به گزارش سوره‌سینما، در همین زمینه، امروز روزنامه جوان و خبرگزاری نسیم مطالبی انتقادی را به فیلم «بازهم سیب داری؟» و مضامین تند سیاسی مطرح شده در آن منتشر کرده‌اند.

خبرگزاری نسیم در یادداشت خود نوشته است:

«باز هم سیب داری؟» فیلمی از بایرام فضلی است که پس از ۱۰ سال بی صدا از توقیف خارج شده و این روزها به روال مألوف دولت یازدهم برای فیلم های توقیفی، در گروه سینمایی هنر و تجربه در حال اکران است.

فیلم در فضایی سوررئال و با اشاره به داستان های قدیمی نظیر حسن کچل و هزار و یک شب و … می گذرد و تلاش دارد به صورت سمبلیک روایتگر سرنوشت یک قوم تحت سلطه گروهی مستبد به نام “داسداران” باشد.

«داسداران» گروهی ستمگر و خون ریز هستند و توانسته اند بر سرزمینی که مردمان آن مطیع ترین مردم جهانند حاکم شوند. نیروهای “داسدار” فقط با کسانی کار ندارند که یا خوابند یا ادای گرسنگان را در آورده و تکدی گری می کنند یا مدام مشغول «عزاداری و گریه» هستند، هر کسی که در برابر آنها مطیع و سر به زیر نباشد به “اغتشاش” متهم شده و توسط آنها دستگیر می شود و به زندان می افتد!

در این فضا فقط یک هالو آن هم به صورت ناخواسته و به خاطر شکمش در برابر “داسداران” می ایستد و در نهایت موفق می شود که در یک زمینه بر آنها پیروز شود اما همه این مبارزه و پیروزی هالو، طرح ریزی شده از سوی “داسداران” است و آنها در نهایت او را نیز به عنوان عمله خود در می آورند.

“باز هم سیب داری؟” تلاش می کند در لفافه حرف های سیاسی خود را مطرح کند اما خروجی فیلم به گونه ای است که شانه به شانه فیلم های صریح مخالف نظام می زند. کارگردان که نویسنده فیلم نیز است حتی در انتخاب نام گروهی که طی فیلم به عنوان مستبد معرفی می شوند تمام تلاش خود را به کار برده تا مخاطب متوجه شود که منظور او چه چیزی است به همین دلیل “داسداران” را برگزیده و در طول فیلم نیز چند بار کلمه “داسدار جماعت” تکرار می شود تا هر کسی که اندکی از هوش برخوردار است پی ببرد کارگردان به چه گروهی این گونه طعنه می زند.

ممکن است عده ای فیلم را صرفا یک داستان کلی و بی زمان و بی مکان تعبیر کنند و برداشت های سیاسی از آن را توهم توطئه یا دید سیاست زده بنماند اما حتی خود بایرام فضلی هم تایید می کند که فیلمی سیاسی را ساخته و این داستان سوررئال بنا بوده نقش یک نقاب هر چند کمرنگ را برای حرف هایش در حمله به انقلاب اسلامی بازی کند.

او در گفتگو با خبرگزاری وابسته به سازمان تبلیغات اسلامی، در خصوص برداشت های سیاسی از فیلم می گوید که «من آدم سیاسی نیستم اما محافظه کار هم نیستم که تعابیر و برداشت های سیاسی را منکر شوم.» فضلی برداشت خودش از فیلم را هم این طور روایت می کند که «ما تحلیل را برای مخاطب آزاد گذاشتیم. شما می توانید ســیرتحول یک انقلاب، دوره های تاریخی مختلف، شرایط احساسی آدمها و مســائل مختلف را در نظر بگیرید. بیشتر چرخه و دور تسلسلی مدنظرم بود که در یک کشور جهان سومی رخ می دهد. این کشور میتواند خیلی جاها از جمله عراق، افغانستان، آفریقا یا حتی جایی مثل ایران باشد.»

فضلی در بخش دیگری از مصاحبه خود تاکید می کند که این فیلم «فقط» ایران را نشان نمی دهد بلکه ممکن است شامل بخش های دیگر خاورمیانه نیز بشود؛ یعنی در این که “باز هم سیب داری؟” کنایه ای از شرایط سیاسی اجتماعی حال حاضر ایران است شکی نیست. او در پاسخ به گفته خبرنگار خبرگزاری مهر که ” شرایط ترسیم شده (در فیلم) تنها شامل ایران نمی شود.” می گوید: «فضلی: بله فقط ایران نیست. بلکه شرایطی که در فیلم توصیف می شود شامل مجموع کشورهای جهان سومی نیز می شود؛ کشورهایی که به نوعی دچار عقب ماندگی و یا عقب نگه داشته شدن، شده اند.»

تندی و عریانی فیلم به گونه ای است که حتی مدافعان آن نیز از اکران “باز هم سیب داری؟” متعجب شده اند و بر برداشت های سیاسی از طعنه های فیلم صحه می گذارند به عنوان مثال نویسنده سایت وابسته به شهرداری تهران که از اکران “باز هم سیب داری؟” بسیار خوشحال است این گونه در مورد آن می گوید: «نکته جالب اما درباره این فیلم که علی الظاهر از دایره تنگ نظارت دلواپسان سینمای ایران قسر در رفته و فعلا جان سالم به در برده است، اشاره‌ها و کنایه‌های سیاسی آن است.»!

فیلم به دلیل همین صراحت خاصش در حمله به نظام و نهادهای انقلابی “پاسدار” آن، از سال ۸۵ مجوز اکران نگرفت تا این که چندی پیش در سکوت به گروه سینمایی هنر و تجربه رفت تا مسئولان سینمایی دولت یازدهم به خیالی تدبیری اندیشیده باشند، هم ژست رفع توقیف گرفته باشند و هم منتقدان را حساس نکرده باشند سیاستی که در سایر حوزه های وزارت ارشاد هم در پیش گرفته شده اما به نظر می رسد این سیاست بیش از آن که برای ارشاد محبوبیت دو طیف را به همراه داشته باشد بازی دو سر باخت است.

نکته دیگر این است که این سیاست بیش از آن که کم کردن بار فیلم های توقیفی باشد باز کردن روزنه ای برای به راه افتادن سیل ساخت و اکران آثاری با محتوای حمله به نظام و بنیان های آن خواهد بود؛ سیلی که اگر به راه افتد به راحتی نمی توان جلوی آن را گرفت و قطعا اگر امروز “باز هم سیب داری؟” در لفافه ای نه چندان پنهان به نظام می تازد و مردم ایران را در صحنه ای از فیلم مانند گوسفند، سر به زیر و مطیع نشان می دهد در آینده ای نه چندان دور شاهد آثاری خواهیم بود که این معانی را با صراحت بر پرده سینما نشان خواهند داد.

روزنامه جوان نیز در مطلبی انتقادی در مورد «بازهم سیب داری؟» نوشته است:

در سکوت معناداری که در بهترین حالت ناشی از یک جهالت خود خواسته است، فیلمی در گروه «هنر و تجربه» در حال اکران است که در قالب یک داستان شبه فولکلور و فضایی سوررئال کلیت نظام و حاکمیت کشور را مورد تمسخر قرار داده است.
فیلم سینمایی «باز هم سیب داری؟» ساخته بایرام فضلی در گروه هنر و تجربه در حال اکران است، فیلمی که ۱۰ سال در توقیف به سر می‌برده و اکنون با سیاست‌های به اصطلاح درهای بازی که سازمان سینمایی در پیش گرفته از توقیف درآمده و اکران شده است.
در وهله اول مواجهه با این فیلم سوالی مطرح می‌شود که دلیل توقیف این فیلم چه بوده است؟! فیلم همانطور که از نامش نیز مشخص است برداشتی از داستان فولکلور «حسن کچل» است، اما داستان آن در محیط لامکانی و لازمانی سیر می‌کند که سراسر استعاره،کنایه و طعنه است. در این فیلم با گروهی به اسم «داس‌داران» روبه‌رو هستیم، داس‌داران بر منطقه‌ای حکمفرمایی دارند، شخصیت اصلی داستان از بد حادثه به منطقه تحت کنترل داس‌داران وارد می‌شود، در این منطقه «داس‌دار»‌ها احکام خاصی را اجرا می‌کنند، هر کس «بیدار» باشد زندانی می‌شود و هر کس «خواب» باشد یا «خود را به خواب‌زده» باشد، کسی با او کار ندارد. «داس‌دار»‌ها با کسانی که گدایی می‌کنند، کاری ندارند و همچنین با کسانی که به «گریه و زاری» می‌پردازند، اما در مقابل هر کسی که بخواهد جلوی آنها بایستد و به قول آنها «اختشاش کند» را سرکوب می‌کنند! شخصیت اصلی داستان تلاش می‌کند شرایط را تغییر دهد، پیرمرد‌ها با وی همکاری نمی‌کنند ولی «جوان‌ها»‌ به خاطر سخنان قهرمان داستان تصمیم می‌گیرند با «داس‌داران» مبارزه کنند، ولی در حمله داس‌داران همه مضروب شده و بازداشت می‌شوند.

«داس‌داران» در نهایت قهرمان ظلم‌ستیز فیلم را نیز تطمیع و جذب می‌کنند تا مهره آنها شود. بایرام فضلی، کارگردان «باز هم سیب داری؟» درباره فیلمش می‌نویسد: سعی کرده‌ام در این فیلمنامه دنیایی ابلهانه ترسیم کنم که مردمانش به شکلی ویژه زندگی می‌کنند. این ویژگی از یک پس‌زمینه فولکلوریک سرچشمه می‌گیرد ولی کاربرد خود را در دنیای امروز پیدا می‌کند و خودبه‌خود فضای نمادینی به ‌وجود می‌آورد که از واقعیت‌های امروزی جوامع پیشرفت نکرده، یا از سیر تحول یک انقلاب در یک کشور جهان سومی – که هرازچندی در یک چرخه سلسله‌وار به‌وقوع می‌پیوندد – اخذ شده است.

فیلم در سال ۸۵ ساخته شده، فضلی در گفت‌و‌گو با «مهر» در پاسخ به این سؤال که فیلم پیشگویی سیاسی دارد، می‌گوید: من آدم سیاسی نیستم و هیچ‌گاه پیشگویی نکرده‌ام، اما فیلمساز جدا از جامعه و شرایطی که در آن می‌گذرد، نیست و آنچه در آثارش دیده می‌شود برداشتی از جامعه و دنیای پیرامون اوست و طبیعی است که از فیلم‌ها مصادیق و تعابیر سیاسی می‌شود. در واقع در چارچوب روایت هنری یا حتی غیرهنری می‌توان مصادیق سیاسی را پیدا کرد.

وی در ادامه این گفت‌و‌گو می‌گوید: «طبیعی است با شرایطی که ایران در خاورمیانه یا در حوزه مسائل سیاسی و اجتماعی دارد، برداشت‌های سیاسی از این فیلم صاحب قوت و قدرت می‌شود» و در جواب خبرنگار که می‌گوید: اما شرایط ترسیم شده تنها شامل ایران نمی‌شود، تصریح می‌کند: بله فقط ایران نیست. بلکه شرایطی که در فیلم توصیف می‌شود شامل مجموع کشورهای جهان سومی نیز می‌شود؛ کشورهایی که به نوعی دچار عقب‌ماندگی یا عقب نگه داشته شدن، شده‌اند.

با مشاهده این فیلم به خوبی می‌توان منظور «داس‌داران» را فهمید و کارگردان حتی تلاش کرده تا با استفاده از نامی هم‌آوا منظور خود را به مخاطب القا کند. این القا آنقدر  صریح و روشن است که سایت «شهر» متعلق به سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران، طی یادداشتی درباره «باز هم سیب داری؟» می‌نویسد: «نکته جالب درباره این فیلم که علی‌الظاهر از دایره نظارت سینمای ایران قسر در رفته و فعلاً جان سالم به در برده، اشاره‌ها و کنایه‌های سیاسی آن است. فیلمی که البته بیش از یک دهه پس از تولید روی پرده رفته و برخی گزاره‌های طرح شده در آن را به نوعی پیش‌بینی یک فیلمساز از شرایط امروز می‌دانند.»  حال می‌توان به دلایل توقیف این فیلم پی برد، اما هنوز دلیل اکران آن مشخص نشده، سوالی که مدیران گروه هنر و تجربه و مدیر سازمان سینمایی می‌توانند به آن پاسخ دهند.

نوشته افزایش انتقاد رسانه‌ها به گروه «هنر و تجربه»؛ آیا «هنر و تجربه» تبدیل به محل اکران فیلم‌های توقیفی شده است؟/ جوان: «داس‌داران» استعاره‌ای برای توهین به ارکان نظام اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

نتایج این نظرسنجی نشان‌دهنده نظرات قابل تامل سینماگران از دستاوردهای سازمان سینمایی در دو سال اخیر است که به نظر می‌رسد به جز «دیجیتال کردن کلیه سالن‌های سینمای ایران» که در واقعی موضوعی غیرقابل اجتناب و به نوعی جبر تکنولوژیک محسوب می‌شود، رضایت چندانی از عملکرد این سازمان در میان سینماگران وجود ندارد.

موارد انتخاب شده برای رای گیری در این نظرسنجی عبارتند از: «جلوگیری از توزیع میجرها و سالم‌سازی شبکه نمایش خانگی»، «جدایی بخش ملی و بین‌المللی جشنواره فیلم فجر»، «راه‌اندازی گروه هنر و تجربه»، «حمایت از بخش خصوصی در جهت ساخت سالن‌های جدید سینما»، «بازگشایی خانه سینما» و «دیجیتال کردن کلیه سالن‌های سینمای ایران» که نتایج آرای ۳۶۰ نفر از اهالی سینما به این موارد نشان می‌دهد که بیشترین طیف با ۵/۳۷ درصد بر این نظر هم‌عقیده‌اند که «دیجیتالی کردن سالن‌های سینما» مهمترین نتایج مدیریت دو ساله دولت یازدهم در حوزه سینما بوده است. همچنین ۲۲/۲۲ درصد نیز معتقد بودند «بازگشایی خانه سینما» مهمترین دستاورد به شمار می‌آید. از سوی دیگر ۸۳/۲۰ درصد نیز گزینه «راه اندازی گروه هنروتجربه» را انتخاب کردند. ۱۱/۱۱ درصد از پاسخ‌دهندگان «حمایت از بخش خصوصی در جهت ساخت سالن‌های جدید سینما» و ۵/۵ درصد نیز «جدایی بخش ملی و بین المللی جشنواره فیلم فجر» را مهمترین دستاورد این مقطع دانستند. در نهایت با کمترین میزان ۷/۲ درصد مخاطبان بر این نظر بودند که «جلوگیری از توزیع میجرها و سالم‌سازی شبکه نمایش خانگی» مهمترین نتیجه فعالیت حضور مدیران در دو سال نخست بوده است.

با نگاهی به گزینه‌های مهندسی شده این نظرسنجی به راحتی می‌توان به انگیزه طراحان آن پی برد. انگیزه‌ای که نشان دهنده علاقه این طراحان به چشم‌پوشی بر نقاط ضعف سازمان سینمایی و تکیه بیش از حد بر برخی از نقاط مثبت عملکرد این سازمان است. چرا که بدون شک جای خالی گزینه‌های بسیار مهمی همچون افزایش امید در آثار سینمای ایران-طبق خواسته ابتدایی خود دولت- گسترش ارتباط و تعامل میان مدیران سینمایی و بدنه سینما، رشد و ارتقای کمی و کیفی تولیدات سینمایی و ایجاد امنیت شغلی برای فعالین بخش‌های مختلف سینما در میان گزینه‌های مورد پرسش در این نظرسنجی احساس می‌شود که بدون کوچکترین اشاره از آن عبور شده است.

در این گزارش نگاهی کوتاه به برخی از گزینه‌های جامانده از این نظرسنجی داریم تا ببینیم اصلی‌ترین نیاز فعلی سینمای ایران چیست؟ و اینکه آیا باید صرفا به دیجیتالی شدن سینماها دلخوش بود و یا اینکه برای نجات سینمای رو به نابودی ایران باید به فکر چاره‌ای اساسی‌تر بود.

وقتی سرسخت‌ترین حامیان از سینمای امید، ناامید می‌شوند!

بهمن ماه سال ۹۲ و اولین سال حضور حجت‌الله ایوبی در مدیریت سازمان سینمایی بود که او با حضور در جمع خبرنگاران در ارتباط با اولین شعار خود پس از حضور در سازمان سینمایی که همان «سینمای امید» بود، اظهاراتی را مطرح کرد: «به نظرم جامعه سینمای کشور از این موضوع استقبال کرد. برای خلق سینمای امید که امید به زندگی و آینده را برای جوانان کشور بوجود بیاورد، باید مجموعه ای از عوامل دست به دست هم بدهند. به عنوان مثال، خود سینماگران هم در این راستا باید امیدوار و شاد باشند، چرا که از کوزه همان تراود که در اوست. به نظر می‌رسد در یک فضای امیدبخش و در فضایی که مشکلات تا حدی حل شده باشد، می‌توان به سینمای امید، امید داشت.»

اما پس از گذشت دو سال از آن اظهار نظر، گویا همه اهالی سینما با این گفته‌های رئیس سازمان سینمایی موافق نبودند. برای نمونه پرویز پرستویی بازیگر شناخته شده سینمای ایران در اردیبهشت ماه امسال در سخنانی گفت: «دولت یازدهم با شعار تدبیر و امید آمده است و ما بی‌خود وبی‌جهت حال‌مان خوب است، بی‌آنکه اتفاقی افتاده باشد و واقعا بحران‌ها از بین رفته باشند!»

اما شاید اوج این تناقض در میان شعارهای ایوبی با حال و روز واقعی سینما را بتوان در میان صحبت‌های یکی از اصلی‌ترین چهره‌های حامی او مشاهده کرد. منیژه حکمت که خود متولی حمایت هنرمندان از روحانی در انتخابات بود، چند روز پیش با هفته‌نامه «صدا» مصاحبه‌ای کرد و از حمایت از دولت یازدهم اظهار پشیمانی کرد! این تهیه‌کننده و کارگردان سینما در مصاحبه‌اش با اشاره به ناامید شدنش در این دوران گفته بود: «این دولت با شعار قشنگی به اسم امید آمد، چه شده که امید اکثریت سینما ناامید شده است؟»

جالب آن که حکمت در بخش دیگری از مصاحبه خود، بعد از بیان ناامیدی بسیاری از سینماگران از وضعیت فعلی می‌گوید: «من گاهی می‌شنوم چقدر دوره‌ی شمقدری خوب بود! این حرف خیلی دردناک است.»

البته نظرات این دو سینماگر به عنوان مشتی نمونه خروار بیان شد تا نشان دهد که شعار «سینمای امید» که روزی قرار بود به عنوان راهبرد اصلی نجات سینمای ایران معرفی شود، در مرحله عمل هیچ توفیقی نداشته است.

آیا واقعا دوران جن و بسم الله تمام شده است؟!

مهر ماه امسال بود که حجت الله ایوبی رئیس سازمان سینمایی در نشست هم اندیشی سینماگران و شورای سیاست گذاری گروه «هنر و تجربه» در ارتباط با تعامل فعلی مدیران سینمایی و بدنه سینمای ایران گفت: «روابط بین مدیران و سینماگران برقرار شده و دوران جن و بسم الله هم تمام شده است!»

اظهار نظری که بیشتر شبیه به یک مزاح نه چندان جذاب از سوی این مدیر سینمایی بود چرا که چند وقت پیش از این بود که سیدرضا میرکریمی، مدیر عامل خانه سینما که از چهره‌های نزدیک به رئیس سازمان سینمایی محسوب می‌شود، در مراسم اهدای جوایز برگزیدگان هفدهمین جشن خانه سینما گفت: «از خودم خجالت می‌کشم که مجبور هستیم در دولت‌های مختلف همچنان خواسته‌های حداقلی هنرمندان را به دفعات بیان کنیم. خجالت از طرح خواسته‌های حداقلی زمانی بیشتر می‌شود که مجبوریم آنها را از تریبون‌های مختلف به انحای مختلف بگوییم ولی متأسفانه گوش شنوایی وجود ندارد. تعجب من از این است که دولت‌ها خوب یا بد یکی پس از دیگری می‌آیند و می‌روند اما همه آنها در یک موضوع آن هم بی‌اعتنایی به مقوله هنر اشتراک‌نظر دارند و من امیدوارم حسن روحانی به عنوان رئیس دولت یازدهم مجبور نباشد در نشست رسانه‌ای پیش‌رو، برای سومین بار و در مقابل این سؤال که برای مقوله فرهنگ و هنر چه کرده‌اید، از بازگشایی خانه سینما به عنوان دستاورد دولتش یاد کند!»

حالا کافیست تا این اظهارنظر را در کنار سخنان اخیر احمدرضا درویش و عبدالحسین برزیده و چندین چهره شناخته شده سینمایی دیگر در مورد بی‌توجهی مدیران سینما به هنرمندان و اهالی آن و روزها انتظار کشیدن اهالی سینما برای ملاقات با رئیس سازمان سینمایی قرار دهید تا کاملا متوجه شوید که آیا واقعا دوران جن و بسم الله تمام شده است و رابطه خوبی میان مدیران و سینماگران شکل گرفته است یا خیر؟

کیفیت، تنها چیزی که این روزها در سینمای ایران مهم نیست!

بدون شک تولیدات سینمای ایران در طی سال‌های گذشته به لحاظ کمی و برخی جنبه‌های کیفی شاهد پیشرفت‌هایی بوده است که البته سرعت این پیشرفت در بخش کمی با توجه به افزایش روزافزون حضور نهادهای مختلف فرهنگی برای سرمایه‌گذاری در تولید آثار سینمایی که بیشتر حاصل چشم‌هم‌چشمی مدیران این سازمان‌هاست تا دغدغه اعتلای سینمای ایران، چندان چشمگیر نبوده است.

در ارتباط با وضعیت کیفی آثار نیز تنها در برخی از بخش‌ها که مرتبط با مباحث تکنولوژیک همچون کیفیت دوربین‌های فیلمبرداری، تجهیزات صدا و یا جلوه‌های ویژه، پیشرفت‌هایی حاصل شده است والّا در دیگر شاخصه‌های کیفی تولیدات سینمای ایران با سرعتی نزدیک به سرعت نور در حال پَسرفت هستیم!

کافیست برای درک این موضوع نگاهی به آرشیو سینمایی خبرگزاری‌ها و سایت‌های خبری در دو سال گذشته بزنید تا با موجی از نارضایتی اهالی سینما از پایین آمدن کیفیت آثار تولید شده در این دو سال مواجه شوید. وقتی خودشان در مورد آثاری که در این سینما تولید می‌شود این‌گونه می‌گویند دیگر ما چه بگوییم؟!

وجود امنیت شغلی در سینما، مِزاحی بزرگ با اهالی سینما!

امنیت شغلی یکی از مطالبات همیشگی اهالی سینما از مدیران سینمایی بوده است. مطالبه‌ای که سال‌هاست وجود دارد و در طی این سال‌ها تبدیل به مشکلی غیرقابل حل و امری محال شده است.

فروردین سال ۹۳ بود که ‌محمدمهدی عسگرپور رئیس پیشین خانه سینما در دیدار نوروزی هنرمندان با رئیس سازمان سینمایی گلایه‌های خود را از وضعیت امنیت شغلی سینماگران مطرح کرد. او در این دیدار رو به ایوبی گفته بود: یکی از  بحث‌های اساسی سینما امنیت شغلی است که البته با تعریف‌های مختلفی این موضوع مطرح شده و خانه سینما در دوره‌های مختلفی این موضوع را دنبال کرده است و مبنای دعوای ما با دولت دهم سر همین تعبیر امنیت شغلی بود. من برای بار چندم از سازمان سینمایی درخواست می‌کنم موضوع امنیت شغلی را بررسی کند که توجه به این موضوع باعث می‌شود نهادهای صنفی بالغ و فراگیر شوند.»

گذشته از اظهارنظر عسگرپور به عنوان کسی که در آن زمان با داشتن مسئولیتی رسمی وظیفه پیگیری مطالبات اهالی سینما را از مدیران داشته است، خواندن برخی از اظهارنظر سینماگران در مورد وضعیت امنیت شغلیشان بد نباشد. برای نمونه آناهید آباد که سابقه طولانی در دستیاری بسیاری از کارگردانان سینما دارد، در این زمینه گفته بود: «امنیت شغلی کارگر فصلی شیلات بهتر از کل سینماست! من از سال ۷۰ عضو خانه سینما هستم اما هنوز بیمه نشده‌ام!»

در موردی دیگر حسن حسن‌دوست رئیس کانون تدوینگران سینمای ایران در این زمینه گفته بود: «فقدان امنیت شغلی مهم‌ترین مشکل تدوینگران است.»

بدون شک نمی‌توان منکر تلاش سازمان سینمایی دولت یازدهم برای رفع مشکلات سینما شد و مواردی هم که در این نظرسنجی ذکر شده به جز موردی همچون تاسیس گروه دولتی «هنر و تجربه» جز فعالیت‌های مثبت این سازمان در دو سال گذشته محسوب می‌شده ولی نباید از این موضوع غافل شد که در سینما نیازهای بسیار مهمتری از دیجیتالی شدن سالن‌های سینمایی و یا جدایی بخش ملی و بین‌المللی جشنواره فیلم فجر وجود دارد که مدیران سینمایی کشور نباید نسبت به آن بی‌تفاوت باشند.

نوشته وقتی سازمان سینمایی مشکلات سینما را عوضی می‌گیرد! / آیا «دیجیتالی کردن سینماها» تنها دستاورد دو سال فعالیت ایوبی در سازمان سینمایی است؟! اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

ایوبی اخیرااعلام کرده که «تاکنون دعوتی از سوی برنامه هفت برای او نیامده است، علاوه بر اینکه او اصولا خیلی کم هفت می‌بیند، چون جزو مدیرانی است که ساعت ۶ سر کار می‌رود و هفت دیروقت پخش می‌شود.»

ایوبی پس از اینکه دعوت لفظی افخمی برای حضور در برنامه هفت را بی پاسخ گذاشت ترجیح داد برنامه شهر فرنگ را برای بیان نظراتش در رسانه ملی انتخاب کند و به انتقادها از مجرای این برنامه پاسخ بگوید.

خصوصی سازی را از خود شما شروع می کنیم

رئیس سازمان سینمایی در برنامه شهر فرنگ که از شبکه خبر با اجرای حمیدرضا مدقق پخش می شود گفت: افرادی که دائم شعار خصوصی سازی می دهند خودشان به شعارشان در هنگام فیلم‌ساختن پایبند نیستند و در عمل می‌دانند که باید از حمایت دولت بهره‌مند شوند.

نمی‌توانند بگویند نور چشمی‌های ایوبی و جنتی حمایت شده‌اند

امروز نمی‌توانند برخی بگویند دوستان ایوبی در سازمان سینمایی و همچنین در دولت تدبیر و امید نور چشمی‌هایی دارند. من گفتم اگر شما واقعا شما پیشگام خصوصی‌سازی هستید این حمایت‌ها از شما گرفته شود و به جوان‌ترها فرصت فیلم‌سازی بدهند. ما حاضریم از خود شما شروع کنیم شمایی که داوطلب هستید. اسم این را تحریم نگذارید.

آنهایی که از «رستاخیز» دفاع می‌کنند خودشان آتش‌بیار معرکه بودند

اما مسئله فیلم رستاخیز یکی از انتقاد برانگیز ترین مسائلی است که ایوبی اینگونه به آن پاسخ گفت: بنده اعلام می‌کنم که من حجت‌الله ایوبی رئیس سازمان سینمایی و جنتی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی تنها تصمیم‌گیرنده در عرصه سینما نیستیم.گاهی پیش آمده دو قوه نامه زده‌اند و گفته‌اند نمایش یک فیلم باید متوقف شود، چه باید کرد؟‌ اگر این اسمش عقب‌نشینی است، بله ما عقب‌نشینی می‌کنیم.

تلویزیون ناقوس مرگ سینما را به صدا در نیاورد

رئیس سازمان سینمایی درباره کمک رسانه ملی در ارتباط آن با سینما گفت:‌ چه بخواهیم و چه نخواهیم تلویزیون باید دینش را به سینما ادا کند حداقل این است که تلویزیون ناقوس مرگ سینما را به صدا در نیاورد و به مردم نگوید سینما مرده است، مقام معظم رهبری هم در صحبت‌های خود که چندی پیش عنوان کردند به مردم امید بدهید.

این صندلی‌ها خیلی ناپایدار است

او همچنین گفت: امیدوارم بهروز افخمی به سینما کمک کند و از فرصتی که در اختیارش است استفاده کند. حالا این فرصت چه یک سال چه چند سال است این دوران سریع می‌گذرد و این صندلی‌ها خیلی ناپایدار است اما نتیجه کار ما خواهند ماند و تاریخ معمولا ما را درست قضاوت می‌کند برایشان آرزوی موفقیت می‌کند و امیدوارم سینما یک گام پیش ببرد.

ماجرایی که همچنان ادامه دارد

اما ماجرا به همین جا ختم نمی شود. به نظر می رسد حجت الله ایوبی این بار با رفیب سرسختی درافتاده چرا که بهروز افخمی ید طولایی در رویکردهای ژورنالیستی دارد. مرد شماره یک جنجال‌های سینمایی این بار با انتخاب مسیر تلوزویون تلاش دارد تا تکانی به سینمای رو به ضعف ایران بدهد. او معتقد است که باید مردم را ترغیب به دیدن برنامه هفت کرد و عنصر سرگرمی بیش از مسائل دیگر ارزش دارد چرا که اگر یک برنامه مخاطب نداشته باشد هر حرف خوب و منطفی هم در آن زده تاثیری نخواهد داشت.

افخمی در شبی که برنامه هفت به روی آنتن نرفت دست به قلم شد و نامه ای به رئیس سازمان سینمایی نوشت

آقای ایوبی برنامه ما سیاسی نیست

او در نامه اش آورده: نزدیک به سه هفته از دعوت برنامه تلویزیونی هفت از حضرتعالی برای حضور در این برنامه و پاسخگویی به پرسش‌های فراوانی که در مورد نتایج ناگوار مدیریت شما برای سینمای ایران پیش آمده، می‌گذرد. تکرار این دعوت چه از طریق تماس با دفتر شما و چه از طریق خود برنامه هفت نتیجه‌ای نداشته و به نظر می‌رسد شما و بعضی از فیلم سازان رانت‌خوار که از شما حمایت می‌کنند، تصمیم گرفته‌اید با سکوت و پنهان شدن از چشم تلویزیون و نامه نگاری و ارسال پیامک به ریاست صدا و سیما، موضوع را سیاسی و جناحی جلوه دهید و برای من پاپوش بسازید.

من اما با سیاست کاری ندارم و شما را هم یک شخصیت سیاسی به حساب نمی‌آورم. من فقط دارم سعی می‌کنم یک برنامه تلویزیونی خوب و جذاب بسازم که مردم را پای تلویزیون خودمان بنشاند و در مدتی که پخش می‌شود، آنها را مشغول به خود کند و از رفتن به‌سوی سرگرمی‌های دیگر (مثلاً تماشای تلویزیون‌های بیگانه) بازدارد.

البته اگر بتوانم ضمن ساختن یک برنامه سرگرم کننده و جالب توجه، به نقد سالم و مسئولانه وضعیت فعلی سینمای ایران هم بپردازم و آسیب‌هایی را که موجب ویرانی آن و مصادره ویرانه‌هایش به‌وسیله جشنواره‌های خارجی شده نشان دهم، خودم را خیلی موفق می‌دانم و خوشحال می‌شوم، اما می‌خواهم تأکید کنم که سرگرم کنندگی و جذابیت برنامه هفت بر جنبه

برنامه هفتی که دیده نشود ارزشی ندارد

انتقادی و آسیب شناسانه آن اولویت دارد. برنامه هفتی که دیده نشود، حتی اگر موشکافانه‌ترین و اندیشمندانه‌ترین نقد و ارزیابی را از اوضاع سینمای ایران عرضه کند، هیچ ارزشی نخواهد داشت و در چنان صورتی وظیفه من این می‌شود که استعفا بدهم و عرصه را به آدمهای بااستعدادتر و تواناتر از خودم واگذار کنم.

نمی‌توانید هر مخالفت و انتقادی را سیاسی جلوه دهیم

برنامه سازان و مدیران صدا و سیما وظیفه حفظ توجه و علاقه مردم ایران و حتی تماشاچیان تلویزیون در جاهای دیگر دنیا را به‌سوی صوت و صورت جمهوری اسلامی ایران به‌عهده دارند و چنان که کفایت این کار را نداشته باشند، حتی اگر فرهیخته‌ترین مردم باشند، باید کنار بروند. ما به‌خلاف شما نمی‌توانیم در برج عاج بنشینیم و از رویارویی با مردم در تلویزیون فرار کنیم و در حالی که سالن‌های نمایش کم‌تعداد باقی‌مانده در مملکت، پر از خالی است به آغوش باز جشنواره‌های سیاست‌زده اروپایی برای فیلم‌های ایرانی مورد سفارش بیگانگان افتخار کنیم. این را هم نمی‌توانیم که هر مخالفت و انتقادی را سیاسی جلوه دهیم و توهم توطئه ایجاد کنیم و برای جلوگیری از سقوط، خودمان را به کلّیت نظام یا دولت طناب‌پیچ کنیم.

آقای ایوبی! موضوع و محتوای برنامه هفت، سیاسی نیست. ما با دولت آقای روحانی طرف نیستیم. ما حتی با کارآمدی و کفایت آقای جنتی در مقام وزیر ارشاد کاری نداریم. موضوع پرسش ما فعلاً فقط کارآمدی و کفایت شخص شما در مقام ریاست سازمان سینمایی کشور است. شما حق ندارید دعوت مرا برای شرکت در برنامه هفت که از طریق این مکتوب برای چندمین بار تکرار می‌شود، نادیده بگیرید.

پرسش‌هایی که در برنامه هفت از شما خواهد شد، صریح و سخت خواهد بود

من به‌ لحاظ سن و سال از شما بزرگترم و از لحاظ سابقه مدیریت دولتی، ۲۰ سال بر شما سبقت دارم. گروه فیلم و سریالی که من بین سال ۶۲ تا ۶۴ اداره کردم، بیش از تمام تولیدات سالیانه سینمای ایران، تولید فیلم و برنامه کرد. سابقه تدریس من در دانشگاه‌ها و مدارس سینمایی به ۴۰ سال نزدیک شده و چند فیلم سینمایی و سریال تلویزیونی هم ساخته‌ام که شما احتمالاً ندیده‌اید، اما می‌توانید در مورد کم و کیف آنها از مشاوران خود بپرسید، منظورم این است که نادیده گرفتن و رد دعوت من از طرف شما نه معقول است و نه حتی با ادب و اخلاق مطابقت دارد.

پرسش‌هایی که در برنامه هفت از شما خواهد شد، صریح و سخت خواهد بود. به‌نظر من در وضعیت فعلی سینمای ایران، جایی برای مماشات و سهل‌انگاری باقی نمانده است، مخصوصاً با شما که الآن بیش از دو سال است سکان اداره سازمان سینمایی را در دست دارید، اما این همه دلیل نمی‌شود باز هم حضرت‌عالی ما را نادیده بگیرید. فرصت را برای تجدید مراتب احترام مغتنم می‌دارم.

به نظر می رسد دنبال کنندگان جدی مسائل سینمایی باید منتظر بمانند تا ببینند سرانجام ایوبی حاضر می شود در برنامه هفت بهروز افخمی حاضر شده و به سوالات او پاسه بگوید یا نه.

نوشته دوئل نفس گیر ایوبی و افخمی / آیا ایوبی برای پاسخ به پرسشهای سخت و صریح افخمی به برنامه «هفت» خواهد رفت؟ اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

اما آیا سینمای ملی ایران تا این اندازه در خطر است؟ موضوعی بود که باعث شد، شامگاه گذشته ۷ آبان ماه در برنامه‌ی «شهر فرنگ» تلویزیون، همایون اسعدیان، سخنگوی کانون کارگردانان و مهدی سجاده‌چی، نویسنده‌ی یکی از این دو نامه‌ی سرگشاده با هم به گفت‌وگو نشستند.

در ادامه متن کامل این گفت‌و‌گو که به مناظره تبدیل شد را می‌خوانید:

آقای سجاده‌چی شما در سطرهای آغازین نامه‌تان نوشته‌اید که «وضعیت سینمای ایران را می‌توان رو به قبله فرض کرد» آیا شما واقعا شرایط را اینگونه می‌بینید؟

مهدی سجاده‌چی: این‌ها همه تعبیرات هستند و همان‌طور که در ادامه نوشته‌ام این‌ها ریاضیات نیستند که بتوان آنها را اثبات کرد! اما به هرحال شرایطی پیش آمده است که به زعم بنده تصور می‌کنم که نه تنها برای من بلکه برای افراد زیادی این حس به وجود آمده است که سینما در معرض خطر بزرگی‌ست و سینما به دلیل پیچیدگی‌ها و حساسیت‌هایی که دارد می‌تواند از بین برود. کما اینکه در بسیاری از کشورهای پیشرفته‌ی دنیا سینمای ملی وجود ندارد. من فکر می‌کنم که ما یک سینمای ملی داریم که چرخه‌ای از تولید تا اکران دارد بنابراین من به صورت جدی تصور می‌کنم که سینما وضعیت خوبی ندارد و در معرض خطر است و این تعبیر «رو به قبله بودن» هم در ادبیات ما رایج است.

اگر می‌توانید مسئله را کمی باز کنید و بگویید این شرایطی که می‌گویید خوب نیست چه چیزی است؟

سجاده‌چی: من در واقع در ابتدا به اهمیت سینما توجه می‌کنم و می‌گویم که سینما بسیار اهمیت دارد و یکی از شاخصه‌های ملی ما پس از انقلاب است و بخشی از ارزشمندترین بروز و تظاهرات خارجی فرهنگ ما، توسط همین سینما در دنیا صورت گرفته است. در این صورت اگر طبق گزاره‌ی بنده ” که این سینما در معرض خطر است”، صادق باشد، خیلی حیف است. این سینما ویژگی‌های ملی‌ای دارد که اگر ساختارش از بین برود، احیای آن ناممکن است یا به دهه‌ها وقت احتیاج دارد.

ضمن اینکه سینمای ملی‌ای که توسط آقای بهشتی و امثال‌ ایشان به وجود آمد، محصول یک شرایطی بود و می‌توانست به وجود نیاید، به هرحال این اتفاق افتاد شکل گرفت، بزرگ شد و کلی مدعی پیدا کرد و به جایی رسیده است که می‌توانیم به آن افتخار کنیم و بابت اتفاقات افتاده برای آن نگران باشیم.

نظر شما چیست آقای اسعدیان؟ آیا شما هم وضعیت سینما را در خطر می‌بینید؟

همایون اسعدیان: من از طبق صحبت‌های آقای سجاده‌چی، متوجه نشدم که این گزاره بر چه چیزی‌ مبتنی است؟! می‌گویند اگر این گزاره که «سینما رو به قبله است، صادق باشد» ابتدا باید بپرسیم که این گزاره مبتنی بر چه چیزی‌ ست؟! در یک سال گذشته سینمای ایران فروشش به شدت بالا رفته‌ است. در شش ماهه‌ی اول امسال هم همینطور. چه از نظر آمار تعداد مخاطبان و از چه از نظر رقمی و قیمت بلیت. این یکی از گزاره‌هایی‌ست که اگر پایین آمده بود باید می‌گفتیم که وضعیت سینمای ایران خراب است.

در جشنواره‌ی فیلم فجر سال گذشته ۱۰ ، ۱۱ فیلم از کارگردانان فیلم اولی شرکت کردند که از میان آن‌ها چهار، پنج فیلم به شدت خوب داریم. این باز گزاره‌ی دیگری است که به ما می‌گوید نسل جدید سینما‌ی‌مان موفق بوده است. در جشن امسال خانه‌ی سینما یک فیلم‌ساز، فیلم اولی که فیلم بسیار خوب «چند متر مکعب عشق» را ساخته است، تمامی جوایز را درو می‌کند. من هنوز متوجه نمی‌شوم که این گزاره که می‌گوید سینما رو به قبله است از کجا آمده است؟! بنابراین اول این فرض را اثبات کنیم، بعد راجع به باقی مسائل صحبت کنیم.

سجاده‌چی: من فقط گفتم که این حرف من مبتنی بر این گزاره است! شما می‌توانید بگویید نه و سینمای ما رو به قبله نیست.

اسعدیان: من نامه‌ی شما را نخوانده‌ام آقای سجاده‌چی! می‌خواهم بدونم صحبت‌های شما بر چه فکت‌هایی مبتنی بوده است، وقتی که می‌گویید سینمای ما رو به قبله است، این حرف‌تان بر چیزی مبتنی است؟! بر اساس فروش سینما؟ افت کیفیت فیلم‌های فیلمسازان‌مان؟ بی‌توجهی دولت به سینما؟ من الان ذهنم مغشوش شده است، لطفا کمک کنید. چون مانند من بسیاری از بینندگان هم نامه‌ی شما را نخوانده‌اند. لطفا آن پارامترهایی که این گزاره را اثبات می‌کند را به بینندگان هم بگویید.

سجاده چی:برای من جالب است که شما می‌گویید این نامه را نخوانده‌اید ولی در این برنامه شرکت کرده‌اید! من دلایل خودم را عرض می‌کنم و این دلایل می‌تواند دیگران را قانع کند، می‌تواند هم نکند و شاید شما هم در حین رد این دلایل بتوانید چیزی را رد یا اثبات کنید البته این به درک ما از سینما بستگی دارد. این آمارهایی که شما از سینما می‌دهید که بیشتر و کمتر است، به واقع مشخص نیست که در مورد چه تعدادی فیلم صحبت می‌کنید. خودتان بهتر می‌دانید که اینها خیلی مهم است. که این میزان فروش برای ۲۰ عدد فیلم است یا مثلا دو، سه فیلم. این جزئیات بسیار اهمیت دارد. من هم در پاسخ چیزی نمی‌توانم بگویم و باید ساکت بمانم. با این پیش فرض شما جلو می‌رویم که حال سینما خیلی خوب است و فروشش نسبت به سال گذشته خیلی خوب بوده است. به نظر من زمانی که من می‌گویم سینما در معرض خطر و نابودی‌ست. به یک نکاتی توجه می‌کنم و فکر می‌کنم که آن نکات اهمیت دارد و من همچنین به واکنش زنجیره‌ای هم معتقدم به اینکه لزومی ندارد کسی که ماشه را اولین بار کشیده شده است، بداند در آخر ماجرا چه می‌شود. این را از این جهت می‌گویم که تصریح کرده باشم که منظورم این نیست که حتما اهدافی وجود دارد و تعامل و معامله‌ای برای این قضیه وجود دارد. اما این واکنش زنجیره‌ای به نظرم وجود دارد. دلایل من بدین شرح است: اولا در دولت جدید از فرهنگ و هنر سلب اولویت شده است. که این هم بسیار مشخص و واضح است. با شرایطی که ما داریم حذف اولویت سینما منجر به واکنش دوم می‌شود، سینما فقیر می‌شود و این فقر سینما هم در عوامل اقتصادی رخ می دهد و هم در بخش معنایی، ساختاری و هر بخشی که شما بخواهید آن را جزئی از سینما بدانید. سوم آنکه بخش عمده‌ای از افراد حرفه‌ای سینما از دایره‌ی فعالیت در سینما خارج می‌شوند و من نمی‌خواهم از این افراد اسمی بیاورم به عنوان کسانی که یک سال، دوسال است که بیکار هستند. اشخاصی که هرکدام وزنه‌ای در سینمای حرفه‌ای هستند. چهارمین اتفاقی که افتاده است جایگزین کردن کسانی که (بدون در نظر گرفتن شخصیت آن‌ها) من به آنها نت‌فیلیکسی‌ها یا مثلا اِچ‌بی‌اویی ها که با دیدن یک سریال آمریکایی شوق فیلم‌سازی به سراغ‌شان آمده است و دارند فیلم می‌سازند. اتفاقا به نظر من این افراد که به جای افراد حرفه‌ای می‌آیند،( به قول خود شما یک فیلم اولی، همه‌ی جوایز را درو کرد) این می‌تواند معنایش این باشد که یک فیلم تا این اندازه قابلیت داشته که همه‌ی جوایز را ببرد و می‌تواند معنی این حرف مرا هم در بربگیرد که ما داریم بدون آنکه خیلی متوجه باشیم، افراد حرفه‌ای را حذف می‌کنیم و این افراد را جایگزین آن‌ها می‌کنیم. پنجم آنکه زمانی که شما افرادی می‌آورید که فیلم بسازند و بعد به آن‌ها جایزه می دهید، و جذابیت لازم را برای تماشاگر ندارند سینمای داخلی از تماشاگر خالی می‌شود و طبیعتا عوارضی هم دارد که افراد بسته‌های فرهنگی خود را از دی‌وی‌دی ها و شبکه‌های ماهواره‌ای تامین می‌کنند و بعد از آن پارادایمی در جامعه ایجاد می‌شود که ما به این‌همه پول خرج کردن در سینمای‌مان چه نیازی داریم؟! خب سینما را هم مانند خودردو وارد می‌کنیم! چرا هزینه‌ی الکی کنیم، دعوا و اختلاف ایجاد کنیم؟ که تماشاگر باز هم ترجیحش به چیز دیگری باشد و ما هم که با آن فیلمهای خنثی تاثیری روی مردم نمی‌گذاریم. پس سینما از بین برود و ما با خیال راحت سینما را از کشورهای دیگر وارد و دوبله، پخش می‌کنیم!

اسعدیان: اولا من هیچ گاه نگفتم که وضعیت سینما خیلی خوب است. من گفتم فروش خوبی داشتیم. اما باز هم مجبور هستم بگویم که هیچ کدام یک از این مواردی که شما نام بردید مبتنی بر هیچ فکتی نیست. ادعا می‌کنید که سینما از اولویت دولت حذف شده است، من نمی‌دانم این حرف‌تان بر چه چیزی مبتنی است؟ می‌گویید افراد حرفه‌ای کنار گذاشته شده‌اند، این را هم نمی‌دانم بر چه مبنایی گفته‌اید؟! بر اساس این ادعاها، نامه‌ای می‌نویسید و می‌گویید سینمای ما رو به قبله است.

عده‌ای بیننده‌ی این برنامه هستند که می‌خواهند بدانند چرا سینمای ما رو به قبله است؟! سینما یک آدابی دارد. سینمای ارزشمند ایران مبتنی شده است بر گیشه. در کجای دنیا سینما مبتنی بر گیشه است؟ قیمت رایت ویدئویی ما، به دلیل قاچاق بی‌رویه، یک سوم شده است. آیا این را هم ما باید کنترل کنیم؟ در زمان گذشته ما با فروش رایت فیلم‌مان تقریبا دو، سوم هزینه آن را برمی‌گرداندیم، مسئول این قضیه چه کسی است؟ تلویزیون رایت تلویزیونی ما را به قیمت یک تله‌فیلم از ما نمی‌خرد. در اتوبوس‌ها، فیلم‌های ما را نشان می‌دهند و هیچ چیزی به ما پرداخته نمی‌شود. در شهرستان‌ها عده‌ی زیادی دارند از سینمای ما استفاده می‌برند ولی تهیه‌کنندگان و اهالی سینمای ایران هیچ چیزی از آن نصیب شان نمی‌شود. روال عادی این است که یک سوم به گیشه نگاه می‌کنند و دو سوم به تبلیغات و به رایت تلویزیونی آن توجه می‌کنند که همه‌ی این‌ها از ما گرفته شده است. تازه یک شعاری هم پیدا شده است با عنوان “سینمای نفتی”؛ یعنی این سینما با پول نفت می‌گردد. می‌گویند همین اندک کمکی هم که دولت به سینما می‌کند را باید از آن بگیریم و فیلم‌ساز از جیبش دربیاورد و فیلم بسازد. در دولت آلمان خودشان مدعی هستند که سالانه بیش از ۲۰۰ میلیون یورو دولت مرکزی و دولت فدرال به سینما کمک می‌کنند. وظیفه‌شان کمک به بخش فرهنگی است ولی ما دائما کمک های دولتی را حذف می‌کنیم و می‌گوییم شما کمک نکن.

چرا سازمان فرهنگی هنری شهرداری، حوزه هنری و کانون پرورش فکری و شهرداری دارند همکاری می‌کنند؟ منابع مالی سینما را از آن گرفته‌ایم و می‌گوییم چرا سینما سر پا نمی‌ایستد!

اگر در یک سال و نیم گذشته فروش ما بالاتر رفته است دلیل بسیار روشنی دارد. سینما رفتن یک آداب و ضیافت است که مردم به خاطر آن از خانه‌هایشان بیرون می‌آیند تا به سینما بروند. باید بدانیم که این آداب دیگر مثل سابق نیست. زمانی که یک مجتمع سینمایی با ۱۲ تا سالن تاسیس می‌شود، فروش سینمای ایران چندین درصد بالا می‌رود. اینطور نیست که مشتری سینمای جدیدی را به سمت خود بکشاند، نه. عده ی جدیدی راغب می‌شوند که به سینما بروند. آنهم به خاطر راحتی و فضای خوبی که آن مجتمع دارد. خود من زمانی که به آن‌جا می‌روم حتی اگر یک فیلم متوسط هم ببینم، می‌گویم خوب بود. در صورتی که اگر آن فیلم را در یک سینمای معمولی می‌دیدم، می‌گفتم حیف وقتی که برای این فیلم گذاشتم! ما بایستی از این قیبل کارهای زیرساختی انجام دهیم و چهارتا از این مجتمع‌ها را تاسیس کنیم و ببینیم که فروش سینمای ایران چند برابر می‌شود.

یکی از خبرگزاری‌ها با همکاران شما در مورد فروش فیلم ها در بهار و تابستان گفت‌وگویی داشت که در آن همه‌ی فیلم‌ها منهای، تهیه‌کننده یک فیلم گفته بود که سوددهی که هیچ، حتی نتوانسته‌اند سرمایه‌ی خود را بازگردانند!

اسعدیان: این نکته کاملا درست است و ربطی هم به امسال و پارسال هم ندارد. سالی ۵۰ ، ۶۰ فیلم ساخته شده است که فروش عمده‌مان فقط برای چهار ، پنج فیلم بوده است و بقیه فیلم‌ها متضرر شده‌اند.

مثلا پارسال «شهر موشها» می‌آید، سینما را حفظ می‌کند و امسال «نهنگ عنبر» و فیلم «محمد رسول‌الله» که این اتفاق جدیدی هم نیست و در ۳۰ سال گذشته همین‌طور بوده است. چرا امروز یکهو یک عده‌ای متوجه می‌شوند که سینما در حال مرگ است که این اتفاق هم قشنگ است! یک سایتی که تکلیفش برای همه‌ی اهالی سینما روشن است، که عمدتا درحال دروغ پراکنی، تهمت و حرف‌های کذب است، یکهو نگران سینما می‌شود که سینما در حال مرگ است.

می‌گویید دولت آمده و سینما را حذف کرده است، یک سازمان سینمایی وجود دارد -که من اگر بخواهم به آن ایرادی بگیرم، می‌گویم که این سازمان چرا اینقدر زود تحت تاثیر این فشارها قرار می‌گیرد – که آن را در یک سال و نیم و دو سال گذشته تحت فشار قرار می‌دهیم و در هر حرکتی به آن حمله می‌کنیم، بدون آنکه فکتی بدهیم.

بنابراین من مشکوک می‌شوم که این بحث مرگ سینما، دوباره یک جریانی است که ما می‌خواهیم یک فشاری به وجود بیاوریم!

فیلم‌سازهای سینما، بازنشستگی ندارند! من همایون اسعدیان به عنوان یک کارگردان تا زمانی که می‌توانم کار بکنم که به روز باشم و کار بکنم. نسل جدید می‌آید و جای من را می‌گیرد. مرثیه‌خوانی نکنیم برای اینکه حرفه‌ای ها به کنار می‌روند! هر فیلمساز حرفه‌ای که نتواند با زمانه‌ی خودش جلو بیاید در تمام دنیا حذف می‌شود و به کنار می‌رود، سن و سال هم ندارد. بعضی‌ها تا ۸۰ سالگی فیلمساز مطرحی هستند، یک عده در ۴۰ سالگی حذف می‌شوند و به کنار می‌روند. نسل جدید با نگاه و تکنولوژی جدید می‌آید و با شتاب بقیه را کنار می‌زند، مقابله من با آن‌ها این نیست که جلو آن‌ها را بگیرم و نگذاریم کار کنند.

سجاده‌چی: ایشان یک استعداد خوبی دارد که من را گیج بکند! بخش اول صحبت‌های آقای اسعدیان این بود که عده‌ای نمی‌گذارند سینما نفس بکشد و نمی‌گذارد فیلمشان بفروشد، کجای دنیا متکی بر گیشه است و… که این حرف‌هایتان هم اتفاقا به کمک من می‌آید! ضمن اینکه هردوی ما موافق هستیم که سینما مشکلاتی داشته است و الان هم دارد. شما خودتان می‌گویید فقط یک فیلم «شهر موشها» در سال گذشته، سینما را نجات داده است. پس چه چیزی نصیب عوامل فیلم شده است؟

اسعدیان: ما هر سال چهار، پنج فیلم داشته‌ایم که فروش خوبی داشته است، مانند «شهرموشها». نه اینکه پارسال فقط «شهر موشها» بوده باشد. اگر من می‌توانم ذهن شما را پراکنده بکنم شما نمی‌توانید ذهن من را پراکنده کنید! من امسال هم گفتم «نهنگ عنبر» فیلم «حضرت رسول» ولی اگر اسم «رخ دیوانه» را نیاوردم، به این معنا نیست که آن فیلم فروش خوبی نداشته است. یا مثلا «عصر یخبندان» و «استراحت مطلق» که اسمی از آن‌ها نیاورده‌ام. ما شش، هفت فیلم بالای یک و نیم میلیارد داشته‌ایم که من می‌توانم اسم تمام آن‌ها را برای شما بیاورم.

سجاده‌چی: من فقط حرف شما را نقد کردم و می‌گویم اگر سالی فقط چند فیلم در سینما بفروشند معنایش آن نیست که اقتصاد سینما، سالم است که بر مبنای ساخت، فروش و بازگشت سرمایه استوار است. تعدادد بیشتری از فیلم‌ها که اگر بخواهیم نسبت بگیریم، فقط یک دهم فیلم‌ها به بازگشت سرمایه می‌رسند. بقیه فیلم‌ها متضرر می‌شود و بعضی فیلم‌ها بیشتر ضرر می‌کنند. من به یاد می‌آورم زمانی که «شهرموشها» اکرانش به پایان رسید تهیه‌کننده‌اش گفت که ما ضرر کردیم و این سرمایه‌ای که ما گذاشتیم متناسب با همه‌ی فاکتورهای اقتصادی، این پول به ما برنگشته است. اما این فیلم می‌شود شاخص! این حر‌ف‌هایی که شما می‌زنید، از نظر من اینطور است که اگر می‌گوید من این‌ها را ثابت می‌کنم دقیقا نمی‌داند در مورد چه چیزی صحبت می‌کند. زیرا مسائلی وجود دارد که اصلا قابل اثبات نیست. اگر ما سینمایی پویایی داریم و جوان ها آمده‌اند آن را از این رو به آن رو کرده‌اند و قدیمی ها را خانه نشین کرده‌اند، ما باید تاثیر آن را ببینیم وگرنه انگار ما خیلی متوجه معنای حرف‌مان نیستیم. این را از نامه‌ی دیگری که یکی از همکاران خود شما(یکی از کارگردانان سینما) نوشته است می‌خوانم: «چیز زیادی نمی‌خواهیم که دولت مزاحم بخش خصوصی و جریان واقعی عرضه و تقاضای هنرمندان و مردم نشود. اصل خصوصی سازی را شامل شود» و تا نکته‌ای که می‌گوید« رانت‌های پنهان و آشکار به حمابت عادلانه تقسیم و توزیع شود، که مافیای تولید و توزیع سر و سامان داده شود» نظر شما در این مورد چیست؟

اسعدیان: من سالهاست که دارم می‌گویم سینمای ایران دچار بحران است.

سجاده‌چی:یعنی شما می‌گویید تعبیر من از وضعیت سینما این است که در مرحله‌ی بحران است؟

اسعدیان: حرف جدید نزدم. قبلا هم گفته بودم که ما در حالت بحرانی هستیم.

سجاده‌چی: بحران را در چه زمانی به کار می‌برند؟ در زمانی که یک مجموعه در موقعیت خطر از بین رفتن قرار بگیرد، ما می‌گوییم وارد مرحله‌ی بحران شده‌ایم.

اسعدیان: تفاوت حرف من با شما این است که من می‌گویم این بحران ناشی از این است که مشکلات ما بر سر ویدئو و رایت و… است.حرف های من مبتنی بر این چیزها است و معتقدم اگر همکاری‌هایی صورت بگیرد به راحتی ما نمی‌توانیم از این بحران بگذریم. اگر که همکاری صورت بگیرد، مانند آن سال که نیروی انتظامی جلوی قاچاق ایستاد، قیمت رایت فیلم به ۴۰۰ ، ۵۰۰ میلیون تومان رسید! وقتی که جلوی قاچاق را بگیرید ناخودآگاه مخاطب به سمت شما می‌آید. این حرف‌ها که «بگذارید بخش خصوص کارش را بکند و بخش عرضه و تقاضا کارش را بکند» دیگر شعاری شده است.

سینمایی که متکی است بر بودجه‌ی دولت، نباید آن را ازش گرفت؛ نمی‌شود گفت که بخش دولتی نیاید و بخش خصوصی سرمایه بگذارد، به قول شما می‌شود عرضه و تقاضا! من می‌خواهم یک میلیارد بگذارم و دو میلیارد بردارم! اگر این روش ایجاد شود سینمایی به وجود می‌آید که نه من دوست دارم نه شما و نه هیچ کسی دوست دارد. این ادعایی که (مانند آن بحث سینمای نفتی که در یک سایتی راه افتاده است و فقط هم یک شعار است) من می‌خواهم از شما بپرسم که این چه شعار عوام فریبانه‌ای‌ست که رانت یا پول دولت به تساوی تقسیم شود؟

ما در کانون کارگردانان ۲۵۰ کارگردان عضو داریم. اینها با همدیگر برابر هستند؟ آیا من می‌توانم بگویم دولت در سال هرچقدر بودجه دارد باید بیاید بین همه‌ی این کارگردانان به تساوی تقسیم کند؟ فکر نمی‌کنید این شعار خیلی عوام فربیانه است؟ چرا که هرکدام از این اعضا یک ویژگی و مسائل مربوط به خودشان را دارند؟ طبیعی است که کسانی که پروانه ساخت می‌گیرند در بنیاد فارابی با ارقام متفاوتی به آن‌ها وام می‌دهند. اینکه بگوییم «به همه به یک میزان وام بدهیم» شعار عوام طلبانه‌ی خوبی‌ست! اما واقعی نیست. مشکل ما این است که مسئولان سینمایی ما به فیلمی که با حجت شرعی و عرفی ساخته شده‌ است، و در زمان اکران به آن فشار آورده می‌شود، مانند همین فیلم «رستاخیز»، ظرف مدت کمتر از یک روز از پرده پایین می‌آید.

آقای درویش خودشان دو هفته‌ی گذشته اینجا بودند و گفتند که گویی اولویت دولت فرهنگ و هنر نیست.

اسعدیان:این صحبت‌ها به خاطر فشاری است که به آقای درویش به خاطر این فیلم آمده است. من اگر مطالبه‌ای از آقای ایوبی داشته باشم این است که چرا برنامه‌هایی که دارند را محکم به جلو نمی‌برند؟ آیا من حق دارم که به خاطر منافع شخصی خودم این مسئله را به کل سینمای ایران نسبت دهم که اگر به منِ فیلمساز امسال مجوز ندهند، آیا من باید کل سینمای ایران را زیر سوال ببرم؟ (همانطور که در دولت قبلی برای فیلم «بوسیدن روی ماه» رک در صورت من نگاه کردند و گفتند پروانه نمایش نمی‌دهیم تا نتوانید آن را عید اکران بکنید، مگر من کل سینما را زیر سوال بردم؟)

سجاده‌چی: شما که می‌گویید نباید فشاری آورد پس چرا نامه‌ای به رئیس‌جمهور برای اکران فیلم خانه‌ی پدری نوشته‌اید؟

اسعدیان: من نامه‌ای ننوشتم و آن از طرف کانون کارگردانان نوشته شده است.

سجاده‌چی: پس اگر با منافع ما همسو باشد، می‌توان به دولت هم فشار آورد!

اسعدیان: نه حرف منافع فردی نیست. من برای فیلم خودم نامه ننوشتم. من برای فیلم آقای عیاری، یک کارگردان دیگر نوشتم. همین‌طور هم برای فیلم رستاخیز که البته شخص من ننوشته است و کانون این نامه را نوشته‌است.

سجاده‌چی: فرقی نمی‌کند. اگر شما میگویید نباید به دولت فشار آورد، پس هیچ‌وقت نباید تحت فشار قرار داد. شما می‌گویید یک مواقعی می‌شود، یک مواقعی نمی‌شود.

اسعدیان: ما در تمام این نامه‌هایی که داده‌ایم، گفته‌ایم که شما اگر نتوانید از پروانه نمایشی که می‌دهید، پاسداری کنید دیگر سنگ روی سنگ بند نمی‌شود. و قطعا به شما فشارهای بیشتر خواهد آمد. اما من از همینجا به آقای ایوبی می‌گویم که اگر شما که به هر دلیلی به یک شخصی پروانه ساخت نداده‌اید و به دلیل نامه‌ای که آن شخص به روزنامه‌ها می‌دهد، به او پروانه‌ بدهید، باید به همه پروانه ساخت بدهید! اینجاست که سنگ روی سنگ بند نمی‌شود. اگر ما حافظ حرمت یک چیزهایی هستیم، الان هم در مقابل این نامه می‌گویم که من باید حافظ یک مسائلی باشم. آن حرمت هم، آن است که من مثلا نمی‌توانم بگویم شورای پروانه‌ی ساخت به درد نمی‌خورد و باید جمع شود! و تا زمانی که هست، من باید به آن احترام بگذارم و از آن مجرا پروانه بگیرم.

سجاده‌چی: ظاهرا من و شما کاملا با همدیگر موافق هستیم و این خرافه‌ای که گفتید-سینمای نفتی- یک شوخی و حتی دردناک هم هست. چرا که مجموعه پول دولتی‌ای که در سال صرف ساختن فیلم می‌شود، حدود ۲۰ میلیارد تومان است که اصلا شوخی است! ما در این زمینه اختلافی با همدیگر نداریم و هم عقیده‌ایم. همانطور که من در ابتدا هم گفتم، ما دارای یک سینمای با ارزش هستیم و اگر این سینما در خطر باشد،مسئول پذیرفته است که بیاید این گرفتاری ها و مشکلات را حل کند. اینطور که شما می‌گویید انگار آنها گناه دارند و نباید کاری به کارشان داشت!

اسعدیان: من این تعبیر را به کار نبردم. من فقط گفتم اگر گله‌ای از آقای ایوبی داشته باشم این است که چرا محکم نمی‌ایستند و با هر نامه‌ای پس می‌کشند. برای من غم انگیز است که دوست صمیمی من که شاید شخصی ترین فیلم سال اخیر سینمای ایران را ساخته است، یکهو احساس کرده است که با این نامه میتواند ناجی سینمای ایران شود و آن را نجات دهد.

بر اساس این گزارش، مناظره به دلیل محدود بودن تایم برنامه بدون نتیجه‌گیری خاصی به پایان رسید.

نوشته اعتراض سینماگران به سازمان سینمایی به مناظره تلویزیونی کشید/ در سال تنها چند فیلم ضرر نمی‌دهند! اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

نقش فروشی در سینما ایران

در ابتدای برنامه، سیدجمال ساداتیان در مورد انواع نقش فروشی صحبت کرد و گفت: شاید بتوان از زوایای مختلفی به این موضوع پرداخت، سینما به لحاظ جذابیت زیادی که دارد علاقه‌مندان زیادی دارد و در یک آمار دیدم ۱۰۰ هزار فارغ التحصیل رشته هنر داریم و غیر از آموزشگاه ها، با توجه به اشتیاق زیاد افراد در جاهای مختلف با افرادی روبرو می‌شوم که پیشنهاد دارند که فرزند یا یکی از منسوبینشان وارد این حوزه شود، تعداد متقاضیان بالاست و شرایطی فراهم می شود که یک عده فکر می کنند با پشتوانه مالی و امکاناتی که دارند می توانند وارد سینما شوند. تصورم این است که شاید بشود با پارتی کسی را وارد کرد ولی آیا با پارتی هم می توان او را نگه داشت؟ در سینما به محض اینکه فرد نتواند به وظایفش خوب عمل کند سریع خود را در تصویر نشان می دهد و موجب سقوط یک فیلم می شود و اگر فیلم اصالت داشته باشد زیر بار این مراودات نمی رود.

وی ادامه داد: در هر جریانی ممکن است چنین مراوداتی باشد و بنده منکر این نیستم، ولی اگر آدمی گاردش بسته باشد بعید می دانم فردی بتواند به گارد بسته ی این شخص وارد شود، در هر صنفی که باشد. در طی ساخت فیلم که مدتی طول می کشد ممکن است مراوداتی بین اشخاص شکل بگیرد، ولی به این غلظت که در سطح جامعه حرف می زنند کمی اغراق شده است. در این جامعه هم مثل جوامع دیگر خطاهایی شکل می گیرد، برخی آدم ها که وارد شده اند حاضر می شوند مراوداتی برقرار کنند که مواضعشان را تثبیت کنند، حاکمیت سینما این را رد می کند اما اینها روابط خصوصی برقرار می کنند که کسی مطلع نمی شود و وقتی این روابط به هم می خورد خبر آن پخش می شود.

ساداتیان در پاسخ به این سوال که این پالایش باید از طرف اهل سینما باشد یا اینکه سیستم نظارتی وزارت ارشاد هم باید ورود کند گفت: به نظرم خیلی به ارشاد ارتباطی ندارد، زمان هایی شوراهای صیانت در خانه سینما وجود داشت و به شکایت هایی که می شد رسیدگی می کردند و مثلا به ادعایی که شده بود حکم صادر می شد و برای تنبیه ممکن بود شخص یک یا دوسال ممنوعیت کار پیدا کند ولی متاسفانه چندسال است به دلیل اختلافاتی که در سینما رشد کرده بود شیرازه کمی به هم پاشید و مراقبت ها کمتر شد. الان این بحث ها دوباره مطرح شده و ما هم بسیار پافشاری می کنیم که این مراقبت ها باشد، سینما قداست دارد و رسالتی به عهده ی آن است اما این حرف ها ابهت این صنف را زیر سوال می برد و باید زودتر پیشگام شویم تا این قداست خدشه دار نشود.

ساداتیان: «خسمه خسمه» قطعا به فجر نمی رسد

ایشان در ادامه در مورد فیلم «خمسه خمسه» و همچنین «جامه‌دران» توضیح داد و گفت: فیلم «جامه‌دران» قرار است از بیستم اکران شود و به این دلیل که اقتباس است داستان خوبی دارد و فیلم زنانه ی خوبی هست و پیشنهاد می کنم فیلم را ببینند، فیلم خمسه خمسه یک فیلم جنگی است که در روزهای اول جنگ اتفاق افتاده و یک فیلم بسیار سختی است و به شدت تجهیزات و حمایت می خواهد و اگر امکانات کافی در اختیار داشته باشیم می توانیم آن را بسازیم، خود بنده و کارگردان اعتقاد نداریم که این فیلم با سیستم های کامپیوتری ساخته شود چون ابهت فیلم جنگی به تجهیزاتی است که در آن به کار می رود تا ساخته شود. اگر قرار باشد به عنوان تهیه کننده این کار را ادامه دهم، تا تجهیزات کامل در اختیارمان قرار نگیرد کار را شروع نخواهم کرد، این فیلم به جشنواره امسال نمی رسد و حدود ۴-۵ ماه فیلمبرداری دارد.

امیرعباس صباغ در رابطه با عدم حضور فیلم «۳۶۰ درجه» در جشنواره به صحبت پرداخت و گفت: از پاسخی که آقای قریبیان دادند شروع می‌کنم که به خاطر اظهار نظرشان درباره فیلم عصبانی نیستم، فیلم ۳۶۰ درجه را کنار گذاشتند و احتمالا به خاطر همین فشارها و تضادی که در اصحاب رسانه و کسانی که فیلم را در اکران خصوصی دیدند به همدیگر خبر دادند که فیلم خوبیست. در جشنواره سال پیش که اکثر فیلمها یک جنس بودند و جای تاسف دارد که این همه توجه و اصرار آقای ایوبی روی یک جنس سینمای خاص است که مخاطب کمی دارد و دو فیلم موفق داشته است و به دلیل همین تمایلات مدیران جا برای این جنس سینما تنگ می شود. در جشنواره این فیلم کنار گذاشته می شود و باز به گفته خود آقای قریبیان در جشنواره بین الملل تقاضایی نداشتند و احتمالا به دلیل همین تناقض این کار را هم کرده‌اند. امیدوارم اگر توجه خاصی به این جنس سینما نمی شود هم سطح هنر و تجربه به آن توجه شود و این اجازه به فیلمسازان داده شود که در شرایط برابر به سمت این نوع سینما بیایند.

جشنواره فجر و نبود سلیقه واحد در سال‌های مختلف

ذوالفقاری نیز در همین رابطه اضافه کرد: مشکلات سینمای ایران خیلی ریشه ای تر و پایه ای تر است، سینمایی که تقریبا دیگر نه مدیر و نه فیلمساز می تواند پای تولیداتش بایستد چند جای کارش می‌لنگد. در مورد فیلم ۳۶۰ درجه آقای سام قریبیان واکنش خوبی نشان داد و گفت امیدوارم بقیه موفق باشند، بزرگترین کارگردانان ما با رودربایستی فیلم هایشان پذیرفته شده و واکنش هایی را دیده اند که آرزو می کردند کاش فیلمشان به جشنواره نمی آمد. جشنواره فجر شاید تنها جشنواره ای باشد که نمی توان سلیقه اش را تشخیص داد، اگر جشنواره فجر ۳۶۰ درجه و فیلم هایی که به سمت سینمای ملی گرایش دارند را کنار می گذارند که به جشنواره نیاید چرا «قندون‌جهیزیه» به بخش بین الملل رفت؟ دلیل این را در کنار پریشانی مدیریت فرهنگی در این می بینم که فجر دبیر ثابت ندارد. امسال به استقبال جشنواره سی و چهارم می رویم و این قدمتی است که می توانید با آن ابراز وجود کنید، جشنواره می تواند بگوید من کاری به سینمای بدنه ندارم و سراغ فیلم های هنری می روم. درباره عدم ورود فیلم به نظرم می رسد بخشی از مدیریت فرهنگی ما چندان راغب به فیلم های قهرمان محور نیست و این خیلی روشن است و نتیجه این شده که سینمای ما سینمای آپارتمانی شده است.

امیر عباس در ادامه ی این بحث گفت: سیاستی که مخصوصا از دهه ۶۰ پایه گذاری شد مقابله با سینمای ستاره ساز و قهرمان پرور بود، و در بلند مدت عمر ستاره های ما هم کوتاه شده است. ما الان ستاره ای در سینما نداریم و اگر نگاه کنید می بینید فیلمهایی که پر از ستاره هستند فروش نکرده اند.

ژانر اکشن و معمایی کجاست؟

وی ادامه داد: سینمای ما سینمای کپی کار بوده و فیلمسازان ما معمولا دنبال فرمول های مشخص بوده اند و این باعث شده یکسری ژانرها را کنار بگذاریم. ژانر اکشن و معمایی کجاست؟ چه طور می شود که در سال ۶۰-۷۰ فیلم تولید می شود و یکی از مهمترین ژانرها که هم به لحاظ اقتصادی می تواند تضمینی به گیشه بدهد و هم مردم را به دیدن فیلم بکشاند محو می شود.

سپس صباغ در مورد فیلم «۳۶۰ درجه» صحبت کرد و گفت: شاید اینکه آقای قریبیان در ابتدای سینمایش متعهدانه به ژانر پرداخته واکنش مثبت منتقدان به فیلم گنهکاران بود، اینها بیشتر قابلیت ارتباط با مردم را دارد و به نظرم در مورد ۳۶۰ درجه تلاشی که ایشان برای این فیلم کرده و یک تریلر جذابی که مخاطب را تا انتها پای فیلم بکشاند کاملا قابل ستایش است و علاقه ای که ایشان داشته فیلم سینمایی بسازد و تلاش و تصویرسازی ایشان قابل احترام است و می تواند نقطه شروع باشد. در چنین سینمایی که همه چیز آن می‌لنگد فیلم را دوست نداشتم اما اکراه دارم که روی نکات منفی فیلم تاکید کنم چون تجربه‌ای جدید است. فیلم فروش خوبی نداشته اما از جنس سینمایی است که خیلی پتانسیل این را دارد که به آن پرداخته شود و قطعا مردم را به سینما می کشاند.

مصائب ساخت فیلم‌های پلیسی

ذوالفقاری نیز نکاتی را افزود و خاطر نشان کرد: سینمای ما اساسا ملودرام بوده، جامعه ما شرایط اجتماعی متلاطمی داشته است. در دهه ۶۰ درگیر جنگ بوده و در دهه ۷۰ متولدین دهه ۶۰ به بلوغ و جوانی رسیده اند و در دهه ۸۰ به شکلی دیگر، و این توقع از سینما بوده که به اینها بپردازد ضمن اینکه خود جامعه هم بستر نابی برای پرداختن بوده است، ملودرام تنها ژانریست که هنوز به حیاتش ادامه می دهد ولی در سینمای خودمان با اولین تجربه های محمدعلی سجادی و محمدرضا اعلامی مگر چقدر مهربان بود؟

وی ادامه داد: در فیلم پلیسی دستمان خالیست و کارگردانان ما باید سعی کنند کاری خیلی سخت انجام دهند و آن هم ملموس کردن شخصیت ها و مولفه هایی است که خاستگاهشان فرهنگ و دنیای دیگری است و دلیل ملموس نبودن شخصیت ها بحث ممیزی است. قهرمان باید علیه نیروی قوی تری طغیان کند و قهرمان ما علیه چه چیزی باید طغیان کند که به جایی برنخورد؟ ما طغیان را از قهرمان گرفته ایم و می گوییم به حیات طبیعی خودت ادامه بده. سینمای ایران با تمام ایراداتش خیلی سخت جان است و هیچ جای دنیا نمی بینید که اینقدر باید و نباید عجیب پیش پای فیلمسازان گذاشته شود و همچنان فیلم ساخته شود.

انتظار منتقدان از فیلم «۳۶۰ درجه»

صباغ در تحلیل و واکاوی فیلم «۳۶۰ درجه» بیان داشت: خیلی از نقدهای منفی که روی فیلم نوشته شده با شاینینگ کوبری مقایسه شده و معلوم است وقتی چنین معیاری باشد این فیلم، فیلم بدی است ولی دو نکته به نظرم می رسد که اگر اینها در ۳۶۰ درجه توجه بیشتری می شد می توانستیم با فیلمی بالاتر از استاندارد مواجه باشیم و از خیلی جهات به عنوان فیلم الگو نام ببریم، یکی از اشکالاتی که ۳۶۰ درجه دارد عدم باورپذیری اش برای مخاطب است، البته منظورم این نیست که همین زندگی روزمره باشد، بلکه فیلمی که به قدری ملموس و هنرمندانه باشد که مخاطب کاملا با آن ارتباط برقرار کند، یکی از مشکلات ۳۶۰ درجه جدا از قهرمان، انتخاب میلاد کی مرام است انتخاب خوبی نبوده است و تماشاگر نمی تواند با کی مرام ارتباط برقرار کند و تمام ابهت یک قهرمان این است که مخاطب تا پایان با آن همراه باشد، وقتی در پایان فیلم میلاد کی مرام کشته می شود اصلا مخاطب ناراحت نمی شود!

دیالوگ‌های تصنعی و شخصیت‌هایی که در نیامده‌اند

وی افزود: به شخصیت‌های فرعی خوب پرداخته نشده و گذرا بوده است، بازی بهاره رهنما با آن حرکات فیلم را هجو می کند و حسین سلیمانی جزو بدمن‌ها قرار گرفته و فیلم بیشتر بار طنز دارد یعنی در یک فضای تعلیق جدی و خشن فیلم، بودن این دو کاراکتر هجو فیلم است که واقعا به فیلم آسیب زده است. دیالوگ ها هم برخی جاها تصنعی شده و خیلی به دهن بازیگر نمی نشیند و مجموعه این عوامل به باورپذیری فیلم برای مخاطب آسیب زده و فکر می کنم مهمترین عامل عدم فروش فیلم این موضوع باشد که نتوانسته با تماشاگر این ارتباط را برقرار کند، علیرغم ساختار روایی هوشمندانه و کلاسیکی که در عین اینکه ساده و سرراست نیست مخاطب را همراه کرده است.

ذوالفقاری نیز نکته ای افزود و گفت: در سینمای خودمان وقتی مثلا کاراکتر پیرمردی را نشان می دهند که از زندان آمده و ارتکاب جرم نکرده ای را پذیرفته، مخاطب ایرانی برای شناختن او نیاز به شناسنامه بیشتری ندارد چون در سینمای ما سابقه دارد، وقتی درباره ژانر صحبت می کنیم وقتی مثلا فرد جذاب ولی بی احساس را در سینمای نوآر داریم خیلی نیاز نیست از او بیشتر بگوییم و مشکل بومی نشدن این ژانر نچسب بودن کاراکترهاست. آیا ابهام اخلاقی و از بین رفتن ارزش های سنتی در جامعه ما تصویرش مطابق آن چیزیست که در غرب اتفاق افتاده است؟ در سینمای دنیا هم به آن شکل فیلم نوآر ساخته نمی شود ولی فیلم های زیادی وامدار آن هستند که سینمای ما می تواند برداشت کند. سام قریبیان در بین فیلم اولی های ما از معدود کسانی است که سلیقه سینمایی مشخصی دارد و این خیلی خوب است و تلاش کرده در فیلم گنهکاران و این فیلم پلیس و وکیل متفاوت و حتی رئیس باند خلافکاران متفاوتی را نشان دهد و این تجربه ها موجب می شود از بند کلیشه ها رها شویم.

مسافرآستانه: سازمان سینمایی خواست دوست دیگری موسسه را راهبری کند

در ادامه، حسین مسافرآستانه رئیس سابق موسسه رسانه های تصویری در خصوص عزل خود توضیح داد و گفت: بنده در محیط کاری با دوستانم یا کسانی که آشنایی قبلی با آنها نداشته ام سیستم و تعریفی دارم و هدفمندی و برنامه خود را دنبال می کنم و آقای ایوبی هم از برنامه‌هایم راضی بودند، اما در این تغییر نگرش‌ها و سیاست‌ها شاید بنده خیلی نه علاقه‌مند باشم و نه بتوانم نقش آفرینی کنم.

تولید فیلم‌های ویدئویی به فارابی منتقل شده است

مجری برنامه سوال کرد: این سیاست های کلان سازمان سینمایی است یا سیاست های کلان دوستی که یکبار هم می‌خواست موسسه رسانه های تصویری را منحل کند؟ وی در پاسخ گفت: هم از سمت وزارتخانه و هم از سمت سازمان سینمایی است و این تغییر نگاه و تغییر کاربری موسسات، حق مسلم هر وزارتخانه ای است که می خواهد موسسات را تحت‌الحمایه‌ی خودش در راستای اهداف مورد نظر خود به کار بگیرد ولی در راستای این تغییرات انجام شده در بحث تولید فیلم های ویدئویی به فارابی منتقل شده است و اینجا می خواهد رویکرد پشتیبانی از جشنواره ها و امور بین الملل را داشته باشد و تنها در حوزه فروش فیلم در فضای مجازی کار کند و اینها مجموعه تغییراتی است که این دولت در خصوص عملکرد موسسه رسانه‌های تصویری در نظر دارد، بخشی از آن را اجرایی کرده و بخشی دیگر را هم اجرایی می کند، بنده هیچوقت کاری را بدون تخصص یا علاقه نپذیرفته ام.

ایشان در ادامه گفت: خود سازمان به این نتیجه رسید که دوست دیگری در ادامه مسیر موسسه را راهبری کند و من در بخش های دیگر سازمان سینمایی همکاری کنم. بنده در حال حاضر به عنوان مشاور رئیس سازمان و عضو دو شورای سینمایی هستم که در ادامه فعالیت، بیشتر در آنجا تمرکز خواهم کرد.

برنامه رادیویی سینمامعیار پنجشنبه‌ها ساعت ۱۴:۳۰ به طور زنده از رادیو گفت‌و‌گو پخش می‌شود. برنامه‌ای با اجرای سید امیر جاوید و تهیه کنندگی و سردبیری محمد جواد طالبی که سعی دارد ضمن پرداختن به مسائل اساسی سینمای ایران سطح آگاهی مخاطب از فیلمهای روی پرده را بالا ببرد.

نوشته بخشی از مدیریت فرهنگی راغب به فیلم‌های قهرمان محور نیست/تاکید ایوبی بر یک جنس از سینما با مخاطب خاص است اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

 قرار شما تدبیر و امید بود. و دریغ که امروز….!

در ماههای اخیر تنی چند از سینماگران مطرح با انتخاب لحنی به شدت گلایه آمیز از آنچه در مدیریت سینمایی کشور در حال رخ دادن است ابراز ناامیدی کرده اند که در تازه ترین آنها مهدی سجاده چی از فیلمنامه نویسان مطرح و نام آشنای سینما و تلویزیون در نامه ای سرگشاده به رئیس جمهور, حسن روحانی آورده: «آقای رئیس جمهور! باور کنید سینمای ملی ایران می تواند بمیرد؛ در همین دولت شما…! »

این سینماگر می افزاید: «آقای روحانی! کار سینما نمایش است، اما کار مسئولان سینمایی اگر نمایش باشد، اوضاع همین می شود که هست. مسئولان فرهنگ یا سینماگران را در قعر افسردگی غرق کرده اند و یا دغدغه را از ایشان گرفته و در صحرای الکی خوشی و بی معنایی پرورانده اند. ولی حتماً یادتان هست قرار این نبود. قرار شما تدبیر و امید بود. و دریغ که امروز….!»

هرچه در حافظه ام جستجو می کنم، دورانی اسفبارتر از این نمی یابم

سجاده چی در ادامه این نامه آورده: «ما تقریباً مرده ایم!… خیلی ممنون آقای رئیس جمهور؛ اگر هدف همه مردان فرهنگی رئیس جمهور، کشتن ما بوده، بفرمائید ادامه دهند، چیزی نمانده؛ ولی چنانچه ساحت فرهنگ و هنر را محتضر می خواهند، کارشان را به درستی انجام داده اند! من از حوزه های مختلف فرهنگ بی خبر نیستم؛ اخبار بد به سرعت منتشر می شوند. اما وضعیت سینما را می توان رو به قبله فرض کرد.»

این فعال سینمایی می افزاید: «نمی دانم بدترین چیز برای هنرمندان چه می تواند باشد، اما واضح است که یاس و ناامیدی موجود، خیلی خیلی بد است. آن قدر که هرچه در حافظه ام جستجو می کنم، دورانی اسف بارتر از این نمی یابم. همانطور که قحطی و بلا و بیماری، هر مملکتی را تهدید می کنند، هنرمندان ناامید و سرخورده هم ظرفیت های فرهنگی کشور را می جوند و می سایند. هنر به این شکل به جای زایندگی، جونده می شود.»

امیدوارم دیگر نگویید خانه سینما را باز کردیم

شاید بتوان نامه اخیر سجاده چی به رئیس جمهور را به لحاظ صراحت لهجه و لحن ناامیدانه آن اوج گلایه مندی یک سینماگر از عملکرد مدیریت سینمایی فعلی دانست. اما کمی پیشتر و در جریان برگزاری جشن خانه سینما نیز رضا میرکریمی، مدیرعامل خانه سینما در مقابل حجت الله ایوبی که جزو میهمانان این مراسم بود لب به گلایه گشود و عنوان کرد:« تعجب می کنم که دولت ها تغییر می کنند و به طور مشترک به هنر بی اعتنا هستند. به خدا ما هم کارامد هستیم و می توانیم. دولت ها همیشه با سلیقه های مختلف می آیند و می روند اما انگار چیزی که در بین همه آن ها مشترک است کم اعتنایی به هنر و فرهنگ است. دیگر برایمان سخت است که بگویم ما را ببینید به همین دلیل ترجیحاً دیگر در این باره صحبت نمی کنم.»

او به این هم اشاره کرد که:« امیدوارم روحانی در اولین کنفرانس مطبوعاتی وقتی می پرسند برای فرهنگ و هنر کشور چه انجام داده اید، مجبور نشود که بگوید: «در خانه سینما را باز کردیم.»

 با شعر خواندن و لبخند مشکل سینمای ما حل نمی‌شود

در روزهای اخیر یکی دیگر از حامیان سینمایی دولت یازدهم هم لب به اعتراض گشود و از سیاستهای سینمایی وزارت ارشاد گلایه کرد. نامه صریح مهدی کرم پور به ایوبی در چند روز اخیر تا حدود زیادی فضای رسانه ای سینما را به خود متوجه کرد.

کارگردان جوان سینمای ایران؛ با نگارش نامه‌ای صریح و سرگشاده با خطاب قرار دادن حجت الله ایوبی نوشت: «خیال می‌کردم گفتنی‌ها را برای‌تان در جلسات خصوصی و عمومی گفته‌ام. به دوستی. به تذکر. به قهر. به شوخی. آن‌چه وظیفه خود می‌دانستم که باید گفته شود را. بالاخره یکی باید این سکوت موهن را که از ترس پنهان از دست دادن‌ها، می‌آید بشکند. چرا که مال ما نیست. لیاقت ما نیست.»

دولت کارهای مهمتر از فرهنگ دارد!

کرم پور در ادامه می افزاید: «آقای دکتر!ما می‌دانیم و می‌دانستیم که اولویت دولت یازدهم فرهنگ و هنر نیست. که کارهای مهم‌تری دارد در عرصه‌ی سیاست خارجی و اقتصاد. و پذیرفتیم که لب بگزیم تا نوبت‌مان شود. ما در حوزه‌ی سینما فرقی بین جناح‌بندی‌های سیاسی حس نکرده‌ایم. همه یک رویه‌ی دِمُده و ساده‌انگارانه را ادامه می‌دهند. گیرم با نقاب‌ها و شعارهای متفاوت. اما عملکردشان یکی‌ست. چه بسا اصول‌گرایان چون به مسلمانی‌شان مطمئن بودند سر حرف‌هایشان هم بیشتر می‌ایستادند، این را اگر دیگران در خفا می‌گویند، بگذارید من به شما آشکار بگویم.»

آیا قرار است از اروپای ورشکسته برایمان سوغات دیگری بیاورید؟

کرم پور می افزاید: «آقای دکتر! زمزمه‌ها و پچ‌پچه‌های درگوشی می‌پرسند نکند خدای ناکرده این اشتباهات سهوی نباشند؟ نکند خدای ناکرده قرار بر حذف سینمای ملی‌ست و خودمان خوش‌بینانه جشن با پنبه سر بریدنش را به پای‌کوبی نشسته‌ایم؟ نکند در پساتحریم در میان خیل بنجل‌های صف کشیده برای اخذ طلب‌های دلاری‌مان قرار است از چین و هند و اروپای ورشکسته، برای‌مان سوغات دیگری بیاورید؟»

مدیران دولتی باید پاسخگوی توقیف رستاخیز به بهانه جشن هسته ای باشند

اما جز این ها احمدرضا درویش نیز که از حامیان اصلی روی کار آمدن دولت فعلی بود این روزها به خاطر ممانعت از ادامه اکران فیلم رستاخیز توسط وزارت ارشاد دولت یازدهم گلایه های آشکار و صریحی را به سوی سازمان سینمایی روانه می کند.

او شامگاه ۱۷ شهریوردر مراسم بزرگداشت هفدهمین جشن خانه سینما با تاکید بر اینکه «رستاخیز» با مجوزهای قانونی و اتکا به فتاوای مراجع ساخته شده است گفت: آنچه بر اثر تصمیم مدیران دولتی مبنی بر پایین کشیدن این فیلم از پرده‌ اکران و توقف و تعلیق نمایش آن به بهانه‌ی جلوگیری از تضعیف جشن هسته‌ای صورت گرفته، حکایتی عبرت‌آمیز است که مسئولان سیاست‌ورز، لاجرم می‌بایست پاسخگوی آن باشند.

کاش می‌توانستم لااقل حرف بزنم، اما از آن هم محروم هستم

اما حجت‌الله ایوبی که خود در این مراسم حضور داشت در سخنانی بیان کرد: «ای کاش به او عشق نمی‌ورزیدم، ای کاش مخالف فیلمش بودم و طرفدار این نبودم که فیلمش نمایش داده شود تا آن وقت برخی از فرمایشاتی که در اینجا مطرح شد به من می‌چسبید.

او ادامه داد: کاش می‌توانستم لااقل حرف بزنم، اما از آن هم محروم هستم و ناچاریم صبر کنیم تا این مشکل هم در سینما حل شود.

وقتی کسی حتی حرف هم نمی‌تواند بزند چرا مانده است؟

اما حسن برزیده هم که در بیان گرایشهای سیاسی خود صراحت دارد و یکی دیگر از سینماگران حامی دولت یازدهم محسوب می شود در گفت و گو با ماهنامه مرز عبور می گوید: « آقای جنتی به‌عنوان وزیر ارشاد، ازنظر من به‌هیچ‌وجه شایستگی این وزارت را ندارد. آقای ایوبی آدم بسیار منعطف، مهربان و خوشی است، ولی در شرایط ملتهب به آدمی نیاز داریم که بتواند بایستد. چند وقت پیش در بزرگداشت آقای درویش از ایشان پرسیدند که چرا برای این فیلم هیچ کاری نمی‌کنید؟ گفت دستم بسته است و حتی نمی‌توانم حرف بزنم. به بچه‌ها گفتم: خب! وقتی کسی حتی حرف هم نمی‌تواند بزند چرا مانده است؟ شما در بالاترین مقام سینمایی می‌گویی حتی حرف هم نمی‌توانم بزنم پس چرا ماندی؟ کی قرار است بالاخره کسی حرف بزند؟ نسبت به این‌جور آدم‌ها انتقاد دارم و می‌گویم همانی باشید که هستید. در محافل خصوصی یک جور حرف می‌زنند و جاهای دیگر جور دیگری. قبلاً هم دیده‌ام که کسی به من گفته است وزارت اطلاعات با فلان فیلم مشکل دارد و اگر می‌خواهید کاری کنید بروید وزارت اطلاعات. بعد می‌روی وزارت اطلاعات و به شما می‌گویند به قرآن آقای فلانی خودش گفته است فلان فیلم نرود خارج از کشور. آدم تا این حد منافق؟»

دلم می خواست با خنده حرف بزنم اما دلم درد دارد

یدالله صمدی نیز از دیگر سینماگرانی است که ۱۰ تیر ۹۴ در بیست و پنجمین جشن سالگرد تأسیس کانون کارگردانان در سخنانی انتقادی به سازمان سینمایی و برگزار کنندگان چشنواره فیلم فجر دوره گذشته گفت:« دلم می خواست با خنده حرف بزنم اما دلم درد دارد. این مدیران هستند که روزی در میان ما حضور دارند و ممکن است فردا دیگر بر صندلی مدیریت تکیه نزنند و در میان ما نباشند اما ما همچنان هستیم. در میان ما کسانی هستند که به راحتی تسهیلات می گیرند اما برخی هم با مشکلاتی برای شروع کارشان روبرو هستند و این امکان را ندارند تا فیلمی را به راحتی بسازند.»

هنوز نتوانستم وارد اتاق رییس سازمان سینمایی شوم

صمدی رو به ایوبی رییس سازمان سینمایی گفت:« آقای ایوبی من بارها به منشی دفتر شما مراجعه کرده ام اما نتوانستم شما را ببینم و پاسخ مناسبی بگیرم. هنوز نتوانستم وارد اتاق رییس سازمان سینمایی شوم. به منشی دفتر وی التماس کردم تا با او تماسی داشته باشد تا وی را ببینم اما نتوانستم. چرا؟! چرا باید این طور باشد؟! »

صمدی در حالی از ناتوانی در گرفتن وقت ملاقات با رییس سازمان سینمایی سحن گفته بود که چندی پیش رضا کیانیان هم که در طرفداری از دولت یازدهم جزو صریح اللهجه ها محسوب می شود شبیه به همین حرف را زد و از رجوع به دفتر ایوبی و عدم توفیق در ملاقات رئیس سازمان سینمایی خبر داده و گلایه کرده بود.

بی اعتنایی رئیس جمهور به تشکیل جلسات شورای عالی سینما گلایه دیگر سینماگران

جز این موارد اما عملکرد شورای عالی سینما در دولت یازدهم هم با ابهامات زیادی روبروست و عدم تشکیل جلسات آن انتقادات بسیاری را برانگیخته است. برخی سینماگران تنها دلیل برگزار نشدن جلسات این شورا را ناشی از بی تفاوتی رئیس دولت تدبیر و امید به مقوله فرهنگ و هنر دانسته و خواستار شفاف سازی و توضیح مسئولان امر در این زمینه شدند.

تشکیل شورای عالی سینما اولین بار در دولت دهم و در زمان ریاست جواد شمقدری بر سازمان سینمایی کشور صورت گرفت. جلسات این شورا و مصوبات آن با حضور رئیس جمهور و وزیر فرهنگ وقت، مباحث مهمی همچون پوشش جامع بیمه ای سینماگران، معافیت های مالیاتی و امثالهم را در بر می گرفت.حسن روحانی به عنوان بالاترین مقام اجرایی کشور تا به حال از حضور در این شورا امتناع ورزیده است؛

سیدضیاء هاشمی رئیس جامعه صنفی تهیه کنندگان سینمای ایران در خصوص عدم برگزاری جلسات شورای عالی سینما طی ۲ سال اخیر گفته است: «زمانی می توانیم از رئیس جمهور انتظار حضور در جلسات شورای عالی سینما را داشته باشیم که فرهنگ و هنر برای ایشان دارای اهمیت باشد اما متأسفانه به نظر می رسد این عرصه در دولت تدبیر و امید جایگاهی ندارد. من شخصاً هیچ گونه علاقمندی از آقای روحانی نسبت به سینما و هنر ندیده ام؛ ایشان اصلاً اهل فیلم و سینما نیستند و من بعید می دانم که در تمامی دوران زندگی شان حتی ۴ یا ۵ فیلم را در فضای سینما دیده باشند؛ شاید همین موضوع باعث شده که شورای عالی سینما طی این دو سال با بلاتکلیفی روبروست.»

انتقادها از مدیریت سازمان سینمایی کشور در حالی رو به افزایش است که حجت الله ایوبی رئیس این سازمان در هر جمع و محفلی از رشد بی سابقه سینمای ایران در تمام بخشها سخن می گوید و این سخنان به ترجیع بند همه سخنرانیهای او تبدیل شده است.

یکی از مسائلی که رئیس سازمان سینمایی همواره از آن به عنوان دستاورد یاد می کند راه اندازی گروه سینمایی هنر و تجربه است اما از آنجا که نگاه و رویکرد سازمان سینمایی به این بخش نه به عنوان یک بخش صرفا مکمل بلکه به عنوان یک استراتژی در سینمای ایران پی گیری می شود بیش از پیش به قهر مردم از سینماها دامن زده و سینمای ایران را با بحران تماشاگر و گردش مالی مواجه می کند و این همان زنگ خطری است که به تدریج در گوش عقلای سینما زنگ می زند چرا که تاثیرات آن ملموس تر از آن است که بتوان آنرا کتمان کرد.

با این رویه به نظر می رسد باید در دوران پساتحریم انتظار واکنشهای منفی بسیاری از سوی سینماگران را داشته باشیم چرا که توقعات در این دوران از سازمان سینمایی رو به افزایش خواهد گذاشت.

نوشته … ولی افتاد مشکل‌ها!/ گزارش «سوره سینما» از انتقادات پرتعداد سینماگران از حجت‌اله ایوبی در روزهای اخیر اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.