردان و علیرضا کمالى، بازیگر فیلم «سد معبر» مهمان بخش «ضیافت» این برنامه هستند.

در بخش «تحلیل فیلم»، پوریا ذوالفقارى به عنوان کارشناس فیلم، به تحلیل فیلم «سد معبر» مى‌پردازد.

«شب‌هاى شفاهى» به تهیه‌کنندگى و اجراى محمود گبرلو، چهارشنبه هر هفته ساعت ٢١ از شبکه «شما» پخش می‌شود.

نوشته گفتگوی گبرلو با محمود اربابی در «شب‌هاى شفاهى»/ حضور محسن قرایی و علیرضا کمالی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

رییس سازمان سینمایی با تقدیر از حبیب ایل بیگی معاون سابق ارزشیابی و نظارت، ابراهیم داروغه زاده  را به عنوان معاون ارزشیابی و نظارت منصوب کرد.

متن حکم صادر شده به این شرح است:

«جناب آقای دکتر ابراهیم داروغه زاده؛نظر به سوابق و تجارب ارزنده جنابعالی در مدیریت امور فرهنگی و هنری،به موجب این حکم به عنوان «معاون ارزشیابی و نظارت» منصوب می شوید؛ صیانت از ارزشهای فرهنگی ایرانی اسلامی ،استقرار روشهای متناسب برای تولید آثار ارزشمند ،تقویت  فضای تعامل و اعتماد متقابل با فیلم سازان،حرکت به سمت استقرار نظام حرفه ای در حوزه تولید و پخش فیلم،زمینه سازی برای تولید آثار با مضامین متنوع و ژانرهای مختلف،ایجاد موسسات تخصصی برای طراحی و تولید مضمون و محتوای سینمایی ،صیانت از حقوق پدید آورندگان و مالکان آثار،تامین شرایط ورود هنرمندان جوان و خلاق به عرصه فیلم سازی،ایجاد فضای امن برای سرمایه گذاری،از جمله اولویت هایی است که انتظار دارد تا با همکاری و تعامل موثر با مراکز شرکت ها ،تشکل ها و صنوف و با جلب همکاری نهادهای مرتبط انجام گیرد؛توفیقات روز افزونتان را از خداوند متعال خواستارم.»

همچنین ، با تقدیر از نصرت اله مرادی ، رمضانعلی حیدری خلیلی به عنوان معاون توسعه مدیریت و منابع منصوب شد.

در متن حکم رمضانعلی حیدری خلیلی آمده است:

«جناب آقای حیدری خلیلی؛ نظر به سوابق و تجارب ارزنده جنابعالی در مدیریت امور فرهنگی و هنری، به موجب این حکم به عنوان «معاون توسعه مدیریت و منابع» منصوب می شوید؛بهره گیری از تمام ظرفیت ها و سرمایه انسانی متخصص و روز آمدی نظام برنامه ریزی،اداری و مالی ، ارتقای سطح معیشتی و رفاهی کارکنان، توجه به منافع و مصالح و پشتیبانی همه جانبه از اجرای برنامه ها و پایش عملکردی سازمان،تعامل فعال باسازمان برنامه و بودجه و ادارات کل فرهنگ وارشاد اسلامی استان و راه اندازی دبیرخانه جامع موسسات تابعه، از جمله اولویت هایی است که انتظار دارد تا با همکاری و تعامل موثر با حوزه های مربوط در سطوح سازمان و وزارتخانه انجام گیرد؛توفیقات روز ا فزونتان را از خداوند متعال خواستارم.»

محمود اربابی نیز به عنوان معاون توسعه فناوری و مطالعات سینمایی منصوب شد تا مأموریت تامین نیازهای آموزشی و پژوهشی سینمای ایران را در کنار مأموریت های مهم دیگر به سرانجام برساند.

در متن حکم محمود اربابی آمده است:

«جناب آقای دکتر محمود اربابی؛نظر به سوابق و تجارب ارزنده جنابعالی در مدیریت امور فرهنگی و هنری،به موجب این حکم به عنوان «معاون توسعه فناوری و مطالعات سینمایی» منصوب می شوید؛برنامه ریزی و بهره گیری از کلیه ظرفیت های موجود برای تامین نیازهای آموزشی و پژوهشی سینمای ایران، استاندارد سازی و توسعه فناوری و زیرساخت های سینمایی،ارتباط فعال با مراکز علمی،پژوهشی،دانشگاهی و حوزوی،تقویت بخش خصوصی فعال در حوزه آموزش و پشتیبانی فنی سینمایی،از جمله اولویت هایی است که انتظار دارد تا با همکاری و تعامل موثر با مراکز فعال در این بخش و با جلب همکاری و حمایت نهادهای مرتبط انجام گیرد؛توفیقات روز افزونتان را از خداوند متعال خواستارم.»

نوشته معاونان سازمان سینمایی منصوب شدند/ داروغه زاده معاون ارزشیابی و نظارت شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.