در این مراسم «سگ ‌کشی» به عنوان یکی از مهم‌ترین آثار بهرام بیضایی که به همت فیلمخانه ملی ایران مرمت شده است، تحلیل و بررسی خواهد شد و ابعاد مختلف نگاه سینمایی، روایت‌پردازی و جایگاه این اثر در کارنامه هنری بهرام بیضایی واکاوی می شود.

کانون کارگردانان سینمای ایران با برگزاری مجموعه برنامه «کلاسیک‌های کانون»، به مرور آثار و میراث ماندگار کارگردانان برجسته ایرانی می‌پردازد و در مراسم پیش‌رو بر نقش و جایگاه ممتاز بهرام بیضایی در سینمای ایران تأکید دارد.

بهزاد خورشیدی طراحی پوستر این برنامه را به عهده داشته و ورود به این مراسم برای عموم آزاد است.

نوشته نمایش نسخه مرمت‌شده «سگ کشی» در موزه سینما اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

این مستند روایتی است از ماجرای پیدا شدن تعدادی حلقه فیلم نگاتیو قدیمی در انبار موزه کاخ گلستان. این حلقه‌های نگاتیو که بسیار فرسوده و غرق شیرابه بودند، با تلاش دکتر شهریار عدل که باستان شناس با تجربه‌ و علاقمند به تاریخ عکاسی و گذشته تهران بود و همراهی کارکنان دلسوز کاخ گلستان از نابودی نجات پیدا کرد. این نگاتیوها به فرانسه فرستاده شد تا آنها را بازسازی و احیا کنند. خوشبختانه فیلم‌ها بازسازی شد و به ایران بازگشت.

این فیلم‌ها از نظر تاریخی بسیار اهمیت دارند و مظفرالدین‌شاه و همراهانش را در داخل و خارج کشور نشان می دهند و گویای این مسئله است که دستگاه سینماتوگراف یا دوربین فیلمبرداری بسیار زود به ایران وارد شد، به فاصله حداکثر پنج سال با فیلم‌های برادران لومیر که در پاریس نشان داده شد.

شهریار عدل اغلب افراد و مکان‌های جغرافیایی فیلم‌ها را شناسایی کرد.

همچنین پس از نمایش فیلم‌، نشستی با حضور سازندگان فیلم و کارشناسان برگزار خواهد شد تا درباره مستند «حلقه‌های گمشده » و ارزش‌های تاریخی آن در سینمای مستند ایران گفت‌وگو شود.

نمایش این فیلم مستند در ساعت ۱۸ روز دوشنبه ۱۸ خردادماه در سالن «فردوس» موزه سینما برگزار می‌شود.

ورود برای عموم آزاد و رایگان است.

نوشته نمایش مستند «حلقه‌های گمشده» در موزه سینما اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

علی لقمانی عضو هیات رئیسه خانه سینما ضمن عرض تسلیت به خانواده نظام‌الدین کیایی گفت: من این خوش شانسی را داشتم که به عنوان اولین کار سینمایی در کنار چند تا از بزرگان و شریفان این حرفه قرار بگیرم که یکی از آنها نظام بود. یادم می‌آید با اینکه تازه کار بودم و در اولین کارم ، برخورد او آنقدر دوستانه بود که به من اعتماد به نفس داد.

وی با بیان اینکه او عاشق سینما و خانواده‌اش بود، بیان داشت: هر موقع می‌دیدمش و صحبت می‌کردیم و احوال خانواده‌ها را می‌پرسیدیم با شور و شوق از خانواده‌اش یاد می‌کرد . او از ایام نوجوانی عاشق سینما بود و شروع به مطالعه و تعمق بیشتر در حوزه سینما و در حوزه فنی سینما کرد. در هر شرایطی به دلیل خوشرویی و طنازیش آدم روحیه می‌گرفت و این بسیار نکته مهمی بود.

لقمانی خاطرنشان کرد: او به حرفه فقط به عنوان یک شغل نگاه نمی‌کرد یک بده بستون داشت به همین دلیل هم فعالیت صنفی داشت یعنی به عنوان یک عضو بزرگ عضو خانه سینما فقط خواسته نداشت بلکه تعهد هم داشت.او  سینما را نه فقط در بعد فنی در واقع ابعاد هنری آن را هم به خوبی می‌شناخت و در مراوداتش کاملا مشهود بود. گمان نمی‌کنم کسی در این جمع باشد که وقتی صحبت از نظام می‌شود و یا در خلوتی به یاد او می‌افتد، شمایل مهربان، دوست داشتنی، شریف و مطلوب او به ذهنش نیاد.

در ادامه حسن زاهدی صدابردار پیشکسوت سینما نیز گفت: نظام آدم طنازی بود هر وقت من می‌پرسیدم بچه ها صدا بردارتون چه کسی هست می‌گفتند عمو نظام. اینقدر از دستش می‌خندیم اینقدر کمک می‌کند و… تعاریفی جز این هیچ وقت از هیچ کسی نشنیدم.

وی خاطرنشان کرد: نظام همیشه در کنار هنرمندان دیگر حاضر بود و هم‌دلی و همکاری با سینماگران را در اولویت قرار می‌داد. از او یاد گرفتم که در شرایط مختلف و سخت چگونه می توان به بهترین شکل ممکن با همکاران رفتار کرد.

زاهدی در ادامه متنی را به نمایندگی از انجمن صدابرداران سینما خواند.

سیف‌الله صمدیان عکاس پیشکسوت سینما نیز در سخنان کوتاهی گفت: نظام به معنای واقعی کلمه یک صدای سینما بود. صدای او در هر فیلم از یک تجربه ساده تا پیچیده‌ترین پروژه‌ها همیشه آرامش و دوستی را به همراه داشت. در کنار او، ما نه تنها کار می‌کردیم بلکه زندگی سینمایی را می‌چشیدیم.

وی ادامه داد: نظام همیشه می‌دانست به چه شکلی با انرژی مثبت خود فضای کاری را تازه نگه دارد و حتی در سخت‌ترین لحظات، بهترین انتخاب‌ها را انجام دهد.

در ادامه مراسم چند فیلم کوتاه از ساخته های سیف الله صمدیان درباره نظام‌الدین کیایی پخش شد.

مرتضی شاملی مستندسازپیشکسوت سینما بیان داشت: من سالهای زیادی با نظام همکاری داشتم و خاطرات بسیار خوبی از زمانی که در تلویزیون کار می‌کردیم در ذهنم نقش بسته است و هیچ وقت آنها را فراموش نمی کنم.

وی با بیان اینکه کیایی همیشه در شرایط سخت و خاص سینما حضور داشت، افزود: حتی در روزهایی که کار در میدان جنگ یا در شرایط اضطراری پیش می‌رفت، او با همان شور و شوق کار می‌کرد و دست از کار نمی کشید. او فردی است که من هیچ وقت نمی توان فراموشش کنم و یادش همیشه در دل ما باقی خواهد ماند.

ابوالحسن داودی، کارگردان سینما نیز بیان داشت: من همکاری ۵۰ ساله‌ای با نظام دارم. مشخصه اصلی او این بود که همیشه آماده بود تا در هر شرایطی بهترین و مهمترین کار را ارائه دهد. در فیلم‌هایی مانند رخ دیوانه و هزارپا هرگز از لحظات دشوار غافل نشدیم و همیشه با او احساس راحتی داشتیم و در کنار این راحتی به او اعتماد کامل داشتیم.

وی ادامه داد: تصویر اولیه که از نظام داشتم ؛ همیشه برام یک تصویر رویایی بود به عنوان شخصی که به سینما علاقه دارد.

ابوالفضل جلیلی که با بغض فراوان به سختی سخن می‌گفت،بیان داشت:در ابتدا به خانواده محترم این مرد بزرگ تسلیت می گویم. نبودن او غم بزرگی برای سینما خواهد بود. به جرات می‌توان گفت نظام‌الدین کیایی یک استاد واقعی بود و من از او بسیار آموختم.

وی ادامه داد: نظام فردی بود که در نحوه رفتار با همکاران و روحیه‌اش در فیلم‌ها بی نظیر بود و همیشه با شوخی‌ها و مهربانی های خود فضای کار را دلپذیر می‌کرد.

عباس یاری منتقد سینما نیز با حضور در پشت تریبون گفت: استاد کیایی در هر کار و فیلمی که حضور پیدا می کرد بسیار با انرژی‌ و بی‌نظیر بود در هر شرایطی به بهترین شکل کار خود را انجام می‌داد و صدا را ضبط می‌کرد؛ حتی در شرایط سخت و هیچ‌گاه اجازه نمی‌داد هیچ چیزی بر کیفیت کارش تاثیر بگذارد. فکر نمی کنم فردی وجود داشته باشد که حتی به اندازه سر سوزنی از او دلگیر باشد. یادش را همیشه گرامی می‌داریم.

مجتبی میرطهماسب از نزدیکان زنده‌یاد نظام‌الدین کیایی نیز در سخنان کوتاهی بیان داشت: نظام نه تنها صدابرداری بی‌نظیر بود بلکه همواره روحیه‌ای انسانی و مهربان در هر پروژه داشت. او یاد داد که چگونه می‌توان در عین حرفه‌ای بودن با دیگران مهربان بود و احترام متقابل را حفظ کرد.

یسنا میرطهماسب از بستگان کیایی نیز گفت: عمو نظام هیچ‌گاه به عنوان یک صدابردار معمولی کار نمی‌کرد بلکه حضورش در پروژه‌ها به یک انرژی مثبت تبدیل می‌شد که همیشه همکاران را به وجد می‌آورد. امروز که او را در کنارمان نداریم احساس می‌کنم بخشی از وجود خودم را از دست داده‌ایم.

وی ادامه داد: خاطرات بسیار زیادی از او دارم که اینجا مجالی برای گفتنش نیست. فقط می‌توانم بگویم او استاد و معلم بزرگی برای من بود.

در پایان مراسم کیانیا کیایی با تشکر از حاضران و کسانی که در این مراسم و همچنین مراسم خاکسپاری نظام‌الدین کیایی حضور داشتند، خاطراتی از زندگی شخصی این هنرمند را تعریف کرد.

در این مراسم افرادی همچون مجتبی میرطهماسب ، بهمن اردلان، حسن زاهدی، علی لقمانی،  علیرضا حسینی، جعفر صانعی مقدم، بهرام دهقانی، نادر رضایی، احمد امینی، محمدرضا عارف معاون اول رئیس جمهور،  اسحاق خانزادی، ابوالحسن داوودی، لادن طاهری،  ابوالفضل جلیلی، سیف الله صمدیان، مهدی کوهیان، بهروز شهامت، عرفان یزدی، آرش قاسمی، احمد حامد، حبیب اسماعیلی، سعید رشتیان، حسین حسینی فشمی، عباس یاری،حسین مختاری، تورج اصلانی، پرویز آبنار،نورالدین حیدری ماهر، مجتبی مرتضوی، مهدی میامی، رضا رخشان، مهوش وقاری، منصوره وافری، بهمن حیدری، حسن مصطفوی و … حضور داشتند.

نوشته مراسم یادبود نظام‌الدین کیایی در موزه سینما برگزار شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

این مراسم روز دوشنبه ۶ بهمن ساعت ۱۴ در این مجموعه فرهنگی برگزار خواهد شد.

زنده‌یاد رضا رویگری چهارشنبه اول بهمن ماه بر اثر سکته قلبی درگذشت.

نوشته برگزاری مراسم یادبود رضا رویگری در موزه سینما اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

این فیلم که از آثار ماندگار سینمای ایران به‌شمار می‌رود، به همت فیلمخانه ملی ایران مرمت شده است. مژده شمسایی، جمیله شیخی، هما روستا، فاطمه معتمد‌آریا، آتیلا پسیانی و مجید مظفری از جمله بازیگران این اثر سینمایی هستند.

تماشای این فیلم برای علاقه‌مندان آزاد و رایگان است.

نوشته نمایش نسخه مرمت‌شده «مسافران» در موزه سینما اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

این فیلم به همت فیلمخانه ملی ایران مرمت شده است. همچنین پس از نمایش فیلم، نشست نقد و بررسی آن با حضور عباس یاری منتقد صاحب نام سینمای ایران و مهرزاد دانش منتقد شناخته شده سینما برگزار خواهد شد.

فیلم «سارا» از آثار ماندگار سینمای ایران محسوب می‌شود و داستان فیلم از نمایشنامه «خانه عروسک» اثر هنریک ایبسن الهام گرفته شده است.

نیکی کریمی، امین تارخ و خسرو شکیبایی در فیلم «سارا» ایفای نقش کرده‌اند.

تماشا و ورود به جلسه نقد و ‌بررسی این فیلم برای علاقه‌مندان آزاد و رایگان هست.

نوشته نمایش نسخه مرمت‌شده فیلم «سارا» در موزه سینما اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

به گزارش پایگاه خبری موزه سینمای ایران، برنامه کلاسیک‌های کانون کارگردانان سینمای ایران؛ کیانوش عیاری با «شبح کژدم» به همت کانون کارگردانان سینمای ایران و موزه سینمای ایران و با همکاری فیلمخانه ملی ایران، غروب روز پنجشنبه، ۲۹ آبان ماه سال جاری در سالن سینماتوگراف موزه سینمای ایران برگزار شد.کیانوش عیاری، حسن رضایی، فاطمه محمدی، لادن طاهری، ، محمد متوسلانی، غلامرضا موسوی، محسن امیر یوسفی،محمد موفق، وحید موسائیان، ذبیح‌الله رحمانی، مهدی جعفری، سالار عشقی، احمد امینی، ماهور موسائیان، محمدرضا رحمانی از جمله حاضران در رویداد بودند.

فیلمی که اثرش بر نسل فیلمسازان بعد از خود غیر قابل انکار است

در ابتدا، اصغر نعیمی بیانیه کانون کارگردانان سینمای ایران درباره «شبح کژدم» را قرائت کرد: «شبح کژدم» از آن فیلم‌هایی است که شاید در سینمای ایران، کم ساخت و کم حرف باشد، اما اثرش بر نسل فیلمسازان بعد از خود غیرقابل انکار است. کیانوش عیاری در این فیلم، نه تنها یک داستان جنایی_ عاشقانه می‌گوید بلکه جسارت تجربه‌گرایی اش را در اوج جوانی نشان می‌دهد. از بازی با فرم و زبان گرفته تا روایت لایه لایه‌ای که هیچوقت خودش را کامل لو نمی‌دهد. این فیلم، نمونه‌ای است از اینکه چگونه می‌توان باامکاناتی‌ محدود، جهانی شخصی و متفاوت ساخت. جهانی که هنوز هم برای ما بسیاری از فیلمسازان الهام‌بخش است. «شبح کژدم»، بیش از آنکه یک فیلم جنایی باشد، تعریفی است بر کشف ذهنیت یک فیلمساز؛ مواجهه با شبح هایی که از دل واقعیت و خیال بیرون می‌آیند. این نمایش، فرصتی برای بازخوانی کارنامه کیانوش عیاری از نقطه‌ای است که شاید کمتر درباره‌اش حرف زده‌ایم. نقطه‌ای که در آن هم رگه‌های جسارت آینده‌اش دیده می‌شود و هم صداقت خاص دوران آغاز فیلمسازی.»

سپس نعیمی از کیانوش عیاری کارگردان «شبح کژدم»، حسن رضایی بازیگر این فیلم و محسن امیریوسفی کارگردان و عضو شورای مرکزی کانون کارگردانان سینمای ایران دعوت کرد تا پشت تریبون قرار بگیرند.

اصغر نعیمی دربخش دیگری از صحبت هایش «شبح کژدم» را حدیث نفس همه فیلمسازان دانست و گفت: «من معتقدم که برای همه فیلمسازان، این فیلم خاص است از این جهت که ضمن روایت داستان، می‌تواند حدیث نفس هر فیلمسازی باشد.»

محسن امیریوسفی نیز درباره سال اکران اثر خاطرنشان کرد:«اگر بخواهم صریح صحبت کنم این فیلم مربوط به سال ۱۳۶۵ است که یکی از شگفت‌انگیزترین سال‌های سینمای ایران به شمار می‌رود زیرا تعداد فیلم‌های خوب، ماندگار و درجه یکی در آن سال تولید و اکران شدند. یکی از شاخص ترین آنها، «شبح کژدم» بود. ویژگی فیلم غیر از داستان و حدیث نفسی که مربوط به حسرت فیلمسازان نسل ما است، جزو نخستین فیلم‌های بعد از انقلاب اسلامی محسوب می‌شود که صداگذاری سر صحنه انجام گرفته است. در دوره‌ای که فیلم‌های ایرانی با دوبله به نمایش درمی‌آمدند و دوران اوج دوبله در سینمای ایران بود، این اثر صداگذاری سر صحنه داشت.»

به سختی مدیران را برای صداگذاری سر صحنه متقاعد کردم

کیانوش عیاری در تشریح تلاش‌هایش برای انجام صداگذاری سر صحنه در «شبح کژدم» گفت:«این فیلم در سال ۱۳۶۵ ساخته شد و من به مدت ۶ ماه در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و بنیاد سینمایی فارابی دوندگی داشتم تا بتوانم آنها را متقاعد کنم که مشکل یکی از شرافت‌های گمشده سینمای ایران به عنوان صداگذاری سر صحنه برطرف و این بتواند انجام شود. مسئولان سینمای ایران در آن دوره معتقد بودند که با صداگذاری سر صحنه، هزینه تولید فیلم به این شکل گران درمی‌آید که از نظر من، سخن بیهوده‌ای بود و اشکالی نداشت اگر هزینه تولید فیلم برای ارتقای کیفیت پلان ها اندکی افزایش پیدا کند. در نهایت بالاخره موفق به شروع تولید بعد از ۶ ماه شدم.»

این کارگردان راجع به نحوه واکنش حسن رضایی بعد از فهمیدن اینکه قرار است صداگذاری سر صحنه انجام شود، عنوان کرد:« زمانی که میخواستم فیلم را بسازم، او کاندیدای اصلی بازی در آن نقش بود. وقتی به او گفتم قرار است صداگذاری سر صحنه انجام دهم و تقریبا دو روز قبل از شروع تولید بود، به شکل جدی در اتاق من گریه کرد. او گفت من نمی‌توانم این کار را انجام دهم و من شروع به خندیدن کردم. او گفت که اجازه بدهید من در فیلم نباشم.»

محسن امیر یوسفی درباره تاثیر «شبح کژدم» بر جابجایی مرزهای ممیزی خاطرنشان کرد:«من صداگذاری سر صحنه را از خلاقیت‌های درخشان این فیلم می‌دانم زیرا یک اتفاق بزرگ بود که شاید، حالا برای ما عادی شده است در صورتی که من در جریان هستم که با این اقدام، به طور عملی، مرزهای ممیزی را تکان دادید. اینگونه شاید کمتر می‌شد اینکه کسانی خارج از این حوزه در عرصه فیلمسازی دخل و تصرفی داشته باشند. این یک اتفاق ماندگار است و ۳۰ سال بعد، با «کاناپه» در سال ۱۳۹۵، همین جسارت، خلاقیت و تفاوت شما به چشم می‌آید.»

با پایان نشست، سه تجلیل از سه هنرمند به عمل آمد که ابتدا، لوح تقدیر کانون کارگردانان سینمای ایران و لوح سپاس موزه سینمای ایران از سوی فاطمه محمدی مدیرعامل موزه سینمای ایران، مهدی جعفری فیلمساز، وحید موسائیان فیلمساز، حسن آقاکریمی تهیه کننده و مدیر تولید آثار اخیر کیانوش عیاری به کیانوش عیاری فیلمساز برجسته سینمای ایران اهدا شد.

فاطمه محمدی مدیر عامل موزه سینمای ایران،در سخنان کوتاهی درباره لوح سپاس موزه سینمای ایران اینگونه توضیح داد:«در دوره جدید مدیریت موزه سینما با موافقت هیئت مدیره تصمیم گرفته شد تا لوح سپاسی برای پیشکسوتان درجه یک هنری طراحی شود که نخستین آنها به استاد بیژن محتشم تقدیم شد و امروز قرار است این روز به نام استاد کیانوش عیاری بزرگ در تقویم موزه سینما ثبت و ضبط شود.»

تجلیل از کهنسال‌ترین کارگردان سینمای ایران

سپس ویدئویی پخش شد که به معرفی کهنسال ترین کارگردان سینمای ایران سالار عشقی می‌پرداخت و اصغر نعیمی در سخنانی کوتاه راجع به این فیلمساز کهنه‌کار گفت: «این کارگردان کهنه‌کار و قدیمی، نه تنها کهن‌سال ترین کارگردان در قید حیات سینمای ایران هستند، حتی می‌توان گفت کهن‌سال ترین سینماگر در قید حیات سینمای ایران هستند. طوری که من رصد کردم منصور سپهرنیا بازیگر خوب سینمای ایران تا به حال، با ۹۴ سال سن رکورددار بودند و خدا را شکر که جناب عشقی با ۹۷ سال سن، سالم و سلامت در جمع ما هستند.»

او در توصیف واکنش لادن طاهری مدیر فیلمخانه ملی ایران پس از دیدار نخست با سالار عشقی عنوان کرد:«لادن طاهری از عاشقان بی‌ادعای سینمای ایران است و خودم به شخصه در طول این سالها دیدم که چگونه ضمن حذف خودشان از رسانه‌ها، تمام زندگی شان را در فیلمخانه ملی ایران صرف حفظ و نگهداری میراث به جا مانده از سینما کردند و هم اکنون ترمیم آثار به جا مانده از سالار عشقی را آغاز کرده‌اند. زمانی که جناب عشقی به دعوت مدیریت به موزه سینمای ایران آمدند که هم بازدیدی از موزه داشته باشند و هم در پروژه تاریخ شفاهی شرکت کنند، در مواجهه ای که بین ایشان و لادن طاهری پیش آمد، مدیر فیلمخانه از شوق و شعف دیدن این فیلمساز قدیمی که گنجینه سینمای ایران است، اشک از چشمانش سرازیر شد و واقعا این احساس زلال و صادقانه، خود من را تحت تأثیر قرار داد.»

سپس با حضور کیانوش عیاری فیلمساز، وحید موسائیان، لادن طاهری مدیر فیلمخانه ملی ایران، محمد متوسلانی بازیگر و کارگردان، غلامرضا موسوی کارگردان و فاطمه محمدی مدیرعامل موزه سینمای ایران از این هنرمند قدیمی با اهدای کارت عضویت افتخاری کانون کارگردانان سینمای ایران، لوح تقدیر کانون کارگردانان سینمای ایران و لوح سپاس موزه سینمای ایران تجلیل شد.

فرصتی برای تجلیل از زنی که از میراث سینمای ایران حفاظت می‌کند

در ادامه فاطمه محمدی در توصیف اهمیت فیلمخانه ملی ایران برای سینمای ایران عنوان کرد:«فیلمخانه ملی ایران، گنجینه آثار سینمایی ایران و حتی برخی آثار سینمای بین‌الملل است و جزو ۵ گنجینه اصلی تصویر در جهان است. موزه سینما هم در همسایگی آن، گنجینه سینمایی کشور از جهت اسناد، اقلام موزه‌ای و جوایز است. از لحاظ اقلام موزه‌ای، این موزه در زمره ۱۵ موزه برتر سینمای جهان قرار دارد زیرا همه اقلام موزه‌ای دارای سند هستند در حالی که اقلام موزه‌ای برخی موزه‌های کشورهای پیشرو در صنعت سینما، سند ندارند یا اسناد آنها کپی است. در موزه سینمای ایران هر چه وجود دارد، با سند و بااصالت است. از این دو گنجینه بزرگ در تمام این سالها یک شیرزن مراقبت کرده است. همانطور که جناب نعیمی گفتند او از رسانه‌ها دور و زنِ در سایه سینمای ایران است و اگر می دانستند چنین مراسمی برای او برگزار می شود اجازه نمی دادند. بنابراین فرصت را غنیمت شمردم از آنجا که او به عشق جناب سالار عشقی روی صحنه آمدند و ازآنجا که موزه سینمای ایران وکانون کارگردانان سینمای ایران همواره به دنبال فرصتی برای قدردانی از او بودیم که هیچوقت نپذیرفت برای او بزرگداشتی برپا شود یا تقدیری در شان و منزلتش صورت بگیرد. در اینجا خطاب به لادن طاهری می‌گویم که ما دست تان را می‌بوسیم و شما برای ما، خیلی عزیز هستید. این نشان سپاس را از طرف همه همکاران تان در موزه سینما تقدیم شما می‌کنیم و همیشه زیر سایه تان هستیم.»

مفتخرم به اینکه هنرمندان همواره جایگاه فیلمخانه ملی را قدر نهاده‌اند

سپس با حضور احمد امینی منتقد سینما و فیلمساز و همسر لادن لاهری در جمع هنرمندان حاضر روی صحنه، نشان سپاس موزه سینمای ایران به لادن طاهری مدیر فیلمخانه ملی ایران اهدا شد.

لادن طاهری طی سخنانی کوتاه گفت:«همه کسانی که مرا می‌شناسند، می‌دانند که همواره و در طول سال‌ها فعالیت در فیلمخانه ملی ایران از قرار گرفتن در چنین موقعیت هایی پرهیز کرده‌ام. ولی همیشه این واقعیت را که تک تک سینماگران کشورم، عزیزترین حاصل تلاش و عرقریزان روح و جسمشان،  یعنی آثارشان را برای نگهداری به فیلمخانه ملی ایران می سپارند با ارزش ترین حاصل و ثمره کارم دانسته ام. من مفتخرم به اینکه هنرمندان سینمای ایران همواره جایگاه فیلمخانه ملی را قدر نهاده اند، به این دلیل که می‌دانستند در اینجا ، همکاران من با عشق و علاقه فراوان و بدون هیچ چشم‌داشتی، از دسترنج فکر، مغز، اندیشه، قلب و روح سینماگران به بهترین شکل نگه‌داری خواهند کرد. و بالاخره اینکه در این لحظه خوشحال و مفتخرم چون در جمعی حضور دارم که همه آنها، فیلمخانه ملی ایران را نگین سینمای ایران می‌دانند و باارزش‌ترین چیزی که در زندگی حرفه ای و هنری شان دارند، یعنی فیلم‌هایشان را برای نگه داری و محافظت به فیلمخانه ملی ایران می‌سپارند. »

در انتها، فیلم سینمایی «شبح کژدم» به نویسندگی و کارگردانی و کیانوش عیاری و تهیه کنندگی ناصر مجد بیگدلی، فواد نور و کیانوش عیاری و با بازی جهانگیر الماسی، حسن رضایی، ناصر آقایی، منیژه آقایی و کاظم افرندنیا که به همت فیلمخانه ملی ایران ترمیم و بازسازی شده به نمایش درآمد.

نوشته بزرگداشت کیانوش عیاری در موزه سینما برگزار شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

‌‎کانون کارگردانان سینمای ایران با برگزاری برنامه (کلاسیک‌های کانون)، به مرور آثار مهم و ماندگار کارگردانان برجسته ایرانی می‌پردازد و در مراسم پیش‌رو بر نقش و جایگاه کیانوش عیاری در سینمای ایران تأکید دارد؛ فیلمسازی که با نگاه متفاوت و تجربه‌گرای خود سهمی مهم در تاریخ سینمای کشور بر جای گذاشته است.

همچنین طراحی پوستر این مراسم را بهزاد خورشیدی بر عهده داشته است.

ورود برای عموم آزاد است.

نوشته بزرگداشت کیانوش عیاری همراه با نمایش «شبح کژدم» در موزه سینما اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

پس از اکران هر فیلم نشست نقد و بررسی آثار با حضور برخی فیلمسازان و هنرمندان انجام می‌شود.

حضور در اکران فیلم‌ها و جلسات نقد و بررسی برای عموم علاقه‌مندان به سینما رایگان است.

موسس و دبیر جشنواره مهدی شادی‌زاده است و اعضای اصلی شورای سیاست‌گذاری عبارتند از: مدیر شورا ستاره اسکندری، علیرضا شادی‌زاده، ندا زنگنه، نیلوفر علیها، بهداد نجفی، آیدا اورنگ، مهدی شادی‌زاده، مدیر روابط عمومی: ندا زنگنه، دبیر اجرایی: بهداد نجفی، مدیر هنری: آیدا اورنگ، طراح گرافیک: سمیرا جوشقانی، مدیر روابط بین‌الملل: محمدهادی مشکی.

علاقه‌مندان می‌توانند برای دریافت اطلاعات این رویداد به سایت جشنواره به آدرس ۵photoaward.com و صفحه اینستاگرام رویداد به نشانی www.instagram.com/5filmfotofestival مراجعه کنند.

نوشته اکران فیلم‌های منتخب جشنواره «پنج» از ۱۰ آبان در موزه سینما اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

درابتدای این جلسه سیداحمد محیط طباطبایی از موزه سینما به دلیل همراهی و مشارکت در نمایش و برگزاری جلسه نقد و بررسی فیلم در روز ملی کودک و هفته مهرگان تشکر کرد.

در ادامه حسین شیخ الاسلامی در صحبت های کوتاهی گفت:«صحبت هایم را با گرامی داشت و بزرگداشت کودکانه ها و کودکانی که قربانی تخیل های سیاسی شدند شروع می کنم. حقیقت این است که از سالیان قبل، بچه های دهه۶۰ هدف تخیل سیاسی دیگران قرارگرفتند تا کودکانی که در غزه این روزها قربانی تخیل می شوند، خوب است در چنین نشستی و بعد از نمایش چنین فیلمی از این موضوع یاد کنیم و امیدوارتر باشیم نسل هایی که این سال ها به دنیا می آیند قربانی تخیلات مسموم و یا گاه غیر کودکانه هیچ قشری نشوند.»

او ادامه داد:«تشکر ویژه ای از ناصر صفاریان دارم به این دلیل که او در مستندهای مختلف چیزی را تاریخ سازی و مکتوب کرد که شاید کمتر کسی سراغ آن می رفت. به صورت مشخص مدیون مستند او درمورد احمد رضا احمدی هستم و همیشه منتظر فرصتی بودم که برای ساختن آن تصویر ویژه از ستاره ادبیات معاصر ما، از او تشکر کنم. همینطور مستند «کودکی ناتمام» که اهمیت تاریخی آن به تدریح روشن تر خواهد شد.»

شیخ الاسلامی ادامه داد:«سوژه هایی دراین فیلم آمدند و رفتند و ما حالا در سال۱۴۰۴ می بینیم که مسئول بسیاری از اتفاقات دردناک ادبیات ما بودند. چیزی که هیچ وقت دراین فیلم گفته نمی شود، اما نگفتنش خیلی به چشم می آید. ما یک قطع ارتباط با سنت مان داشتیم که این فیلم همین را روایت می کند و شما در چهره آدم هایی که دراین فیلم با آنها مصاحبه شده است می بینید که درتوجیه خودشان چقدرموفق هستند. چقدر خوب می توانند خودشان را برای خودشان و دیگران توجیه کنند. این یک گزاره اخلاقی برای همه کسانی است که برای کودکان و نوجوانان کار می کند که چقدر با نیت خیر می توان فاجعه آفرید. این فیلم تکه ای از تاریخ ما است که از سراتفاق یا حسن هنردوستان سرشت نمای بخشی از تراژدی تاریخ معاصر ایران است.»

علی اکبرزین العابدین نیز در ادامه گفت:«من هم از آقای طباطبایی و موزه سینما به دلیل نمایش این فیلم تشکر می کنم و باید بگویم ما با مهمترین مستند ادبیات کودکان رو به رو هستیم و همچنان ما هیچ مستندی به این قدرت درباره ادبیات کودکان و نوجوانان ندیدیم.»

او ادامه داد:«وای بر اهالی ادبیات کودکان و نوجوانان که یک مستند درجه یک دارد و آن را هیچ کجا نمایش نداده است. شما در این فیلم میان کودکی و بزرگسالی ،تربیت و ایدئولوژی مدام در رفت و آمد هستید. اتفاقا ناصر صفاریان باید این فیلم را می ساخت نه کسی که با ادبیات کودکان نزدیکی دارد. کسی که چشمش ادبیات و شعر را می دید تا آن نگاهی که شعر کودکان را فارغ از شعر بودن می بیند.»

ناصر صفاریان نیز با یادی از زنده یاد مازیار شیخ محبوبی صدابردار این فیلم گفت:«همیشه علاقه مند هستم آن چه قبلا انجام دادم را باز تغییراتی درآن ایجاد کنم. اگر امروز قرار بود فیلم ساخته شود، دوباره فیلم را به همین شکل با همین حرف می ساختم. ولی تفاوتی که الان به نسبت قبل برای من وجود دارد، این است که آن زمان تلخی و روایت های مربوط به جنگ و فشارو بحران ها را به عنوان یک نوستالژی مطرح می کردیم و الان که فیلم را می بینیم و آن چه مطرح می کردیم که آن سالها چه روزگار بدی بود، باز دوباره همان ها را همین چند ماه پیش تجربه کردیم.»

او ادامه داد:«نقش و حضورعلی اکبر زین العابدین در این فیلم پررنگ بود و اگر او نبود، شاید این فیلم اصلا ساخته نمی شد چرا که در این فیلم از روابط دوستانه آقای زین العابدین با کسانی که در این فیلم می بینید استفاده کردم و تاثیر مثبتی روی فیلم داشت. آن چه که در مورد محتوای فیلم می توانم اشاره کنم این است که قصد ما در شروع تحقیق و فیلمبرداری این بود که روایتی تاریخ نگارانه از تاریخ ادبیات کودکان در ایران داشته باشیم که یک پروژه بزرگ بود. با حمایت و کمک آقای زین العابدین و دستیاران پروژه، شدنی بود. اما بخش مالی هم باید مد نظر قرار می گرفت.با یک مرکز نیمه دولتی صحبت شد که در ساخت فیلم مشارکت داشته باشند. بعد از رفت و آمدها بالاخره این طرح تصویب شد و جلو رفتیم و دیدیم پروژه خیلی گسترده تر از این حرف ها است. در اولین مرحله تدوین به این نتیجه رسیدیم که آن عنوان ادبیات کودک را به شعر کودک تغییر بدهیم. یعنی داستان را کنار بگذاریم. شعر کودک را شروع کردیم و همان روایت تاریخ نگارانه را پیش گرفتیم.

سر تدوین بود که به این نتیجه رسیدیم باز حجم عظیمی متریال داریم و اینکه مخاطب ما کیست؟»

صفاریان ادامه داد:«همیشه از اولین فیلم تا الان مخاطبی که برای فیلم ها در نظر داشتیم یک مخاطب عام با علاقه مندی ها و گرایش های روشنفکری بوده است. یعنی مخاطبی باشد که وقتی درمورد شعر کودک فیلم می بینید لزوما دانشجو و محقق ادبیات نباشد. گستره مخاطب بیشتری پیدا کند. به همین خاطر به این نتیجه رسیدیم که ما یک روایت موازی در کنار روایت شعری داشته باشیم. تاکید ما روی تاریخ نگاری نباشد و به نوستالژی دهه۶۰ بپردازیم.»

احمد محیط طباطبایی نیز در پایان گفت:«یکی از مهم ترین شاعران معاصر ایران پروین اعتصامی است. او در سال۱۳۲۰ فوت کرد و با یک بی مهری و تضاد با حاکمیت وقت یعنی پهلوی اول رو به رو شد. وقتی او فوت کرد انجمن نسوان ایران که انجمن بسیار مهمی بود و زیر نظر وزارت معارف بود، از پدرم دعوت کردند که در مورد زنان در ادبیات ایران سخنرانی کنند . پدرم در آن جلسه تاکید می کند که چرا انجمن نسوان از مهم ترین شاعر زن معاصر تقدیر نکرد و برای او مراسم برگزار نکرد؟ می دانید نکته کجا است؟ انجمن نسوان از پدر من شکایت کرد! اتفاقا توجه به میراث گذشته باعث می شود فکر کنیم که از چه تجربیاتی برخوردار شدیم.»

نوشته مستند «کودکی ناتمام» در موزه سینما نقد و بررسی شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

این برنامه با حضور اساتید عرصه فرهنگ و هنر، همچون حسین شیخ الاسلامی، علی‌اکبر زین‌العابدین، احمد محیط طباطبایی و ناصر صفاریان (کارگردان فیلم)، به بررسی ابعاد مختلف شعر و ادبیات کودک در دوران پس از انقلاب خواهد پرداخت.

این اکران ویژه با هدف تماشای فیلم و در کنار آن، برگزاری نشست نقد و بررسی برگزار می‌شود.

در این نشست، شرکت‌کنندگان فرصتی خواهند داشت تا درباره نحوه تعامل سینما و ادبیات با دنیای کودکان پس از انقلاب به گفت‌وگو بپردازند.

همه علاقه‌مندان به سینما، ادبیات کودک و فرهنگ ایران می‌توانند در این برنامه حضور یابند. ورود برای عموم آزاد است.

زمان: ۱۶ مهر ماه ۱۴۰۳، از ساعت ۱۶ الی ۱۸

مکان: خیابان ولیعصر – نرسیده به میدان تجریش – باغ فردوس – موزه سینما – سالن فردوس

برگزار کنندگان: ایکوم ایران و موزه ملی سینما

نوشته اکران مستند «کودکی ناتمام» به مناسبت روز جهانی کودک اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در ابتدای مراسم حسن فتحی با حضور روی صحنه گفت: «برای من و همکاران عزیزم، ساخت فیلم «مست عشق» صرفاً ساخت یک اثر سینمایی نبود؛ بلکه سفری معنوی، به سرزمین ملاقات دو روح، دو جان، و دو معنای عمیق از زندگی بود که در وجود شمس تبریزی و جلال‌الدین محمد بلخی جاری و زنده است.»

او ادامه داد: «بر این باورم که در طول قرن‌ها و با گذر نسل‌ها، بسیاری از دل‌ها از برکت این دیدار میان شمس و مولانا، گرما گرفته‌اند و در روزگار خود، معنا و مفهومی برای ادامه زندگی یافته‌اند. امروز، پیام مولانا معنایی تازه دارد. ما در عصر بی‌معنایی زندگی می‌کنیم؛ در دورانی که انسان‌ها گم شده‌اند و غبارهای بی‌شماری، راه را برای تصمیم‌گیری و جهت‌گیری در زندگی دشوار کرده‌اند. در چنین زمانی، انسان‌هایی چون حضرت مولانا و شمس تبریزی می‌توانند به داد انسانِ سردرگمِ امروز برسند».

فتحی گفت: «من و همکارانم، همین که توانسته باشیم با خلق لحظاتی، دل مخاطبان‌مان را به اندیشه‌های شمس و مولانا نزدیک‌تر کنیم، بزرگ‌ترین موفقیت است.»

در ادامه مراسم، فاطمه محمدی، مدیرعامل موزه سینما در سخنان خود درباره «مست عشق» گفت: امروز در این‌جا گرد هم آمده‌ایم تا این اثر ارزشمند را، که مفهومی عمیق با نگاهی لطیف به تصویر کشیده، تماشا کنیم؛ لازم می‌دانم در ابتدا از آقای حسن فتحی قدردانی کنم که اثر بی‌نظیری خلق کرده‌اند.
او ادامه داد: «همچنین از تمامی کسانی که در این مسیر همراه بوده‌اند، به‌ویژه تهیه‌کنندگان و نویسنده‌ این اثر تقدیر و تشکر می‌کنم.»

محمدی در بخش پایانی سخنان خود اظهار کرد: «من به همراه آقای محیط طباطبایی به این جمع‌بندی رسیدیم که در مجموعه ایکوم، از آثار ارزشمندی که در حوزه تاریخ و مفاخر ایرانی نقشی مؤثر ایفا کرده‌اند، تقدیری داشته باشیم».

در ادامه احمد محیط طباطبایی، رییس ایکوم بیان کرد: «سینما‌ و به‌طور خاص تهیه‌کنندگان و تمامی عوامل سازنده‌ این اثر ارزشمند فرهنگی، شایسته قدردانی‌ هستند.»

او افزود: «در تعریف امروزی از «موزه»، هر فیلم سینمایی که بتواند بخشی از تاریخ را ثبت، حفظ و منتقل کند، خود به‌نوعی یک موزه به شمار می‌رود. ما امروز قرار است به تماشای چنین موزه‌ای از گذشته تاریخی‌مان بنشینیم؛ اثری که با هم خواهیم دید.»

رییس ایکوم گفت: «من از زاویه‌ای دیگر به این موضوع اشاره می‌کنم که در دنیای امروز، این نکته اهمیت زیادی دارد. آقای فتحی در این فیلم از عشق سخن گفته‌اند و نام عشق را بر زبان آورده‌اند، اما واقعیت این است که خود مولانا و ادبیاتش، یکی از مهم‌ترین گنجینه‌های صلح در جهان به شمار می‌روند.»

محیط طباطبایی تصریح کرد: هدف و پیام این فیلم نیز چیزی جز همزیستی و صلح نیست؛ مفاهیمی که امروز بیش از هر زمان دیگری به آن‌ها نیاز داریم و این مفاهیم، در خود فیلم، به شکلی بسیار درخشان و عمیق بازتاب یافته‌اند.
در ادامه، مهران برومند یکی از تهیه‌کنندگان این فیلم، با تبریک روز مولانا گفت: در اینجا یاد می‌کنیم از فیلم‌بردار عزیزمان، زنده‌یاد آقای پورصمدی که روح‌شان شاد و یادشان گرامی‌ باشد.»

این تهیه کننده در ادامه با اشاره به اینکه از ۲۵ مهر، اکران فیلم در کشور ترکیه آغاز خواهد شد و همزمان در سراسر اروپا و خاورمیانه و پس از آن آمریکا، آمریکای جنوبی، آسیای شرقی و کشور هند ادامه خواهد یافت، گفت: «امیدوارم همان‌طور که فیلم در ایران مورد توجه قرار گرفت، در سراسر جهان نیز دیده شود و بتواند گامی مؤثر برای ساخت آثار ارزشمندتر و عمیق‌تر در آینده باشد.»

در انتها و پیش از نمایش فیلم، لوح تقدیری که توسط موزه سینما و ایکوم آماده شده بود توسط فاطمه محمدی و احمد محیط طباطبایی، به حسن فتحی، کارگردان، مهران برومند و حسن علیزاده، تهیه‌کننده، نوید توحیدی فرزند فرهاد توحیدی نویسنده و میثم نورانی مجری طرح فیلم و مدیرعامل پخش فیلمیران که پخش فیلم در ایران را بر عهده داشت اهدا شد.

نوشته تقدیر از حسن فتحی و سازندگان «مست عشق» در موزه سینما اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

این نشست با گرامیداشت یاد شهدای دفاع مقدس آغاز شد و به بررسی عمیق ابعاد فرهنگی، هنری و اجتماعی سینمای دفاع مقدس پرداخت.

علیرضا اسماعیلی در ابتدای این جلسه، با ادای احترام به شهدا و ایثارگران، بر اهمیت تاریخی دفاع مقدس تأکید و اظهار کرد: «شهدای ما با ایثار و فداکاری‌هایشان برگ‌های زرینی در تاریخ کشور رقم زدند و ما امروز اینجا هستیم تا از آن دوران پرافتخار یاد کنیم.»

وی با اشاره به عدم عقب‌نشینی حتی یک قدم از مرزها در دوران جنگ، گفت: «در آن برهه تاریخی حساس، ما با عزت از کشور دفاع می‌کردیم.»

اسماعیلی سپس به تأثیر انقلاب اسلامی بر سینمای جنگی ایران پرداخت و توضیح داد: «جنگ تحمیلی پیچیدگی‌های زیادی داشت، اما سینمای دفاع مقدس به عنوان یک گونه هنری منحصربه‌فرد، مفاهیمی چون شهادت، ایمان و فداکاری را به زیبایی به تصویر می‌کشد.»

معاون توسعه فناوری و مطالعات سازمان سینمایی افزود: «سینمای دفاع مقدس ایران از لحاظ مضمونی با ژانر جنگی جهانی تفاوت‌های زیادی دارد و پس از انقلاب، سینمای ایران به یکی از سینماهای منحصربه‌فرد جهان تبدیل شده است.»

اسماعیلی با استناد به تجربیات فرهنگی خود در خارج از کشور، عنوان کرد: «سینمای ما در جهان از ارزش و اهمیت زیادی برخوردار است و نمی‌توان آن را با سینمای هالیوود یا بالیود مقایسه کرد. سینمای جمهوری اسلامی ایران، سینمایی خاص و بی‌نظیر است که نیاز به معرفی بیشتری در سطح بین‌المللی دارد.»

وی از نهادهای فرهنگی خواست تا توجه ویژه‌ای به این حوزه داشته باشند و تلاش بیشتری برای گسترش سینمای دفاع مقدس انجام دهند.

معاون توسعه فناوری و مطالعات سازمان سینمایی همچنین به موضوع نشست اشاره کرد و گفت: «این نشست به دلیل تقارن با هفته دفاع مقدس انتخاب شده تا یاد شهدا گرامی داشته شود و نهادهای مرتبط دعوت شوند.»

در ادامه حسین یزدان‌شناس، مدیرکل دفتر مطالعات و دانش سینمایی، ابعاد گسترده جنگ تحمیلی را تشریح کرد و گفت: «در جنگ ایران و عراق، دو میلیون و ۱۳۷ هزار نیروی بسیجی، ۱۳۰ هزار نیروی سپاه، ژاندارمری و شهربانی شرکت داشتند. از حدود ۳ میلیون نفر مشارکت‌کننده، ۲۲۰ هزار نفر شهید شدند، ۴۰۰ هزار نفر جانباز (از جمله ۱۰۰ هزار جانباز شیمیایی) و ۴۳ هزار نفر آزاده شدند.»

وی افزود: «این آمار نشان می‌دهد که ۵۰۰ تا ۶۰۰ هزار نفر آسیب جسمی و روحی دیده‌اند. با احتساب جمعیت ۳۳ میلیون نفری ایران در سال ۶۸، حدود ۱۰ میلیون نفر (۲۵ درصد جمعیت) به طور مستقیم آسیب دیده و حتی در برخی خانواده‌ها شاهد شهید، جانباز یا رزمنده بوده‌ایم.»

یزدان‌شناس با ابراز تأسف از فاصله نسل جدید با این ارزش‌ها، گفت: «به دلیل عملکرد ناصحیح ما، فاصله‌ای ایجاد شده است. پژوهش‌هایی مانند این نشست می‌تواند این فاصله را کاهش دهد و پیوندی بهتر بین نسل جوان و فداکاری‌های دفاع مقدس برقرار کند.»

مهدی سلطانی گردفرامرزی، سخنران اصلی این نشست بودکه با اشاره به پروژه تحلیل محتوای کمی و کیفی ۵۰ فیلم سینمایی دفاع مقدس ، هدف پژوهش را بررسی نحوه بازنمایی جنگ، ایثار و شهادت دانست و گفت: «سینمای دفاع مقدس از شروع جنگ مورد توجه بوده و فیلم‌ها اغلب با هزینه‌های بالا توسط دولت، بنیاد شهید، سپاه و ارتش ساخته شده‌اند به طور مثال فیلم «حماسه ۲۹» توسط ارتش در دهه ۷۰ تولید شد.»

وی به تفاوت بازنمایی جنگ در دهه‌های مختلف اشاره کرد: دهه ۶۰ با تمرکز بر جبهه، و دهه‌های بعد بر تبعات جنگ و زندگی جانبازان تاکید شده است.

سلطانی بر مفهوم «بازنمایی» اشاره کرد و گفت: «بازنمایی‌ها نه تنها واقعیت را نشان می‌دهند، بلکه آن را می‌سازند. سینما می‌تواند برای ساخت فرهنگ یا جهت‌دهی افکار عمومی استفاده شود.»

این پژوهشگر با طرح این سوال که چه کسی فیلم‌ها را روایت می‌کند، برای چه کسانی و با چه گفتمانی؟ هشدار داد: «نشان دادن ایثار به صورت اسطوره‌ای می‌تواند آن را بی‌ربط کند.»

وی به پیشینه تحقیقات اشاره کرد و گفت: فیلم‌هایی همانند «اخراجی‌ها» در دهه ۸۰ پرفروش شدند، اما برخی مانند «قلب سفید قاصدک‌ها» شکست تجاری خوردند، که نشان‌دهنده تغییر ذائقه مخاطبان است.

سلطانی در بخش روش‌شناسی، از نظریه‌های بازنمایی و فراواقعیت استفاده و روابط قدرت در فیلم‌ها را تحلیل کرد. تحقیق شامل انتخاب تصادفی ۵۰ فیلم و پرسشنامه برای جمع‌آوری داده‌هایی مانند جنسیت، طبقه اجتماعی، قومیت، سن و تحصیلات شخصیت‌ها بود که شخصیت‌های اصلی عمدتاً مرد، جوان و متأهل از طبقه متوسط هستند. نقش ارتش کمتر و بسیجی‌ها بیشتر برجسته است.

وی پیشنهاد داد: تنوع جنسیتی بیشتر، مانند در «گذرگاه» که نقش زنان را نشان می‌دهد. از دهه ۸۰، نقد جنگ افزایش یافت، مانند در «طبل بزرگ زیر پای چپ» (ضد جنگ) و «شب بخیر فرمانده» (خودکشی رزمنده).

سلطانی درباره کم‌رنگ بودن گفتمان ایرانی در فیلم‌هایی مانند «روز سوم افزود: «زمین متعلق به خدا است، نه ایران.» وی بازنمایی قومیتی را ضعیف دانست و پیشنهاد ساخت فیلم‌هایی درباره تنوع قومی داد.

این پژوهشگر بر لزوم تمرکز بر ایثار غیرنظامی، امدادگری، تقویت ایرانیت و پذیرش گفتمان‌های متضاد تأکید کرد و خواستار فضای گفتگو در سینما شد به «بازنمایی برساختی» اشاره کرد: واقعیت جنگ بر اساس تصورات فعلی بازسازی می‌شود و ممکن است تحریف شود.

وی پیشنهاد رویکرد کلان و انتقادی داد و تصریح کرد: نقدهای دانشگاهی باید فراتر از زیبایی‌شناسی، به گفتمان‌های سیاسی بپردازند. این پژوهش‌ها به شناسایی نقاط ضعف مانند نادیده‌گرفتن زنان یا ارتش کمک می‌کنند. باید نشست‌های مفصل با سینماگران در این خصوص تدارک دیده شود.

نوشته بررسی آسیب‌شناسانه سینمای دفاع مقدس در موزه سینما اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در این آیین که با اجرای مژده لواسانی برگزار شد، از هنرمندان برجسته‌ای چون فرهاد قائمیان، جمال شورجه و خانواده مرحوم رسول ملاقلی‌پور به پاس سال‌ها تلاش و نقش‌آفرینی در اعتلای سینمای دفاع مقدس، با اهدای «نشان رسول» تقدیر شد.

روایت‌هایی که از دل رسول ملاقلی‌پور بیرون آمده‌اند

در ابتدای مراسم فاطمه محمدی، مدیرعامل موزه سینما روی صحنه حاضر شد و ضمن خیر مقدم گفت: «از همه سروران، اساتید هنر و سینمای کشور ایران سپاسگزارم. افتخار می‌کنم که در موزه سینما میزبان برگزاری این دوره از برنامه هستیم و قرار است جایزه‌ای به خانواده آقای رسول ملاقلی‌پور به پاس سال‌ها تلاششان اهدا شود. شخصیتی که به ویژه در سینمای دفاع مقدس و سینمای ارزشی این کشور، خدمات شایانی انجام داده است.»

او ادامه داد: «اکثر کسانی که در حوزه سینمای دفاع مقدس فعالیت داشته‌اند، ناگفته‌هایی درباره آقای ملاقلی‌پور دارند و هرقدر گردهمایی برگزار شود تا از ایشان سخن گفته شود، باز هم حرف‌های بسیاری باقی می‌ماند و باید قدردان همه این عزیزان بود و قدرشان را تا زمانی که در قید حیات هستند، دانست.»

او با اشاره به اهمیت روایت در سینمای رسول ملاقلی‌پور گفت: «نکته‌ای که برای من بسیار اهمیت دارد و لازم می‌دانم یادآوری کنم، موضوع روایت در سینمای ایشان است. روایت‌هایی که در سال‌های اخیر در سینمای دفاع مقدس شاهد آن هستیم، نه فقط مربوط به جنگ هشت ساله، بلکه دفاع از وطن و میهن در گستره‌ای وسیع‌تر، چه در دوران ۱۲ روز، چه در تمام سال و چه در شرایط مختلف تاریخی، سیاسی، اجتماعی و سینمایی است.»

محمدی در ادامه بیان کرد: «این روایت‌ها برگرفته از همان روایتی است که در دوران آقای ملاقلی‌پور شکل گرفته است. به نظر من باید به این عنصر اساسی در سینمای ایشان بیشتر پرداخته شود و پژوهش‌های دانشگاهی در این حوزه فعال‌تر باشند. همچنین انتظار می‌رود اساتید و پیشکسوتان در کارگاه‌های خود به این موضوع توجه بیشتری داشته باشند.»

نسل‌ها طول می‌کشد تا ارزش رسول ملاقلی‌پور درک شود

در ادامه مراسم جلال غفاری قدیر، دبیر جشنواره مقاومت بیان کرد: «بیان سخن در محضر هنرمندان بزرگوار بسیار دشوار است. اخیراً که سخن از شهید بزرگوار شهید سلامی به میان آمد، خاطره‌ای را بازگو می‌کنم. تقریباً دو هفته پیش از شهادت ایشان، به مناسبت جشنواره و موضوعات مرتبط، جلسه‌ای با حضور ایشان داشتیم. البته این موضوع دستور اصلی جلسه نبود، اما من به جشنواره فیلم مقاومت اشاره کردم. در آن جلسه، دختر ایشان که دکترای معماری از دانشگاه تهران دارند، بیان کردند که شهید سلامی ساعت‌ها درباره هنر والا مطالعه می‌کردند تا سخنرانی ویژه‌ای ارائه دهند.»

او ادامه داد: «در آن جلسه آقای درویش نیز بیان کردند که شهید سلامی حامی سینما بودند و به ویژه از سینمای جنگ و دفاع مقدس حمایت می‌کردند. شاید این سخنان وصیت ایشان به ما باشد. شاید این وصیت شرط استمرار مسیر باشد؛ یعنی موفقیت در عرصه هنر، به ویژه سینمای دفاع مقدس، مستلزم استمرار چنین محافل، جلسات و برنامه‌هایی است که در آن‌ها ایده‌های اساسی به اشتراک گذاشته می‌شود.»

غفاری افزود: «در اهمیت و برجستگی سینمای دفاع مقدس باید همایش‌ها و محافل علمی متعددی برگزار شود. باور من به عنوان عضوی کوچک از این جامعه هنری این است که تمام دستاوردهای برجسته سینما برگرفته از سینمای دفاع مقدس است؛ سینمایی که رسول ملاقلی‌پور و شاگردانش پایه‌گذاری کردند.»

دبیر نوزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت گفت: «در جلسات شورای سیاست‌گذاری که محضر بزرگان بودیم، تصمیم گرفتیم جایزه سینمای دفاع مقدس به نام رسول ملاقلی‌پور نامگذاری شود. اهمیت و برجستگی این شخصیت پیشرو، جای پاسداشت فراوان دارد. هدف این جلسه، بزرگداشت بزرگان بود. همتی که عزیزان موزه سینما داشتند بسیار قابل تقدیر است. من معتقدم سینمای دفاع مقدس وطنی‌ترین ژانر سینمای ایران است و باید پاسداشت‌های متعددی برای کسانی که این سرمایه بزرگ را برای کشور ایجاد کردند برگزار شود. این سرمایه‌ای است که شاید نسل‌ها طول بکشد تا به درستی درک شود.»

او اضافه کرد: «ما به وجود شما افتخار می‌کنیم و این کمترین کاری است که می‌توانیم انجام دهیم. در تلاشیم تا در کارگروه هنر شورای تحول علوم انسانی و هنر شورای انقلاب فرهنگی، رشته دکترای سینمای دفاع مقدس در دانشگاه‌های کشور تصویب شود. با پشتوانه این شخصیت‌ها، هنرمندان و داشته‌ها، من معتقدم مسیر جدی و متفاوتی را در سینما آغاز خواهیم کرد.»

فیلمسازی در حوزه جنگ شغل نیست، یک تکلیف است

محمدعلی باشه‌آهنگر نیز با حضور روی صحنه گفت: «من سخنران نیستم؛ اگر بشود، فیلم می‌سازم و خواستم بگویم فیلم ساختن بسیار سخت‌تر از گذشته شده است. هر چند در دوره رسول ملاقلی‌پور نیز، هر وقت گفت‌وگویی بود، یا من که جز نسل بعدی بودم، گوش می‌کردم، متوجه می‌شدم که همه با سختی فیلم می‌ساختند. همه دوستانی که اینجا حضور دارند، فیلم‌سازی را با سختی تجربه کرده‌اند.»

او افزود: «ما نباید فراموش کنیم که از روز اول فیلم‌سازی در حوزه جنگ را به عنوان شغل انتخاب نکردیم. همه ما این کار را به عنوان یک وظیفه و تکلیف می‌دیدیم. اگر اینجا این را بگویم، کسی مسخره نمی‌کند، اما اگر جای دیگری بگویم، شاید ریشخند ببینم. اما باور دارم که این فیلم‌ها باید ساخته شوند.»

این کارگردان با نگرانی ادامه داد: «یکی از خطراتی که این سینما را تهدید می‌کند، کپی‌برداری از فیلم‌های دیگر است؛ فیلم‌هایی که بوی کهنگی می‌دهند و به‌روز نیستند. تا قبل از جنگ ۱۲ روزه، حتی وقتی با فرزندانم که در فیلم‌ها نویسندگی، تدوین، دستیاری یا بازیگری دارند، درباره جنگ صحبت می‌کردم، نقطه اشتراکی با آن‌ها وجود نداشت یا اگر بود، بسیار اندک بود؛ زیرا آن‌ها جنگ را ندیده بودند. اما جنگ ۱۲ روزه حداقل بین ما و نسل جدید یک احساس مشترک درباره جنگ ایجاد کرد.»

باشه آهنگر گفت: «چون بعد از جنگ ۱۲ روزه همه ما تصمیم گرفتیم وفاق را محکم‌تر کنیم؛ احساس کردیم کشورمان ممکن است قربانی تشدد شود و باید بسیار مراقب باشیم. به خاطر دارم فیلم «سر به زیر آب» مدت‌ها به دلیل تجلیل من از شهدای زردتشتی مجوز نمی‌گرفت. پنج سال معطل شدم و در نهایت نمایش یافت، اما هیچ‌کس حمایتی نکرد؛ حتی در جشنواره‌ها و اکران نیز حمایت نشد. مانند فیلم «متروپل» که امروز هم کسی حمایتش نمی‌کند.»

او افزود: «روزی می‌خواستم به آتشکده بروم که در خیابان ۳۰ تیر بود؛ مردد بودم و دنبال راهی بودم تا با این فضا آشنا شوم و درباره شهدا صحبت کنم و بفهمم آیا آن‌ها نیز شهید داده‌اند. وقتی وارد آتشکده شدم، روز پنج‌شنبه قبل از طلوع آفتاب بود و آن‌ها دعا می‌خواندند؛ دعاهایی شبیه آنچه ما روز پنج‌شنبه و جمعه صبح می‌خوانیم. وقتی وارد اتاق موبد موبدان شدم، دیدم دور تا دور عکس شهدای زردتشتی نصب شده است؛ حتی فرزند موبد موبدان هم به شهادت رسیده بود. آنجا واقعاً حیرت زده شدم.»

این کارگردان اظهار کرد: «چیزی که در فیلم به نمایش گذاشتم درباره شهیدان جهانگیر و جهانبخش بود. مدت‌ها درباره این اسم‌ها چالش داشتم و می‌گفتم: «والله جهانگیر و جهانبخش دومیرایی دو برادر شهید زردتشتی هستند؛ چه کار دارید با این اسم‌ها؟» این حرف را می‌زنم تا بگویم آن جهان وطنی که امروز می‌گویید و ایران وطنی که آقای غفاری اشاره کردند، باید به آن باور داشته باشیم. بزرگان این مملکت به ما می‌گویند که باید به این امر اقتدا کنیم.»

این هنرمند در پایان افزود: «فهمیدم که ادیان و قومیت‌ها دوشادوش هم می‌جنگند، اما کسی از آن‌ها مطلع نیست. سینما نیاز به نگاه نو دارد و نباید ما را به دلیل عدم اکران مناسب، سختی در کار، نبود بودجه یا حمایت دلسرد کنند وبه باور من همه این موارد مقدس هستند. من این حرف‌ها را به گوش شنیده‌ام، حتی گاهی در خانواده می‌شنوم که چرا فیلم نمی‌سازیم. من به عنوان شغل فیلم‌سازی را انتخاب نکردم، رزق از خدا است. فیلمسازی عشق من است.»

جمال شورجه: از جانبازان جنگ تبیین هستم

در ادامه مراسم فاطمه محمدی، جلال غفاری، جهانبخش سلطانی و محسن علی‌اکبری با حضور روی صحنه از جمال شورجه، کارگردان پیشکسوت سینمای ایران تقدیر کردند.

جمال شورجه پس از دریافت نشان رسول روی صحنه حاضر شد و گفت: «هفته دفاع مقدس را به همه عزیزان تبریک عرض می‌کنم. از برگزارکنندگان این مراسم و بانیان بزرگداشت این هفته‌ گرامی صمیمانه قدردانی می‌کنم. هفته دفاع مقدس، نه از یاد رفته و نه خواهد رفت؛ چراکه هنوز رزمندگان آن دوران در کنار ما زندگی می‌کنند، به این سرزمین افتخار می‌بخشند و همچنان افتخارآفرین‌اند.»

او افزود: «هر افتخار و جایگاهی که امروز کشور در سطح جهانی به آن دست یافته، بی‌تردید مرهون مجاهدت‌های رزمندگان دفاع مقدس و صبر و استقامت خانواده‌های شهدا و جانبازان است.»

شورجه در ادامه اظهار کرد: «به تعبیر مقام معظم رهبری، بنده نیز از جانبازان جنگ «تبیین» هستم. در سال ۱۳۵۷، در دفتر آقای محسن علی‌اکبری و جمعی از دوستان، فضایی وجود داشت که می‌شد در آن نفس کشید؛ نفس انقلاب را. در همان فضا، آقای علی‌اکبری پیشنهاد همکاری دادند و من نیز با کمال افتخار دستیاری را پذیرفتم؛ البته پیش‌تر هم سابقه دستیاری در کارهای دیگر را داشتم.»

این هنرمند گفت: «پس از آن، افتخار همکاری با مرحوم رسول ملاقلی‌پور نصیبم شد. کار با ایشان دشوار اما بسیار ارزشمند بود. خداوند رحمتشان کند؛ نقش اصلی فیلم «پرواز در شب» را برعهده داشتند. من در حضور ایشان در آن پروژه فعالیت کردم و از تجربیاتشان بهره‌مند شدم.»

او افزود: «در ادامه، با اعتماد جناب آقای شریفی و مرحوم رحیم رحیمی‌پور، موفق شدم دومین فیلم خود را بسازم؛ فیلمی با نام  «شب دهم» که در اصفهان تولید شد.»

رسول ملاقلی‌پور با من است و رفتنش را هرگز باور ندارم

فرهاد قائمیان نیز با حضور روی صحنه گفت: «باعث افتخار من است که در کنار بزرگان سینمای ایران باشم و از انسان بزرگی همچون رسول سینمای ایران یاد کنیم؛ انسانی شریف، بی‌تکرار و ماندگار. همچنین عرض ادب دارم خدمت خانواده محترم ایشان و نیز تهیه‌کنندگان و فیلم‌سازان عزیز و بزرگواری که در این جمع حضور دارند. من سه همکاری با  رسول ملاقلی‌پور داشتم و باید بگویم این همکاری‌ها، بهترین دوران زندگی هنری من بوده‌اند. نقطه عطف کارهای سینمایی‌ام با ایشان رقم خورد.»

او با یادی از فرهاد قائمیان افزود: «ما انسانی شریف را از دست داده‌ایم و جایش همیشه خالی خواهد ماند. اما نظر من، ایشانن هیچ‌گاه نرفته‌اند؛ از روزی که رفتند، هر شب و هر روز با من هستند. با ایشان حرف می‌زنم، فکر می‌کنم و یادشان همیشه زنده است. زمانی که« قارچ سمی» ساخته شد، به دلایلی امکان اکران آن فراهم نشد. آن روز، بیستم بهمن بود. با اینکه شرایط مهیا نبود، اما آقای ملاقلی‌پور با همه سختی‌ها این فیلم را ساخت. او و امثال ایشان برای سینمای ایران و به‌ویژه سینمای دفاع مقدس، رنج‌های بسیاری کشیده‌اند.»

این بازیگر با طرح این سوال که چرا دیگر سینمای دفاع مقدس نداریم گفت: «چرا جوانان ما نمی‌توانند از این میراث غنی و ارزشمند بهره‌مند شوند؟ اگر امروز در امنیت کامل اینجا ایستاده‌ایم و سخن می‌گوییم، به خاطر همان شهدا و همان مقاومت است. باید قدردان باشیم و مهم‌تر از آن، باید این رسالت را به نسل‌های بعدی منتقل کنیم.»

قائمیان در ادامه گفت: «این وظیفه‌ ما است که از طریق فیلم‌هایی که این عزیزان، تهیه‌کنندگان و فیلم‌سازان گرامی خواهند ساخت، فرهنگ و تاریخ این سرزمین را حفظ و به نسل آینده منتقل کنیم.»

این هنرمند با یادآوری خاطره‌ای گفت: «شب اعلام نامزدهای جشنواره، در تالار حجاب بودیم. غروب آن روز، آقا رسول از پله‌ها پایین رفت و در تاریکی گم شد، اما واقعیت این است که او همیشه برای ما نورانی بود و خواهد ماند.»

قائمیان در پایان با احترام خطاب به خانواده مرحوم رسول ملاقلی‌پور گفت: «با اجازه خانواده محترم و شما بزرگان حاضر در جلسه، فقط خواستم یادآوری کنم که ما هنوز مدیون او هستیم و خواهیم بود.»

کاش این جایزه به رسول ملاقلی‌پور اهدا می‌شد

در ادامه مراسم، ضمن تقدیر از همسر و دختر رسول ملاقلی‌پور، دختر این کارگردان، روی صحنه حاضر شد و ضمن قدردانی از این آیین گفت: «تشکر می‌کنم. من هنرمند نیستم، اما در کنار این تشکر، باید بگویم تمام سال‌های کودکی من، از زمان از دست دادن پدرم، همراه با روزهای توقیف طولانی فیلم‌های او گذشت. پدرم برای آثارش، برای هنرش، زجرهای زیادی کشید و بسیار اذیت شد.»

او افزود: «این نشان، بسیار ارزشمند است، اما ای کاش همان زمان که زنده بود به او داده می‌شد؛ زمانی که هنوز در قید حیات بود. امروز که ثمره‌ هنرمندی و دیانت پدرم، یعنی برادرم در جامعه حضور دارد، مدت پنج سال است که نتوانسته هیچ کاری بسازد. واقعاً متأسفم از آنچه بر او گذشت.»

دختر این کارگردان، با اشاره به برادرش گفت: «برادرم انسانی ا‌ست که برخلاف من، هنر پدر را به ارث برده؛ پسری بسیار متدین، مؤمن، بااستعداد و برای یک کشور اسلامی، چه چیزی بالاتر از آن‌که یک هنرمند مسلمان بتواند کار کند؟»

او در پایان گفت: «امیدوارم این اتفاق، آغازی باشد برای تغییر و بهبود در مسیر سینمای کشور. آنچه شما گفتید، تمامش برای ما حسرت و دریغ بود از نبود پدر.»

گفتنی است در پایان این مراسم، نشان رسول توسط دبیر جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت، به موزه سینما اهدا شد.

ویژه‌ برنامه «شب‌های سینما، روایت» به همت موزه سینمای ایران و دبیرخانه جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت و با همکاری و مشارکت بنیاد فرهنگی روایت فتح ،انجمن سینمای انقلاب و دفاع مقدس و فیلمخانه ملی ایران، از ۳۱ شهریور تا ۳ مهرماه هر شب ساعت ۱۸:۳۰ در موزه سینما، سالن سینماتوگراف، برگزار می‌شود و ورود برای عموم علاقه‌مندان آزاد است.

نوشته تجلیل از فرهاد قائمیان، جمال شورجه و خانواده رسول ملاقلی‌پور اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

اکران نسخه ترمیم شده فیلم «باشو غریبه کوچک» با همکاری ایکوم و کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان در موزه سینما انجام می‌شود.

«باشو غریبه‌ کوچک» فیلمی است به کارگردانی و نویسندگی بهرام بیضایی، که در سال ۱۳۶۴ ساخته شد و پس از چند سال توقیف، نخستین بار در ۲۳ بهمن ۱۳۶۸ به نمایش درآمد. این فیلم، در رأی‌گیری‌های گوناگونی از سینماگران و منتقدان سینمایی، بهترین فیلم‌ تاریخ سینمای ایران شناخته شده است.

نوشته اکران نسخه ترمیم‌شده «باشو غریبه کوچک» در موزه سینما اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.