فیلم‌ساز، تماشاگر را با خود همراه کرده و با خانواده امیرحسین، به سفری می‌رود که پایانی تراژیک دارد. «کد ۷۰۰» مظلومیت خانواده شهدا، و واقعیت جنگ در شهر، را به خوبی عیان می‌کند، رنج خانواده سوگوار، انتظار آن‌ها برای یافتن نشانی از امیرحسین، واقعیتی است که فیلم‌ساز رها نمی‌کند.

در مجموع مستندهایی که با موضوع جنگ ایران و اسرائیل ساخته شده، «کد ۷۰۰» به دلیل تمرکز بر یک سوژه انسانی، نزدیک شدن به حس و حال خانواده شهید و حتی فضای حاکم بر معراج شهدا و افرادی که زمان جنگ، درگیر کمک‌رسانی و رفع مشکل هستند، سندی چندوجهی از واقعیت این جنگ و افرادی است که با آن درگیرند. پایان فیلم، با احترام به زندگی ساخته شده، اما فیلم‌ساز رنج و غم و فقدان خانواده امیرحسین را به رسمیت می‌شناسد و با آن‌ها همدل است.

مستند «کد ۷۰۰» در هاشور و در بخش هنروتجربه اکران آنلاین شده است.

مستند «چهارراه حوادث» ساخته فرشاد اکتسابی موضوع جذاب و دل‌خراشی دارد. این فیلم با نگاه به سوانح رانندگی در ایران ساخته شده، «چهارراه حوادث» از طرح‌هایی است که در پیچینگ مرکز گسترش، ارائه شد و اکتسابی آن را به تهیه‌کنندگی حمید مهندسی کارگردانی کرد. فیلم طولانی و مملو از اطلاعات صریح و بدون ممیزی درباره میزان تصادف‌ها در ایران و نقش دولت‌ها یا کارخانه‌های تولید خودرو و حتی شرکت‌های جاده‌سازی در افزایش میزان تصادف در سال‌های اخیر است.

فیلم‌ساز با تحقیقی همه‌جانبه، با صراحت وجوه مختلف این پدیده را بررسی کرده و تصاویر آرشیوی مختلفی در فیلم جای داده است. اکتسابی پیش‌ازاین در «ف- الف» هم نشان داده که چگونگی کار با مسائل حساس و حتی خطوط قرمز را می‌داند، به همین دلیل «چهارراه حوادث» به فیلمی تأثیرگذار و تلخ تبدیل شده است. فیلمی که برای مخاطبان، مدیران و مردم هشداردهنده و تکان‌دهنده است.

«چهارراه حوادث» به مناسبت فرا رسیدن بهار، در هاشور اکران آنلاین شده است.

نوشته رنج فراق در «کد ۷۰۰» و مرگ‌ومیر در تصادف در «چهارراه حوادث» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

این فیلم در زمان جنگ تا بعد از آتش‌بس در معراج شهدا و بهشت زهرا بخش‌هایی از تاریخ جنگ ۱۲ روزه را در خود ثبت و ضبط کرده که کمتر دیده شده است.

«کد ۷۰۰» در روزهای آتش‌بس که بسیاری از مردم به زندگی عادی بازگشتند، روزهای اوج سختی و بحران زندگی خانواده‌هایی را به تصویر کشیده که هر کدام به دنبال پیدا کردن پیکر عزیز خود شبانه روز انتظار می‌کشند و هنوز جنگ برایشان تمام نشده است.

علاقه‌مندان می‌توانند این مستند ۶۰ دقیقه‌ای که در سال ۱۴۰۴ تولید شده است را از تاریخ ۲۸ اسفند‌ماه ساعت ۱۷ در بخش اکران هنروتجربه آنلاین تماشا کنند.

نوشته آغاز اکران آنلاین مستند «کد ۷۰۰» در هاشور اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

مینا قاسمی زواره فیلمساز مستند مهمان این قسمت از برنامه است؛ او در گفت‌وگو با حامد شکیبانیا درباره فعالیت خود در عرصه فیلمسازی مستند سخن می‌گوید و بخش‌هایی از فیلم‌های وی مرور می‌شود.

مینا قاسمی زواره از فعالان رسانه‌ای است که در رسانه‌های خبری فعالیت داشته ‌است؛ او در سال‌های اخیر مستندهایی همچون «سمفونی امنیت»، «آن شب»، «در گروِ عشق» و … را کارگردانی کرده است.

بسته پیشنهادی تماشای فیلم مستند در برنامه این هفته نردبان با حضور محمدصادق دهقانی روی آنتن می‌‌رود و فیلم مستند «جیرو رویای سوشی می‌بیند» ساخته دیوید گلب مورد بررسی قرار می‌گیرد. همچنین فیلم مستند «۲۰۷۳» به کارگردانی آصف کاپادیا مرور می‌شود.

«رویاهای جیرو درباره سوشی»، مستندی در ژانر بیوگرافی است و زندگی استاد ۸۵ ساله پخت سوشی، جیرو اونو را به تصویر می‌کشد. در این مستند فعالیت‌های او در رستوران مشهورش در شهر توکیو و رابطه‌اش با یوشیکازو، پسرش به تصویر کشیده شده است.

فیلم مستند «۲۰۷۳» تولید سال ۲۰۲۴ است و روایتی متفاوت از جهان تحت سلطه دیکتاتورها و فناوری‌های پیشرفته‌ای که آزادی‌های فردی را به‌طور کامل سرکوب کرده‌اند، به تصویر کشیده است.

علاوه بر این، آریان عطارپور تماشای فیلم مستند «سیر» ساخته لس بلانک را پیشنهاد می‌دهد و درباره آن صحبت می‌کند.

در بخش عکاسی مستند، مجموعه عکس «خاک را به ارث ببر» که توسط نیک برانت جمع‌آوری شده است مرور می‌شود. همچنین جنیفر بایچوال درباره‌ تجربه فیلم مستند از مناظر مصنوعی سخن می‌گوید.

برنامه تلویزیونی «نردبان» تلاش می‌کند با نگاهی تخصصی به فیلم و عکس مستند، مروری بر آثار ایرانی و خارجی این حوزه داشته باشد. این برنامه با اجرای حامد شکیبانیا، کارگردانی و تهیه‌کنندگی اصغر احمدپور و فاطمه بوربور و ضبط شده در استودیو نفت، با بخش‌هایی متنوع جمعه ها ساعت ۱۸:۳۰ روی آنتن شبکه مستند می‌رود و بازپخش آن شنبه‌ها ساعت ۰۰:۰۰ و ۱۴:۳۰ است.

نوشته کارگردان مستند «آن شب» به «نردبان» می‌آید اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

داستان فیلم «آن شب» ماجرای دلالان نوزاد فروشی را روایت می‌کند که با طمع پول خانواده‌ای فقیر را فریب می‌دهند و با خرید نوزاد تازه متولدشده آن را به خانواده دیگری واگذار می‌کنند. نوزاد فروشی برای برخی دلالان منبع کسب درآمد است و با تشکیل باندهای نوزاد فروشی به مقاصد شوم و پلید خود می‌رسند. حال، یک خانم مددکار به نام «سپیده علیزاده» که مدیر خوابگاه زنان بی‌پناه در شوش هم هست، این باند نوزاد فروشی را افشا می‌کند.

کارتن‌خواب‌های معتادی که به ته خط رسیدند و تمام‌روز در حال مصرف مواد هستند همه فکر و ذکرشان جور کردن پول مواد است، به هر قیمتی هست باید از خماری دربیایند حتی به قیمت فروختن بچه‌شان به پایین‌ترین قیمت و حالا سپیده علیزاده هر لحظه چشم تیز می‌کند و چشم می‌چرخاند در پاتوق‌ها که نگذارد مادری خمار در عالم هپروت چوب حراج بزنند به جان بچه بی‌گناهی که معلوم نیست بعد از فروخته شدن چه بلایی سرش می‌آید و سر از کجا درمی‌آورد. علیزاده درنهایت موفق می‌شود که دو کودک را از چنگال دلالان نوزاد نجات بدهد.

سوژه ملتهب این مستند ظرفیتی برای مطرح‌شدن در سطح عموم جامعه ندارد، و صرفاً برای مسئولین بهزیستی و مدیران اجتماعی مناسب است. نگاه فیلم به مسئله «پیشگیری از جرم»، نگاه جدی نیست. فیلم، در اتمسفر خود، جایگاه قوه قضائیه و نیروی انتظامی و بهزیستی و… را مخدوش نشان می‌دهد. نگاه فیلم به این نهادها صرفاً نگاه «رفع معضل» و نه «پیشگیری» و «دفع جرم» است.

این مستند حتی از یک مقاله علمی درزمینهٔ پدیده «نوزاد فروشی» هم عقب‌تر است و اینکه «آن شب» تا چه میزان راه‌حل برای این معضل ارائه می‌دهد، محل سؤال است. درواقع فیلم، صرفاً یک مستندِ نسبتاً خلاقانه از یک معضلِ مربوط به جامعه کارتن‌خواب‌ها است که در پایان نمی‌تواند راه‌حلی ارائه کرده و یک نظریه کاربردی برای حل مشکل بسازد. تنها نسخه تجویزشده، صرفاً در نجات کودک از دلال و تکیه بر شعار «بازگشت به خانواده» ارائه می‌شود. آنجا که یکی از مادرانِ مددجو، تصمیم می‌گیرد نوزادش را از بهزیستی بگیرد و نگه دارد و به خانواده برگردد، اما مخاطب نمی‌داند که آیا این معضلِ «نوزاد فروشی» واقعاً از بین رفته است یا هنوز قرار است ادامه داشته باشد؟!

همین ابهام، خودش را در پایان‌بندی مستند هم نشان می‌دهد، آنجا که زنان ساکن خوابگاه، مشغول شستن فرش هستند و لالایی می‌خوانند، و معلوم نیست که چه سرنوشتی دنبال آن‌ها و نسل بعدی آن‌ها است.

این ابهام، نه مخصوص این مستند، بلکه معضل بزرگ سینمای اجتماعی ایران محسوب می‌شود. تمایل سینماگران اجتماعی، به جامعه‌شناسی ضد کلاسیک از نوع چپ فرانسوی، باعث شده است که فیلم‌ها مبتنی بر ضایعات شهری، نگاه قرین فلاکت و ناتورالیسم، باشند، طوری که ازنظر آن‌ها هیچ راه برون‌رفتی از این مصیبت دائمی نیست. ازاین‌رو هیچ سیر تحولِ «مثبت به مثبت‌تر» در افراد رخ نمی‌دهد، بلکه صرفاً از «وضعیت بدتر» به «وضعیت بد» نقل‌مکان می‌کنند!

نشان‌دادن حجم زیادی از تنگناهای اجتماعی، گشایش ناپذیری در روابط خانوادگی و ترسیم افراد مفلوک، آن‌هم با دوربین روی دست و میزانسن‌های شلوغ و آشفته، به‌مثابه کلاف سردرگمی است که هیچ نتیجه‌ای برای مخاطب ایرانی ندارد.

می‌توان این‌گونه نتیجه گرفت که خاصیت بَصَر، الزام و تأیید آن شیء است؛ وقتی فضای حداقلی و نامرئی را نشان می‌دهیم، آن را الزام‌آور و نهایی کرده‌ایم؛ مثلاً اگر محله‌ای مدعی باشد در اینجا، معتاد و متجاوزی زندگی نمی‌کند اما یک فیلم‌ساز بیاید و در همان محل، معتادی را جلوی دوربین بیاورد، خلاف آن مُدّعا را اثبات کرده است، زیرا اصولاً انسان در برابرِ بصر، بی‌دفاع شده و مسائل را راحت‌تر باور می‌کند. یکی از وظایف مستندساز به‌عنوان چشم بیدار جامعه، گذر از تماشای صرف یک پدیده و بررسی مشکلات و آسیب‌شناسی آنها با لحنی دلسوزانه است. توقعی که به‌عنوان مخاطبین مستند از فیلم‌های این ژانر داریم آن است که به‌جای نمایش صرف پدیده مذموم اجتماعی، فیلمساز مثل یک طبیب حاذق راه‌حل‌های برون‌رفت از این چالش را هم نشان دهد تا شائبه سیاه‌نمایی یا تعمیم یک پدیده حداقلی ایجاد نشود. چیزی که حلقه گمشده بسیاری از مستندهای اجتماعی کشور ما است.

نوشته تحولِ «بدتر» به «بد» در مستندی با طعمِ نوآر! اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.