«بهشت تبهکاران» از محصولات بنیاد سینمایی فارابی و پخش آن برعهده موسسه بهمن سبز است. پوستر این اثر سینمایی توسط بهزاد خورشیدی طراحی شده است.

این فیلم متناسب با احوالات و اتفاقات امروز جامعه ایران در جنگ رمضان اکران شده است.

در «بهشت تبهکاران» امیرحسین آرمان، لادن مستوفی، سحر جعفری جوزانی، پژمان بازغی، حمید گودرزی، رضا یزدانی، بهنام تشکر، هومن برق‌ نورد، حسام منظور، رضا شفیعی‌ جم، فریبا متخصص، فخرالدین صدیق شریف، اسماعیل خلج، علیرضا جلالی ‌تبار، محمدرضا هاشمی، سهیل برخورداری، حمید متقی، فتح‌الله جعفری جوزانی، مهدی مهریار و جواد طوسی به هنرنمایی پرداخته‌اند و همچنین در این اثر سینمایی؛ افسانه بایگان و فرهاد قائمیان با نقش آفرینی خود، حضور افتخاری دارند.

در خلاصه داستان این اثر سینمایی آمده است: یک نویسنده و فعال کارگرى جوان، ناخواسته اسیر دسیسه‌هاى تبهکاران مى‌شود. این فیلم روایتی از دوران پهلوی اول را روی پرده می‌برد.

تعدادی از عوامل فیلم سینمایی «بهشت تبهکاران» عبارتند از: کارگردان: مسعود جعفری جوزانی، مدیر فیلمبرداری: امیر کریمی، تدوین: مهدی حسینی ‌وند، موسیقی: فردین خلعتبری، فیلمنامه: مسعود جعفری جوزانی، فرید مصطفوی، طراح صحنه و لباس: اصغر نژاد ایمانی، طراح چهره‌پردازی: مهین نویدی، طراحی و ترکیب صدا: سید محمود موسوی ‌نژاد، صدابردار: آرش برومند، جلوه‌های ویژه میدانی: آرش آقابیک، جلوه‌های بصری: کامیار شفیع ‌پور، مدیرتولید: بهزاد هاشمی، عکاس: علی نیک ‌رفتار، طراح پوستر: مهدی احمدی، دستیاران کارگردان: على مهرآسا، مهدى حاجى یوسف، پارسا هاشمی، مشاور رسانه‌ای: منصور جهانی، تهیه‌کنندگان: فتح‌الله جعفری جوزانی، علی قائم مقامی، محصول بنیاد سینمایی فارابی و جوزان فیلم.

نوشته رونمایی از پوستر «بهشت تبهکاران» همزمان با آغاز اکران اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

شب «مسعود جعفری جوزانی» به همت مجله «بخارا» با سردبیری علی دهباشی و با همکاری خانه اندیشمندان علوم انسانی برگزار می‌شود.

نوشته شب مسعود جعفری جوزانی در خانه اندیشمندان علوم انسانی برگزار می‌شود اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

کورش بزرگ در تاریک یگانه و دردانه است

در ابتدای این مراسم، «داریوش ارجمند» بازیگر سرشناس سینما، تئاتر و تلویزیون ایران گفت: تاریخ قدیم ایران بحث بسیار بسیار مهمی است و اهمیتش از تاریخ جدید کمتر نیست و به همین دلیل ما به گذشته‌مان نیاز داریم. به نظرم تاریخ باستان ما که بخشی از شناسنامه این ملت و بخشی از هویت ماست و به آن افتخار می‌کنیم مغفول مانده است. من معتقدم که تاریخ گذشته ما تاریخ بسیار بسیار باشکوهی است به دلیل اینکه ما در طول تاریخمان که بیش از ۵ هزار سال است هرگز بت نپرستیدیم. تمام تاریخ ما سرشار از یکتاپرستی و یزدان‌شناسی است. در میان پادشاهان همواره کسانی بودند خونخوار، خونریز، کشورگشا، مظلوم‌کش و سرقت‌گر؛ اما در برهه‌ای از تاریخ و مردی در تاریخ داریم که هیچ کدام از اینها نیست، کورش بزرگ در تاریک یگانه و دردانه است.

وی افزود: این حرف ما ایرانیان نیست که بخواهیم به آن بنازیم؛ این حرفی است که تاریخ جهان می‌زند، همه مذاهب، همه سیاستها، همه حکومتها. کورش در ۲۵۰۰ سال پیش این اجازه را نمی‌داد بر سرزمین‌هایی که فتح می‌کرد قتل عام صورت بگیرد و یا مردم آزاری بشود. ما خوشحالیم که آقای «مسعود جعفری جوزانی» این همت را کرده است که بیاید بخشی از تاریخ و این دردانه تاریخ ما را به تصویر بکشد. خیلی خوب می‌دانم که ساخت کورش برای سازنده‌اش چه حسی خواهد داشت و از کسانی که حاضر شده‌اند در این راه سرمایه‌گذاری بکنند تشکر می‌کنم.

«مسعود جعفری جوزانی» مرد میدان و تلاش‌گری است

در ادامه این مراسم، «علی نصیریان» بازیگر سرشنا سینمای ایران گفت: ما خیلی خوشحالیم که این اثر ساخته شود؛ چون کورش شناسنامه و هویت تاریخی ماست. ساخت چنین پروژه‌ای خطیر است و «مسعود جعفری جوزانی» مرد این میدان است و مرد بزرگی است، در نخستین کارهای ایشان «جاده‌های سرد» و «شیر سنگی» به عنوان بازیگر حضور داشتم؛ وی مرد میدان و تلاش‌گری است و این فیلم، یک اثر بین‌المللی است و بایستی در سطح جهان پخش بشود. برای سازندگان و همچنین تمام عوامل این فیلم آرزوی موفقیت دارم.

در مقطعی صحبت از «آل پاچینو» بود ولی در حال حاضر از بازیگران خارجی منصرف شدیم

«فتح‌الله جعفری جوزانی» مدیرعامل شرکت سینمایی «جوزان فیلم» گفت: در سالهای گذشته و در مقطعی که حس می‌کردیم شاید همه راههایی که برای تأمین بودجه این پروژه به بن بست رسیده بودیم فکری به ذهنمان رسید گفتیم اگر ما به هر شکلی «کوروش بزرگ» را در ایران بسازیم با وجود اینکه از اساتید و بازیگران تراز اول ایرانی بهره بگیریم امکان جذب سرمایه در خارج از مرزهای ایران برایمان مقدور نخواهد بود؛ اما اگر نه نقش اصلی فیلم را، بلکه بعضی از نقشهای فرعی‌تر را به بازیگرانی که در همه جای دنیا شناخته شده‌اند، مثلاً در یک مقطعی صحبت از «آل پاچینو» شد که اگر یکی از نقش‌ها را ایشان بازی بکنند به دلیل اینکه نه فقط در هالیوود بلکه در سراسر جهان وی را می‌شناسند امکان جذب سرمایه خارجی بیشتر است به این دلیل، دنبال راهی برای جذب سرمایه بودیم و به همین دلیل این پیشنهاد را داده بودیم.

وی همچنین گفت: که خوشبختانه بعدها با صحبتها و بحثهایی که شد و عزیزانی که اولین کسانی بودند که قدم پیش گذاشتند و دست ما را گرفتند و قرار است بیشتر از این هم بگیرند و این پروژه چرخ‌هایش به گردش بیافتد، از استفاده کردن از بازیگران خارجی منصرف شدیم. چون پیشنهاد کنونی بسیار عالی است و یقین دارم تا این لحظه هم کسانی که شنیده‌اند همه ایرانیان می‌توانند حامی این پروژه باشند و در واقع هیچ هزینه‌ای هم برایشان نخواهد داشت؛ فکر کنم دیگر لازم نباشد که دست به سوی خارج از مرزها دراز بکنیم.

پژوهشگر فیلمنامه «کوروش کبیر» در بخش دیگری از سخنانش تأکید کرد: انسانیت ریشه چند هزار ساله در این مملکت دارد که یکی از بارزترین فرزندان این انسانیت کورش بوده است و افتخار می‌کنم که توانستیم تا اینجا هر چند ناچیز، قدمی برداریم.

خوشحالم که پروژه «کورش بزرگ»  توسط آقای جوزانی ساخته می‌شود

در ادامه یاد و بزرگداشت زنده‌یاد «علی معلم» فیلم کوتاهی در مورد این منتقد و نویسنده سرشناس سینمای ایران پخش شد و پس از آن «آذر معماریان» همسر ایشان در سخنان کوتاهی گفت: جسارت، صداقت در گفتار و رفتار «علی معلم» در این سه دهه بر هیچ کسی در سینمای ایران پوشیده نیست، خیلی خوشحالم که پروژه «کورش بزرگ» قرار است توسط آقای «مسعود جعفری جوزانی» ساخته ‌شود و روح «علی معلم» عزیز هم از شنیدن این خبر آسوده و خوشحال خواهد بود. از همه کسانی که تا این لحظه به این پروژه کمک کردند تشکر می‌کنم.

ساخت پروژه کورش، کار بزرگی است که جهانی خواهد بود

در بخش دیگری از این برنامه، «بهرام قاسمی» سخنگو و رئیس مرکز دیپلماسی عمومی و رسانه‌ای وزارت امور خارجه ایران گفت: سینما و هنر در حوزه کاری ماست و ما هنوز غافلیم و یک مقدار عقب هستیم و امیدوارم که بتوانیم در این شروع جدید دولت، خدمت بیشتری را نسبت به عزیزان داشته باشیم و فکر می‌کنم ساخت پروژه کورش، کار بزرگی است که جهانی خواهد بود و ما هم به سهم خودمان تلاش خواهیم کرد که کمک قابلی را بتوانیم انجام بدهیم که این پروژه انجام بشود؛ بخصوص در دورانی که جامعه جهانی در حال گذار است و شرایط منطقه، ایران‌هراسی و نفرت‌آفرینی نسبت به ایرانی و ایرانیان تا حدی در مناطق پیرامونی ما بسیار است. برای تک تک شما عزیزان آرزوی موفقیت می‌کنم و برای همه سینماگران درود می‌فرستم که برای پایداری ایران تلاش می‌کنند و زحمت می‌کشند.

«مسعود جعفری جوزانی» هم سینما را عمیقاً می‌شناسد و هم ذائقه جهانیان را می‌شناسد

در ادامه این مراسم، دکتر «اکبر عالمی» استاد دانشگاه، پژوهشگر، مترجم و منتقد سینما گفت: کورش بزرگ برای تمام بشر شادی آرزو می‌کرد، نه غم و نه غصه. سال ۱۳۶۱ «مسعود جعفری جوزانی» بعد از تکمیل تحصیلات بسیار ارزشمند خودش در آمریکا در رشته سینما به ایران بازگشت. شاید همه شما تعجب کنید او که دانش‌آموخته رشته سینما در آمریکاست چطور به سراغ مولانا رفت؛ فیلم «تصویر شکسته» و فیلم «گریز» را ساخت و بعد به سینمای ایران آمد.

وی افزود: «مسعود جعفری جوزانی» هم سینما را عمیقاً می‌شناسد و هم ذائقه جهانیان را می‌شناسد و هم روانشناسی تأثیر در هنرهای نمایشی را می‌شناسد و هم می‌داند که تکه پاره‌های برجای مانده در تاریخ را در کنار همدیگر قرار بدهد و آن را دراماتیزه بکند؛ یعنی آن را از جنس نمایش و جذابیتهای نمایشی تغییر بدهد. ارزش دیالوگ و صدا را بی‌نهایت می‌داند، حجم، خط، فضا و لباس را بسیار بسیار خوب می‌داند.

دکتر عالمی در پایان سخنانش تأکید کرد: من واقعاً در روانشناسی تأثیر «مسعود جعفری جوزانی» به شما قول می‌دهم که فیلمی را می‌سازد که ما در جهان احساس سرافرازی کنیم.

در بخش دیگری از این برنامه، «مسعود جعفری جوزانی» نویسنده، کارگردان و تهیه‌کننده پروژه سینمایى «کورش بزرگ» گفت: هر ذهنیتی و هر چیزی نطفه ببندد و جابگیرد؛ در ذهن بشر قابل پیاده شدن است، ما اینقدر ملت بزرگی هستیم فکر می‌کنم که بعضی وقتها ما رؤیاهایمان را کوچک کردیم و یادمان رفته است که یک ملت بزرگی هستیم که بیش از ۲۵۰۰ سال پیش، حرف قرن بیست و یکمی زدیم، یعنی آمدیم براساس کرامت، احترام به انسان و احترام به حقوق بشر، احترام به ادیان، احترام به زبانها، کیش، فرهنگ و … یک حکومت تشکیل دادیم که دیگران آن را آرزو می‌کردند و می‌دویدند و زیر پرچم ما می‌آمدند.

وی همچنین گفت: در بابل جنگی صورت نگرفت و دروازه‌ها را باز کردند و از ما خواستند و گفتند لطفاً به اینجا بیایید. وقتی ما قلبهای اینجوری داشتیم و یک نفر در ایران وجود دارد که فکر می‌کند و می‌اندیشد ، یک تفکری را

ایجاد می‌کند که حرف قرن بیست و یکمی است ولی هنوز نتوانسته است که پیاده بشود.

شهرک سینمایی «کورش بزرگ» مال مردم است و مال شخص نیست

جعفری جوزانی نویسنده، کارگردان و تهیه‌کننده پروژه سینمایى «کوروش بزرگ» در پایان سخنانس تأکید کرد: امروز اتفاق‌های بزرگی افتاده است، نه تنها یک فیلم را می‌سازیم بلکه شهری را بنا خواهیم گذاشت و قول می‌دهم که این اتفاق در ایران می‌افتد و کارهای باستانی ما را در آنجا خواهند ساخت و این مال همه مردم ایران می‌شود و کسی نمی‌تواند دست روی آن بگذارد.

وی همچنین گفت: ذهن‌های خوب از جمله؛ آقای دکتر صدیقیان و دوستان دیگر جمع شدند و از آن طرف جلسات متعدد با بانک ملت گذاشته شد و «کورش کارت» بیرون دادند و می‌گفتند در این مملکت این غیر ممکن است و منشور کورش روی کارت گذاشتند و امروز رونمایی خواهد شد و این اتفاق افتاد و هر کسی می‌تواند از این کارت استفاده بکند و از تراکنش آن می‌توان در ساخت شهرک سینمایی «کورش بزرگ» استفاده شود و این مال مردم است و مال شخص نیست، که فردا در مورد آن حرف در بیاورند.

امیدوارم آقای جوزانی ایده‌هایشان را در این پروژه پیاده بکنند و اثر ماندگار دیگری بسازند     

در ادامه این مراسم، دکتر «اردشیر خورشیدیان» رئیس انجمن موبدان ایران گفت: همه جهانیان از هر دین، مذهب، فرهنگ و زبانی که باشند آثار هنرمندان را می‌توانند درک کنند و کار شما هنرمندان بسیار بزرگ و ارزشمند است مخصوصاً کار آقای «مسعود جعفری جوزانی» که چند فیلم از ساخته‌های ایشان را دیده‌ام و در اینجا از ایشان تشکر می‌کنم. امیدوارم که همگی کمک کنیم آقای جوزانی بتوانند ایده‌هایشان را بر روی این پروژه پیاده بکنند و اثر ماندگار دیگری بسازند.

وی افزود: سه اندیشه در جهان بیشتر نداریم؛ بنیادگرایی، انسان محوری (عقل محوری) و دیگری انسانیت محوری، که فرامدرنیست است و تازه پست مدرنیستها به دنبال آن هستند و این حداقل ۴۰۰۰ یا ۴۵۰۰ سال در ایران بن پایه دارد و به اصطلاح بن مایه آن از ایران گرفته شده است. و به خاطر این است که کورش در همه جا ارزشمند بود به خاطر این تفکر و اندیشه است که فرهنگش را ساخته و پیاده کرده است و باعث شده است که یونانیان آن را مظهر عدالت، یهودی‌ها آن را نجات‌بخش و ایرانیان آن را پدر بنامند.

رئیس انجمن موبدان ایران در ادامه خاطرنشان ساخت: در تاریخ کورش و کورشهای بسیاری در تاریخ داشتیم، منتهی کورش بسیار شاخص است و در حقیقت تاریخی است چرا که در تورات اسم و شرح زندگی‌اش آمده است، یونانی‌ها در مورد وی کتیبه‌های بسیار نوشته‌اند بخصوص در مورد جانشینش داریوش که توانست آن تفکر را پیاده و عملی بکند، نخستین دروازه ملل را ما ایرانی‌ها داشتیم و این خیلی جالب است. ۲۸ ملت به صورت ساتراپی (ایالتی) اداره می‌شد ما هرگز امپراتوری نبودیم و این کلمه را هرگز بر زبان نیاورید.

«آرت بوک» نقشه راهی دقیق و با جزییات کامل

در این مراسم تصاویری از «آرت بوک» و وب سایت پروژه سینمایی «کوروش کبیر» به نمایش درآمد، از آنجا که در پروژه‌های بزرگ سینمایی تمام عوامل تولید نیاز دارند که فعالیت‌هایشان را با شاخصی دقیق و کامل بسنجند تا از مسیر محتوای بصری مورد نظر کارگردان خارج نشوند؛ نیاز است تا نقشه راهی دقیق و با جزییات کامل در مورد همه بخش‌های کار تهیه و تدوین شود. «آرت بوک» همین نقشه راه دقیق و کامل است که بر مبانی فیلمنامه، تحقیقات، مستندات و نقطه نظرات شخص کارگردان تهیه شده و از نظر هنری نیز همه محتوای زیبایی شناسانه کار را شامل می‌شود. لباس‌های رزم و بزم، ابزار و ادوات رزمی و شخص؛ آرایش روی و موی شخصیت‌ها،  طراحی محیط هر صحنه به همراه معماری و پوشش گیاهی نما بندی‌های متناسب به نظر کارگردان و صدها مورد دیگر که در این کتاب به تصویر کشیده شده است که موجب کاهش هزینه‌های اضافی و زمان تولید می‌شود.

از آنجا که به «آرت بوک» کار سکرت بوک یا کتاب مخفی نیز گفته می‌شود کلیه اطلاعات این کتاب تا پایان پروژه نزد عوامل مربوط به این پروژه باقی می‌ماند. اما مانند همه فیلم‌های مهم تاریخی پس از اکران این کتابها نیز برای علاقه‌مندان به انتشار در می‌آید. این تصاویر، بازسازی دقیق اشیاء باستانی ایران است که به روش سه بعدی ساخته شده و حاصل تحقیقات دقیقی است. همه این اشیا بعنوان آکسسوار صحنه یا لوازم و ملحقات شخصیتهای داستان در صحنه فیلمبرداری استفاده می‌شوند.

طراحی «آرت بوک» پروژه «کورش بزرگ» همگی از طراحان بزرگ برجسته کشور هستند که در پروژه‌های بین‌المللی سابقه کار فراوان دارند و همچنین از به‌روزترین تکنیکهای روز استفاده می‌کنند تا شاهکاری لایق نام کورش بزرگ بیافرینند. این تیم به همراهی ایشان به عنوان مدیر گروه به صورت مستقیم زیر نظر «مسعود جعفری جوزانى» کار می‌کنند و در جلسات مستمر تک‌تک موارد را باشخص کارگردان چک کرده و سپس به عنوان الگوی درس تصویری در آرت بوک قرار می‌دهند.

ایران یکی از مراکز بزرگ تمدنی جهان است

در ادامه این برنامه، پروفسور سید «حسن امین» پروژه بین‌المللی سینمایی «کورش بزرگ» صد البته آرمان و آروزی هر ایرانی بافرهنگ است، ما بسیار خوشحال هستیم که این اثر بوسیله کارگردانی شایسته و استاد فن «مسعود جعفری جوزانى» هدایت خواهد شد و از همه کسانی که توفیق خواهند داشت در این پروژه همیاری و مشارکت خواهد کرد تشکر می‌کنم. ایران یکی از مراکز بزرگ تمدنی جهان است؛ اجدا ما توانسته‌اند در برهه‌هایی از زمان مدنیت جهان را به پیش ببرند و مرزهای جدیدی را در علم، صنعت و هنر بگشایند. از میان تمام نوابغ، مفاخر و بزرگان ایران در طول تاریخ دراز آهنگ ایران زمین اگر بنا باشد تنها ما چند کس را به عنوان آباء فرهنگی و پدر معنوی خودمان انتخاب کنیم ناچاریم دو نفر را در صدر قرار بدهیم.

وی همچنین گفت: یکی در ایران باستان کورش بزرگ و دیگری پس از اسلام، حکیم ابوالقاسم فردوسی خالق شاهنامه. پیام کورش، جاودانی و همیشگی است؛ چون پیام او پیام صلح، عدم خشونت، مذاکره، گفت‌وگو، تدبیر، شادی و امید است و بنابراین تک تک ما می‌توانیم دیپلماسی عمومی، پیام‌رسان و سفیر این صلح به جهانیان باشیم.

این فیلم «کورش بزرگ» می‌تواند پیام تک تک ایرانیان به عنوان یک ملت صلح دوست، اهل مدارا، اهل تساهل و تسامح و اهل حق‌گذاری باشند. چرا که یپام فردوسی، سعدی، ابوالحسن خراقانی و حافظ جز این نیست. شک و تردید نداشته باشید که هر چه زمان به پیش برود کشفیاتی خواهیم داشت که تمدن و مدنیت ایران و فرهنگ ایران زمین را بهتر و بیشتر به جهانیان صادر خواهد کرد.

کورش اراده کرده است تا «کورش بزرگ» ساخته شود

در ادامه «کتایون ریاحی» بازیگر سرشناس سینما و تلویزون ایران گفت: به اینجا آمده‌ام که به همه شما فرزندان کورش درود بفرستم و این کار انجام خواهد شد. آنجه همراه ماست چه از لحاظ ژنتیک و چه از لحاظ منتیک همه آن چیزی است که همه ما وامدار کورش هستیم و من احساس می‌کنم روان کورش اراده کرده است تا این کار بشود؛ پس این کار ساخته خواهد شد. باید بدانیم که ما ایرانیان در هر جای دنیا که هستیم امروز یک وظیفه داریم که به شایستگی پدرمان را معرفی کنیم و این کار توسط کارگردان بزرگ آقای «مسعود جعفری جوزانی» صورت خواهد گرفت.

سینمای ایران خدمت بزرگی به تاریخ معاصر ایران کرده است

در بخش دیگری از مراسم، «سیروس ابراهیم‌زاده» بازیگر سینما و تلویزیون ایران گفت: سینمای ایران خدمت بزرگی به تاریخ معاصر ایران کرده است؛ یعنی سرزمین اهورایی ما، مردم ما را و فرهنگ مارا به جهانیان شناسانده است. در حال حاضر، سینمای ایران در یک موقعیت بحرانی جهان، که کشور عزیز ما در بسیاری از مجامع بین‌المللی به غلط سیاه‌نمایی شده بود؛ درها را باز کرد.

فیلم «کورش بزرگ» مورد توجه همه قرار خواهد گرفت

وی افوزد: به نظر من بسیار مبارک است نسبت به قدمی که سینما برداشته است، فیلم «کورش بزرگ» ساخته می‌شود، این فیلم به هر نوعی که ساخته شود چون حرفی از جنس زمان دارد مورد توجه همه قرار خواهد گرفت؛ یعنی شهروند جهان بودن، یعنی به هزاران صدایی معتقد بودن، یعنی گذشت، یعنی مخالفت با خشونت و خونریزی.

بریدن کیک پروژه سینمایی «کورش بزرگ»

در پایان مراسم رونمایی از چاپ دوم فیلمنامه «کوروش کبیر» به نویسندگی «مسعود جعفری جوزانی» و با پژوهشگری «فتح‌اله جعفری جوزانی» و دکتر «عبدالکریم یونسی»، تمامی حاضران در این برنامه با به همراه داشتن این کتاب، به یادگار عکس دسته جمعی انداختند و کیک پروژه سینمایی «کورش بزرگ» بریدند.

نوشته علی نصیریان: مسعود جعفری جوزانی مرد میدان و تلاش‌گری است/ سخنگوی وزارت امور خارجه: ساخت پروژه کورش، کار بزرگی است که جهانی خواهد بود اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

با نمایش «پشت دیوار سکوت» می‌خواستیم نشان دهیم که جهانی می‌اندیشیم

در ابتدای این نشست خبری «خسرو منصوریان» تاریخچه چگونگی تشکیل انجمن حمایت و یاری آسیب دیده‌گان اجتماعی و همچنین انجمن حمایت از کودکان و نوجوانان توان‌یاب را به صورت مفصل بیان کرد و در مورد حضور در شصت و یکمین کنفرانس جهانی زن در مقر اصلی سازمان ملل در نیویورک گفت: متأسفانه با تصمیم اخیر رئیس جمهور آمریکا و عدم ارائه ویزا نمی‌توانیم ۳۰ اسفند ماه در کنفرانس جهانی زن شرکت کنیم در شرایطی که در مقر اصلی سالنی را اجاره کردیم تا فیلم سینمایی «پشت دیوار سکوت» به کارگردانی «مسعود جعفرى جوزانى» را برای حاضرین نمایش دهیم و نشان دهیم ما علاوه بر فعالیت‌های اجتماعی گسترده در ایران، به تعهدات خود در جامعه بین‌الملل نیز عمل می‌کنیم و جهانی می‌اندیشیم و ارزش‌های ملی را پاس می‌داریم اما متأسفانه با این تصمیم غلط و مغرضانه نمی‌توانیم حاضر شویم با این وجود که پیش از این دعوتنامه برای ما از سوی کنفرانس CSW ارسال شده بود و ما تمام هزینه‌های پرواز، هتل و … را پرداخت کرده‌ایم.

صدای مظلومیت را نمی‌توان در جهان خفه نگه داشت

بنیانگذار و مدیر گروه احیاء در ادامه اظهار داشت: اما این صدای مظلومیت را نمی‌توان در جهان خفه نگه داشت و نباید بین انسان‌ها تبعیض قائل شد. ما در انجمن تلاش می‌کنیم با نگاه انسانی از تبعیض بین افراد به دلیل بیماری‌های متعدد خودداری کنیم اما کشوری مانند آمریکا تصمیمی کاملاً نژادپرستانه و عجیب گرفته است و ما در اعتراض به این تصمیم از رفتن به کنفرانس صرف‌نظر می‌کنیم و اطلاعیه‌ای را در این خصوص منتشر کرده و رونوشت آن را برای مقامات عالی ایران و آمریکا ارسال کردیم.

در مقابل تصمیم نابخردانه از نمایش «پشت دیوار سکوت» پرهیز کردیم

در ادامه این «مسعود جعفرى جوزانى» نیز در مورد انصراف از نمایش فیلم سینمایی «پشت دیوار سکوت» در مقر اصلی سازمان ملل متحد در آمریکا گفت: نطفه و فکر اولیه ساخت فیلم برای آگاهی بخشی به مخاطب و شکستن تابوی بیماری ایدز بسته شد و اینکه بتوانیم بر جهل و نادانی جامعه نسبت به این بیماری غلبه کنیم. قرار بر این بود ۲۰ مارس ۲۰۱۷ (۳۰ اسفند ماه جاری) فیلم «پشت دیوار سکوت» در مقر اصلی سازمان ملل توسط انجمن احیای ارزش‌ها برای انجمن‌های سراسر دنیا به نمایش درآید که اتفاقاً ما این را تابو نمی‌بینیم؛ بلکه با آن مبارزه می‌کنیم تا آن را ریشه کن کنیم، چون هیچ پدیده‌ای در این جهان نیست که اندیشه انسان نتواند برای آن برخیزد و برآن نور بتاباند.

تصمیم ترامپ خیلی نژادپرستانه و ضد مذهب است

وی همچنن گفت: برنامه‌ریزی انجمن احیاء برای نمایش «پشت دیوار سکوت» در مقر اصلی سازمان ملل متحد بسیار ارزشمند بود و چیزی نبود که بتوان از آن گذشت، به همین دلیل ما همه وجودمان تلاش کردیم که فیلم به موقع تمام بشود و به موقع آماده بشود و ما به NGOهای دیگر کشورها نشان بدهیم وقتی که آن را روی پرده می‌اندازیم؛ همه اقشار جامعه آن را می‌بینند و حداقل کنجکاوشان می‌کنیم که بیشتر بفهمند. ما به وسیله هنر، مردم را تشویق به فهمیدن و آگاهی سبیشتر می‌کنیم. اما با تصمیم غلط و عجیب ترامپ، این امر محقق نشد. ما همه تلاش خود را کردیم که بتوانیم فیلم را با کیفیت لازم برای نمایش در کنفرانس جهانی زن آماده کنیم. اما تصمیم نژادپرستانه و ضد مذهب ترامپ امکان حضور ۷ کشور در آمریکا را فراهم نمی‌کند و ترجیح دادیم که در مقابل این تصمیم نابخردانه از نمایش فیلم پرهیز کنیم.

ملت آمریکا با این تصمیم عجیب ترامپ مقابله می‌کنند

کارگردان فیلم سینمایی «پشت دیوار سکوت» در ادامه اظهار داشت: این رفتار ترامپ خلاف قانون اساسی آمریکا است و ملت آمریکا همانطور که در جنگ ویتنام دوشادوش سربازان و ملت ویتنام فعالیت کردند با این تصمیم عجیب مقابله می‌کنند، در تصور من هیچگاه چنین چیزی خطور نمی‌کرد که ریاست جمهوری یک کشور این تصمیم را بگیرد، این تفکر ارتجاعی و فاشیستی است. این اتفاق برای من اینقدر عجیب و غیرقابل هضم است که حتی در تصور دور من هم نمی‌آمد.

ایرانی‌ها سهم بزرگی در مراکز مختلف پزشکی و ناسا در آمریکا دارند

وی همچنین گفت: دولت آمریکا اطلاعات دقیقی از حضور اقلیت ایرانی در آمریکا دارد و می‌داند این اقلیت سهم بزرگی در مراکز مختلف پزشکی و ناسا در این کشور دارند و بسیار موفق بودند. ایران از معدود کشورهایی است که مهاجران بسیار با سوادی در آمریکا دارد.

سیاست بازی و سیاسی بازی را تاکنون نتوانسته‌ام درک بکنم

کارگردان سریال «در چشم باد» در ادامه تصریح کرد: به همین دلیل، این سیاست بازی و سیاسی بازی را تاکنون نتوانسته‌ام درک بکنم؛ به همین دلیل تصمیم آقای منصوریان و همکارانشان در گروه احیاء را تأیید می‌کنم و امروز شرایطی فراهم شده که فیلم را می‌توان در همه جای دنیا به تماشا نشست اما این تصمیم NGO به نفع انسانیت است که جلسه‌ای برگزار نکند در شرایطی که بسیاری را دعوت کرده است. این اعتراض به گوش همه افرادی که در سازمان ملل حضور دارند برساند. من برای این متأسفم که این اتفاق نمی‌افتد چون NGOهای دیگر جهان در سرتاسر دنیا تشویق می‌شدند

عدم حضور «پشت دیوار سکوت» در سازمان ملل مبارزه با تبعیض است

جوزانی در ادامه تأکید کرد: متأسفم هنوز در دنیا رهبری تصمیم غیرانسانی می‌گیرد. عدم حضور فیلم سینمایی «پشت دیوار سکوت» در سازمان ملل مبارزه با تبعیض است، انجمن‌های مردم‌نهاد سابقه دیرینه‌ای در کشور ما دارند در زمان حمله مغول‌ها نیز این نهادهای مردمی توانستند موفق عمل کنند و به عقیده من نهادهای مردم محور به خوبی می‌توانند فعالیت کنند زیرا هیچگاه وابسته به دولت نیستند و دچار سیاست‌زدگی نمی‌شوند همانگونه که فیلم اشاره دارد و پیشنهاد می‌دهد تأسیس نهادهای مردم محور می‌تواند راه نجاتی برای حل مسائل اجتماعی باشد.

امیدوارم «پشت دیوار سکوت» هرچه زودتر اکران شود

این کارگردان سینمای ایران در ادامه افزود: به همین دلیل، فعالیت در انجمن‌های مردم نهاد برایم بسیار خوشحال کننده است و همانگونه که فیلم اشاره دارد برای تغییر زندگی باید در هر محله‌ای انجمن‌های مردم‌نهاد شکل بگیرد تا راه نجاتی فراهم شود. امیدوارم هرچه زودتر فیلم سینمایی «پشت دیوار سکوت» اکران شود و با کمک این نهادها و NGOها فیلم به درستی دیده شود تا رسالت اصلی آن که آگاهی بخشی است محقق شود.

قرائت انصراف اکران «پشت دیوار سکوت» در سازمان ملل متحد

در بخش پایانی این نشست خبری، نامه‌ای خطاب به ریاست کمیسیون مقام زن سازمان ملل متحد در مورد انصراف از اکران فیلم سینمایی «پشت دیوار سکوت» در مقر اصلی سازمان ملل متحد حضور توسط «خسرو منصوریان» بنیانگذار و مدیر گروه احیاء، قرائت شد؛ که رونوشتی از آن نیز برای ریاست جمهوری اسلامی ایران، وزیر کشور ، وزیر امور خارجه، معاونت محترم زنان و خانواده ریاست جمهوری، دفتر سازمان ملل متحد و ریاست جمهوری ایالت متحده آمریکا ارسال شده است؛ متن کامل این نامه در زیر می‌آید:

ریاست محترم کمیسیون مقام زن سازمان ملل متحد

انجمن حمایت و یاری آسیب دیدگان اجتماعی و انجمن حمایت از کودکان و نوجوانان توانیاب (گروه احیا) متأسف‌اند که از طریق این نامه اعلام نمایند که امسال در شصت و یکمین کمیسیون مقام زن سازمان ملل متحد شرکت نخواهند کرد.

انجمن احیاء ارزش ها و توان‌یاب که  نزدیک به دو دهه است که  در راستای رفع تبعیض و نابرابریها علیه اقلیتهای جامعه ایران با تمرکز بر افرادی دارای معلولیت و کسانی که با ایدز زندگی می‌کنند تلاش می‌نمایند، این دو انجمن ماههاست فعالیت خود را در جهت حضور در کنفرانس مقام زن ۲۰۱۷ نیویورک آغاز کرده  و سالهای قبل نیز حضوری فعال در این کنفرانسها داشته‌اند امروز رسالت خود را در آن می‌بینند که در راستای اعلام مخالفت و مبارزه مدنی با هر نوع نابرابری مبتنی بر تفاوتهای مذهبی، نژادی، جنسی و ملیتی، حضور در کنفرانس مقام زن نیویورک را تحریم نمایند.

فرمان مهاجرتی رئیس جمهور ایالت محتده آمریکا دانلد ترامپ ، در خصوص تعلیق ۹۰ روزه صدور ویزا و ورود افراد از هفت کشور عمدتا مسلمان ایران، عراق، سوریه، لیبی، سومالی، سودان و یمن نه تنها مخالف صریح اصول اخلاقی و حداقل‌های مورد توافق حقوق بشری است بلکه نقض صریح اصول قانون اساسی آمریکا می‌باشد  و تمکین به آن خلاف اصول مورد پذیرش گروه احیا می‌باشد.

وضع ممنوعیت ورود به خاک آمریکا برای هفت کشور عمدتا مسلمان و به دنبال آن استثنای اقلیتهای مذهبی بویژه اقلیتهای مسیحی از این ممنوعیت، نقض صریح اصول پذیرفته شده­ حقوق بشری در خصوص برابری مذهبی است. این فرمان همچنین در مغایرت صریح با لایحه مهاجرت و تابعیت ۱۹۶۵ آمریکا، اصل استحکام خانواده در قانون مهاجرت و قانون اساسی امریکا، اصل منع بازداشت غیرقانونی در قوانین آمریکا و اصل تناظر و برابری  دادرسی است.

نظر به موارد فوق انجمن احیا ارزشها و توان‌یاب که دارای مقام مشورتی ویژه شورای اقتصادی و اجتماعی (اکوسوک)  سازمان ملل متحد بوده و سالهاست در راستای رفع تبعیض علیه اقلیتها فعالیت می‌نمایند حضور خود را در کنفرانس مقام زن که آن نیز کنفرانسی در راستای منع تبعیض می‌باشد، موافق اصول اخلاقی و اساسنامه مصوب خود نمی‌دانند و در جهت حمایت از ملیت ایرانی و احترام به اعتقادات اسلامی خود، در شصت و یکمین کنفرانس مقام زن سازمان ملل متحد شرکت نخواهند کرد.

همچنین آقای مسعود جعفری جوزانی کارگردان بنام ایرانی که در راستای همین کنفرانس فیلم درام اجتماعی ـ فرهنگی (پشت دیوار سکوت) را با محوریت مقابله با تبعیض علیه افرادی که با ایدز زندگی می‌کنند آماده نمایش در سالن اصلی سازمان ملل متحد کرده بود جهت اعلام اعتراض با فرمان مهاجرتی رئیس جمهور دانلد ترامپ از حضور در این مراسم خودداری نموده، هدف از ساخت و نمایش این فیلم، معرفی سازمان­های مردم نهاد و نقش آنها در حمایت از آسیب دیدگان اجتماعی بوده است.

نوشته به دلیل تبعیض و رفتار نژادپرستانه «پشت دیوار سکوت» در سازمان ملل به نمایش درنمی‌آید اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

وی ادامه داد: سحر نگارش این فیلمنامه را آغاز کرد و من بازنویسی‌هایی را روی آن انجام دادم. به شدت تحت تاثیر موضوع قرار گرفتم و ساخت این فیلم را وظیفه خود دانستم.

کار گردان «پشت دیوار سکوت» با اشاره به فیلم مستندی که در گذشته درباره ایدز ساخته شده بود، افزود: نوید نامور با شهامت فیلم «چند قطره خون» را ساخت اما تهمت‌های زیادی را به او زدند و حتی با دستبند او را از دانشگاه بردند و من از او به خاطر این شهامت تشکر می‌کنم.

جعفرى جوزانى با بیان این مطلب که من بیش از ده بار از سوى وکلای فرانسوی به شکایت تهدید شدم، گفت: من پوست کلفت تَر از این هستم که باچنین تهدیدهایى جا بزنم. متاسفانه در دهه‌هاى گذشته، مسئولان ما یا شهامت برخورد با این مسئله را نداشتند و یا منافع سیاسى ‌شان اجازه پیگیری را به آن‌ها نمى داد.

وی ادامه داد:  شرکتی که در فیلم نامش برده شده، است تنها نامش را تغییر داده‌اند و امروز هم با برخی واردکننده‌های دارویی ما کار می‌کند.

وی این فیلم را چکیده‌ای از وضعیت نامطلوب بیماری ایدز در جامعه دانست و افزود: در کشور ما مسائل زیر فرش جارو می‌شوند و از آن ها حرفی زده نمى‌شود، در حالی که اگر موضوعی را نگوییم حل نمی‌شود.

جعفری جوزانی در پاسخ به این سئوال که آیا برای بیان نکاتى در فیلم تحت فشار بودید؟، گفت: من هر آن چیزی را که می‌خواستم درباره این موضوع  بگویم در فیلم آورده‌ام و کسی جلوی من را نگرفته است. پای این فیلم ایستاده‌ام و به ساخت آن افتخار می‌کنم.

وی تاکید کرد: موضوعی که در جامعه وجود دارد، باید صادقانه مطرح شود بدون اینکه منافع جناح خاصی را تأمین کند.

در ادامه محمد خزاعی درباره روند تولید فیلم بیان کرد: دغدغه اجتماعی و موضوعات مهم این فیلم که واردات خون‌های های آلوده از فرانسه بود، برای من بود جذاب بود.

وی با ابراز تاسف از اینکه هیچ برخوردی از سوی مسئولان صورت نگرفت، افزود: درباره این موضوع مهم سکوت شد و مسئولان در سمت‌های بهتر حضور دارند.

خزاعی با اشاره به این که کمتر کسی سراغ چنین موضوعی می‌رود، اضافه کرد: این فیلم از نظر موضوع، روایت و کارگردانی جزو کارهای خاص آقای جوزانی محسوب می‌شود.

در ادامه این نشست، فتح‌الله جعفری  جوزانى گفت: ما در سال ٧۶ زمانی که آژانس دوستی را می‌ساختیم، به مسئله إیدز اشاره کرده بودیم که البته الان قابل پخش نیست و ما فکر کردیم که حرف آن روز را باید به با روایتی نو بزنیم.

امین تارخ با بیان این مطلب که در سینمای ما بیشتر هدف گیشه و سرگرمی است، ادمه داد: پرداختن به چنین سوژه تلخی که طرحش از سویی خطرناک و پرریسک است و از سوی دیگر ممکن است در گیشه توفیقی نداشته باشد، قابل تقدیر است.

حسین پاکدل با اشاره به اینکه هنوز تحت تاثیر فیلم است، گفت: کافی است عادتمان دهند که زود عادت کنیم. ما امروز نفس به نفس تراژدی زندگی می‌کنیم و اگر روزی اتفاق تلخی نیفتد، تعجب می‌کنیم زیرا آن روز تراژدی بر ما واقع نشده است.

وی اضافه کرد: ما به دنیا آمده‌ایم که روزی تصادفی بمیریم وما تصادفی زندگى می‌کنیم. موضوعی که در فیلم دیدیم در واقعیت جامعه است و سینما باید طبیب جامعه باشد. خوشحالم در کنار حکیم سینمای ایران در گوشه‌ای از این فیلم نقش داشتم و نسل‌های آینده به من انگ بی‌غیرتی نمی‌زنند.

سحر جعفری جوزانی نیزطی سخنانی کوتاه درباره شکل‎گیری روند ساخت این فیلم گفت: روزی با پدرم به «مرکز ملی پیشگیری از ایدز ایران» رفتیم و کسانی را آنجا دیدیم که بدون هیچ توقعی به این بیماران کمک می‌کردند. به نظر من کمک کردن و خوشحال کردن آدم‌ها بهترین کاری است که ما می‌توانیم انجام دهیم.

نوشته نشست نقد و بررسی «پشت دیوار سکوت»/ جوزانی: فیلم چکیده‌ای از وضعیت نامطلوب بیماری ایدز در جامعه است اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در فیلم سینمایی «پشت دیوار سکوت» که مضمونی اجتماعی دارد؛ تعدادی از بازیگران سینمای ایران از جمله؛ سحر جعفری جوزانی، رویا تیموریان، امین تارخ، پرویز پورحسینی، فریبا متخصص، آرمان درویش، مهدی احمدی، بهزاد فراهانی، شقایق فراهانی، حسین پاکدل، سیما تیرانداز، سیامک صفری، محمد رضا شریفی نیا، سمیه نجومی، سودابه گودرزی، لی‌لی فرهادپور، احسان امانی، میلاد یزدانی، حمید متقی، یاسمین پازوکی، شکراله حسنی، فرشته گلچین، فرهاد ملوندی، فرانک کوشافر، فاطمه صالحی شهرابی، نجمیه آقا باباگلی، میلاد یزدی، علی کامیار، الهام پورشیرمردی، منا عامری، سعیده بت‌فریب و زهرا حسینی به ایفای نقش می‌پردازند.

و تعدادی از بازیگران خردسال از جمله؛ ترنم بیدگلی، تبسم بیدگلی، آروشا علی خانی، امیر حسین حقی، ستایش موسوی، نیایش موسوی، عسل شیرعلی، ارغوان کیور، پرهام کیور در آخرین ساخته جعفرى جوزانى حضور دارند.

عوامل فیلم سینمایی «پشت دیوار سکوت» عبارتند از: کارگردان: مسعود جعفرى جوزانى، نویسندگان فیلمنامه: سحر جعفری جوزانی و مسعود جعفرى جوزانى ـ بر اساس پژوهشی از فاطمه صالحی شهرابی و علی بدیعی، مدیر فیلمبرداری: حسن کریمی، مدیر هنری: مجید میرفخرایی، طراح چهره‌پردازی: مهین نویدی و دانیال حقیقت، صدابردار: آرش برومند، مدیر برنامه‌ریزی و دستیار اول کارگردان: شهرام کیور، آهنگساز: بهزاد عبدی، صداگذار: حسین مهدوی، انتخاب بازیگر: امین تارخ، مدیر تولید: مرتضی متولی، جانشین تولید: کامیاب متولی، دستیار صدا: سلیم پوربردباری، منشی صحنه: محسن بهاری ـ با تشکر از پرستو مدانلو، دستیار اول فیلمبردار: میلاد حسینی، دستیار دوم کارگردان: محمد عرفان صدیقیان، عکاس: کوروش پیرو، فیلمبردار پشت صحنه: مهدی حاجی‌یوسف، مشاور رسانه‌ای: منصور جهانی، نورپرداز: سعید براتی، مجری نور: حسن لشگری، گروه فیلمبرداری: هادی رمضانی، بهادر مافی، علیرضا ایزدی، سجاد طالشانی، سینه موبیل فیلمبرداری: امیر صابر، گروه جلوه‌های ویژه میدانی/ طراح: آرش آقابیک، دستیاران: رسول کهنسال، رضا شفیعی، علی نوری‌نیک، امیر آقابیک و امین فشمی، جلوه‌های ویژه اجرایی: کامران سحرخیز و امیر سحرخیز، اجرای چهره‌پردازی: فاطمه سادات شیرازی و جلال امیری، بافت مو: علی اعرابی، کارشناس و مشاور نظامی: سرهنگ سید قدرت‌اله حسینی، دستیار طراح صحنه: پیمان مهدی صدق، دستیاران صحنه: حامد محمدیان، میلاد آجودانی پژمان و غلامی چابک، با تشکر از: هومن اشکبوس و مرجان علیزاده‌نیا، دستیار طراح لباس: مینا سلیمی، دستیاران: حمید رضا ملکی و سوگل بهرام‌پور، سینه موبیل صحنه و لباس: مصطفی فولادی نسب، جامه‌دار: حمیدرضا ملکی و سوگل بهرامپور، گروه بدلکاران تندر / طراحی و اجرای بدلکاری: امیر حسین خنجری، دستیاران: روح‌اله سیدی، آرش محمودی و مهرداد محمودی، تأمین هنرور: حمید بخشی‌نژاد و سعید یارمهدی، مدیر تدارکات: حمیدرضا حاجی‌زاده، دستیار اول تدارکات: سعید جعفری‌فر، دستیار تدارکات: حسام حاجی‌زاده و افشین بابایی، همیاران تدارکات: ماشااله جودکی و شاهپور صفدری، مسئول برق: کریم جانبخش سفیدکمر، تصویربرداری هوایی: همایون صالحی، پارسا اسلامی فرد، شهروز کیایی، محسن شفیعی، شرکت فرادید هنر ایرانیان، پشتیبانی فنی: پیشگامان صنعت سینما، امور دفتری: شهربانو بهرامیه، مجید زینعلی، پذیرایی: رستوران کاچی ـ چلو فیلم، گروه نقیله: افشین بابایی، امیر باغبان، حسن اصغری، محمد حسن محمد اصغری، داریوش نعمتی، عباس بحری، مجید سمساری، جواد خانقلی، ابوالفضل حسن‌زاده ذکریا، حسام حاجی‌زاده، جمشید جمشیدی، تهیه‌کنندگان: محمد خزاعی و فتح‌الله جعفری جوزانی، محصول مؤسسه تصویر شهر.

نوشته فیلمبرداری «پشت دیوار سکوت» به پایان رسید/ ارسال به دفتر جشنواره فجر اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

دست گذاشتن دو تن از سینماگران صاحب نام کشور روی موضوعی حساس، چالش برانگیز و جنجالی بدون شک با واکنش تند مسئولان ذینفع مواجه خواهد شد.

بر پایه این خبر، فیلم «پشت دیوار سکوت» توسط جعفری جوزانی و دخترش سحر جعفری جوزانی به نگارش در آمده است.

حسن کریمی فیلمبرداری فیلم را بر عهده دارد و با تهیه کنندگی مشترک محمد خزاعی تهیه کننده سینما و دبیر پیشین جشنواره فیلم فجر و فتح الله جعفری جوزانی برادر مسعود جعفری جوزانی ساخته می شود.

امین تارخ، پرویز پورحسینی، حسین پاکدل، سحر جعفری جوزانی، آرمان درویش، سیامک صفری، بهزاد فراهانی، شقایق فراهانی، سمیه نجومی و… بازیگران هشتمین فیلم جعفری جوزانی است و تاکنون بخش قابل توجهی از سکانس های این فیلم ضبط شده و فیلمبرداری ادامه این اثر سینمایی در خانه ای در جنوب پایتخت ادامه دارد.

نخستین نمایش فیلم سینمایی «پشت دیوار سکوت» در سی و پنجمین جشنواره فیلم فجر خواهد بود.

نوشته خون‌بازی جعفری جوزانی و خزاعی در «پشت دیوار سکوت» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

کارگردانانی چون مسعود جعفری جوزانی، پرویز شیخ طادی و عزیزالله حمید‌نژاد هر کدام در یک مسیر فیلمسازی افتادند و خواستند درباره کوروش اثری بسازند، دریغ از اینکه هیچ کدام به نتیجه مشخصی نرسیدند. مشکلات مالی مانع بزرگ بر سر راه ساخت این پروژه‌ها بوده است.

اکنون از بین این کارگردان‌ها جعفری جوزانی تنها هنرمندی است که هنوز به ادامه راه و تلاش برای ساخت فیلمی درباره کوروش امیدوار است. او این بار به اتاق بازرگانی تهران مراجعه کرد تا با حضور در کمیسیون گردشگری آن پیشنهاد همکاری و مشارکت در پروژه ساخت فیلم کوروش کبیر را به فعالان بخش خصوصی ارائه دهد.

جوزانی در گفت‌وگو با سایت خبری اتاق تهران گفته است: «بخش خصوصی باید وارد حیطه فیلمسازی شود، فیلم به عنوان کاری‌ترین ابزار رسانه امروز که می‌تواند ما را معرفی کند شناخته می‌شود. ما در دنیای امروز اگر تصویر خوبی نداشته باشیم، وجود نداریم، اگر تولید فرهنگی نداشته باشیم و رؤیاها و تاریخ بزرگ کشورمان را تبدیل به تصویر نکنیم، جایی در جهان نخواهیم داشت.

برای معرفی کشور و تاریخمان بخش خصوصی باید وارد شود، اینکه فقط همه چیز در سینما بخواهد از طریق دولت انجام شود و یا کار را فقط به رسانه ملی بسپاریم که بخواهد کار تاریخی انجام دهد، درست و عملی نیست؛ بنابراین بخش خصوصی باید وارد این حیطه شود و تا زمانی که بخش خصوصی وارد نشده سینما نمی‌تواند رشد مناسب خود را داشته باشد.

به اعتقاد جوزانی پروژه «کوروش کبیر» کاملاً توجیه اقتصادی دارد و می‌تواند زیرساختی را به وجود بیاورد که مورد استفاده گردشگری قرار بگیرد: «الان نقشه راه ما کاملاً آماده شده است و من تا اینجا از بودجه شخصی کار را شروع کرده‌ام و حالا به دنبال آن هستیم که برای ادامه کار از سرمایه‌گذاران بخش خصوصی کمک بگیریم.»

مسعود جعفری جوزانی از کارگردانان و تهیه‌کنندگان مشهور کشور است که پیش از این فیلم‌ها و سریال‌هایی همچون «در چشم باد»، «شیرسنگی»، «در مسیر تندباد»، «جاده‌های سرد» و… را ساخته و تولید کرده است. تمرکز او بر ساخت پروژه سینمایی «کوروش» به تهیه‌کنندگی علی معلم از سال ۹۰ آغاز شد. معلم پیشتر در انتظاری ملال‌آور برای کسب جواز ساخت فیلمش حتی مصمم به ارسال نامه‌ای برای محمود احمدی نژاد، رئیس‌جمهور سابق کشور شده بود.

جوزانی اکنون منتظر است تا بخش خصوصی نظر خود را درباره پیشنهادش در اتاق بازرگانی تهران هر چه زودتر اعلام کند. یکی از پیشنهادهایی که او در اتاق بازرگانی مطرح کرده، مشارکت بخش خصوصی در تولید لوکیشن‌های فیلم و هزینه‌هایی از این دست بوده است. به گفته جوزانی، لوکیشن‌های این فیلم هم می‌تواند به صورت دیجیتالی و هم با جلوه‌های ویژه ساخته شود و هم اینکه به صورت لوکیشن دائمی کار شود. ورود بخش خصوصی به این پروژه و سرمایه‌گذاری روی آن و سپس استفاده از لوکیشن‌ها به عنوان هتل، مجتمع‌های تفریحی، فرهنگی از دیگر پیشنهادهای او در این جلسه بوده است.

منبع: جوان

نوشته جوزانی به خاطر «کوروش» به اتاق بازرگانی رفت اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

توصیه سال گذشته جعفری‌جوزانی به میرکریمی: از جریان‌های سیاسی محفلی فاصله بگیر!

از آنجایی که در هفته‌های آتی قرار است بودجه خانه سینما مشخص شود، سوال‌های فراوانی نسبت به چگونگی هزینه‌کرد این بودجه به وجود آمده است. خانه سینما به خاطر عدم رسیدگی به مسائل صنفی سینمایی مورد سوال بسیاری از بازیگران و کارگردانان قرار گرفته است. سال گذشته تقریبا در همین ایام بود که مسعود جعفری‌جوزانی در توصیه‌ای به میرکریمی، از او خواسته بود از جریان‌های سیاسی و محفلی خانه سینما فاصله بگیرد. جعفری‌جوزانی در روزهایی که «ایران‌برگر» را روی پرده داشت، میرکریمی را در باره توجه به بازیگران و مسائل صنفی مورد تذکر قرار داد و خطاب به مدیران خانه سینما گفت: قدرت چه در دست فتح‌‌الله خان باشد و چه امرالله خان، غلط است. ما امیدوار بودیم که یک نگاه جمع‌شمول به کسانی که زحمتکش سینما هستند، متوجه شود چون اکثریت آنها آنقدر مشکل دارند که از درد دل‌شان یک کتاب می‌توان نوشت. امیدوارم به دنبال انداختن عکس یادگاری با کسانی که فقط به‌دنبال جمع کردن رای مردم هستند، نباشید. به مشکلات اهالی سینما و مسائل صنفی بپردازید و در عمل نشان دهید که متفاوت هستید. کارگردان «شیرسنگی» و «در چشم باد» در ادامه توصیفی هم از شرایط به وجود آمده برای خانه سینما در «دوران تازه»‌اش داشت. او با انتقاد از اداره خانه سینما به روش قبل گفته بود: تا به ‌حال که تغییری ندیده‌ایم. تغییر در این حد بوده که خانه سینما از تعطیلی به بازگشایی رسیده و کسانی که در این دعوا شرکت داشتند، به‌عنوان فاتحان دولت جدید آنجا را به دست گرفتند.‌‌ همان‌طور که در دوره قبل روش غلط بود در این دوره هم نادرست است. سینما متعلق به شخص و گروه خاصی نیست بلکه متعلق به خانواده و اهالی سینماست.

کارکرد خانه سینما؛ اعلام مراسم ترحیم با پیامک

در این بین خانواده و اهالی سینما از شرایط مدیریت میرکریمی ناراضی‌اند. اکرم محمدی با کنایه قابل تاملی به کارکرد خانه سینما گفته است: از نظر من خانه سینما کارکردی جز اعلام مراسم ترحیم به وسیله ارسال پیامک ندارد. این را هم باید بگویم که به من چند وقتی حق عضویت خانه سینما را نداده‌اند و بزودی کارت عضویتم ابطال می‌شود. اصلا من اعضای انجمن بازیگران خانه سینما را نمی‌شناسم و این خود باعث تأسف است. درباره شرایط کار در تلویزیون هم باید بگویم که وضعیت بسیار بدی بر سازمان حاکم است به طوری که من بعد از گذشت ۳ سال از بچه‌های نسبتا بد هنوز دستمزدم را دریافت نکرده‌ام.

بی‌تفاوتی خانه سینما به پیشکسوتان

گویا پیشکسوت‌های سینما و تلویزیون نیز در همهمه مدیریت جشنواره‌ای خانه سینما به محاق رفته‌اند.  مهدی فقیه، بازیگر فیلم‌های سینمایی چون «اخلاقتو خوب کن»،‌ «آسمان هشتم» و «تاکسی نارنجی» در باب تعلل خانه سینما درباره وضعیت تأمین معیشت هنرمندان گفت: «خانه سینما در قالب انجمن فعالیت می‌کند و انجمن قدرت چندانی ندارد و اعضا باید خود پیگیر حق و حقوق‌شان باشند. هنری که معنایش انتقال مفاهیم انسانی به مخاطب است، به کجا رسیده است؟

مصرف بودجه در جاهای بیهوده!

عدم توجه به مشکلات صنفی از سوی خانه سینما که باید نهادی با کارکردهای اینچنینی باشد از سوی دیگران نیز مورد انتقاد قرار گرفته است.  بهروز افخمی در بخشی از گفت‌وگوی خود با «وطن امروز» گفته است: خانه سینما حزب نیست و نباید از آن استفاده حزبی شود اما می‌دانم کار خودش را به‌عنوان یک تشکیلات صنفی درست انجام نمی‌دهد، مثلا درباره بیمه هنرمندان و کار‌های صنفی. چیزی شبیه بازنشستگی برای هنرمندانی که سن و سالی از آنها گذشته و کار ثبت شده و پرونده واقعی دارند بیشتر از یک‌میلیارد تومان در ماه هزینه نمی‌برد و گرفتن این پول از ارشاد برای آنها کاری ندارد، چرا که گاها می‌بینیم همین بودجه‌ها را می‌گیرند و در جاهای بیهوده‌ای مصرف می‌کنند. انتقاد به عدم رسیدگی به بازیگران در حالی است که چندی پیش رضا میرکریمی، مدیرعامل خانه سینما از پرداخت هزینه یک‌میلیارد تومانی برای بازسازی ساختمان خانه سینما خبر داد. گویی دیوارهای خانه سینما از هنرمندان مهم‌تر است.  او گفت: سال گذشته نزدیک یک‌میلیارد تومان هزینه عمرانی خانه سینما را داشتیم و ۱۵ روز دیگر خانه سینمایی خواهید دید که کاملا تغییر کرده و بازسازی شده است. رویکردی که میرکریمی درقبال مدیریت خانه سینما اعمال می‌کند، شاید بیشتر مناسب مدیریت جشنواره‌ها باشد، چرا که یک نهاد صنفی را نمی‌توان بی‌توجه به معیشت اعضای آن که به طور خاص از هنرمندان هستند، اداره کرد.  این روزها نیز حضور «پسر رضا میرکریمی» در کن، سوال‌های تازه‌تری را متوجه مدیریت خانه سینما کرده است. محمدصادق میرکریمی، امسال از سوی پدر که دبیر بین‌الملل فجر بود به‌عنوان مدیر امور پشتیبانی این جشنواره منصوب شد. قابل تامل آنکه همه سابقه وی ناظر کنترل پروژه اکران فیلم‌های «امروز» و «یه حبه قند» و مدیریت تولید فیلم «دختر»  بوده است.  گفتنی است همه این فیلم‌ها با حمایت ارگان‌های دولتی از حوزه هنری تا منطقه آزاد اروند تولید شده‌اند!

منبع: وطن امروز

نوشته فتح‌الله‌خان خانه سینما؟/ سؤال‌هایی درباره «مدیریت جشنواره‌ای» یک نهاد صنفی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

افخمی: «ابد و یک روز» قهرمان محور است

بهروز افخمی، مجری «هفت» در ابتدای این برنامه گفت: برنامه امشب به موضوع قهرمان در سینما می پردازد. جدای از دو فیلم کمدی نوزوزی، ۲ فیلم اجتماعی نوروزی نیز با فروش ۱۵ میلیاردی خود نشان دادند فیلم های نقد اجتماعی یا ملودرام نیز قابلیت جذب مخاطب را دارند.

هشدار افخمی به مقلدان «ابد و یک روز»

وی افزود: جذب مخاطب ۱ میلیونی برای ۲ فیلم «بادیگارد» و «ابد و یک روز» نشان از این توجه دارد. درباره «بادیگارد» که قهرمان محور است. اما من به کسانی که بعدا می خواهند از فیلم «ابد و یک روز» تقلید کنند، می گویم حتما تردید کنند و مواظب باشند چون این کار به این سادگی ها هم که فکر می کنند نیست.

افخمی ادامه داد: فیلم «ابد و یک روز» برخلاف فیلم های مشابه خود که همگی شکسته خورده، افسرده و ناامید هستند، قهرمان دارد. هر دو بازیگر مرد فیلم در حرکت قهرمانی به دنبال خلاف جهت آب شنا کردن و تغییر وضعیت هستند. اگر چنین نبود هیچگاه به گستره مخاطبی به اندازه ۱ میلیون نفر دست نمی یافت. بنابراین به کارگردان های اولی که گمان می کنند ساخت فیلمی به تقلید از «ابد و یک روز» موفقیت آمیز خواهد بود، هشدار می دهم که این کار به این سادگی ها نیز نیست.

افخمی: سینمای واقعی جای قهرمان ها و پهلوان هاست

مجری «هفت» در ادامه با نقل خاطره ای از ساخت فیلم «یه حبه قند» رضا میرکریمی گفت:‌ وقتی سیدرضا میرکریمی این فیلم را ساخت، من همان موقع به او گفتم مطمئن باش این فیلم تو در هیچ جشنواره خارجی توجه نمی شود، با وجود آنکه بهترین فیلمی است که تاکنون ساخته ای و ارزش های سینمایی آن غیرقابل انکار است.

وی ادامه داد: تا اینکه بعد از گذشت این مدت همین نیز اثبات شد. «یه حبه قند» به همه جشنواره های خارجی رفته است، اما در همه آنها نادیده گرفته شده است. این به این دلیل است که یا ما فیلمساز مردمی هستیم و یا فیلمساز جشنواره ای. نمی شود هر دو را داشت. در جشنواره شما باید ارزش های انسانی و قهرمان را انکار کنید. نمی توان حداقل در جشنواره های اروپایی فیلمی جایزه بگیرد که مردم هم بپسندند.

افخمی ادامه داد: آدم هایی لایق حضور در پرده بزرگ سینما و جلوی مردم را دارند که صفات بزرگ نیز داشته باشند. مردم دوست ندارند کسی مثل خود را روی پرده ببینند. آنها دوست دارند قهرمان های خود را در سینما پیدا کنند. اما جشنواره ها از فیلمسازها انتظار دارند آدم هایی مثل خودشان را در فیلم هایشان بسازند.

سینمای قهرمان دار، قهرمان ساز است

وی با اشاره به آنکه در سینمای واقعی در همه جای دنیا پهلوانان و قهرمانان حضور دارند، ادامه داد: به سینمای آمریکا که نگاه می کنیم غیر از کمدی ها، ۷۰ درصد فیلمهایی که مردم را به سینماها می کشاند فیلم هایی همراه با قهرمان ها و پهلوان ها هستند. فیلم هایی که به تقلید از داستان ها و رمان های قهرمان دار ساخته شده اند. همین فیلم ها هم الگوی نوجوان ها و جوان ها قرار می گیرد. به آنها یاد می دهد می توان بزرگ تر از زندگی و آدم های معمولی بود.

جوزانی: در سینمای ایران به دنبال کلیشه هستیم؛ نه نمونه سازی!

«هفت» در ادامه میزبان مسعود جعفری جوزانی، کارگردان سینما بود. وی در گفتگو با بهروز افخمی گفت: بعد از موفقیت «ایران برگر» در گیشه برخی گفتند قسمت دو آن را بساز. حتی یکی از دوستان فیلمنامه اش را نیز نوشته بود. اما نساختم. این بخاطر این است که ما در ایران همواره دنبال کلیشه هستیم؛ نه نمونه سازی! در صورتی که من فکر می کنم برخی تجربه ها شاید تنها برای نمونه سازی باشد. باید سراغ تجربه های دیگر برویم.

فیلمنامه «کورش کبیر» را پیش از ساخت منتشر می کنم

این کارگردان ادامه داد: در دنیا می بینیم ساخت فیلم از روی رمان ها و داستان ها و فیلمنامه های از پیش منتشرشده هم برای مخاطبان جذاب است. من اکنون در صدد ساخت «کوروش کبیر» هستم. فیلمنامه آن را نیز پیش تر منتشر خواهم کرد. این کار علاوه بر این که باعث می شود این فیلم نامه دیده شود، بر خلاف آنچه برخی فکر می کنند، می تواند به جذاب شدن آن کمک کند.

در ابتدای انقلاب منتقدان فیلم توده های مردم را تحقیر می کردند

وی با بیان آنکه سینما امروز در دنیا پوستر یک کشور است، خاطرنشان کرد: امروز هنرهای تصویری، تابلوی تمام قد فرهنگ یک ملت است. از پس از انقلاب دو جریانی که به وجود آمد ما را به سمت ضدقهرمان برد. در بخشی از منتقدین سینمایی این تمایلات به وجود آمد. هر فیلمی که توده های مردم از آن استقبال می کردند را آنها تحقیر می کردند.

وی افزود: قهرمان را اول باید تعریف کرد؟ قهرمان و ابر قهرمان داریم. قهرمان ها مابه ازی اجتماعی دارند که می توانند آنها را بیرون یافت. ابرقهرمان ها ابرمردانی هستند که چند صفت خاص دارند. قهرمان اخلاق مدار است، از خودش می گذرد. همیشه هم وجه تضاد با ضدقهرمانش دارد. ضدقهرمان همیشه از او قوی تر است اما نهایتا قهرمان بر ضدقهرمان غلبه پیدا می کند. هدف شان یکی است، اما شیوه رسیدن به این هدف است که متفاوت است.

جمشید آریا قهرمانی بود که تحقیر شد!

جوزانی ادامه داد: مثلا جمشید آریا (هاشم پور) در ابتدای انقلاب به عنوان قهرمان پذیرفته شده بود و وقتی موی سر خود را می تراشید به قهرمانی برای نوجوانان و جوانان تبدیل می شد که او را دوست داشتند. هرچند من یا دیگری او را دوست نداشته باشیم باید بپذیریم او قهرمان بود. اما آن زمان تمام مدت از سوی منتقدان تحقیر می شد.

این کارگردان در ادامه در پاسخ به این سوال که آیا قهرمان سازی از شاهنامه ممکن است، گفت: قطعا قهرمان سینمایی ساختن از شاهنامه ممکن است. ولی عمر ما با این شیوه سینمای ایران، کفاف این اتفاق را نمی دهد.

در سینمای ایران هیچگاه نقشه راه نداشته ایم

جوزانی در ادامه با بیان آنکه در ایران دو خط در جریان سینمایی داریم، ادامه داد: دو عده می گویند ما سینما را هدایت می کنیم. یا سرمایه دار و تهیه کننده چنین کاری می کنند یا اندیشمندان. ما هیچگاه طراحی و برنامه ریزی ای نداشتیم که چنین سینمایی می خواهیم! لذا ما هیچگاه میان اندیشمندان مان چنین نقشه راهی نداشتیم که مثلا بگویند تماشاگران خود را به این تعداد برسانیم و … .

وی افزود: ما امروز فیلم های پرفروش خود را تحقیر می کنیم. بجای آنکه به رای مردم احترام بگذاریم و بپذیریم میانگین اندیشه مخاطبان و مردم این بوده است، تحقیر می کنیم. حق تحلیل داریم.

جوزانی درباره جشنواره های خارجی گفت: جشنواره اصولا در آمریکا برای کسانی است که در جریان اصلی حضور ندارند و یک جوری دوست دارند در این جریان راه یابند. فستیوال ها برای فیلم های اصلی بزرگ نیست. آنها جریان خود را دارند.

امروز شخصیت های فیلم هایمان کوچک و حقیر شده اند

این کارگردان درباره قهرمان در سینمای ایران گفت: ما اصولا قهرمان زنده نمی خواهیم. قهرمان مرده می خواهیم تا برای ما خطری نداشته باشد. امروز شخصیت های ما آدم های کوچک و حقیری شده اند که حتی حاضر نیستند از یک لقمه نان بگذرند. امروز در فیلم هایمان همه داد می زنند. همه چیز داغون و کثیف است. من حتی در یک خانواده واقعی هم این میزان داد و بیداد را نمی بینیم.

در ادامه و در بخش «گپ هفت» امیرعباس صباغ و سیدسعید هاشم زاده به سراغ علی عطشانی، کارگردان جنجالی این سال های سینمای ایران رفتند و با وی به گفتگو نشستند.

عطشانی در این گفتگوی پرحاشیه درخصوص فیلم هایش گفت: دلیلی ندارد که میان آثار یک فیلمساز نخ تسبیحی وجود داشته باشد. قبول دارم که دنیای فیلم هایم با هم متفاوت است، اما ردپای من در آثارم وجود دارد.

وی ادامه داد: زمانی که می خواستم «آقای الف» را بسازم ۵۰ فیلم سه بعدی را آنالیز کردیم. مدیران فارابی در دوره قبل با کمترین هزینه می توانستند بدون هیچ تغییری در پرده سینما، سینماها را تبدیل کنند به سینماهای نمایش دهنده فیلم های سه بعدی اما نکردند.

وی درباره خبر حضور جرج کلونی و ناتالی پورتمن در فیلم آخرش گفت: من چنین خبری منتشر نکردم، علت انتشار این خبر ملاقات های من در خارج از کشور بوده که این خبر می تواند لید چند خبرگزاری باشد! و اگر قرار باشد چنین خبری هم بدهم، نیازی نیست به برنامه شما بگویم که با چه کسی ملاقات کردم!

ماجرای سرمایه گذاری بابک زنجانی در «نقش نگار» چه بود؟

وی درخصوص دیدارش با بابک زنجانی سرمایه گذاری مشترک با وی در ساخت «نقش نگار» گفت: من با هیچ کسی در قدرت ارتباط ندارم! چند روز بعد از آغاز فیلمبرداری «نقش نگار» و بعد از اینکه من با عوامل فیلم قرارداد بستم، ۲ سرمایه گذار فیلم کنار کشیدند و من برای تامین تعهداتی که به عوامل فیلم داشتم، به صورت اتفاقی از سر ناچاری توسط یکی از دوستان به آقای زنجانی معرفی شدم.

وی با بیان آنکه پیش از فیلم «نقش نگار» چیزی زیادی از ایشان نمی دانستم، جز آنکه مرد پولداری است، گفت: بعد از یک جلسه ملاقات، ایشان به راحتی موافقت خود با سرمایه گذاری در این فیلم را اعلام کردند. فردای آن روز پیش قرارداد را امضا کرد و گفت شنبه بیایید چک خود را بگیرید. یک ماه قبل از جشنواره ایشان بازداشت شد و حاشیه ها شروع شد.

احمدی نژاد زمانی اجازه اکران «تلفن همراه رئیس جمهور» را داد که رفته بود

عطشانی در ادامه درخصوص حواشی فیلم «تلفن همراه رئیس جمهور» گفت: یک هفته مانده به اکران «تلفن همراه رئیس جمهور» آقای علی اکبری تهیه کننده فیلم به من زنگ زدند و گفتند یک نسخه از فیلم را برای ریاست جمهور بفرست. بعد از آن ایشان گفتند که آقای احمدی نژاد گفته اند که فیلم فعلا اکران نشود. ایشان یکسال بعد در بحبوحه انتخابات ریاست جمهوری سال ۹۲ و وقتی داشتتند می رفتند، اجازه نمایش فیلم را دادند. این فیلم وقتی برای مردم جذابیت داشت که ایشان در قدرت بود.

وی افزود: با مشکلاتی که برای «تلفن همراه رئیس جمهور» به وجود آوردند، نگذاشت که این فیلم دیده شود. فیلم «تلفن همراه رئیس جمهور» نقد مستقیم آقای احمدی نژاد بود، چون ایشان گفت نقدپذیر است.

«نقش نگار»؛ بهترین اتفاق برای ناصر ملک مطیعی

عطشانی درخصوص فیلم «نقش نگار» و بازی ناصر ملک مطیعی در این فیلم نیز گفت: به نظر من بهترین اتفاقی که می توانست برای ناصر ملک مطیعی بیافتد در همین حد بود که در «نقش نگار» افتاد. به هر حال ایشان دیگر آن جوان گذشته نیستند و باید پذیرفت که پیر شده اند. با این وجود به نظرم بهترین اتفاق رخ داد و ایشان نیز خیلی خوب از پس این نقش برآمدند. از این بابت نیز از ایشان سپاسگزارم.

هیچ وقت هیچ فیلمی در گنجه نمی ماند

عطشانی درخصوص علت عدم راهیابی فیلم «پارادایس» در جشنواره فیلم فجر گفت: جشنواره فیلم فجر آنقدر عجیب و غریب است که نمی دانم در خصوص پذیرفته نشدن «پارادایس» در آن چه باید بگویم. همین قدر بگویم که سعی کردم آتش حاشیه را خاموش کنم و سکوت کنم تا به اکران عمومی فیلم کمک کند.

این کارگردان درخصوص حول فیلم هایش گفت: خیلی وقت ها برای فیلم هایم جنجال درست می کنم، ولی دوست ندارم حاشیه درست کنم. البته فکر می کنم که جاهایی نیاز است که فیلمساز جنجال داشته باشد که اگر مدیریت شود می تواند به فیلم کمک کند. من بر این باورم هیچ وقت هیچ فیلمی در گنجه نمی ماند.

منتظر حواشی «پارادیس» باشید

وی ادامه داد: قبول دارم که در مواقعی می توانستم حواشی فیلم هایم را مدیریت کنم. اما چرا حاشیه به وجود می آید، اگر شما پاسخش را پیدا کردید، به من هم بگوئید. یقین دارم که باید منتظر حواشی «پارادایس» نیز بود.

تاکنون به واسطه جنجال سازی ۲ میلیارد فروخته ام!

عطشانی نهایتا گفت: اعتراف می کنم که گاهی از ایجاد جنجال حول فیلم هایم سود بردم. تاکنون به واسطه جنجال و حاشیه سازی ۲ میلیارد فروخته ام.

میز نقد «خنده های آتوسا»

«هفت» در بخش میز نقد خود با حضور مسعود فراستی و علیرضا فرید کارگردان فیلم سینمایی «خنده های آتوسا»، به نقد و بررسی این فیلم سینمایی پرداخت.

مسعود فراستی در ابتدای میز نقد گفت: فیلمنامه فیلم به شدت مشکل دارد. آدم ها به شدت تیپیکال هستند و شخصیت ها درنیامده است. فیلم از دقیقه ۶۰ شروع می شد و ۲۰ دقیقه بعد تمام می شود. تمام قبلش هم مقدمه است.

وی افزود: اسم فیلم و زمان اکران آن به ما یک فیلم کمدی می دهد که گویی می خواهیم برویم و یک فیلم کمدی ببینیم. در تیزر فیلم هم حسی از تلخی و جنایی نمی بینیم.

در ادامه علیرضا فرید بیان داشت: من به شدت با نقد موافقم و خودم اولین منتقد جدی فیلم هایم هستم. به نقد احترام می گذارم و همواره تاریخ نقد را خوانده ام. نقد فیلم را پیشانی نقد می دانم. تاثیراتی که نقد فیلم بر منتقدان اقتصادی و سیاسی می گذارد بسیار است. حال اگر این نقد جامع و کامل و با ادبیات صحیح باشد بسیار کمک کننده است.

وی افزود: اما من درباره جریان کلی نقد فیلم در ایران نقد دارم. ما اغلب نقدهایمان نقد فیلم نیست. نقد فیلمنامه و داستان است. حتی نقد سناریو نیست و به نقد بازی ها و نسبت شخصیت ها و … نمی رسیم.

فرید درخصوص علت انتخاب قطار واقعی به عنوان لوکیشن فیلمش و عدم استفاده از دکور گفت: من به نفت متصل نیستم و امکان ساخت دکور برای قطار را هم نداشتم. ثانیا اگر هم می توانستم دکور بسازم، قاب ها و زاویه های دوربین تغییری نمی کرد. چون زاویه نگاه در قطار همین است. این را تغییر نمی دادم.

وی ادامه داد: این فیلم را ما در ۴ جلسه فیلمبرداری کردیم، چون می خواستم در قطار واقعی در حال حرکت باشد. و فرصت زیادی نداشتیم چون طولانی ترین خط قطار ما ۲۱ ساعت در حرکت است.

در ادامه مسعود فراستی بیان داشت: مسئله فیلم آن قدر ابتدایی است و برادر به سادگی می میرد، که هیچ گره ای در فیلمنامه درنمی اندازی تا بعد حلش کنی. تو یک کارگردان دغدغه مند با یک عقبه مستندسازی بلند هستی که به دنبال ژست های انتلکت هم نیستی، ولی فیلمنامه نویسی بلد نیستی. لذا همه این دغدغه ها می شود شعارهای دسته ده تلویزیونی. یک آدم در فیلم تو نیست که مسئله مخاطب شود. حتی مشخص نیست که پژمان بازغی از کجا اسم آن دختر (آتوسا) را می داند!

فرید پاسخ داد: شما حتی فیلم را درست ندیده اید. چون آتوسا خودش اسمش را به او می گوید.

فراستی ادامه داد: اهمیتی ندارد، در هر صورت فیلم تو هیچی نیست و این چیزی را عوض نمی کند.

کارگردان فیلم «خنده های آتوسا» در واکنش بیان داشت: این همان چیزی است که من می گویم با برخی ادبیات ریشه بنیادین را می زنیم بدون آنکه اطلاع دقیق داشته باشیم.

فراستی نهایتا بیان داشت: نه اینطور نیست. در فیلم تو داستان مشکل دارد. حتی علت مرگ هم مشخص نیست که بالاخره چه کسی عامل مرگ است. آدم های فیلم تو به شخصیت تبدیل نشده اند.

برنامه سینمایی «هفت» هر هفته جمعه شب ها با اجرا، سردبیری و تهیه کنندگی بهروز افخمی روی آنتن زنده شبکه سه سیما می رود.

نوشته جمشید آریا قهرمان بود اما منتقدان او را تحقیر کردند/ در ایران همواره دنبال کلیشه هستیم؛ نه نمونه سازی! اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

مسعود فراستی نیز در میز نقد «هفت» باحضور علیرضا فرید، کارگردان فیلم سینمایی «خنده های آتوسا» به نقد و بررسی این فیلم می پردازد.

امیرعباس صباغ و سیدسعید هاشم زاده نیز به سراغ علی عطشانی، کارگردان سینما می روند و با او گفتگو خواهند کرد.

برنامه «هفت» با اجرا، سردبیری و تهیه کنندگی بهروز افخمی هر هفته جمعه ها به صورت زنده روی آنتن شبکه سه سیما می رود.

نوشته مسعود جعفری جوزانی با قهرمان در سینما به «هفت» می‌آید اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

بنده را به خاطر برخی سئوالات کلیشه ای ببخشید نسل عوض شده است و در این تغییر سریع چند نسل ها  و عدم فیلمسازی شما در طی ۱۷ سال اخیر  ،جنابعالی را نسل چهارم و پنجم بیشتر با سریال «در چشم باد» می شناسند .نسل تبلتی و اپلیکشن های مدرن، خاطره ای زنده از دیدن فیلم شیر سنگی روی پرده سینما ندارد. مشتاقانه می خواهم گذشته را مرور کنیم، آنهم به روایت خودتان . شاید نسل شما اگر با جان فورد  و هاکس خاطره های فراوان دارد اما ما دهه شصتی ها  با شیر سنگی و جاده های سرد خاطرات خوشی داریم ، با علیار و نامدارخان بزرگ شدیم. آنچه هم در سریال چشم باد می بنیم شباهتی عجیب به تاریخ دارد که خود در آن زیسته اید و تجربه اش کرده اید. آن روزگاران چگونه روزگاری بود؟

آن روزها آدمها (از نگاه ما کودکان) به نوعی از زندگی بزرگتر بودند. دلایل مختلفی هم دارد، شاید آدمهای آن روزگار شکمشان سیرتر بوده یا شاید چون قانع تر بودند از زندگی بزرگتر بودند. البته آدمهای آن روزگار از زندگی فقط توقع خوردن و خوابیدن نداشتند و خودشان را در کوران زندگی می دیدند و برای من هم خیلی جذابتر بودند و من با این نوع خاص افراد، بزرگ شدم.

شما وقتی صبح که هنوز هوا تاریک و روشن است از خواب بیدار می شوید و صدای هی کردن گله گوسفندان را می شنوید و هر خانه ای ، گوسفندانش را بیرون می آورد و به دست چوپان می سپرد، صدای بع بع گوسفندان  در فضای گرگ و میش صبحگاهی می‌پیچید، زنانی که در حال پخت و پز بودند، بوی نان داغ که از تنور بر می‌خواست و تو دست و صورتت را آب می زنی و می نشینی کنار تنور و یک تکه نان داغ می گیری و می خوری، تمام این اتفاقات در روحیه هر کسی تأثیر می‌گذارد. اغلب  اسباب بازی‌های ما  عناصر طبیعی بودند. چنین زیستی ،روی شکل گیری پرسوناژ هر فردی تاثیر شگرفی می‌گذارد. اسباب بازی های ما چه بود؟ با اسب بازی می‌کردیم یا سنگی گرد کرده (کلو) درست می‌کردیم و مثل همان تیله شیشه ای که قدیمها  اسباب بازی لوکس محسوب می‌شد، دستاویز ما برای بازیهای کودکانه بود. تیله‌هایمان را  با سنگ درست می‌کردیم، یعنی سنگهای کوچک را به هم می‌سابیدیم تا گرد شود و تیله بازی کنیم ولی درشت بودند. یا مثلا گردوهایی که در دایره ای می‌چیدیم و با یک گردوی دیگر به آنها ضربه می‌زدیم.

این احساس خوب در نسبت با طبیعت جوزان را هیچگاه فراموش نمی کنم. مثلا اگر به من بگویند از کودکی‌ات تصویری که به یاد داری نام ببر، من می گویم من و برادرم در بهار داشتیم به صحرا می‌رفتیم ، فکر می‌کنم حوالی اردیبهشت ماه بود. وقتی می‌رفتیم ، ناگهان باران شدید و ناگهانی رگبار شروع شد، ما می‌رفتیم زیر درگاهی؛ درگاهی ها معمولا دو تا سکّو داشت (سکوی سنگی). ما می‌رفتیم آنجا که خیس نشویم، باران رگباری خیلی زود تمام می‌شد. وقتی قطع شد یک نگاهی کردم و تصویری در آن لحظه به چشمم آمد که تا پایان عمرم، فراموش نخواهم کرد، دیدم تا چشم کار می کرد صحرا بود و کوههایی به رنگ بنفش و آبی. دیوار کاهگِلی که سمت راست ما بود، دیواری بود که دور باغی کشیده بودند و یک تکه از آن ترک خورده بود و گلهای رز (که به آن گُل باغ می گفتیم) از آن ترک دیوار بیرون آمده بودند و در این باران، گُل‌های زرد باز شده بودند و عطر کاهگل و عطر این گلها (گلها پرورشی که نبودند و به صورت طبیعی عطر زیادی داشتند) فضا را پر کرده بود .همه گلها ، چه زرد و چه قرمز و چه گل های محمدی همه عطرآگین بودند. الان گلهایی می خریم که عطر ندارند چون پرورشی هستند و به صورت ژنتیکی روی  آنها کار شده است.  تصویری که در ذهن من مانده است، پهنه وسیعی از دشت های گل گاوزبان پراکنده است که  لا به لای آنها گل های شقایق روئیده بودند . مجموعه این عناصر ، تمام تصاویر در ذهن من مانده است.

همه این تصاویر ،لانگ شات های فیلم های شما هستند.یعنی طبیعت گرایی خاص شما در فیلم‌هایتان برگرفته از همین فضاست. آیا تصاویر جاودانه دیگری را در ذهن دارید؟

اگر از من بخواهندتصویر جاودانه دیگری را به خاطر بیاورم باید به  کاهریزی که قنات بود ،اشاره کنم. آب به پهنای حدودا ۲۰ متر در خروش جاری بود  و تا کمی بالاتر از قوزک پا، آب کاملا زلالی جریان داشت، مادرم را به یاد دارم که چادر گل باقالی اش را به کمر بسته بود، در این آب زلال، خیار پهن می کرد. آن موقع به گردن ما نخ می بستند و یک تکه نمک به آن وصل می کردند (به آن می گفتند دل نمک) وقتی سنگهای نمک را می کوبند در داخل آنها فقط یک تکه نمک وجود دارد که شفاف ترین بخش نمک است، به آن می گفتند «دل نمک»! آن را سوراخ می کردند و به گردن ما می بستند که هرموقع می خواستیم میوه ای یا خیاری بخوریم، به آن دل نمک می‌مالیدیم و می‌خوردیم! مادرم خیاری را از داخل آب برداشت و نصف کرد و نصف آن را به خواهرم داد و نصف آن را به من داد. ما هم این دل نمک‌ها را به آن خیار می‌مالیدیم و می‌خوردیم.

*همه تصاویر گذشته را خوب به یاد دارید. روستای جوزان چه جور جایی بود؟

بهرحال این تصاویر از ذهن من پاک نخواهد شد. روستای جوزان تماما کاهگِلی، بسیار زیبا بود و معماری فوق العاده‌ای داشت. درست در وسط روستا، یک میدان بود. یک طرف آن تکیه ای بود که پدربزرگ من ،احدخان چگینی (طرف مادری‌ام چگینی هستند) تکیه ای را وقف کرده بود که هم تکیه بود و هم مسجد. تمام مراسم‌های مذهبی آنجا برگزار می‌شد ، حتی یک مسجد با گنبد و بارگاه نداشتیم، تنها چیزی که نشانه این تکیه بود، یک گنبد کوچک بود که با کاهگل روی آن درست کرده بودند که با سایر بناها فرق می‌کرد و بزرگتر از بقیه بود. در یک سوی میدان، این تکیه قرار گرفته بود به اضافه یک درخت کهنسال که وقتی چندوقت قبل رفتم جوزان، با کمال تاسفم دیدم آن را بریده‌اند، خیلی گریه‌ام گرفت. کل آن منطقه را پدربزرگ من وقف کرده بود، تازگی ها مسجد ساخته بودند، منتها معماری‌اش خوب نیست ،چون آن میدان قدیمی‌ را از بین برده‌اند. بهرحال در قدیم آن میدان، مرکز تمام آئین های مذهبی بود. هر آئینی در این میدان برگزار می‌شد. اگر کسی فوت می‌کرد  از این مکان تشییع می‌شد،در واقع یک مرکز تجمع بود و محل ارتباط برقرار کردن مردم با هم بود. آن درخت توت کهنسال هم برای من خاطره بود چون من دیدن سبزه قبا را روی آن تجربه کرده بودم.

نمی‌دانم چرا باید درختی که چندهزار سال قدمت آن بود را ببرند! نمی‌دانم!نمی‌دانم … ! در هیچ منزلی در طول روز بسته نبود، همه درها باز بود، یعنی شما منزل هرکسی که می خواستی، می‌رفتی. هیچکس در حیاطش را نمی‌بست. صبح درها را باز می‌کردند و شبانگاهان بسته می‌شد. این هم از آن دسته اتفاقاتی است که موید ارتباط مردم با یکدیگر است. یعنی لازم نبود شما در بزنی تا کسی در را باز کند، در باز بود و وارد می‌شدی. مثلا ما وقتی قایم باشک بازی می‌کردیم در خانه همسایه ها قایم می‌شدیم از پشت بامها به خانه هم می‌رفتیم و هیچ مسئله ای نداشت.

*این حالت زیست صمیمانه و گروهی مردم در «یک مرد و یک خرس» پدیدار می‌شود ،شاید «یک مرد و یک خرس» خیلی شهری به نظر آید اما  متاثر از زیست زیبای روستایی است. همان زندگی جمعی با نشاطی است که توصیف کردید در فیلم مذکور نمود دارد. آیا شما دلتنگ همان سبک زندگی زندگی خاص و دسته جمعی هستید؟

انسان ها موقعی معنا پیدا می‌کنند که به صورت اجتماع زندگی کنند و همدیگر را بشناسند. من الان در آپارتمان های شهرک غرب، پردیسان، زندگی می‌کنم. روزهای اول که رفته بودم آنجا برایم خیلی عجیب بود که ساکنین آپارتمان خبر نداشتند در واحد کناری ، چه کسی زندگی می‌کند! من برای اینکه این قانون کسل کننده شهری را بشکنم ، هر روز که از منزل بیرون می آمدم هرکس را که می‌دیدم سلام و علیک می‌کردم! به تدریج همه با من سلام و علیک کردند و شاید هیچکدامشان هم نمی‌دانستند اسم من چیست .ولی همین کار آغاز رابطه گرفتن بود! یعنی دیدن هم و سلام کردن می تواند شروع کننده‌اشنایی باشد.

*این اعتراضاتتان نسبت به وضعیت اجتماعی شهری، در فیلم «بلوغ» تصویر کردید.

دقیقا در «بلوغ » همه انگاره های غلط ضد روابط انسانی پشت این سنگ، سیمان و شیشه شهری پنهان شده‌اند. تو دقیقا حس کردی. اصلا در این فیلم میزانسن به گونه ای بود که گویی هیچکس را نمی‌بینی و همه را در شیشه می‌بینی و بعد خود آدمها را می‌بینی. آدمها در آن گیج هستند، سوا و جدا افتاده. این جدا افتادگی است که باعث بیچارگی ما شده‌است. کشور ما مثل هرکشور دیگری به سوی صنعتی شدن گام بر می‌دارد ،اما هیچگاه اقدام عاجلی برای تزریق سنت ها به این رود خروشان مدرنتیه،انجام نداده‌ایم. اولین چیزی که از صنعتی شدن آموختیم ،نشناختن یکدیگر است. تمام جنایات عجیب شهری که به وقوع می پیوندد، در اثر عدم شناخت است چون اگر ما سنتهای خود را حفظ کنیم و یکدیگر را بشناسیم، میزان جنایت پایین می آید، میزان ارتباط بالا می‌رود .

وقتی آدمی نمی تواند ارتباط برقرار کند ، روانی می‌شود! در گذشته، هیچکس تنها نبود، حتی اگر کسی بود که از نظر ذهنی با دیگران تفاوت داشت، با شوخی هایی که با این فرد می‌شد، او را در جمع خود می‌کشیدند، یعنی وارد جمع می‌شد، چون اسم داشت، او را می‌شناختند.زیست شهری و روستایی در گذشته به صورتی بود که افراد یک محل با یک دیدار کوچک ، همدیگر را می‌شناختند.مشکل کلان شهرهایی که در جامعه مدرن به وجود می آید، فقط این نیست که ما مجبوریم در آپارتمان زندگی کنیم، (اشکالی ندارد که در آپارتمان زندگی می‌کنیم) اما می توانیم یکدیگر را بشناسیم. شما در مجموعه آپارتمان هایی که در ایران ساخته شده‌ است دقت کنید (که اکثرا هم دعواهای عجیب و غریبی در آنها پیش می آید) مثلا برای تعویض یک لامپ در راهرو دعوا می‌شود! حداکثرجلوگیری هر التهابی دریک آپارتمان ،خلق فضای  مدیریتی در آپارتمان است که این مدیر هم حداقل کاری که می‌کند این است که مدام قیمت ها را بالا می‌برد که بتواند لامپ ها را به موقع تعویض کند، یا راهرو را رنگ کند، معمولا در شادی ها و غم های یکدیگر کمتر شریک می‌شویم. ما روانشناس در گذشته نداشتیم، چون نیازی نداشتیم. اگر کسی دلش می‌گرفت، دم اولین قهوه خانه ای که می‌رسید ، داستان غصه هایش را برای سایرین تعریف می‌کرد. اگر با خانمش دعوا کرده بود یا زنی با شوهرش دعوا کرده بود، دم کاهریز یا جای دیگر همدیگر را می‌دیدند و حرف می‌زندند” خب چطوری”؟ هیچی! در گذشته مردم در مجامع عمومی همدیگر را می‌دیدند ،به ۵ دقیقه نگذشته بود که کل داستان زندگیش را هم گفته بود و تخلیه شده بودند، در واقع همان کاری که یک روانشناس امروزه برای ما انجام می‌دهد! شما دارید خودتان را درمان می‌کنید و داستانت را برای کسی بیان می‌کنید، سبک می‌شوید چون برای یک نفر حرف زده‌اید. در گذشته، جامعه ما راحت بود چون همه با هم حرف می‌زدند، درد دل می‌کردند، آقا من امروز گیرم، فلان گرفتاری را دارم. اگر کسی مشکل داشتند در همان تکیه یا مسجد با هم پچ پچ می‌کردند، مشورت می‌کردند و مشکل حل می‌شد.

*چه سالی آمدید تهران؟

من از پنج سالگی تهران بودم و اولین بار در سرچشمه سکنی گزیدیم(اواخر سال ۱۳۳۲، من در سال ۱۳۲۷ به دنیا آمده‌ام) یعنی نزدیک عید بود که به تهران آمدیم یعنی عید ۱۳۳۳ .

*چرا؟

چون پدرم زندان بود ما به تهران آمدیم. بالاخره در سال ۱۳۳۲، هشت نفر کشته شدند.

*در روستای جوزان؟

بله در آن جا منطقه درگیری‌هایی سیاسی خاصی اتفاق  افتاد که طی آن عده‌ای کشته شدند و پدر ما هم بهرحال سرکرده بود و او را دستگیر کردند.

* پدر محترم شما سیاسی بود!

آن زمان انواع احزاب در جوزان وجود داشتند. از حزب توده تا احزاب دیگر (مثل همه جای ایران). مثلا یادم هست در مقطعی که خیلی کوچک بودم و خیلی هم ترسیده بودم، در خانه مان پچ پچ می‌کردند که قرار است منزل ما را غارت کنند. پدر من آن موقع تهران بود، یک اتومبیل دودج ۲۷ (Dodge ) داشت که در مسیر جوزان به تهران رفت و آمد می‌کرد. پدرم از تهران برگشت.

شرایط این برخوردها به صورتی بود که پدرم دو نفر را در خانه خودمان بزرگ کرد که پدرهایشان کشته شده بودند و مثل برادر در کنار ما بزرگ شدند . هم طایفه ای های ما بودند و به همین دلیل پدرم آنها را به خانه ما آورده بود و ما به آنها عمو می‌گفتیم (داداش نمی‌گفتیم). یکی از آنها یوسف بود و دیگری چون در عید قربان به دنیا آمده بود به او حاجی می‌گفتیم، هنوز هم اسمش را نمی‌دانم!

بعدها که آمدیم تهران خیلی به ما کمک کرد و مثل یک برادر بزرگتر برای ما بود. پدرم که از تهران برگشته بود به یوسف گفت که یک شصت تیر بردار و بگذار بالای پشت بام که اگر کسی رد شد، او را بزنیم .شب تا صبح کشیک می‌دادند. در آن زمان اوضاع اینگونه بود، مثل همه جای ایران، ایران در سال ۱۳۳۲ در بحران بود. بهرحال جنگی شد، هرچند آن جنگ هم خیلی جالب بود. آن روز عروسی عموی ناتنی من بود (من عموی تنی نداشتم، قبل از من در سن ۲۰ سالگی عموی تنی من فوت کرده بود) دو تا عموی ناتنی داشتم، یکی عمو آقا رضا (آقا هم جزو اسمش بود) و یکی هم عمو شاه رضا!

آن روز، عروسی عمو آقا رضا بود، من زیر پوستین بلند پدرم نشسته بودم. تعدادی مطرب آورده بودند که در حال نواختن بودند و دختری خیلی زیبا با موهای خیلی بلند هم می‌رقصید. من محو تماشای او شده بودم، پدرم به من گفت زیاد نگاه نکن ، او یک پسر است! بعد ما فهمیدیم آن مطرب ها کلیمی هستند و آن کسانی که موهایشان را بلند می‌کنند و لباس زنانه به تن می‌کنند، در واقع پسرند نه دختر! چون زنها نمی‌توانست برقصند، مردها موهایشان را بلند می‌کردند و در عروسی ها می‌رقصیدند . بهرحال عروسی بود و تار و تنبک می‌زدند و ما در یک اتاق پنج دری خیلی بزرگی نشسته بودیم. مادرم هشت ماهه حامله بود (برادری را باردار که سال ۱۳۶۹ در دریا غرق شد -پدر نیما جعفری جوزانی).

ناگهان مادرم با همان وضعیتش آمد و ضربه ای به در اتاق زد و بازش کرد و دیگر نتوانست بالا بیاید و روی همان پله ها افتاد و گفت : شمس اله ! عروس را بردند! در همان جنگ های سیاسی که وجود داشت ، حمله کرده بودند تا عروس را از روی اسب بدزدند و ببرند. همه بلند شدند و فرار کردند و جیغ کشیدند . مطرب ها همه رفتند کناری جمع شدند . پدرم ایستاد و پوستین را به کناری انداخت و گفت : یوسف! تفنگ ها را بیاور. ما را در اتاقی گذاشتند و درها را بستند. من و خواهرم در آن اتاق بودیم. خواهرم خیلی چاق بود و لپهای بزرگی داشت. خواهرم گریه می‌کرد و لپهایش داغ شده بود. از پشت شیشه پنجره که تکه تکه تا پایین ادامه داشت به بیرون نگاه می‌کردیم صدای تیر می‌شنیدیم.

گاهی بیرون را می‌دیدم  که کسی از  روی پشت بامها می‌دود و یا می‌افتد، تیراندازی از غروب شروع شد و برای من که بچه بودم گویی صد سال طول کشید. تیراندازیها تا پاسی از شب ادامه داشت. ما از پشت پنجره می‌دیدیم که مادرم با وجودی که حامله بود، فشنگ توی دامنش می‌ریخت و از پله های نربان های چوبی بالا می‌رفت که به تفگچی ها برساند. همه زنها همین کار را می‌کردند.

سنگ و فشنگ به مردان روی پشت بام می‌رساندند. نمی‌دانم چقدر طول کشید، فقط یادم هست آمدند در را باز کردند و خواهرم که از شدت ترس خودش را خیس کرده بود، (همه بشدت ترسیده بدیم و گلوهایمان درد می‌کرد ) در قلا را باز کردند – شب ها در قلا بسته می‌شد- و تعدادی جسد کف حیاط گذاشتند. من با وحشت در میان جنازه ها به دنبال پدرم می‌گشتم. ناگهان دستی روی شانه من خورد و دیدم پدرم است، آرام شدم. صورت پدرم خونی بود، به صورتش سنگ خورده بود، وقتی خندید هنوز دندانهای سفیدش را به یاد دارم که در آن صورت خونی می‌درخشیدند. بعد هم عروس و داماد را آوردند و شخصی را صدا زدند که شاهنامه بخواند.

مردم و زنان اعتراض کردند که با وجود این جنازه ها که کف زمین مانده، شاهنامه خوانی چه کاریست؟ ولی گفتند: نه! عروس و داماد باید بروند به حجله وگرنه آبروی ما می‌رود. یادم هست سنگ به پیشانی داماد خورده بود و سرش را با مرهمی پانسمان کردند و عروس و داماد را به حجله بردند. بعد پدرم وسط حیاط نشست و مشغول شاهنامه خوانی شد آن هم باصدایی خوش. شاهنامه خوانی شد و چای و شیرینی پخش کردند تا صبح. صبح تازه ژاندارمری جرأت کرد بیاید! ژاندارمرها وقتی اوضاع شلوغ می‌شد در می‌رفتند چون می‌دانستند مردم با کسی شوخی ندارند. صبح آمدند و همه مردها را بردند از جمله داماد و از جمله پدر من ، همه مردهای ۱۵ سال به بالا را دستگیر کردند. بعدها فهمیدیم که این کشتارها را عده‌ای به گردن پدر من انداخته اند و گفته بودند اعدامش خواهند کرد. آن موقع دولتی ها خیلی هم جرأت اعدام  نداشتند چون می‌دانستند اگر اعدامشان کنند دوباره اوضاع شلوغ می‌شود.

*این اتفاق شبیه همان روایت فیلم «شیرسنگی» است.آیا نوع رابطه ای که بین علیار و نامدار خان در فیلم شیر سنگی وجود دارد در قصه نبرد پدر شما با نیروهای مهاجم وجود داشت ؟

منصور ما آن زمان ۱۶ سالش بود که او را هم به زندان برده بودند ، چون او هم اسلحه دستش بود. یکی از افراد جناح مقابل در مبارزه، شوهر عمه من بود یعنی شوهر تنها خواهری که پدرم داشت! اسمش عمه جهان بود که هنوز زنده‌است (خدا حفظش کند ولی شوهرش چندسال قبل فوت کرد) بهرحال شوهرعمه من در آن درگیری در طرف مقابل ایستاده بود، منصور می خواست در درگیری او را با تیر بزند اما پدرم می‌زند زیر دستش و می‌گوید با این کار خواهرم را بیوه می‌کنی! در «شیر سنگی» هم چنین صحنه ای وجود دارد که آقا علیار می‌زند زیر دست پسرش و می‌گوید نزن خواهرم را بیوه می‌کنی!

یعنی دقیقا این اتفاق در آن ماجرای حقیقی رخ داده بود. بهرحال بعد از دستگیری پدرم، ما هم زمینهایمان را فروختیم و به تهران آمدیم. اینکه به وقایع سال ۳۲، اشاره داشتی، در حقیقت این وقایع جزو زندگی من بودند. یک نکته ای که برایم خیلی جالب است این بود که پدرم یک اسبی داشت که در جریان یک تیراندازی، یک چشمش کور شده بود و می خواستند او را بکشند و پدرم نگذاشت و خواست او را مداوا کند چون خیلی این اسب را دوست داشت. دلیل علاقه زیادش به این اسب این بود که زمانی که پدرم از خرم آباد برمی‌گشت در یک مسیر پر از برف و سرد، در درگیری با راهزنان به اسب تیراندازی شده بود و پدرم از اسب به زمین افتاده بود و اسب هم روی پای او افتاده بود که تا مدتی پای پدرم مشکلاتی داشت و نکته اینجا بود که با وجودی که چشمان اسب تیر خورده بود اما جان پدرم را نجات داده بود یعنی با همان گرمای بدنش نگذاشته بود پدرم در آن برفها فوت کند.

*این جغرافیایی که توصیف کردید  قطعا در فیلم «جاده های سرد» تجلی پیدا می‌کند؟

ما کارمان را می‌کنیم، ولی وقتی به آن فکر می‌کنیم ،می‌بینیم شاید همینطور بوده، ولی موقع خلق یک اثر، شاید به این چیزها فکر نمی‌کنم. بهرحال همه این خاطرات در وجود آدم زنده‌است. من خیلی آن اسب یک چشم را دوست داشتم. وقتی هم که سوارش می‌شدیم همیشه سرش را کج می‌کرد تا دید بهتری داشته باشد. اسب یک چشم را مثل عضوی از خانواده دوست داشتیم و بیش از همه به او رسیدگی می‌کردیم. این اسب نعمتی برای ما بود و پدرم می‌گفت اگر این اسب از بین برود، نعمت از خانه ما خواهد رفت.  خاطره دیگری یادم می آید و شاید جایی نگفته باشم. برادرم با عمو آقارضا (که عروسیش را تعریف کردم) رفته بودند صحرا، دو توله گرگ گرفته بودند و باخودشان آورده بودند تا بزرگ کنند. آن موقع که این توله ها کوچک بودند و خیلی وحشی؛ همین که شب شد ناگهان پدر و مادر این توله ها وارد روستا شدند و آمدند پشت در خانه ما و مثل آدمیزاد گریه می‌کردند. برخی از افراد می خواستند آنها را با تیر بزنند ولی پدرم نمی‌گذاشت و می‌گفت که فقط تیر هوایی بزنید تا بروند. صبح زود پدرم دستور داد توله ها را ببرند و بگذارند سرجایشان. ما در همان بچگی برای پدر و مادر گرگها گریه می‌کردیم، چون زوزه هایی که پشت در خانه می‌کشیدند واقعا مثل گریه کردن بود. آمده بودند پشت در دنبال بچه هایشان اما آن موقع نمی‌شد در را باز کنیم چون گرگهای دیگری هم همراهشان آمده بودند و خطرناک بود. تصور کن چه حس غریبی بود! یه گله گرگ آمده بودند در آبادی دنبال بچه هایشان!

*اخیرا به جوزان رفته اید ؟!

سالهای ۱۳۷۱ یا ۷۲ بود که من رفتم به همان روستا و با یک ماشین پاترول بالای کوهها رفتم، حوالی اردیبهشت ماه بود، یک گله بزرگ کبک، کنار ماشین ما می‌دویدند. این پرنده ها وقتی می خواهند بپرند باید بدوند. من خیلی آرام می‌راندم و من به شوخی دستم را بیرون می‌بردم و به پسرم می‌گفتم الان یکی از اینها را می خورم! پسرم من را می‌زد که بابا  آنها را نگیرو مرا دعوا می‌کرد.

در قدیم پدرم و دوستانش به شکار می‌رفتند، البته همه شان قسم خورده بودند یعنی اگر حیوان بچه دار بودند آنها را نمی‌زدند. مثلا هیچ وقت آهوی ماده را نمی‌زدند، هیچ وقت آهوی کوهی یا کلی (نر) که در حال آب خوردن بود را نمی‌زدند. برای زدن، انتخاب می‌کردند که این شکار در واقع ترمیم و تعادلی در طبیعت بود. آنها معتقد بودند اگر آهویی را در زمان باروری بکشی حتما گناه دارد و سنگ می‌شوی. می‌گفتند گناه دارد که آهوی ماده را بزنی مگر اینکه تشخیص می‌دادند آهوی پیری است که باید شکار شود. کل می‌زدند، ماده نمی‌زدند یا اگر آهویی بچه داشت آنها علامتی در آن منطقه می‌گذاشتند تا کسی سراغ آن آهو نرود. این ها شکارچیان آن موقع بودند. گوشت شکاری هم که به خانه می آمد، نصفش را به مردم می‌دادند، قانون بود، یعنی اینطور نبود که شکار بزنی و بیاوری خانه‌ات بخوری، می‌گفتند مقداری از گوشت آن حق ابوالفضلی اش است و شکاری را که زدی ، نصفش را باید به مردم بدهی.

*آن جشن و سروری که در «دل و دشنه» به بهانه نیمه شعبان نشان می‌دهید در آن تکیه وسط جوزان برگزار می‌شد؟

بله، تولد حضرت رسول(ص) و بعثت ایشان هم مراسم دف زن داشتیم و شادی می‌کردند حتی توی کوچه ها ۵ نفره یا ۱۰ نفره راه می افتادند و دف می‌زدند و شادی می‌کردند و مژده می‌دادند. نوروز هم که می‌شد، نوروزخوانی داشتیم، خود ما راه می افتادیم توی کوچه ها و کلوچه دستمان می‌گرفتیم و نوروزخوانی می‌کردیم، شلوغ می‌کردیم، به این بچه ها، کلوچه می‌دادند. ما حاجی فیروز نداشتیم ولی دونفر بودند که اسم ترکی داشتند و به آنها نقالدی می‌گفتند که راه می افتادند و می‌گفتندکه نقالدی گنده گنده ، چل رفته پنجاه مونده! یعنی ما دو تا چله داشتیم : چله بزرگ و چله کوچک! نقالدی ها از چله کوچک راه می افتادند در کوچه های روستا. یک نمایشنامه تنظیم می‌کردند. جفتشان مرد بودند البته یکی از آنها زن نقالدی می‌شد و آن دیگری هم مرد نَقالدی!

در کوچه ها راه می افتادند، یکی طبل و یکی هم شیپور می‌زد و خبر می‌داد که نقالدی آمده، مردم در میدان جمع می‌شدند و نقالدی در میدان شهر اجرا می‌شد. یا مثلا روزی بود که می‌گفتند در این روز زمین نفس می‌کشد و در آن روز همه مردم می‌رفتند صحرا که نفس کشیدن زمین را ببینند. این خاطرات هرگز از ذهن من بیرون نمی‌رود. واقعا حس می‌کردم از زمین بخار بلند می‌شود. نمی‌دانم چه روزی بود ولی یادم هست می‌گفتند در این روز زمین نفس می‌کشد و اصلا در آن موقع چیز عجیب و غریبی نبود و مردم برای این روز خودشان را آماده می‌کردند. مثل همین سیزده به در، در آن روز هم همه اهالی می آمدند صحرا تا نفس کشیدن زمین راببینند. ما هم که بچه بودیم فقط چشمهایمان به زمین بود که حالا زمین چگونه می خواهد نفس بکشد؟ بعد می‌دیدیم از زمین گویی واقعا حس زندگی بلند می‌شود، بوی خوشی می‌داد یعنی بوی خاک خیس بود چون برفها آب شده بود، از زمین بخار بلند می‌شد و وقتی دستت را روز زمین می‌گذاشتی حس می‌کردی زمین گرم شده‌است.

اینها تصاویری است که در ذهن من مانده و دوستشان دارم. طبیعتا من وقتی فیلم می سازم اصلا به این فکر نمی‌کنم که این مولفه های بکر بصری  از کجا آمده‌است. کشف این مسائل با شما و کسانی است که فیلم را می‌بینند. وقتی فیلمی‌را می سازم خودم نمی‌دانم چرا می خواهم فیلم مد نظر را بسازم . مثلا من می خواستم فیلم «شیر سنگی» بسازم، وزارت ارشاد ۹ تا اشکال گرفت و آن فیلم را رد کرد، خدا جد و آباد و آیندگان و گذشتگان آقای انوار را بیامرزد که آن موقع معاون وزیر بود. رفتم پیش ایشان و گفتم آقا من می خواهم این فیلم «شیر سنگی» رابسازم نمی‌گذارند و فیلمنامه را رد کردند. ۹ تا ایراد گرفته اند : مثلا می‌گویند “چرا گفته ای قانون و قرآن”! (جالب اینجاست که به دلیل استفاده‌این دو واژه در کنار هم جایزه هم گرفت!) یا “چرا شخصیت هایت اینقدر زیادند؟!” آقا اصلا به شما چه؟ من می خواهم این فیلم را بسازم! آقای انوار دستور کتبی داد که اجازه دهید این فیلم را بسازد. یک جواز مشروط به من دادند که برو این فیلم را بساز. اگر از من بپرسید که چرا خواستید این فیلم را بسازید ، از نظر منطقی می‌دانم چرا؟

من می خواستم این فیلم را بسازم. آن موقع دلار ۶۸ تومان را فروختم و حاضربودم تمام زندگی‌ام را بفروشم و این فیلم رابسازم .وقتی فیلم «شیر سنگی» را فیلمبرداری می‌کردم، کوهها را می‌دیدم ، زمین را می‌شناختم ، اسبها را می‌شناختم،بوی فضا را می فهمیدم و میدانم چرا این آدمها کشته شدند،می فهمم چه حسی است اگر شوهر خواهرت در جبهه مقابل ایستاده و تو در آن سوی جبهه ای و این را هم می‌دانم که باید بجنگد و هیچ راهی ندارد. یعنی به یک اصولی اعتقاد دارد که آن آدمها علیه آن اصول برخاسته اندو درام شکل می‌گیردو تراژدی به وجود می آید.روبروی تو برادر یا شوهر خواهرت ایستاده و تیراندازی می‌کند ولی چاره ای نداری. این اتفاق را من در زندگی ام دیده‌ام و به نوعی هم در خودآگاه و ناخودآگاهم وجود دارد

*با این عکس هایی که در خودآگاه و ناخودآگاه شما وجود دارد. من فکر نمی‌کنم فیلمسازی یک کار علمی نیست،من فکر می‌کنم تصاویر موصوف و نگرش ذاتی شما موجبات نبوغ در فیلمسازی را فراهم کرده‌است،پس بخشی از فعالیت هنری به غریزی و محل زیست هنرمند باز می‌گردد .

این حرفی که زدید چند تا سؤال ایجاد می‌کند : اینکه آیا سینما علمی است یا نه؟ بله، سینما دو وجه دارد.

* می‌گویم هر کنش و فعالیت هنری غریزی است.

سینما دو وجه دارد؛ یکی تکنیک سینماست که تکنولوژی و فن مرتبط  را باید بیاموزی. اما در گام نخست ، باید جوهری درونت باشد تا بخواهی به دنبال ذات هنر بروی. اگر فرد، هنر تصویرگری در سینما را بخواهد از طریق متدهای علمی‌به صورت اکتسابی بیاموزد، در ابتدا باید درونش جوهر هنر وجود داشته باشد. آن جوهر اول باید در درون فرد باشد و بعد شخص علاقمند متد های علمی و صنعتی را بیاموزد. سینما صنعت است. تو آنرا می آموزی، صنعت سینما با آنچه ما گفتیم این تفاوتها را دارد که اول باید صنعت را بیاموزی، یعنی اینکه چگونه فیلم را می سازند؟ تاریخ سینما چگونه است؟ چگونه این ها به هم پیوند می خورند؟ این شات چه مفهومی‌دارد؟ این حرکت دوربین چه حسی دارد؟ روانشناسی لنزها را بفهمی، دانستن تکنیک بخشی از موضوع است اما حرف شما هم درست است، هنربه صورت ذاتی از درون شما می جوشد، شما از آن تکنولوژی به عنوان ابزار کار استفاده می‌کنی، توانایی شما را افزایش می‌دهد و شما می توانید فیلم بسازید، وقتی تکنیک را بدانید، جوهری که درونت نهفته است  زمینه بروز پیدا می‌کند.

به عنوان نمونه ما یک سکانس داشتیم به اسم «بهشت گمشده» در فیلم «در مسیر تند باد» . بعد از دو سه سال که فیلم را نمایش می‌دادند ما رفتیم آنجا رئیس تلویزیون شیراز به ما گفت شما در بهشت گمشده دوربینتان را کجا گذاشتید چون ما بچه ها را فرستادیم و هر چه فیلم گرفتند مثل سکانسی که شما گرفتید نشد! آن ها هم می‌رفتند و از همان مکان فیلمبرداری می‌کردند اما ما می فهمیدیم که اینجا از چه لنزی باید استفاده کنیم و در کجا باید ایستاده باشیم تا آن تصویر خاص را بگیریم تا بتواند همان حسی را که در درونم وجود دارد را به دیگری انتقال دهم . دیگرانی هم می‌رفتند و فقط با دوربین از همه جا فیلم می‌گرفتند . بنابراین آن قاب و عکس موصوف زاییده چکیده شناسی  توام با حس زیبایی شناختی مبتنی بر تکنیک صنعتی است. بنابراین باید توازنی میان غزیزه و تکنیک آموخته، وجود داشته باشد. پس حتما شما نیاز دارید که خوب این صنعت را بفهمید و بعد جوهر درونت را بروز بدهی. ما با فیلم ساختن چه کاری می خواهیم  انجام دهیم؟ می خواهم حسی را که در درون من وجود دارد در دیگری احیا کنم. من باید تصویری بگیرم تا این احساس را منتقل کنم به تماشاگر و مخاطبم. پس نیاز به تکنولوژی دارم تا بتوانم حس ذاتی خودم را در دیگری احیا کنم.

*نخستین بار کی و کجا سینما را تجربه کردید ؟

برای اولین بار در همان روستای جوزان ، در سن ۵ سالگی (اواخر اقامتمان در جوزان) ، یک ماشین باری آمد و با بلندگو اعلام کرد که می‌خواهیم فیلم نشان بدهیم، همه امشب در میدان جمع شوند. ما هم با مادر و بقیه افراد خانواده جمع شدیم و رفتیم در همان میدان روستا که برایتان تعریف کردم کنار همان درخت کهنسال توت. این ماشین باری در آن میدان ایستاد و یک ابزاری که از نظر من بسیار غول پیکر بود روی آن قرار داده شده بود، منظورم دستگاه آپاراتی است  که آورده بودند، خیلی بزرگ بود. یک نفر هم رفت و پارچه چلواری به دیوار نصب کرد و بعد ناگهان جادویی اتفاق افتاد. برای من مثل هزار و یکشب بود، چیز عجیبی بود، ناگهان نوری به این دیوار خورد و برای من جهان تازه ای شروع شد. اصلا تصاویر را به یاد ندارم اما حس می‌کردم این دیوار شکافته شد و مثل همان قصه علی بابا که دیواری برایش شکافته شد ، حس می‌کردم این دیوار هم باز شد. این تجربه  اولین تأثیر شگرفی بود که بر من گذاشته شد

*چه فیلمی  را برایتان نمایش دادند ؟

فکر می‌کنم فیلم نبود، احتمالا از این برنامه های بهداشتی بود که در روستاها نمایش می‌دادند. احتمالا آپارات آورده بودند که به مردم آموزش بدهند. واقعا الان یادم نیست اما خود فیلم برایم مهم نبود. یک سری چیزهای فرنگی بود که نشان دادند. ببین، خود اتفاق برایم مهم بود. یک نوری خورد به چلواری که روی دیوار نصب بود و دنیایی روی آن ایجاد شد، عجیب ترین چیز برای من این اتفاق بود نه اینکه چه بود. فقط یادم هست گیج شده بودم، حس می‌کردم در یک برنامه جادوگری شرکت کرده‌ام، انگار در افسانه امیرارسلان پرسه می‌زنم و جادوگری آمده و کاری محیر العقولی انجام داده‌است، واقعا حس غریبی بود. البته بارها در مورد همان تکه فیلمی‌که روی دیوار دیدم با سایرین حرف زدم و گاهی می‌رفتم روی دیواری که فیلم روی آن فیلم  پخش شد دست می‌کشیدم که بفهمم چه اتفاقی افتاد؟ واقعا برایم سؤال بود. آن نوری که به دیوار تابید برایم خیلی عجیب بود، چون آن موقع که برق نبود، تاریکی مطلق بود، و ناگهان نوری تابید که خیلی عجیب بود. انگار هیچکدام از ما آنجا نبودیم و فقط همان پرده وجود داشت.،همه بهت زده بودند، سکوت مطلق بود، حالا فکر کنید این اتفاق در سال ۱۳۳۲ افتاده بود. متوجه هستید از چه اتفاقی حرف می‌زنم . برای مردم ما که اصلا برق ندیده بودند عجیب بود. وقتی آمدیم تهران، اولین مرتبه ای که به سینما رفتم با برادرم بود اما فیلمش را به خاطر ندارم شاید امیرارسلان بوده و یا فیلم دیگری، چون یادم هست آن اولین مرتبه، خیلی برایم ترسناک بود. «سینما مراد» در میدان امام حسین(ع) (فوزیه سابق)، نبش میدان، سینمایی بود که این اواخر متأسفانه خراب شد. خیلی هم شلوغ بود. ما رفتیم توی سینما، دیدم ما را بردند در یک اتاق تاریکی، خیلی ترسیده بودم چون تصور کنید آن حجم از جمعیت در آن اتاق تاریک و خفه یکجا جمع شده بودند. همه حاضران سیگار می‌کشیدند، اصلا داشتم خفه می‌شدم و صدای چق چق تخمه شکاندن مردم. چون کوچک بودم برخی پوست تخمه ها روی سر من می افتاد.

وقتی چراغها خاموش شد من خیلی ترسیدم و ناگهان آن جادو دوباره تکرار شد. اینبار این پرده ، خیلی بزرگتر از آن چیزی بود که من دیده بودم. آن پرده‌ای که در روستا دیده بودیم ، خیلی کوچک بود ، برای من این پرده خیلی عظیم به نظر آمد. در عین حال  صدا پخش می‌شد، ضمن اینکه نمایش فیلم در داخل روستا بدون صدا بود. در واقع یک نفر ایستاده بود و ماجرای فیلم را توضیح می‌داد. خیلی پرالتهاب بود و زمانی که از سینما بیرون آمدم برایم مثل این بود که به سفر رفته و برگشته ام، احتمالا فیلم امیرارسلان را دیدیم. ولی بعد از آن مثل یک معتاد عاشق سینما شدم. مثل آدمی‌که معتاد شده باشد، برادر بزرگترم اسد با دوستانش، صبح های جمعه جمع می‌شدند و می‌رفتند سینما. خانه ما در انتهای خیابان صفا بود. حمام روزبه آنجا بود که هنوز وجود دارد، وقتی که به سه راه نارمک می‌رسیدیم آنجا یک حمام بود به اسم گرمابه روزبه، امیدوارم این حمام را بازسازی کنند و نگه دارند چون خیلی زیبا و سنتی بود. ما در آنجا ساکن بودیم و در واقع فاصله زیادی با سینما مراد نداشتیم. خانواده‌ام نمی‌گذاشتند که ما از محله خودمان دور شویم. برای همین من و تعدادی از بچه های دیگر گاهی فرار می‌کردیم و می‌رفتیم دم سینما مراد تا عکسها را نگاه کنیم. از آن به بعد وقتی فیلمها را می‌دیدیم، داستانش را برای سایرین تعریف می‌کردیم . چون همه پول نداشتند به سینما بروند ، اینطور نبود که همه بتوانند بروند . یادم هست گروهی از  بچه هانمی توانستندبه  سینما بروند . من هر فیلمی‌را که می‌دیدم  با آب و تاب و با همه جزئیات برایشان تعریف می‌کردم حتی صدای شلیک ها و صدای اسبها را هم برایشان تقلید می‌کردم و کم کم این موضوع تبدیل به یک فضیلت شد که هر کسی که از بین بچه های محل به سینما می‌رفت ، آدم مهمی می‌شد و همه منتش را می‌کشیدند که بیا تعریف کن چه دیدی.صبحهای جمعه که ساعت ۹ یا ۱۰ فیلم شروع می‌کرد، برادر بزرگم با دوستانش می‌رفتند سینما. یادم هست او اغلب نمی خواست من را ببرد برای همین وقتی صبحها برادرم را بیدار می‌کردند که برود نان بخرد من می‌رفتم بیرون ، توی کوچه ، دم در می ایستادم که هروقت می خواهد برود دنبالش راه بیفتم ، اینقدر دنبالش گریه می‌کردم و می‌دویدم که اجبارا من را با خودش می‌برد سینما .چون آن زمان از ما که کوچک بودیم بلیط نمی‌گرفتند و قبول می‌کردند که این بچه هم  با سایرین بیاید داخل ولی حق نشستن نداشتیم . در سالن سینما همه بچه ها یا گوشه های سالن می ایستادند یا کنار صندلی ها می نشستند. ما ابتدا در محله سرچشمه ساکن بودیم و بعد به محله صفا که نزدیک میدان فوزیه بود نقل مکان کردیم و بعد هم رفتیم به خیابان وحیدیه که تازه تأسیس بود . در واقع محله ما حالت بیابانی داشت،   قلعه مرغی را هم می توانستی ببینی.

عشق مان تماشای این هواپیماهایی بود که از قلعه مرغی بلند می‌شدند.آنقدر عشق سینما بودم که با خودم فکر کردم که یک آپارات بسازم. چند تا چوب خریدم و دو تا ذره بین  به قیمت ۵ ریال! دو تا ذره بین را داخل لوله مقوایی گذاشتم و به این چوبها چسباندم و یک لامپ گذاشتیم و یک آپارات ساختیم! همه اسباب بازی ما در آن زمان فیلم بود، ارزان ترین چیزی که می توانستیم با آن بازی کنیم فیلم بود. دو نوع فیلم وجود داشت یک موقع فیلم آرتیست ها بود که می خریدیم و به صورت جفت جفت بود. یک جفت مثلا استیو فریز داشت و یک جفت از ستاره دیگری.این فیلم ها  را می آوردیم و در آلبوم می‌گذاشتیم، آلبوم هایی که با بچه ها با هم شریک می‌شدیم. دوم ، فیلمهایی بودند که متری می خریدیم، این قبیل فیلمها برای بازی بود، بیخ دیواری بازی می‌کردیم مثلا اینطور تق می‌زدیم زیر فیلم و هرکس نزدیکتر به دیوار بود ، فیلم آن یکی را برمی‌داشت. این فیلم های متری به درد ما می خورد چون آن موقع فیلم ها آتش زا بود ، اگر یک کبریت به آن نزدیک می‌شد ، شعله ور می‌شد. در چهارشنبه سوری ها این فیلمها ابزار آتش بازی ما بودند ، یعنی این فیلمها را به هم فشرده می‌کردیم و فیتیله می‌گذاشتیم و آتش می‌زدیم و با صدای عجیبی می سوختند (الان پلاستیک شده) بهرحال آن زمان من آپارات ساختم (این ماجراها را برای این گفتم که خاصیت آتش زایی فیلمها را بدانی) وقتی آپارات درست کردم ، چند متر فیلم خریدم که در آنها انیمیشن بود که خیلی راحت تر می‌شد نشان داد. از قرقره استفاده کردم و روی دیوار نشان دادم. تکنیک های ابتدایی بود، هرچند خیلی دقیق حرکت نمی‌کرد ولی بهرحال حرکت داشت. در صندوق خانه مان که اتاق کوچکی بود آن را امتحان کردم .

۱۰ شاهی از هر نفر گرفتم که بیایند خانه ما و فیلم ببینند. چون می‌دانستم که مادرم سه شنبه ها می‌رود منزل آقای ثقفی برای شرکت در روضه. (همین آقای ثقفی که الان در سینماست). منزل آقای ثقفی روبروی خانه ما، کمی‌بالاتر بود. یعنی اقوام اکبر ثقفی در محله ما ساکن بودند ، ما در کوچه خورشیدی بودیم . حدود ۸-۷ نفر از بچه های محل بلیط خریدند و آمدند در صندوقخانه ما جمع شدند.وقتی خواستم فیلم نشان بدهم بچه ها گفتند ما نمی‌بینیم ! عکسی که روی دیوار می افتاد یک عیبی داشت. چون ما آن موقع که فن نداشتیم ، این دستگاه هم تولید گرما می‌کرد ، پس نمی‌شد بالای دستگاه را با تخته ببندی، چون گرمای لامپ در آن جمع می‌شد و خطرناک بود. چون بالای آپارات باز بود نور می آمد و فضا را روشن می‌کردو تصاویر خوب دیده نمی‌شدند . من برای اینکه درست دیده بشود ، چادر مادرم را برداشتم کشیدم روی سر خودم و آپارات! آهسته آهسته چادر گرم شد و آتش گرفت. با آتش گرفتن چادر، چون فیلمها هم آتش زا بودند ناگهان همه به یکباره آتش گرفتند . همه فرار کردند، من می فهمیدم که این چادر را نباید بیندازم روی زمین چون آنوقت همه خانه آتش می‌گرفت. چادر را روی سرم گرفته بودم و می‌دویدم و پشت خودم آتش گرفته بود. دویدم توی حیاط و پریدم داخل حوض تا آتش خاموش شود. بهرحال هم موجب خنده شد و هم کتک مفصلی با جارو خوردیم. خلاصه خانم ها از محل روضه آمدند به خانه ما  و به نوعی مراسم روضه اشان هم بهم خورد. خلاصه اتفاق قشنگی بود و بعد از آن دیگر آپارات ساختن را کنار گذاشتیم! می خواستم فیلم را نشان بدهم و برای خودم هم داستانی درست کرده بودم که در کنار فیلم تعریف کنم! از یک سری حرفهایی که اصلا ربطی به فیلم نداشت داستان ساخته بودم تا تعریف کنم. بهرترتیب این هیجان نمایش در من همیشه وجود داشت.

*نسل امروز چون همه چیز برایش حاضر و آماده‌است، نمی تواند آنچنان عاشق سینما بشود.

الان دیدن فیلم راحت شده‌است! هرکسی می تواند به سادگی با موبایل از صحنه ای فیلم بگیرد. مثلا زمان انقلاب، عکسهای خودمان را در تاریکخانه که همان وان حمام خانه بود چاپ می‌کردیم. نگاتیو کار را مشکل می‌کرد یعنی دیدن یک تصویر مشکل بود. الان عکاسی و تصویر برداری ، سهل الوصول شده‌است ولی یک عیب بزرگ هم پیدا کرده‌است ، توقع  از تصویر پایین آمده ، چون هر تصویری که تصویر نیست. البته عرصه دیجیتال  هم ، عرصه جدیدی است و نباید جلوی آن ایستاد. قطعا تصاویر بهتر دیده خواهند شد، در عین اینکه به آینده خوشبین هستم، مردم به مرور به این درک خواهند رسید که درست است الان دیدن فیلم و تصویر  سهل الوصول شده و همه می توانند عکاسی و فیلمبرداری دیجیتال انجام دهند اما ناگهان با یک عکس یا فیلمی مواجه می‌شوند که کاملا متفاوت است. شاید در آن روز ارزشهایش را بیشتر حس کنند. نمی‌دانم باید صبر کرد و دید. در گذشته دیدن یک تصویر خودش مسئله ای بود. یعنی یک جادو بود، یک اتفاق بود اما امروز اینطور نیست، امروز تکنولوژی فیلم و عکس دست همه هست. آنها که می فهمند با آن کنار می آیند و به مرور یک فرهنگ جدید به وجود می آید. امروز در عین اینکه تصویر اینقدر زیاد است، ناگهان فیلمی می‌بینید که بهت زده می‌شوید ، عمق زندگی را در آن می‌بینید و تازه می فهمید این قبیل فیلمها بیشتر اسباب بازی بودند. منهم خودم را همیشه آپدیت نگه می‌دارم و با این فضا وفق می‌دهم، اگر سالی یکبار نشد حداقل هر دوسال یکبار می‌روم اینطرف و آنطرف تا دنیا را ببینم، بدانم پیشرفته ترین تکنولوژی تصویری کجاست.

الان پسرم در حال خواندن انیمیشن ۳۶۰ درجه است، در چین. او رفته به دنبال این فضا، چون فضاهای جدیدی دارد ایجاد می‌شود. من برای اولین بار در کمپانی یونیورسال انیمیشن ۳۶۰ درجه را دیدم ، شما فکر کنید در قطار می‌روید ناگهان دایناسوری را می‌بینید که آنقدر از قاب تصویر خارج می‌شود که گویی از کنارتان رد شد! اشیا و کاراکترها را در کنار خودت به صورت سه بعدی می‌بینی. چنین اتفاقاتی در جهان در حال رخ دادن است. بهرحال هنرمندان تازه ای رشد خواهند کرد و ما باید خودمان را با آنها وفق بدهیم. حالا اگر بتوانیم این فضا را به  سینمای خودمان انتقال بدهیم چه خواهدشد . شما فکر کن فیلم «شیر سنگی » را به این شکل می‌دیدی، چه حسی در انسان می‌گذارد؟ آن وقت می‌بینی اغلب وسایل تصویر برداری  برایت حکم اسباب بازی را دارند، یعنی شان تکنولوژی تصویر سه بعدی هم در حد اسباب بازی سقوط می‌کنند.

*یعنی دوبعدی رنگ می‌بازد.

نه، نه. دوبعدی همواره وجود خواهد داشت. مگر با به وجود آمدن دوربین، نقاشی از بین رفت؟ مگر عکاسی از بین رفته است؟ مگر عکاسی سیاه و سفید از بین رفته است. الان اگر به گالری عکاسی بروی از دیدن عکسها و حتی عکسهای سیاه و سفید لذت نمی‌بری؟هنری که به این دنیا بیاید هرگز از بین نخواهد رفت، تکامل پیدا خواهد کرد. هر هنری هم که اصالت  خودش را دارد، جایگاه خودش را از نظر هنری نگه می‌دارد و باقی می ماند. مثلا سرامیک چرا از بین نمی‌رود؟ چون اصالت دارد. با سرشت ما پیوند دارد . از ساختارش لذت می‌بریم ، از بوی گل آن لذت می‌بریم . اصلا آبگوشت را که در یک ظرف سفالی پخته می‌شود بخورید ، چه لذت خاصی دارد! اصلا هر غذایی را بردارید و در یک ظرف پلاستیکی بریزید و بخورید ، بعد همان غذا را در ظرف چینی بخورید ، بعد در ظرف سفالی بخورید به شما قول می‌دهم در هر سه مورد ، سه مزه جداگانه حس کنید. این واقعیت است. اصلا چای را در لیوان های پلاستیکی بخورید حالتان بهم می خورد. پلاستیک که مدرن تر است و باید سفال نابود می‌شد ، نشد که! یادم هست عده‌ای در دوران گذشته  در کوچه ها و خیابانها  داد می‌زدند (اکثرا هم از اقلیتها بودند) می‌گفتند: بشقاب نشکن! در دهه ۳۰ در همین تهران ، تازه پلاستیک وارد شده بود، خانواده ها چینی های اصیل قدیمی‌شان را می آوردند دم در و با آن پلاستیک ها طاق می‌زدند! یعنی چینی را با ملامین یا هر چه که نامش بود طاق می‌زدند. ظرف را به زمین می‌زدند که ببین نمی‌شکند! ظرفهایشان را می‌دادند و پولی هم اضافه بر آن می‌دادند تا این ظروف را بخرند ولی آیا چینی از بین رفت؟ چیزی که اصالت دارد و ریشه دارد، مثل همان زیبایی روابط انسانی است ، اینها از بین نمی‌رود. ابتدا برای مدتی در بین مردم کمرنگ می‌شود بعد مردم می فهمند وجود بسیار خوبی را از دست داده‌اند، دلشان تنگ می‌شود و دوباره برمی‌گردند به سمت آن . من به بشر امیدوارم ، بشر باهمه از دست دادن هایش، همین که می فهمد از دست داده بر می‌گردد سراغش. الان در ژاپن می‌بینیم رجعت کرده‌اند به سنت های اصیل  فرهنگی خودشان ؛و قصد  بازسازی و  احیای آنرا دارند. چون می‌دانند باید این اتفاق بیفتد. تمرین یوگا و ووشو را در پارک ها انجام می‌دهند، ورزشهایی که به تدریج از بین رفته است، کشتی های چینی و ژاپنی دوباره در حال احیا شدن است.

اغلب تلاش حکومت ها و سران فرهنگی ممالک چیست؟ چرا میلیونها دلار خرج می‌شود که یک دوی ماراتن در نیویورک بگذارند، مردم را از خانه ها بیرون بیاورند و بدوند تا به یک جایی برسند! برای اینکه یک جامعه سالم داشته باشید باید مردم را از خانه بیرون بیاورید، اگر مردم در خانه بمانند تریاکی می‌شوند، اگر مردم در خانه بمانند، جنایتکار می‌شوند، اگر مردم در خانه بنشینند، بیمار روانی می‌شوند. تمام تلاش حکومت ها باید این باشد که مردم را از خانه بیرون بیاورند، همدیگر را ببینند و با هم احساس مشترک بکنند، برای همین است وقتی فوتبال برگزار می‌شود مردم هجوم می آورند همه فریاد می‌زنند، آدمهایی که همدیگر را نمی‌شناسند، همه یک حس دارند. آدمهایی به ظاهر متفاوت و بیگانه در یک شهر ، وارد سالن سینما می‌شوند، وقتی وارد می‌شوند یک حس متفاوتی نسبت به هم دارند و به گونه ای به هم نگاه می‌کنند ولی وقتی بیرون می آیند، حس دیگری نسبت به هم دارند، یک حس مشترک دارند، با هم می خندند، یا هم غمگین می‌شوندو گریه می‌کنند، با هم شاد می‌شوند، با هم می اندیشند وقتی از سالن بیرون می آیند به هم نزدیک می‌شوند. بیرون آوردن مردم از خانه ها داروی جامعه است.

سینما فقط این نیست که فیلمی‌را در خانه خودمان با زن و بچه تماشا کنیم. وقتی ما به سینما می‌رفتیم، موقع بیرون آمدن از سالن، احساس خوشی داشتیم نسبت به آدمها. احساس مشترکی داشتیم. خب این مسئله آدم را به فکر می اندازد. مثلا وقتی ما می‌رفتیم «رودخانه سرخ» را می‌دیدیم ، از وحیدیه تا فوزیه با اتوبوس می آمدیم برای اینکه پول زیادی برای کرایه مسیر ندهیم.این کار را می‌کردیم تا نصف پول باقی بماند که برای سینما بدهیم وقتی می‌رفتیم سینما، سالن پر از آدم بود، وقتی از سالن بیرون می آمدیم حس می‌کردیم بغل دستی را می‌شناسیم و با او سفر کرده‌ایم. خب معلوم است که رفاقت به وجود می آمد ، ما با هم خاطره مشترک داشتیم . سینما فقط فیلم نیست. فیلم هیچ کاری نمی‌کند . فیلم یک سری پوزتیو در داخل قوطی است .

*کی احساس کردید می خواهید سینما بخوانید؟

از زمانیکه دبیرستانی بودم آرزویم این بود که فیلمساز بشوم ولی جرأت اینکه به کسی بگویم نداشتم. چون می ترسیدم به من بخندند چون آن موقع ها همه می خواستند هنرپیشه بشوند. همه می خواستند فیلم بازی کنند. من هیچوقت خواسته ام را به زبان نمی آوردم . البته اینکار را می‌کردم یعنی من در دبیرستان تئاتر می نوشتم و اجرا می‌کردم. دبیرستان ما سالن نداشت. دبستان را که علوی اسلامی‌رفته بودیم که خودش داستانهایی برای خودش دارد اما دبیرستان بابکان که می‌رفتم، یک راهرو داشتیم و یک ساختمان دوطبقه که خیلی سختی در آنجا کشیدم. بهرحال در راهرو تخت و پرده می‌گذاشتیم، من نمایشنامه می نوشتم و در آنجا اجرا می‌کردیم.

*پدرتان دوران فلیمسازی شما را دیدند؟

نه متأسفانه.

*چه سالی فوت کردند؟

من در آمریکا بودم، یکسال بود که از ایران رفته بودم امریکا. پدرم که فوت کرد من حدود یکسال بعد فهمیدم! در واقع خوابی دیدم و نگران شدم و زنگ زدم گفتند حال پدرت خوب نیست. یکسال بعد، وقتی برادرم فتح اله که ۱۶ سالش بود آمد آمریکا و به من خبر داد که پدر یکسال قبل فوت کرده‌است، ما به تو نگفتیم چون می‌دانستیم بر می‌گردی ایران و این وصیت پدر بود که نگذارید برگردد و دردسر درست شود.

*روزی که اولین فیلمتان را ساختید دوست نداشتید پدرتان باشد؟

حتما. فقط دوست داشتم بدانم چه حسی دارد چون او هرگز نمی خواست من فیلمساز بشوم. مثلا من وقتی تئاتر کار کردم، آن موقع جزو استعدادهای درخشان شناخته شدم اما  هرگز به پدرم نگفتم که من بازی می‌کنم، به او گفتم من فقط می نویسم، از نوشتن خوشش می آمد. می‌گفت نوشتن خیلی خوب است. پدر من هرگز سینما نرفته بود، فقط یکبار به زور او را بردیم و گفتیم فقط بیا ببین چگونه است! آمد و شاید ۱۵-۱۰ دقیقه تحمل کرد و آمد بیرون گفت من حالم بد شد، شما همه دیوانه اید، برای چه وقتتان را در این جای کثیف هدر می‌دهید؟ پدرم  تلویزیون نگاه کرد در حالیکه منزل خواهرم کنار خانه ما بود. تلویزیون داشتند اما پدر تماشا نمی‌کرد.رادیو را خیلی دوست داشت. پدرم بیشتر ، شعرخوانی را در من تقویت کرد چون مولانا و حافظ کتاب بالینی اش بود.

۱۰ شاهی یا یک قران به من می‌داد بابت هر شعری که حفظ می‌کردم! هم من و هم برادرانم. من هم چون همیشه حافظه ام خوب بود،شعرها را حفظ می‌کردم و او از زیر پتو یک قران یا ۱۰ شاهی به من می‌داد. معنی شعرها را نمی فهمیدم ولی آهنگ داشت و خیلی خوشم می آمد ، حفظشان می‌کردم . می‌رفتم دوزانو روبروی بابا که همیشه روی پتو می نشست می خواندم.این دوره از برکردن اشعار مربوط به دوران قبل از دبیرستان می‌شود. تئاتر کار کردم اما هرگز به کسی نگفتم می خواهم فیلم بسازم. هیچوقت هم نرفتم به پدرم بگویم می خواهم فیلم بازی کنم چون می‌دانستم زیاد خوشبین نبود ولی هرچیزی که می نوشتم را می خواند و دوست داشت نویسنده بشوم. می‌گفت می توانی خوب بنویسی. من همیشه انشایم را ۲۰ می‌شدم فقط یکبار ۱۹ شدم . بهرحال این یک  خواست غریزی بود که دوست داشتم بخوانم . آن موقع قبل از رفتن سرکلاس، یک نفر قرآن می خواند و یک نفر دعا می خواند. (حالا جالب است که آن موقع چنین قوانینی در مدارس وجود داشت) بهرحال چندنفر را آوردند دعا بخوانند نتوانستند. به نظر می‌رسد من خیلی آدم خجالتی هستم ولی این کارها را جلوی جمع ، خوب می‌کردم! چون می توانستم خوب دعا بخوانم یک پیت زیر پایم می‌گذاشتند و جلوی صف دعا می خواندم دوست داشتم یک چیزی را ارائه بدهم . اولین جایزه ای که در این رابطه گرفتم کلاس نهم دبیرستان بودم که شعر آرش کمانگیر را دکلمه کردم و در ناحیه ۹ تهران ، جایزه اول را برای دکلمه شعر گرفتم. چون شعر و ادبیات در خانواده ما مسئله اصلی پدرم بود، به گونه ای ارثی بود . بهرحال نوشتن ، کاری بود که پدرم خیلی دوست داشت و من هم عاشق پدرم بودم و همیشه دوست داشتم کاری کنم که او از من راضی باشد و فکر کند پسرش کاری کرده که او دوست داشته و برای همین من هرچه می نوشتم برایش می خواندم و او هم با شوخی می‌گفت: حافظ من! و به پشتم به حالت تشویق می‌زد . برای من تشویق بود و فکر می‌کردم کار خیلی مهمی است که شعر بگویم، مدتها نمایشنامه نوشتم .

*هدف شما از رفتن به آمریکا تحصیل در رشته سینما بود؟

اول تئاتر ،نویسندگی و تلویزیون و این قبیل مسائل. آن موقع فوق دیپلم برای تلویزیون و سینما گرفتم ولی طبیعتا عاشق سینما بودم . بعد رفتم دانشگاه سانفرانسیکو لیسانس گرفتم و بعد رفتم یو سی ال ای  که دو هفته بیشتر نتوانستم دوام بیاورم چون از لس آنجلس خیلی بدم آمد. ولی سانفرانسیسکو خیلی محیط سالم و فلسفی بود و ما جمع های عظیمی‌داشتیم . بنابراین برگشتم سانفرانسیسکو و فوق لیسانسم را گرفتم . بعد هم چون می خواستم درس بدهم ، جواز تدریس گرفتم . همزمان کار مونتاژ هم انجام می‌دادم . آن موقع فیلمهای خبری ۱۶ میلیمتری یونیورسال بود که گرفته می‌شد و برخی فیلمهایی که به کانال ۳۲   مربوط به پی بی اس بودرا مونتاژ می‌کردم(زمانی که دانشجو بودم) . گروهی بودند که اتحادیه ای کار می‌کردند و کارهای آنها را ما بصورت مخفیانه و زیرمیزی انجام می‌دادیم چون پول کمی می‌گرفتیم، یعنی یک پنجم پول را می‌دادند ما فیلم را مونتاژ می‌کردیم و به آنها می‌دادیم . آنها هم از این راه پول درمی آوردند. یک مدت در لابراتوار کار کردم و کار قطع نگاتیو و .. انجام می‌دادم  تا پول در بیاورم.

*  مسیری هیچکاکی را  طی کرده‌اید.

چاره دیگری نبود، بعد فیلمبردار شدم چون فیلمبرداری را خیلی دوست داشتم .بعد هم که شروع کردیم به فیلم ساختن.

*شما قبل از انقلاب سیاسی بودید ؟

هیچکسی  نمی خواهد سیاسی شود، سیاسی شدن خودبخود اتفاق می افتد.

*اما شما غیر از کسوت فیلمسازی از افراد با سابقه سیاسی قبل از انقلاب هستید ؟

آدمی انتخاب نمی‌کند که سیاسی باشد، معمولا سیاسی بار می آید. خب  از کودکی  قبل از اینکه تهران بیاییم یک سری اتفاقات ویژه ای در زندگی ما افتاد در مورد پدرم که توضیح دادم و هم شیوه ای  که در زندگی داشتم در نگرش سیاسی من تاثیر داشت. بهرحال پدر من در سال ۱۳۳۲ زندانی بود و خود این روند تأثیر گذار بود و تنفری را نسبت به نظام پیشین در من ایجاد کرد، این دلیل شخصی! چون بخشی از آن شخصی است و در روند تربیت خانوادگی موجب این تغییر مسیر شد.

پدرم را بیخودی گرفتند ،ضمن اینکه تهدیدمان کردند که خانه ما را غارت می‌کنند و کسانی که اینکار را می‌کردند که طرفداران نظام پیشین بودند .این می‌شود بخش شخصی قضیه! دوم اینکه، پدرت را که همیشه به عنوان یک سمبل بزرگ می‌شناسی، چون من همیشه پدرم را مثل یک چتر حمایتی بزرگ می‌دیدم که وقتی هست، هیچکس نمی تواند به من آسیب برساندو او از آدمهایی صحبت می‌کند که این آدمها همه سیاسی بودند. بعد اتفاقات متعددی در زندگیت می افتد، اتفاقاتی که در پیرامون تو رخ می‌دهد و این اتفاقات را ما با چشمان باز  می‌دیدیم.

اتفاقاتی که پیاپی رخ می‌دهد و به تدریج به خودآگاهی سیاسی می‌رسی. در ابتدا شخصی، خصوصی و انسانی است، بچه ای است که پدرش را می‌زنند، دستگیر می‌کنند و اذیت می‌کنند، تأثیر روانی و شخصیتی رویش می‌گذارد. دوم ، محیط پیرامون است که در تو تأثیر می‌گذارد وقتی که داری به جمع بزرگسالان می پیوندی. اتفاقاتی که در زندگی من به عنوان شاخص افتاد و احساس کردم جهان رژیم پیشین  عادلانه نیست و باید آن را زیر و رو کرد و کلا غلط است، یکی این بود که ، سر کوچه ما یک خانه خیلی بزرگی بود که زن و شوهری که بچه ای نداشتند ، در آنجا تکیه برپا می‌کردند. چون زن ، قدرتمندتر از شوهرش بود ما می‌گفتیم اینجا خانه صغری خراسانی است!

*اتفاقا پرسوناژ خاله خراسانی را گذاشته بودید در فیلم «یک مرد ، یک خرس». نذری درست می‌کند و مقتدر محل است  و تقریبا هدایت محله  را بر عهده دارد .

بله. این آدم به اندازه طبقه متوسط هم پول نداشت اما اتفاقی برایشان افتاده بود که برای من جالب بود، یک نفر به این زن و شوهر گفته بود من تنها هستم شما بیایید در خانه من ( همان خانه ای که تکیه می‌شد) ، بیایید اینجا هم از خانه نگهداری کنید و هم …..

*تحلیل جرئی آثار شما نمودی از علقه های مذهبی شماست.

اگر شما از روی آثارم و تحلیل زندگی شخصی من چنین نگرشی به من دارید ،خیلی هم افتخار می‌کنم. من به ژنتیک لرستانی بودنم افتخار می‌کنم. آن سرزمین دلاور پرور را دوست دارم و به اینکه اهل آنجا هستم افتخار می‌کنم چون سلحشوری و نترس بودنشان را دوست دارم، شهامت شان را دوست دارم.

*میهن پرستی؟

بله میهن پرستی شان را ورای همه چیز دوست دارم .من خیلی به شیعه اثنی عشری بودنم علاقه دارم چون خیلی در این مورد تحقیق کرده‌ام. می‌گویند اگر آدم می خواهد دین داشته باشد باید دینش یک سری ویژگیهایی داشته باشد، حاصل یک دین، می‌شود آدمهای آن دین. نه اینکه همینطوری بگویی من مسلمانم، این معنا ندارد. بهرحال در جهان امروز، داعش هم ادعای مسلمانی دارد اما آدمها را می‌کشد یعنی اصلا جنایتکار است. می‌گوییم آقا میوه این مذهب چیست؟ وقتی میوه این مذهب خاندان مولاست، وقتی می‌بینی این دین، این میوه را می‌دهد خب نمی توانی آن را نادیده بگیری.

*پس به همین دلایل و شاخصه های جهان بینی آمریکا رفتن روی شما تأثیری نداشت ،همجواری با احزاب چپ شما را تحت تاثیر قرار ندادو یکدفعه آمریکا را با موقعیت خوبی که داشتید رها کردید و در بزنگاه ۱۳۵۷ به ایران آمدید؟

ببین اصلا یکی به خاطر آن اشعاری بود که حفظ کرده بودم و آن زمان معنایش را نمی‌دانستم، یکی هم این بود که خب ما هرسال در محل خودمان تکیه می‌زدیم خب همین هم معنا دارد! چه کسانی بانی آن مراسم عزاداری در محرم و صفر بود؟ خود ما در همان بچگی.  از ۱۰ روز مانده به محرم، مخ همه را پیاده می‌کردیم.  ما در خانه ها رامی‌زدیم و می‌گفتیم آقا امسال برای محرم چه می‌دهید حاجی؟! هرکس پولدار بود یا مغازه داشت،کمک می‌کرد. از یک نفر برنج و از دیگری روغن می‌گرفتیم، از همه مردم جنس می‌گرفتیم، شلوغ می‌کردیم، روغن، برنج، پارچه می‌گرفیتم، کمی پول می‌گرفیتم و می‌رفتیم پارچه می خریدیم .

چون آن موقع پارچه مشکی گران بود و نمی توانستیم پارچه مشکی بخریم، چلوار یا تنظیف و پارچه های ارزان قیمت می خریدیم و بعد مادران ما در وسط حیاط دیگ می‌گذاشتند و این پارچه ها را رنگ می‌کردند و می‌شستند، تکیه می‌زدیم. این حرکت پیش از انقلاب  معنا داشت. مگر می‌شود این کنش های مهم اجتماعی  از ذهنت بیرون برود. چرا تکیه می‌زدیم ؟ برای چه کسی می‌زدیم؟ برای کسی که همه خانواده‌اش را برداشته و با همه بضاعتش آمده وسط میدان . آن موقع آرزو داشته ودارم روزی فیلم عاشورا را بسازم. اگر این مجوز را به من بدهند و اذیت نکنند. اما یک اتفاق است و حداقل می توان گفت یک واقعه تاریخی است که فراموش نشدنی برای کل بشریت (و نه فقط مسلمانان) است. یعنی یک نفر برای عدالت ایستاد، یک نفر برای حق، ایستاد. مگر می‌شود تأثیر نگذارد؟ یا مثلا حضرت عباس، ما از قدیم، قسم راستمان، حضرت عباس (ع) بوده‌است. اینها مسائلی است که سلحشوری را در تو به وجود می آورد . پیش خودت می‌گویی آقا ماندن و مردن بی عزت  چه معنایی دارد؟ ماندن با ذلت آیا می ارزد؟ آیا این زندگی کجاست که رهایش کنی و از آن بگذری؟

بله.اما همه اتفاقات از همان جوانی ما شروع شد . خیلی اصلا در ماه محرم اتفاقات عجیب و غریب می افتاد، زنجیر زنی راه می انداختیم واصلا جزو ذات ما ، مذهب بود. یک سری آدمها را در زندگیمان دیده بودیم که در ما تأثیرات عجیب و غریبی گذاشت. منهای اینها در سال ۱۳۴۲ کلاس ششم دبستان بودم، خرداد ماه بود که می خواستیم برویم قم، با کاظم آقا نمازی سوار شدیم و به سبزه میدان رسیدیم، سر مولوی، حاجی مهدی نمازی جلوی ما را گرفت که کاظم کجا می‌روید؟ گفت: می‌روم قم. گفت: نرو قم، فردا شلوغ می‌شود! همین جا بمانید تا فردا برویم دسته طیب را ببینیم.

ما هم رفتیم خانه آقا مهدی. صبح زود دسته طیب و دسته رمضان یخی  از سبزه میدان حرکت می‌کردند که عظیم ترین دسته های سینه زنی تهران این دسته ها بودند. صبح آمدیم آنجا و دیدیم که اول تعدادی بچه آمدند و دسته رمضان یخی نیامد ، سینه زنی به آن شکل نبود . معلوم بود یک اتفاقی در حال رخ دادن است. بعد یک سری از بچه ها آمدند که یک کاسه هایی پر از سریش با یک چوب و عکسهای سیاه و سفید امام داشتند و آدمهای زورخانه ای خوش هیکل و قدبلند که همه کت و شلوار و پیرهن مشکی پوشیده بودند اینها آمده بودند و ماشین هایی را که نگه می‌داشتند ، یکی یکی عکسها را به شیشه هایشان می‌زدندو این عکسها را به در و دیوار می چسباندند. بچه بودم دقیقا نمی‌دانستم موضوع چیست . من یکی از این عکس ها را گرفتم . بعد دسته طیب آمد که کمی‌به خود گل مالیده بودند و آمدند و رد شدند و شروع کردند به شعار دادن . ما را بردند خانه چون آن موقع هنوز نوجوان هم محسوب نمی‌شدیم. عصر که از سبزه میدان به طرف وحیدیه راه افتادیم، اجبارا باید از دروازه خراسان رد می‌شدیم و بعد می آمدیم میدان شهدا و بعد هم میدان فوزیه و از آنجا می‌رفتیم وحیدیه. ما آثار تیر را روی دیوارها می‌دیدیم و مغازه ها بسته بودند ، وضعیت شهر کاملا بهم خورده بود.

در وسط میدان میدان شهدا (همان ژاله) مجسمه عقاب بود که آن روز دیدیم شکسته است و شیشه های دو سینمایی که آنجا بود شکسته بود ( یکی سینما ژاله و یکی هم سینما …) ، آثار تیراندازی دیده می‌شد، پلیس همه جا حضور داشت، نیروهای انتظامی‌ بودند و بعد که آمدیم میدان فوزیه دیدیم آنجا اوضاع آرامتر است که بعد رفتیم خانه.

عکس امام را بردم خانه وبرای همیشه روی دیوار ما ماند. در واقع امام (ره) همه چیز ما بود  یعنی در خانواده، نماز خواندن و همه چیز ختم می‌شد به امام که آن موقع می‌گفتیم آیت اله خمینی (ره). بهرحال این عکس رفت سر در اتاق و  خودبخود در ذهن ما تأثیر شدیدی گذاشت.آن روزها دائما در خانه ما پچ پچ هایی بود که امام راتبعید کرده‌اند، امام را می خواهند اعدام کنند.
یک مدت همه پچ پچ ها در تهران این بود که امام را می خواهند بکشند. بعد از آیت اله بروجردی که فوت کرده بود، همه چیز ما شد آیت اله خمینی.  یک مدتی شایعه کردند که باید آیت اله حکیم مرجع ما باشد که در خانه ما گفتند نه! اگر این کار را بکنیم حرام است و حتما باید آیت اله خمینی باشد. بهرحال خواسته یا ناخواسته، همه این مسائل روی من تأثیر می‌گذاشت. وقتی وارد دبیرستان شدیم، آهسته آهسته فهمیدیم که اوضاع از چه قرار است. ما هم هیئت می‌رفتیم سر پیچ شمرون، در مسجد هدایت. کم کم به واسطه این هیئت رفتن ها، سیاسی تر شدیم . در سال ۱۳۴۶ تا سال ۱۳۴۸ گروههایی که به جنبش مسلحانه معتقد بودند به وجود آمده بودند.

آقای طالقانی بیشتر به مسجد هدایت می آمدند. در آن زمان تازه  حسینیه ارشاد باز شده بود و در آنجا شروع کردند به آگاهی دادن و بهرترتیب اینها  آگاهی هایی بود که ما از خانواده سنتی و مذهبی خودمان بدست آوردیم. حرفهایی هم هست که الان اصلا نمی‌شود گفت باید زمان بگذرد تا من خاطراتم را بنویسم.در آن موقع اتفاقاتی افتاد که پدرم من را برد پیش آقایی (که اسمش را نمی خواهم بگویم انشاله در آینده چاپ خواهم کرد) آن آقا به من گفت که اسلحه دست گرفتن غلط است. یعنی حتمی من راضی شده بودم که به آن جنبش های مسلح ملحق شوم و پدرم نگران بود که اصلا اینکار درست است یا نه؟ یعنی اسلحه بگیریم دستمان یا نه؟ مستقیم بجنگیم یا نه؟ آیا سیاسی باید فعالیت کرد یا مسلحانه؟ شاید این سؤالات برای شما مفهومی نداشته باشد اما در زمان ما برای خودمان مسئله بود.

*شما را با عنوان عموجان در سینما می‌شناسند .بنده خبر دارم که این عنوان راکه در میان اهالی سینما، شما را با آن می‌شناسند  صادق لاریجانی و شهید چمران به شما نسبت داده‌اند.درواقع عموجان نام مستعار سیاسی شما در جنبش دانشجویان مسلمان پیرو خط امام در آمریکا بود.

عزیز با یک مصاحبه می خواهی راجع به همه موضوعات بنویسی که فعلا نمی خواهم منتشر شود. این قبیل مسائل و خاطرات حساس هستند، باید دقیق نوشته و گفته شود، باید کد آورد چون بهرحال پای افراد دیگری به میان کشیده می‌شود.

*حداقل بگویید چرا آدمی‌که تا مرز اسلحه بستن علیه رژیم پهلوی پیش  رفته ناگهان سر از آمریکا در می آورد ؟

سیر وقایع انقلاب رسید به آنجا که یک مجله ای در ایران منتشر شد به نام «این هفته»، در این مجله زنان ایرانی را لخت می‌کردند و از آنها عکس می انداختند مثل مجله playboy . هزینه این مجله بر عهده دفتر نخست وزیری بود. این مجله، دقیقا مثل نمونه آمریکاییش، مجموعه ای از عکس زنان لخت بود. خب این در ایران، یک اتفاق عجیب و غریب بود. یعنی چه؟!

در آن زمان گروه مجاهدین خلق، در دفتر این مجله بمب گذاشتند (که گفتند آقای مهدی رضایی این کار را کرده‌است). به نوعی ما رفته بودیم ببینیم که آنجا چه اتفاقی افتاده که خبر به گوش پدرم رسید و نگران شد و تصمیم گرفت من از این مملکت بروم! می ترسید من هم شلوغ کاری کنم چون من همیشه نفس شلوغ سلحشوری داشتم، یعنی واقعا دوست داشتم وارد این مسائل بشوم چون وقتی انسان، جوان است ، فکر می‌کند اگر دوتا پاسبان را کتک بزند، مملکت عوض می‌شود! این احساس غلط است، باید اول به این جوان فهماند که این تصور اشتباه است و در حقیقت، این نگرش مردم است که باید تغییر داد.

خب طبیعی است که وقتی شخصی مثل من وارد آمریکا می‌شود اول خود را در فضایی می‌بیند که هیچ ربطی به او ندارد. الان آمریکا پر از ایرانی است ولی آن زمان که من وارد آمریکا شدم ، شش ماه طول کشید تا یک ایرانی دیگر پیدا کنم و با او حرف بزنم ، داشتم دق می‌کردم! آن ایرانی عزیز را هم در شهر دیگری پیدا کردم، یعنی اینطور نبود که در همان شهری که ساکن هستیم حتما یک ایرانی پیدا کنیم. آقای جواد لاریجانی بودند،  یعنی همه اینها بودند دیگر! آدمهای گنده مملکت! از آقای چمران هم که قبلا نام بردید، ایشان هم بودند، با وجود این افراد در سانفرانسیسکو، انجمن اسلامی تشکیل شده بود. همه گرد هم آمدیم.  در آن زمان این تفکیک ها و دسته بندی سیاسی وجود نداشت، الان زمانه خیلی عوض شده .

*چرا از خیلی ها اسم نمی آورید؟!

اصلا هم نمی‌شود از برخی افراد اسم آورد ! چون اسم بیاوری می‌گویند از کسی که در فلان جناح است اسم آورده ! بهرحال این گروه و این جریان، دغدغه ها و تمایلات مذهبی در آنها وجود داشت. خیلی طبیعی است. ما چه کردیم؟ گروههایی را تشکیل دادیم که دوره خوانی می‌کردیم، می خواستیم مذهب را بفهمیم که چیست، اول اصلا مذهب را به چالش بکشیم و ببینیم چیست، واقعیت چیست؟ مثلا ما دوره خوانی نهج البلاغه داشتیم ، گروهی می خواندیم و به صورت مشترک در مورد آن بحث می‌کردیم. دوره خوانی مولاخوانی هم داشتیم مثلا ما  به صورت جمعی گروه خوانی داشتیم یعنی هر کسی یک حکایت از مولانا را می‌خواند و حالا همه در مورد آن بحث می‌کردند.  البته خارج از جریانات سیاسی بود، بخش ادبی گروه بود همانی بود  که خودمان راه انداختیم، چون تعداد ایرانی ها کم بود، مثلا آن زمانی که واقعا همه دور هم جمع می‌شدیم نهایتا ۲۰۰ نفر بودیم .

زیاد نبود. اما الان که لس آنجلس می‌روی همه ایرانی اند! آمریکا رفتن در آن زمان با امروز دو مطلب متفاوت است یعنی رفتن و خرج و همه مسائل با امروز فرق داشت. بهرحال این اتفاقات افتاد و ما فرهنگ خودمان را در گروه، دوباره بینی کردیم و بهتر فهمیدیم. وقتی در ایران بودیم خیلی درگیر مسائل روزمره بودیم، مثل آدمی‌بودیم که در جنگل است اما درختها را نمی‌بیند!

اما وقتی از ایران دور شدیم ، فرهنگ خودمان را بهتر دیدیم ، از بالا دیدیم ، از دور دیدیم ، بیرون از جنگل دیدیم، همه چیز را دیدیم، یعنی ریزه کاریها و خوبیهایمان را دیدیم ، اشکالات و ضعف هایمان را دیدیم، نقاط قوتمان را هم دیدیم و انتخاب کردیم ، ما فرهنگ ایرانی را انتخاب کردیم . اصلا فرهنگ ایرانی امروز ، نمی تواند از فرهنگ اسلامی جدا باشد. البته این یک بحث مفصلی دارد .یعنی شما ملیت را نمی توانی از  مذهب جدا کنی. چون حتی مسیحیان و زرتشتیانی که ایران زندگی می‌کنند، بویی از مذهب ما گرفته اند ، برای اینکه در یک جریان سیالی زندگی می‌کنند. شما در ماه محرم می‌بینید که مسیحیان هم می آیند در هیئات شربت توزیع می‌کنند. این مسیحی با دیگر مسیحیانی که در سایر کشورها هستند فرق می‌کند. یعنی یک فرهنگی ایجاد شده ، فرهنگی که یکدیگر را می فهمند ، یکدیگر را درک می‌کنند.

*کی به انقلابیون پیوستید ؟

در زمان ازهاری در سال ۵۷ ،نزدیکیهای پاییز بود، به انقلاب پیوستم و برگشتم ایران ، به عنوان فیلمبردار. از جمله افرادی که در آن زمان در خیابان کار می‌کرد آقای نادر طالب زاده بود که الان در تلویزیون فعالیت می‌کند که با هم فیلمبرداری می‌کردیم. یک روز آقای سید محمد بهشتی را هم دیدیم که با یک گروه دیگر مشغول فیلمبرداری بودند. البته نادر طالب زاده در آمریکا درس خوانده‌است و از قبل همدیگررا می‌شناختیم که اگر نگاتیو یا هرچیزی کم می آوردیم از هم می‌گرفتیم .

مجید جعفری هم بود که رفت . گروههایی بودیم که به ایران برگشتیم و کار کردیم. چون به پیروزی خودمان معتقد بودیم ، به پیروزی حرکت کاملا معتقد بودیم. بخصوص از زمانی که امام (ره) را از عراق دوباره تبعید کردند، دیگر برایمان قطعی شده بود که پیروز خواهیم شد چون می‌دانستیم که خشم ملت ایران برانگیخته خواهد شد. واقعا این حس را داشتیم و بعد هرکسی از هرکجای دنیا، وارد ایران شد. من از سال ۵۷ تا زمانی که انقلاب پیروز شد در ایران بودم.

* مستند به سوی آزادی را در همان روز ها و چگونه فیلمبرداری کردید ؟

این مستند را در زمانی فیلمبرداری کردم که تانک ها در میدان امام حسین(ع) حضور داشتند. از ساعت ۴ صبح بیرون زدیم و شروع به فیلمبرداری کردیم با دوربین ۱۶ میلیمتری آن موقع. بهرحال از پیروزی انقلاب فیلمبرداری کردم و به شبکه  mbc هم  فیلم خبری می‌دادم . چون آنها می توانستند اخبار را سریع برسانند. بعد از ایران رفتم برای اینکه وضعیتم را معلوم بکنم یعنی بهار ۱۳۵۸ از ایران رفتم تا کارهایم را انجام دهم و وضعیتم را درست کنم و سال ۱۳۶۲ برگشتم ایران. اولین فیلمی هم که درباره انقلاب، در سالگرد انقلاب پخش شد مستند « به سوی آزادی»  بود که بعد از اخبار پخش شد و گفتند بعد از الله اکبر گفتن شب ۲۲ بهمن، مردم بیایند و بنشینند فیلم را ببینند. هیجان عجیبی داشتم وقتی  «به سوی آزادی» پخش شد. بهرحال آن فیلم همه جا نشان داده شد. حتی بیرون از ایران . از جمله فیلمهایی بود که سفارشی نبود و کاملا معلوم بود که این فیلم را یک ذهن فعال و واقعی ساخته است. کسی به او سفارش نداده که فلان حرف را بزن و فلان حرف را نزن. ما واقعیت را ساخته بودیم ، آنچه که بود ، من آن فیلم را خیلی دوست دارم به همین دلیل است که خیلی واقعی است و خیلی منصفانه ساخته شده‌است.

*سال ۱۳۶۲ که وارد ایران شدید قبل از ساختن فیلم بزرگ جاده های سرد چه کردید ؟

سال ۶۲ که برگشتم، شروع کردم به تدریس انیمیشن در صدا و سیما. ۱۰ نفر را با امضای من استخدام کردند. رئیس صدا و سیما آقای هاشمی‌ در نیم طبقه ساختمان گلخانه بالای خیابان جردن مستقر بود .آن موقع می‌گفتیم ساختمان گلخانه ولی الان تبدیل به شبکه سوم سیما شده‌است. بهرحال نیم طبقه دوم آن ساختمان را دست ما دادند، من هم دانشجویانی که نقاش بودند را آوردم که بعدا هم فیلم ساختند. یکی از آنها همسرم بود که با هم ازدواج کردیم و اولین فیلمش در کن پخش شد بود به نام «گناه اول». خیلی های دیگر هم بودند مثلا خانم عطیه مرکزی که که از بهترین طراحان آن زمان بود. به همه اینها من درس می‌دادم . کسانی دیگری هم بودند که الان در سینما هستند مثل علیرضا رئیسیان ، محمد آلادپوش، بعدها محمود کلاری که با هم کار کردیم چون آن موقع دانشگاهها بسته بود. آشنایی مان با آقای محمدعلی نجفی از آنجا آغاز شد .

*شما با حضرت استاد آیت الله محمد تقی جعفری هم ارتباط داشتید ؟

من  از قدیم همیشه عصر پنجشنبه می‌رفتم منزل آقای محمدتقی جعفری. چون ایشان ، عشق من در زمان قدیم بودند، حتی الان هم با پسر ایشان در ارتباط هستم و من را یاد پدرشان می اندازند. منزلشان در میدان خراسان بود .درکتابخانه شان می نشستیم، مولاناخوانی می‌کردیم و من هم تمام سؤالات و پرسش هایی که برایم ایجاد می‌شد را از ایشان می پرسیدم.

*این همه عشق به مولانا سبب می‌شود که انتظار داشته باشیم حتما فیلمی‌با موضوع ایشان بسازید.

من دوست داشتم تمام حکایات مولانا را تبدیل به فیلم کنم، و البته دوست داشتم به صورت سریالی آنرا بسازم. دو تا از قصص  دیوان ایشان را ساختم ولی بعد آنقدر من را معطل کردند که از تلویزیون آمدم بیرون و گفتم دیگر کار نمی‌کنم. آن موقع هم چون آقای جواد لاریجانی و  هاشمی ما را می‌شناختند، خود آقای جواد لاریجانی به من پیشنهاد کردند که مدیر کل فعالیتهای فرهنگی تلویزیون بشوم ولی پیرو وصیت پدرم اینکار را نکردم .پدرم گفته بود هرگز استخدام جایی نباشید، شغلی یاد بگیرید که خودتان کار کنید و برای دیگران هم کار ایجاد کنید برای همین من قبول نکردم و آقای لاریجانی هم از من دلخور شدند. آقای جواد لاریجانی البته.

ما به ایشان می‌گفتیم آقا جواد ! ایشان هم آن زمان در تلویزیون بودند . بهرحال ما از تلویزیون بیرون آمدیم  وبه کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان  رفتم و آنجا فیلم «با من حرف بزن» را ساختم. محمد آلادپوش رفت پشت دوربین ، محمود کلاری عکاس بود ، تورج منصوری نور می‌داد ، علیرضا رئیسیان هم دستیار من بود که همه این افراد خدا را شکر جزو بزرگان سینما شدند و بعد با همین گروه رفتیم و «جاده های سرد» را ساختیم.

*فیلم «جاده های سرد را که ساختید ، اوایل انقلاب در جشنواره های مختلفی مورد توجه قرار گرفت ، شما می توانستید از همان جا مسیرتان را عوض کنید و کار به ساخت «شیر سنگی» نکشد و فیلمی‌در همان فضاها بسازید و در جشنواره ها و فستیوال های موفقیت هایی را بدست آورید . چرا این کار را نکردید؟

ببین! من اصلا از جشنواره رفتن، نفع نمی‌کنم، اما ذات هر آدم یک چیز است. من  قسم خورده‌این ملت هستم! من بچه این ملت هستم، مردم این مملکت خرج من را داده‌اند که به اینجا رسیده‌ام من برای مردم خودمان فیلم می سازم، اگر خارجی ها از فیلم من خوششان آمد خیلی خوشحال می‌شوم اما اگر هم خوششان نیامد اصلا ناراحت نمی‌شوم! وقتی من با «جاده های سرد» و «شیر سنگی» که خیلی معروف شد و به جشنواره های خارجی هم رفت، با پرسش و پاسخ هایی که از من کردند احساس کردم یک چیزهای دیگری از ما می خواهند ولی من می خواستم خودم باشم، سعی می‌کردم خودم باشم. اینکه آدم، کسی غیر از خودش باشد، اول از همه، خیانت به خودش محسوب می‌شود. همه آرزوی من این است که فیلمی‌بسازم که مردم ایران از آن خوششان بیاید. اگر مردم سایر نقاط دنیا خوششان نیامد، نمی‌گویم به درک، می‌گویم سعی می‌کنم که طوری بسازم آنها هم خوششان بیاید، اما اصلا اذیتم نمی‌کند، ناراحتم نمی‌کند.

من باور دارم وقتی که خدا مرا خلق کرده‌است (چون از بچگی این را در سرم فرو کرده‌اند) به من مأموریتی داده‌است و گفته: ببین ! بابا و ننه تو اینها هستند و مملکت تو هم آنجاست، خاک تو هم آنجاست بروید درستش کنید! این مملکت اگر بد است، تقصیر خودم هم هست، اگر خوب است، تقصیر من هم هست! اگر خراب است و اگر آباد است ، تقصیر من هم هست!

من مأموریت دارم که ایرانم را بسازم. من اینجا به دنیا آمده‌ام، اصلا شوونیستی هم حرف نمی‌زنم ! من بچه اینجا هستم حالا فلان فستیوال آلمانی می خواهد از فیلم من خوشش بیاید یا نه! خوشحال می‌شوم اگر او هم از فیلمم خوشش بیاید اما اگر خوشش نیامد، ناراحت نمی‌شوم. فستیوال ها در ابتدا اینطور نبودند، بعد از سقوط اتحاد جماهیر شوروی، می خواهند ما را بکشند سمت افکاری که من خودم اصلا خوشم نمی آید. من نمی خواهم زندگی ایرانی ما را، که از مذهب جدا نیست را به کسی تحمیل کنم و همینطور  اجازه هم نمی‌دهیم کسی فرهنگ خود را به ماتحمیل کند. شیوه زندگی ما، شیوه ای است که دوستش داریم و به شیوه زندگی دیگران هم احترام می‌گذاریم منتها زمانی که بخواهد شیوه زندگی دیگران به من تحمیل شود نمی پسندم . حال می خواهد خوششان بیاید یا نه. من راه خودم را می‌روم، راهی که فکر می‌کنم درست است. ممکن است در آخرین لحظه زندگی به این نتیجه برسم که راهم اشتباه بوده‌است اما در حال حاضر فکر می‌کنم این راه درست است. من دارم مأموریت خودم را انجام می‌دهم. من در این مملکت مسئولم و این مسئولیت را آگاهانه و داوطلبانه پذیرفتم. من این حرفه را بلد هستم و باید برای این مملکت انجامش دهم و فیلم بسازم و فرهنگ مملکت خود را آباد کنم. اینکه دیگری بخواهد سلیقه اش را بر من تحمیل کند تا برای او فیلم بسازم ، بنظرم باید خیلی آدم ابلهی باشم . این کار من نیست! دیگران را هم محکوم نمی‌کنم

*خودتان گفتید که «شیر سنگی» با مشکلاتی مواجه شد. چرا؟ آیا در «جاده های سرد » هم همین مشکلات را داشتید؟

نه. ببین در زمستان ۱۳۶۳ ، فیلم «جاده های سرد » را ساختم ولی یکسال فیلم خوابید تا صدا گذاری و غیره انجام شودو گفتند اولویت نمایش ندارد! آن موقع بحث ما این بود که آقا ! همه که نباید فیلم جنگی بسازند. چون می‌گفتند فیلمهای جنگی اولویت دارد. می‌گفتم من که با جنگ مخالف نیستم، در واقع ما در حال دفاع از خود هستیم نه جنگ. به آن دفاع هم افتخار می‌کنیم. اما امثال ما معتقد بودند که وقتی رزمندگان از جبهه به تهران و منازل خود برمی‌گردند باید بتواند بگوید من جبهه را امن نگه داشتم و پدر و مادرم هم می‌روند سینما و زندگیشان را می‌کنند.

*شاید حتی با دیدن «شیر سنگی» بداند چرا می جنگد.

شیطونی می‌کنی و نکاتی را مطرح می‌کنی که باید به آن پاسخ مفصلی بدهم که به زمانه فعلی ما مربوط می‌شود. اینجاست که باید پاسخ بدهم بله من شیر سنگی را ساختم تا بدانیم برای چه می جنگیم. بهرحال آن موقع که من این فیلم را ساختم، صداگذاری اش یکسال طول کشید، یعنی در سال ۱۳۶۴ فیلم به فستیوال رسید، در حالی که در سال زمستان ۱۳۶۳ ساخته شده بود.

بهرحال نمایش فیلم افتاد در سال ۶۴ و دلیلش همین بود. اما این موضوع آزاری نبود . برای ساخت فیلم «شیر سنگی» در مرحله تأیید فیلمنامه مرا آزار دادند یعنی آنقدر من را بردندو  آوردند، آنقدر بردند و آوردندو آخر هم  ۹ تا ایراد گرفتند ! که قبلا در بخش نخست گفتگو بدان اشاره کردم که چه شد  .چرا در جایی از فیلم می‌گویید قانون و قرآن ؟ گفتم آقا بگذارید من بسازم. من البته آنها را محکوم نمی‌کنم که این ایرادها را گرفتند چون آنها آدمهایی بودند که فیلمسازان بدی بودند وقتی فیلمنامه من را می خواندند، فیلمهای بدی در ذهن خودشان تصور می‌کردند و می ترسیدند و ناراحت می‌شدند .

*مثل همین الان که ایران برگر را نمی‌گذاشتند بسازید یا اتفاقی که شما همیشه با آن دست به گریبان بودید و در مورد فیلم یک مرد و یک خرس وضعیت خیلی حاد تر شد ؟باور کنید هنوز هم می ترسند که ایران برگر در جشنواره نمایش داده شود ؟

باور کن بعد که فیلم شیر سنگی  ساخته شد و آنرا دیدند، به ما جایزه هم دادند، جایزه بهترین فیلمنامه را دادند. اتفاقا برای این فیلم از طرف حوزه علمیه قم هم به من جایزه دادند. خیلی جالب است! یعنی فیلمی‌که وزارت ارشاد آن همه ایراد گرفت که چرا در فیلم می‌گویید قانون و قرآن، حوزه علمیه قم بعد از ساختن همین فیلم به من جایزه داده‌است و کتاب آیت الله آملی را هم با امضا برای من فرستادند.

این موضوع برای شما خیلی عجیب نیست؟ یعنی چه؟ یعنی تصورشان غلط بود اما این تصور غلطشان از روی خباثت نبود، روی بدطینتی نبود. به نظرم بخاطر این بود که آنها آدمهایی بودند که سینما را نمی‌شناختند و یک فیلمهای پلید بدی در ذهنشان می ساختند و ما را علاف می‌کردند.

*در آثار بعدی هم این مشکلات راداشتید؟

بله من در همه فیلمهایم مشکلات زیادی داشتم. مثلا برای فیلم «در مسیر تندباد» من دوسال دویدم تا تهیه کننده پیدا کنم اما هیچ کجا، هیچ کمکی به من نکردند. وقتی پرویز خان(هارون یشایایی)، پخشیران، فیلمنامه را خواند گفت آقا من این فیلم را می سازم و اگر او نبود، این فیلم هرگز ساخته نمی‌شد. من هم سعی کردم هرطور شده برایش بسازم. هیچ کمکی هم به او نکردند. در واقع پخش ایران این فیلم را ساخت. هرجا می‌رفتیم هیچ کمکی به ما نکردند غیر از پرویز خان و پخشیران. پرویز هم به تنهایی پای این فیلم ایستاد و این فیلم ساخته شد . بعد هم تا  ۴-۳ سال نتوانستم کار کنم.

*چرا؟

ببین من به یک جایی رسیده بودم که هر چه می نوشتیم، می‌بردیم، ایراد می‌گرفتند. من هم خسته شده بودم می خواستم فیلم بسازم. می‌دیدم که زندگیم دارد تباه می‌شود و بهرحال باید زندگی کرد، گفتم بابا بالاخره باید کار دیگری بکنیم که خرج زندگی مان را درآوریم. بهرحال زن و بچه داشتم، شوخی نبود. در سال ۶۹ فیلمنامه «سایه و خیال» را نوشته بودم که دادم به حسین دلیر ساخت.همیشه آرزو داشتم خودم بسازم اما حسین دلیر گفت من دارم پیر می‌شوم و هیچ کاری نکرده‌ام ، (او هم در آمریکا تحصیل کرده بود) بده‌ این فیلم را من بسازم. من آن فیلم را به خاطر حسین پناهی نوشتم، اصلا به عشق حسین پناهی نوشتم، درباره حسین پناهی نوشتم. چون حسین در شرایط خوبی نبود و من دوست داشتم فیلمی‌بازی کند که نقش اول  خودش باشد. خودش شوخی می‌کرد که من که خوشگل نیستم. این قیافه پلاسیده را چطور می خواهی نقش اول کنی؟ به هر حال ما آن را ساختیم و فروش خوبی داشت و مردم از فیلم استقبال کردند.

*دلیل علاقه شما به حسین پناهی چه بود؟ چون از خیلی از اطرافیان شما شنیدم که  رابطه شما و حسین پناهی مثل رابطه شمس و مولانا بود .

چون حسین مثل خودم عاشق بود. در فیلم «در مسیر تندباد» صبح ها ما می‌رفتیم اسب سواری. یک روز سوار اسب شدم و رفتم دیدم یک صدای خوشی می آید و کسی در حال خواندن است. با اسب رفتم جلو، هوای گرگ و میش بود، دیدم حسین است که نشسته لب چشمه و برای خودش داشت آواز می خواند. نگاهی کردم و گفتم تو کی آمدی؟ پیاده‌امده بود، بدون اسب، قبل از ما رسیده بود. گفت خلوت کردم. گفتم : چرا به اینجا می‌گویند گلدره؟ اینجا که گل ندارد! گفت: بزرگوار، پهلوان ، پیاده شو! تو آن بالا نشسته ای و گلها را نمی‌بینی! پیاده شو زیر پایت را نگاه کن، گل هست! راستش خیلی از حرفش خوشم نیامد اما پیاده شدم ناگهان دیدم عجب!

کف این دره، پر از گل است. این پسر درست می‌گوید من نمی‌دیدم چون این گلها برگ ندارند. اما دره پوشیده‌از گل است و تو وقتی بالای اسب هستی در آن هوای گرگ و میش نمی‌بینی. فقط هم صبح های زود این گلها بیرون می آیند وقتی آفتاب می‌شود از بین می‌روند. کف آنجا مثل مخمل گل بود و من نمی‌دیدم. از همان لحظه  من عاشق این آدم شدم که چشم من را باز کرد. نشستیم کنار هم و شروع کردیم به حرف زدن . از مولانا حرف زدیم و از شعر حرف زدیم و شعرهایش را خواند . یک آدم عاشق دیوانه دوست داشتنی بود. بعد آنقدر رفیق شدیم که یادم نمی آمد چقدر رفیق بودیم.

*«سایه خیال » را که گفتید خودتان نساختید ولی هواداران سینمای شما ، همیشه دوست داشتند شما فیلمهای روستایی و ایلیاتی بسازید.

موضوع مهم ایلیاتی و ایلیاتی نساختن نیست. گاهی احساس می‌کنی کاری را باید انجام بدهی و احساس می‌کنی، زمان و شرایط آماده‌است. فیلم «ایران برگر» را هم در سال ۱۳۸۰ می خواستم بسازم. اما چرا همه چیز دست به دست هم داد تا امسال ساخته شود! یک بار هم در سال ۱۳۸۱ پروانه گرفتیم ولی همه چیز  رها شده و رسیدیم به امروز.

*شما در آمریکا درس خوانده‌اید. این نگرش ضداستعماری که در فیلمهایتان وجود دارد ،تهدید اجنوی. و این نگرش  دنبالچه‌ای بر تمام مفاهیمی است که با شیر سنگی، در مسیر تند باد به نسل من ،یعنی تربیت شده های دهه شصت آموختید. برای جالب است که حتی زندگی و تحصیل در آمریکا حس ایلیاتی بودن و و واکنش به اجنبی، از مجموعه جهان بینی شما کسر نشد. بسیاری ازروشنفکران ما به هوای مدرنیته خیلی زود دلبسته غرب وشرق شدند. شما به آمریکا می‌روی ،در مهد(ظاهرا) آزادی ،صنعت و تکنولوژی موقع انقلاب به ایران بر می‌گردی، تازه علیه هجوم انگلیسی و آمریکایی فیلم هم می سازی !

ببین یک نکته ای را فراموش نکن، شما وقتی از مملکتت دور می‌شوی، مهم نیست که به کجا می‌روی، هر جایی که علمی‌را که می خواهی یاد بگیری، از نظر من بهترین جایی که می‌شد سینما را یاد گرفت آمریکا بود هنوز هم این اعتقاد را دارم. بهترین جایی که می‌شود سینما را به معنی فنی و دقیق کلمه یاد گرفت، آمریکاست.

این یک واقعیت است. البته در آن زمان، چون در زمان ما سینمای فارسی، اصلا چیزی نبود، ارزشی نداشت، آنقدر پیش پا افتاده و بد بود که نمی‌شد چیزی از آن آموخت. باید ساختمان تازه ای روی آن سینما می ساختیم. تنها اتفاقی که در سینمای قبل از انقلاب افتاد و ارزشمند بود که به آن نگاه کنیم، جنبشی بود که توسط فیلمهایی مثل «رگبار»، «گاو»، «تنگسیر »اتفاق افتاد. البته موقع ساختش من ایران نبودم ولی بهرحال این فیلمها ساخته شده بودند و نگرش تازه ای به سینما داشتند مثل فیلم «قیصر» که واقعا فیلم استثنایی بود که ما را به فکر انداخت و برایم تکان دهنده بود. اینها اتفاقاتی بودند که حس می‌کردیم پس یک سینمای جدی هم وجود دارد پس باید می آموختیمش. بستگی دارد که آدم کجا درس می خواند. من و فرزندم آنجا به دنیا آمده‌است ولی اینها دلیل نمی‌شود. چون یک فرهنگی در ذات انسان است، از مبدأ در من گذاشته شده‌است، از زمانی که هنوز به دنیا نیامده‌ام در من نهادینه شده‌است. شما در جایی خاص به دنیا آمده‌اید و حالا آگاهانه می خواهید نگرش خود را از طریق مدیوم هنری مهمی‌بروز دهید، ضمن اینکه ظلم ستیزی و استعمارستیزی از خصایص ماست و اینگونه بزرگ شده‌ایم.

*هنوز هم ایلیاتی فکر می‌کنید؟ حتی در مدیوم مدرن سینما؟

تفاوتی ندارد. مگر ایلیاتی چه می‌گوید؟ ایلیاتی به دلیل روح بزرگ و زنده و در حرکتش هست. شما وقتی می‌گویید ایلیاتی، یک مفهوم قومیتی باید درونش باشد. «ایلیاتی» قلبش بزرگ است و همه دنیا خانه اوست، به خاک نمی چسبد، چهارتا آجر روی هم نمی‌گذارد و جایی ساکن شود و گرنه خواهد مرد. اصلا همه چیزش موقت است، چادر می‌زند و در آن زندگی می‌کند، بعد هم چادر را جمع می‌کند و می‌رود. کل زمین، زندگی اوست. همه جا مال اوست، اوست که فرهنگش را حرکت می‌دهد. فرهنگش در تحرک است. اصلا نباید سینمای خودمان را شبیه سینمای وسترن کنیم، فیلمهای وسترن شبیه ما هستند، آنها هم همینطورند، یعنی حرکت دارند، در حرکت زندگی می‌کنند. اینقدر حقیر نیست که به یک جای کوچک بچسبد، بزرگتر از طبیعت ند، بزرگتر از زندگی اند، قلب ایلیاتی دریاست.

کسی که از آن طرف مملکت راه می افتد به سوی دیگرش می‌رود، البرز را هم رد می‌کند و می آید تا سفیدکوه . آن یکی از آن سوی شیراز راه می افتد و می آید گلدره! چون همه جا خانه آنهاست، او که حس نمی‌کند اینجا خانه اش نیست و آنجا خانه اش بوده‌است. کسی که زیستی اینچنین دارد، دل بزرگی دارد، دل بزرگی می خواهد که از جایی دل برکنی. دل بزرگی می خواهد که هرجا رفتی، یک آتش درست کنی و کتری بگذاری و برای خودت چای درست کنی! اگر کسی اینطور فکر کند که پلاستیک، نایلون و زباله نمی‌ریزد در محیط های طبیعی سرزمینش تا به طبیعت مملکت خودش گند بزند. اگر همه جا خانه تو باشد، خیابان و درخت ،شمال و جنوب هم خانه توست. اینجا مال من است، مال ماست. همه مملکت مال ماست، برای همین است که دفاع معنا پیدا می‌کند.

ما از حیثیت مان دفاع می‌کنیم، شما وقتی می‌گویی من عاشق ایلیاتی ها هستم ، برای این است که ایلیاتی، دل بزرگی دارد، سینه فراخی دارد. حقیر می‌شود اگر جایی بماند و دور او خط بکشند تا فقط همان جا بماند. ایلیاتی حرکت می‌کند به راهدار چشم دارد ، هرکسی نمی‌تواند راهدار باشد. تو نمی‌توانی به خان فحش بدهی و نافرمانی کنی. آن کسی که راهبر است، بیهوده رهبری را در دست ندارد، هیچکس به دلیل خانزادگی، خان نمی‌شود. مثلا در کوهنوردی (ما خیلی کوهنوردی کردیم چون سیاسی بودیم) روز اول که معلوم نمی‌شود چه کسی لیدر است، کم کم در طول مسیر، این ویژگی  را به دست می آوری. مادر خرج، این خصلت را به دست می آورد، یعنی ناخودآگاه همه قبول می‌کنند فلانی برای مادرخرجی مناسبتر از بقیه است.

زندگی ایلیاتی زندگی در حرکت است، زندگی حقیر چسبیده به زمین نیست. من از آدمهایی که به یک جا می چسبند ، بدم می آید چون حقیر هستند، انسان کوچک می‌شود. آدمی‌که چسبیده به یک آپارتمان و می‌گوید این آپارتمان مال من است ولی راهروی بیرون را تمییز و جارو نمی‌کند و می‌گوید مال من نیست ،حقیر است. اگر درخت دم خانه اش، خشک است نمی‌رود آنرا  آب بدهد چون او خیابان را مال خودش نمی‌بیند، نمی‌داند که همه جا مال اوست. یکی از همین آدمها برای من تعریف می‌کرد: آقا رفتیم فلان کشور، آقا می‌شد کف خیابان نشست و غذا خورد از بس تمییز بود!

من یک سؤال از او کردم که به او برخورد، گفتم آنها سالها زحمت کشیده‌اند شهرشان را درست کرده‌اند آیا تو هم شهرت را درست کردی؟ آیا تو آشغالت را از شیشه ماشینت بیرون نمی اندازی؟ آن شهر که می‌گویی ساختمانهاو خیابانهایش تمییز و مرتب است، کار چه کسی است؟ ساکنینش  اینکار را کرده‌اند! اینجا هر گند یا هر گلی به سرمان زده‌ایم، کار چه کسی است؟ یک تکه، کار تو ست و یک تکه کار من و یک تکه را همسایه و برادرت. اگر خراب است ما کرده‌ایم. تعریف از دیگری کمکی به ما نمی‌کند،ما به دیگری نگاه کنیم، شاید روش را تقلید کنیم  اشکالی ندارد، اگر دیدیم کشور و شهرش را بهتر ساخته است، خب ما هم بیاییم و شهرمان را قشنگ تر کنیم.

در قدیم چگونه بوده که از آنسوی دنیا می آمدند اصفهان ما را ببینند تا بدانند چنین شهری وجود دارد. چه کسی اینها را ساخته است؟ پدران ما ساخته بودند . مدام خودمان را حقیر کردیم ، خودمان را جمع کردیم، خودمان را آویزان کردیم  دور خودمان را بستیم. خارج از خانواده خودش، آدم نمی‌بیند! خودش را برتر از تمام دنیا می‌بیند، با این نگرش که مملکت  درست نمی‌شود. ولی وقتی در ایل حرکت می‌کنی ، اندازه خودت را واقعا می فهمی. می‌بینی که آیا می توانی رهبر شوی؟ می توانی مسئول بقیه نفرات بشوی؟ اگر می‌بینی مثلا برّه کسی را آب می‌برد، به اندازه توانت می پری در رودخانه تا آن را بگیری؟ چون می‌دانی ممکن است فردا همین اتفاق برای بره تو روی بدهد، واقع بین می‌شوی. می‌دانی بدون  بغل دستی، نمی توانی سفر را پایان بدهی. زندگی در سفر است. اصلا مگر آمدن ما به این دنیا، خودش یک سفر نیست؟ کداممان باقی می مانیم؟ کداممان جاودانه هستیم؟ ما همه میرا هستیم. به این دنیا سفر کرده‌ایم و اگر عرضه داریم باید آن را بهتر کنیم. اگر این زندگی ما هر مشکلی دارد تقصیر ماست. اگر هم هر خوبی دارد باز هم امتیازش به ما می‌رسد. به این دلیل به نظر من مهم نیست کجایی هستی ! مهم این است که مأموریت خودت را بفهمی، باور کنی و هرجای جهان را که به تو دادند درستش کنی. اینکه من ایرانم را دوست دارم ، نه به معنای شعار دادن و حرف زدن چون خیلی ها حرف می‌زنند. بهرحال من اهل اینجا هستم و آدمهای اینجا را می فهمم و دوستشان دارم. بدی هایشان را هم دوست دارم و می‌دانم آن هم تقصیر خودماست.

* از سال ۷۷ که فیلم بلوغ شما نمایش داده شده‌است تا به حال ، فیلمی نساخته اید. من یک مفهومی از سینما می فهمم که یک سوی آن ، فیلمهای شماست و یک سو ، «گالان» است و یک سو ، «ساوالان» و یک سو، «گمشدگان». چون دهه شصتی هستم  سینما را در لانگ شات فیلمهای بزرگ دهه شصت می فهمم. سینما را با شما بزرگانش می فهمم. الان  نمایه  سینما ،قابی عجوزه در کلوزآپ است؟ یعنی در یک مدیوم و کلوزی  که اصلا دوست داشتنی نیست. نسل ماسینمای توام با قهرمان در لانگ شات را دوست دارد. نسلی که با سینمای شما رشد و تربیت پیدا کرد.موافقید که سینمای ایران رشد چندانی در این سالها نداشته است ؟

اینکه سینما رشد نکرده‌است را قبول دارم، یعنی در یک جایی، مانده‌است! دلایل متعددی هم دارد، ما چند دسته شده‌ایم، یک دسته که کاسب هستند و ما اصلا درمورد آنها بحثی نداریم.  اینها یک طیفی هستند که همیشه وجود دارند، خوب هم هست که وجود داشته باشند چون آنها هم برای یک قشری از جامعه فیلم می سازند. یک قشر جوانی در حال حاضر در سینما داریم که قبل از دیدن مردم وطن خودش، بیگانه را می‌بیند، دلیل آن هم شاید قصور ما باشد چون او به نحوی بزرگ شده که آدم بزرگی نبوده‌است، به محض اینکه فیلمی ساختند یا جایی رفتند که جشنی بوده ، جشنواره ای بوده، فکر می‌کند که دوست دارد به این محافل جشنواره ای باز گردد، در حالی که جشن و جشنواره درست و حسابی هم  ندیده ، و البته چنین جوانانی زود  ذوق زده می‌شوند و تصورش این است که باید برای ذائقه دیگران فیلم بسازد. این ذائقه دیگران، متأسفانه گاهی ما را به سیاست زدگی می‌کشاند، یعنی همین جوانان را همین جشنواره ها و  جوامع تبدیل می‌کند به فعالان سیاسی، نه فیلمساز! چرا؟ چه قبول کنیم یا نه ، من  به اینکه اصلا نبردی میان افکار و تمدن ها وجود ندارد ، معتقد نیستم. این جدال وجود دارد، این تناقض وجود دارد و اتفاقا ما داریم به صورت روزمره می‌بینیم. پس تمایلات ایدئولوژیک گروهها ،افراد و شیوه زندگی آنها در سایر نقاط جهان ، سلیقه متفاوت هم به وجود می آورد . طبیعی است که یک سلیقه اروپایی که با شیوه زندگی اروپایی ، با نگرش اروپایی به زندگی ، بزرگ شده ، حالا در سینما که می آید داور می‌شود ، در انتخابش تأثیر می‌گذارد . بدیهی است کسی با افکار لیبرال دموکراسی بزرگ شده و حالا داور شده و نگرشش مبتنی بر ایدئولوژی خاص برآمده‌از سرمایه داری است  ، نگاهش به هر کشوردیگری مثل کشور،نگاه خوبی نیست ، می خواهد مشکلات دیگران را در قاب سینما ببیند، می خواهد ببینند آیا این کشورهایی که به نوع دیگری از زندگی معتقدند ، آیا سیستمشان درست  کار می‌کند یا نه؟ چون این سیستم در تضاد است با سیستم فکری که او با آن بزرگ شده‌است، حالا از نظر معیار و اندیشه و اخلاق ، با همه این معیارها متفاوت است. طبیعی است وقتی فیلمی از ایران می‌رود در محافل جشنواره ای و فرنگی ها با هر نگرشی می‌بینند که  یک سری از ارزش های این قوم دیگر کارکرد ندارد و تعادل مملکت بهم خورده‌است، به فردی که این فیلم را ساخته تمایل نشان می‌دهند، و این تقصیر او نیست، او به سلیقه خودش دارد کاری انجام می‌دهد . مشکل ما هستیم که به سلیقه او می خواهیم کار کنیم .همه فیلمسازان  پیشتاز سینمای  بعد از انقلاب ، حرکتی را شروع کردند و  وصل شدند به پیشتازان سینمایی قبل از انقلاب، مثل آقای ناصر تقوایی، مثل آقای سینایی، مثل آقای مسعود کیمیایی، مثل آقای علی حاتمی ( ایشان جزو کسانی هستند که خیلی دوستشان دارم) .

چون همه این طیف ها نسل اول و دوم کارگردانان سینما می خواستند  سینمای تازه ای را با نفس آدمهای تازه  راه بیاندازند که با مخاطب و تماشاچی همسو و همگام است و قصد داشتند که سلیقه آنها را رشد بدهند، در اینصورت سینمای خوبی در آینده خواهیم داشت اما اگر تبدیل بشویم به اینکه فقط برای فستیوال ها کار کنیم، برای سلیقه فستیوال ها کار کنیم ، این سینما به سقوط مطلق خواهد رسید ، اینها همان دسته دوم هستند. یعنی یک گروهی هستند که معمولا آنطرف هم موفق نمی‌شوند ، چون فستیوال ، اسمش جشنواره است ، مثل کشتی نیست که مثلا من که فن بهتری بلدم شما را زمین می‌زنم یا وزنه بیشتری از شما برمی‌دارم. سینما یک امر نسبی است که کسی با سلیقه خودش می آید فیلمی‌را می سازد  و می‌گوید این نگرش ساری و جاری در فیلم بهتر و برتر  است. البته این موضوع به معنای بهتر بودن واقعی آن فیلم نیست. من به چنین چیزی معتقد نیستم . فیلمی‌که در جشنواره ای به عنوان بهترین انتخاب می‌شود لزوما فیلم بهتری از فیلمهای دیگر در همان جشنواره نیست، اصلا ! در هیچ جشنواره ای. چه جشنواره های خودمان و چه دیگران. نه! سلیقه آدمهایی است که آن جشنواره را هدایت می‌کنند و با سیاستی به آن جشنواره آمده‌اند. این روش فیلمسازی  صرفا برای طبقه ای است که دارند جشنواره ها را اداره می‌کنند. اگر ما تمرکز کنیم بر فرهنگ خودمان ، فیلم جهانی خواهیم ساخت. چون این پدیده برای جهان نو است، بخاطر تازگی اش، حتی آن فستیوال های خاص تب زده  هم به فیلم های ما توجه خواهند کرد. ما اول اگر پایه را بگذاریم و بعد برای فیلمسازی برای هموطنان خودمان و بزرگتر از آن برای حوزه فارسی زبانان و بزرگتر از آن برای حوزه نگرش های اسلامی موفق خواهیم شد و سینمای بزرگی خواهیم داشت .به قول خود،آمریکایی ها  می‌گویند: دستی را که نمی توانی قطع کنی، فشار بده! می فهمند دستی هستیم که نمی توانند آن را قطع کنند ، پس مجبورند دست ما را فشار بدهند، مجبورند ما را ببینند. اما اگر ما برای سلیقه آنها کار کنیم ، به زودی آن نوع سینمای میانه ای که دارد درست می‌شود، از بین می‌رود. تنها اتفاقی که می افتد این است که یک سری فعال سیاسی خوب درست می‌کنیم، خوبش برای بیگانه است و بدش برای داخل!ولی فیلمساز نخواهیم داشت.

*این فیلم های فستیوالی هیچ نفع هنری برای ما نخواهد داشت.

هیچ دستاورد سینمایی برای خود ما ندارند. بیشتر فعال سیاسی خواهند شد. اما یک فیلم خوب می تواند در همه جای دنیا مورد توجه قرار بگیرد. ما هم خیلی افتخار می‌کنیم و خیلی سنگش را به سینه خواهیم زد چون فیلمی است که برای ما ساخته شده ، برای سلیقه ایرانی ساخته شده‌است ولی مورد توجه همه جای دنیا واقع شده‌است. مگر شما از چنین اتفاقی ناراحت می‌شوید؟

تنها چیزی که مهم است، ایران است. اگر اتحاد در ایران وجود نداشته باشد، بین ملت ما وجود نداشته باشد، اگر ما آن افق واقعی را که برای خودمان ترسیم کرده‌ایم، از نظرمان دور کنیم، اگر اسیر حرص، طمع، حسادت بشویم آدمهای خبیثی می‌شویم، آدمهای بدی خواهیم شد. در آن صورت فرهنگ خودمان را از دست خواهیم داد. ما شروع به نابودی خودمان و این ملت و کشور خواهیم کرد. من به دنبال اتحاد هستم. اتحادی که در عین اینکه همدیگر را بفهمیم و به سلیقه های متفاوت هم احترام می‌گذاریم (نه اینکه قبولش کنیم ولی می توانیم احترام بگذاریم) اینقدر فکر نکنیم که صد در صد من درست می‌گویم و همه حقیقت در دستان من است. برای اعتلای مملکت و اعتلای کل ملت. بگوییم جز من همه اشتباه می‌کنند و بقیه همه بدند چون من اینطور فکر می‌کنم. به نظرم اگر این منیت برداشته شود، اگر احساس اینکه ما به هم نیاز داریم تا زندگی بهتری داشته باشیم، در کشورمان به وجود نیاید، خطرناک است. به این دلیل خیلی دوست دارم در یک وضعیتی که بنشینیم بخندیم و بعد هم بنشینیم فکر کنیم.

منبع: مشرق

نوشته مسعود جعفری جوزانی: من قسم خورده این ملت هستم/ آرزو داشته و دارم روزی فیلم عاشورا را بسازم/ امام همه چیز ما بود اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

«هفت» در ایام جشنواره فجر هرشب زنده از ساعت ۲۳

افخمی در بخش سرمقاله «هفت» گفت: این گفتگو آخرین گفتگو پیش از برنامه های زنده ما در جشنواره فیلم فجر است و برنامه سینمایی «هفت» در ایام جشنواره فیلم فجر هر شب به صورت زنده ساعت ۲۳ از شبکه ۳ سیما پخش خواهد شد.

در ادامه برنامه و در بخش «گزارش اقلیت» مسعود جعفری جوزانی، میهمان بهروز افخمی شد. وی درخصوص قصه در سینمای ایران گفت: فیلمنامه نویسی که از اول بخواهد فکر کند که چه می خواهد بگوید کارش تمام است. ما باید یاد بگیریم که قصه خود را بگویم. اینکه چه پیامی می خواهیم بدهیم باید خود دربیاید. داستان و قصه باید بر طبق اصول خود پیش برود.

فیلمساز نباید به دنبال معانی باشد

این کارگردان افزود: اینکه فیلمساز، رمان نویس یا نقاش سعی کند پیامی را نشان دهد، ناموفق خواهد بود و به نتیجه ای نمی رسد. چون دنبال معانی می رود. معانی یا در تو هست که تجلی پیدا می کند، یا در تو نیست که باز هم هر کار کنی، تجلی پیدا نمی کند. سینما جادو و غولی است که در تاریکی است و شما با تاباندن نور به آن روشنش می کنید.

این کارگردان ادامه داد: باید بفهمیم که اگر می خواهی فیلمساز شوی خودت را وابسته به هیچ نهاد دولتی نکن. شغل دیگری نداشته باش. برای آنکه تو را طلسم می کند و به دنبال اقتصاد و معاش خانواده خواهی رفت و وقت نمی کنی فیلمساز یا فیلمنامه نویس شوی. تبدیل می شوی به چیز دیگر. ته اش می شوی یک فرد منتقد به جامعه و همیشه غُر میزنی که چه دانشمند بزرگی بودی اما هیچگاه کسی کشفت نکرده است.

مهم ماندن و همچنان فیلم ساختن است

وی ادامه داد: مهم نیست که اولین فیلمت چیست. مهم آن است که بماند و هم چنان بسازد. این که تو یک فیلم بسازی و بروی مهم نیست. در کشور ما این معجزات رخ می دهد. بخاطر دعواهای سیاسی و کل بازی می گوید این پسر من باید فیلم بسازد. اما این آیا ماندنی است یا می شود باری بر سر مسئولین که می مانند با او چه کنند تا لطمه نخورد؟ کسی که آمده فیلمساز شود باید کمر همت را ببندد. عرصه فرهنگ و هنر کُند تأثیر می گذارد اما وقتی تأثیر می گذارد، هیچ قدرت و نظامی نمی تواند کاری کنند. مثلا دستور دهید کسی نوشته های فلان نویسنده را چاپ نکند و کسی نخرد. بعد می بینید افست کتابی که زیر میزی می فروشد از کتابی که با بهترین کیفیت طبق قانون چاپ می شود، بیشتر می فروشد.

جوزانی گفت: باید این زجر را کشید و این راه را طی کرد. وقتی به آن قله رسیدی، هیچ کس نمی تواند تو را پائین بکشد. می توانند نان تو را ببرند، اما نمی توانند تو را کتمان کنند.

وی درخصوص زندگی خود گفت: من تا ۵ سالگی در جوزان زندگی می کردم. در جوزان زندگی روستایی داشتیم. مثلا رسم بود باید جلوی پدرمان جیگر گوسفندان را خام خام می خوردیم و در حالت صورت مان هم تغییری ایجاد نمی شد، چون شجاعتت زیر سوال می رفت. شانس ما این بود که در دوران کودکی ما اسباب بازی و وسایل الکتریکی به این وسعت نبود و از هر قصه ای که به تو می گفتند مجبور بودی تصویرسازی ها را در ذهنت خودت خلق کنی.

در کودکی از سینمارفتن لذتی نمی بردم

وی ادامه داد: تا سن ۵ سالگی از سینما چیزی نمی دانستم. اسمی از سینما و فیلم به گوشمان نرسیده بود. فقط زیر کرسی پدرم برایمان شاهنامه می خواند. یک روز یک ماشین باری آمد و یک دستگاه عجیب غریب پشتش بود و گفت همه به میدان شهر بیائید که می خواهیم فیلم نشان دهیم. تا عصر مخ همه را پیاده کردیم که فیلم چیست؟ اما کسی به من پاسخی نداد چون نمی دانستند. بعد شب در میدان، دستگاه روشن شد و روی دیوار یک نوری یکهو افتاد و تصاویری از شهرها و خانه هایی که تابحال ندیده بودیم افتاد. همه مبهوت شده بودیم. من از آن به بعد هر روز می رفتم در میدان و به آن دیوار دست می کشیدم تا ببینیم چه اتفاقی برای آن دیوار در آن شب افتاده است!

جعفری جوزانی ادامه داد: بعد که به تهران آمدم تا سن ۷ سالگی چیز زیادی از سینما نمی دانستم. سینماهای بزرگتر که شدم آن زمان سینماها خیلی شلوغ بود. اما من از سینما آن زمان لذت نبردم. چون می ترسیدم از آدم هایی که به سمت آدم روی پرده حرکت می کردند و دود غلیظ سیگار بود و… .

زمانی دوربین حرمت داشت

کارگردان فیلم «ایران برگر» ادامه داد: آن زمان که ما وارد فیلمسازی شدیم در دوربین های فیلمبرداری شاسی را مثل ماشه تفنگ می فشردی تا فیلم بگیری. یعنی هر شات مهم بود، چون امکانش نبود دوباره برداشت کنی و فیلم تمام می شد. ما با استرس و نگرانی شات می زدیم. وقتی دوربین را دستت می دادند حرمت دوربین را هم باید حفظ می کردی. مجبور بودی زمانی شات بگیری که مطمئن بودی که خراب نمی کنی.

وی نهایتا گفت: اما امروزه با دوربین های دیجیتال دیگر حرمتی نمانده و تو آنقدر می گیری تا بالاخره از داخل این دوربین فیلمی بیرون بیاید.

در ادامه مسعود فراستی در میز نقد فیلم های خارجی با حضور کامیار محسنین، منتقد سینما، به نقد و بررسی فیلم سینمایی «لاک»(Locke)  به کارگردانی استیون نایت پرداخت.

سپس قسمت دوازدهم مجموعه داستان مصور «ماجراهای عبود و آیرانوس» با موضوع سینمای بی خطر پخش شد.

رامبد جوان: «نگار» در تائید ارزش خانواده است

در ادامه گزارشی از پشت صحنه فیلم سینمایی «نگار» به کارگردانی رامبد جوان که این روزها در تهران در حال تصویربرداری است برای نخستین بار در «هفت» پخش شد. رامبد جوان در این گفتگو گفت: فیلم «نگار» یک فیلم در ژانر جنایی، معمایی و اکشن است و در تائید ارزش خانواده است.

وی افزود: در واقع عده ای باعث از بین رفتن ارزش های می شوند که تو جز آن ارزش هستی و تلاش می کنی تا آن را پس بگیری. تصور می کنم نوع روایت این فیلم تا بحال در ایران اتفاق نیافتاده است.

قصدمان حضور در فجر بود اما نرسیدیم

وی درخصوص عدم حضور در جشنواره فیلم فجر گفت: از ابتدا قصدمان این بود که به جشنواره برویم و فرم جشنواره را نیز پر کردیم اما به دلیل مشکلاتی دیر شروع کردیم و نتوانستیم برسیم.

«خندوانه» از اسفندماه متفاوت بازمی گردد

جوان در انتها در خصوص سری جدید برنامه «خندوانه» گفت: قول می دهم با اتفاقات جدید، انرژی کامل و دکور بسیار جذاب از اسنفدماه دوباره بازگردیم.

پسیانی: «نگار» بسیار جدی و بدون رگه های شوخی است

همچنین آتیلا پسیانی، بازیگر فیلم «نگار» بیان داشت: علت اینکه با شما گفتگو می کنم این است که دو سر این گفتگو کارگردانانی هستند که خیلی دوستشان دارم. یکی رامبد جوان و دیگری بهروز افخمی. این فیلم بسیار جدی است و اصلا رگه هایی از شوخی در آن وجود ندارد. مردمی و خانواده دار بودن از ویژگی های این فیلم است.

سینماکلاسیک از دیگر بخش های «هفت» بود. افخمی در این بخش به تشریح یکی از سکانس های فیلم سینمایی «مرد عوضی» (The Wrong Man – 1956) به کارگردانی آلفرد هیچکاک پرداخت. همچنین کتاب «جایی برای پیرمردهای نیست» نوشته کارمک مک کارتی و ترجمه امیر احمدی آریا در بخش «معرفی کتاب» معرفی شد. افخمی در خصوص این کتاب گفت: این کتاب بهتر از فیلمش است.

طالبی: در بخش مسابقه شرکت نکردم تا داوران دوتابعیتی به سختی نیافتند!

در ادامه برنامه دوربین «هفت» با حضور در دفتر ابوالقاسم طالبی، کارگردان فیلم سینمایی «یتیم خانه ایران» به گفتگو با این کارگردان پرداخت. وی درخصوص عدم حضور این فیلم در بخش مسابقه جشنواره فیلم فجر بیان داشت: من در بخش مسابقه شرکت نمی کنم. چون فیلم من یک فیلم ضداستکباری است.

این کارگردان ادامه داد: بخاطر اینکه من از ابتدا چینش داوران را نمی شناختم و احتمال دادم برخی از داوران دوتابعیتی باشند و با قضاوت درباره این فیلم مجبور شوند به سختی هایی بیافتند و به تابعیت خارجی آنها لطمه ای بخورد. لذا تصمیم گرفتم فیلم را از بخش مسابقه خارج کنم.

وی افزود: بعد که چینش داوران را دیدم گفتم می شد فیلم را در بخش مسابقه قرار دهم. وقتی ما در وضعیتی هستیم که هر ۴ سال با تغییر رئیس جمهور، تمام سیاست ها عوض می شود و اصول مشخصی در بخش فرهنگ، سینما و جشنواره آن وجود ندارد، همین نگرانی ها وجود دارد.

«یتیم خانه ایران» یک فیلم کلاسیک قصه گو

طالبی درخصوص «یتیم خانه ایران» بیان داشت: شما با یک فیلم سینمایی قصه گوی کلاسیک طرف هستید. فرق فیلم من با فیلم های دیگر این است که فیلم مردم است. اصلا درون کاخ نیست. فیلم به دوره ای می پردازد که تاکنون بدان پرداخته نشده است و برای آن مطالعه بسیاری شده است.

 «بوفالو» و ۵ مسئله فیلمسازان مدرن

بخش پایانی «هفت» میز نقد فیلم های ایرانی بود. مسعود فراستی در این بخش به همراه طهماسب صلح جو، منتقد سینما به سراغ نقد و بررسی فیلم سینمایی «بوفالو» به کارگردانی کاوه سجادی حسینی رفت.

فراستی درخصوص «بوفالو» گفت: فیلمسازان جوان مدرن دوست ما دچار ۵ مشکل شده اند. یک اینکه فکر می کنند این خیلی مدرن است که فیلم تو بدون قصه باشد. دوم آنکه تا وقتی دستشان در جیب خودشان نیست دغدغه گیشه و مخاطب ندارند. سوم فضاسازی هایشان غلط است و اخیرا مد شده به انزلی می روند و در فضای مه آلود و ابری آنجا، تنهایی را می خواهند بدون نمایش روابط انسان ها و قصه بیان کنند. چهارم مسئله ای به نام شخصیت سازی مینیمال را مدام طرح می کنند که اساسا معلوم نیست این به چه معنی است و در آخر مسئله فیلم با پایان باز است که «بوفالو» از همه اینها رنج می برد.

دور تازه برنامه سینمایی هفت هر هفته جمعه شب ها با اجرا، سردبیری و تهیه کنندگی بهروز افخمی روی آنتن شبکه سه سیما می رود.

نوشته ابوالقاسم طالبی: در بخش مسابقه شرکت نکردم تا داوران دو تابعیتی به سختی نیفتند! اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

همچنین گزارشی از پشت صحنه فیلم سینمایی «نگار» به کارگردانی رامبد جوان که این روزها در تهران در حال تصویربرداری است، برای نخستین بار در «هفت» پخش و با عوامل آن گفتگو خواهد شد.

سینماکلاسیک از دیگر بخش های امشب «هفت» خواهد بود. افخمی در این بخش به تشریح یکی از سکانس های فیلم سینمایی «مرد عوضی» (The Wrong Man – 1956) به کارگردانی آلفرد هیچکاک می پردازد.

مسعود فراستی نیز در میز نقد فیلم های ایرانی خود به همراه طهماسب صلح جو، منتقد سینما به سراغ نقد و بررسی فیلم سینمایی «بوفالو» به کارگردانی کاوه سجادی حسینی می رود.

وی همچنین در میز نقد فیلم های خارجی با حضور کامیار محسنین، منتقد سینما، به نقد و بررسی فیلم سینمایی «لاک» (Locke) به کارگردانی استیون نایت خواهد پرداخت.

برنامه «هفت» با اجرا، سردبیری و تهیه کنندگی بهروز افخمی و با حضور مسعود فراستی به عنوان منتقد هر هفته جمعه شب ها از شبکه سه سیما پخش می شود.

نوشته کارگردان «ایران برگر» به «هفت» می‌آید / گزارش از پشت صحنه فیلم «نگار» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

منبع: سینماپرس

نوشته کارگردان «ایران‌برگر» فیلم ترسناک می‌سازد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.