فیلم سینمایی «ای ایران» به کارگردانی ناصر تقوایی، سه‌شنبه ۲۲ مهرماه ساعت ۱۷ روی آنتن می‌رود.

در خلاصه داستان فیلم آمده است: در بحبوحه‌ی انقلاب گروهبان مکوندی به ماسوله می‌رود و مردم را آزار می‌دهد! او برای آنکه منطقه‌ی تحت نفوذش از شهرهای دیگر کم نیاورد حکومت نظامی اعلام می‌کند. کسبه‌ی بازار، معلم‌ها و دانش‌آموزان مدرسه با او مقابله می‌کنند. هم‌زمان با فرار شاه از کشور به پاسگاه تحت فرماندهی او که جشنی به بهانه‌ی ارتقای درجه‌ی مکوندی در آن برپا است، هجوم می‌برند و بساطش را به‌هم می‌ریزند….

در این فیلم سینمایی اکبر عبدی، حمید جبلی و غلام‌حسین نقشینه نقش‌آفرینی کرده‌اند.

فیلم سینمایی «ناخدا خورشید» به کارگردانی ناصر تقوایی، چهارشنبه ۲۳ مهرماه ساعت ۱۷ پخش خواهد شد.

در خلاصه داستان فیلم آمده است: خواجه ماجد، ناخدا خورشید را لو می‌دهد و بار قاچاق لنج ناخدا به آتش کشیده می‌شود. دلالی به نام فرحان که می‌خواهد چند فراری سیاسی را از مرز آبی عبور دهد وارد بندر می‌شود. او با ناخدا خورشید تماس می‌گیرد. ناخدا که احتمال می‌دهد لنجش را مصادره کنند با فرحان همکاری می‌کند و چند مرد را به آن سوی آب می‌رساند. پس از آن چند تبعیدی نیز از فرحان می‌خواهند که اسباب فرار آنان را فراهم کند. ناخدا این بار نیز با اکراه به این ماجرا کشیده می‌شود. تبعیدی‌ها پیش از فرار خواجه ماجد و مباشرش را می‌کشند و…

داریوش ارجمند، علی نصیریان و سعید پورصمیمی در این فیلم به ایفای نقش پرداخته‌اند.

نوشته یادبود سینمای ناصر تقوایی در شبکه ‌نمایش اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

مرضیه وفامهر همسر این هنرمند با تایید خبر درگذشت او نوشت: پروازش را به خاطر بسپاریم. او عاشق گیاهان بود، به یادش درخت بکاریم. او عاشق نور بود، شمع خویش را بیافروزیم. او عاشق جامه‌ سپید بود، به یادش سپید بپوشیم. او عاشق ادبیات بود، به یادش بخوانیم. او عاشق سینما بود، به یادش تماشا کنیم. یاد او را با نواختن و شنیدن موسیقی، و تماشای هنرها گرامی بداریم نه غیر از این.

تقوایی فیلمسازی مؤلف، عکاس و نویسنده‌ای با پیوندی عمیق به ادبیات بود که آثار او اگرچه کم‌شمار هستند، اما به دلیل دقت و سبک منحصربه‌فرد، تأثیری ماندگار بر سینمای ایران گذاشته‌اند.

ناصر تقوایی در ۲۲ تیر ۱۳۲۰ در آبادان به دنیا آمد و فعالیت حرفه‌ای خود را از دهه ۱۳۴۰ آغاز کرد.

تسلط عمیق تقوایی بر ادبیات، مهمترین ویژگی آثار اوست. او خود نویسنده است و اقتباس‌های سینمایی‌اش مانند «ناخدا خورشید» از اثر ارنست همینگوی از بهترین‌ها در سینمای ایران محسوب می‌شوند.

آثار تقوایی، از مستندهای اولیه تا فیلم‌های داستانی، ریشه در واقعیت‌های جامعه دارند و با نگاهی دقیق و بی‌پیرایه فضاسازی شده‌اند.

تعداد آثار ساخته‌شده تقوایی در مقایسه با دوران طولانی فعالیتش بسیار محدود است که نشان از کمالگرایی و وسواس هنری او دارد. هرچند که در مواقعی هم رفتارها او را به سمتی کشاند که دیگر نتواند فیلمی بسازد.

«آرامش در حضور دیگران» اولین فیلم بلند تقوایی است که برنده شیر نقره‌ای ونیز شد. تقوایی در این اثر به اقتباس از داستان غلامحسین ساعدی پرداخت.

«صادق کرده» دومین فیلم این هنرمند است که جوایزی هم برای او به همراه داشت.

«نفرین» سومین اثر تقوایی و اقتباس از داستان باتلاق اثر میکا والتاری به حساب می آید.

یکی از مهم ترین فیلم های سینمای ایران؛ «ناخدا خورشید» است که تقوایی در سال ۱۳۶۵ دست به تولید آن زد. این فیلم اقتباس از ارنست همینگوی است که جوایز بسیاری کسب کرد و هم‌اکنون هم جزو بهترین فیلم‌های تاریخ سینما از او یاد می‌شود.

«کاغذ بی‌خط» نیز آخرین فیلم سینمایی تقوایی است که جوایزی جون تندیس بهترین فیلم از جشن خانه سینما را دریافت کرد.

یکی دیگر از آثار مهم تقوایی سریال «دایی جان ناپلئون» است. این مجموعه براساس رمانی از ایرج پزشک‌زاد، از محبوب‌ترین و ماندگارترین تولیدات تاریخ تلویزیون ایران است. تقوایی در این اثر به هجو اشرافیت متظاهر و سنت‌های توخالی می‌پردازد.

تقوایی فعالیت سینمایی را با مستندسازی آغاز کرد و آثار مستند او نیز به اندازه فیلم‌های داستانی اهمیت دارند. «باد جن» و «نخل» دو فیلمی هستند که در کنار مستند «اربعین» یک سه‌گانه ماندگار را تشکیل می‌دهند.

همچنین تقوایی مجموعه داستان کوتاهی به نام «تابستان همان سال» را منتشر کرد که از آثار شاخص ادبیات معاصر محسوب می‌شود. فیلمنامه «کوچک جنگلی» او نیز پس از چهار دهه در سال ۱۴۰۱ به صورت کتاب منتشر شد.

اما متأسفانه بخش عمده‌ای از انرژی خلاقه تقوایی صرف پروژه‌هایی شد که هرگز به سرانجام نرسیدند. سریال «کوچک جنگلی»؛ پس از سال‌ها تحقیق و نگارش، در میانه فیلمبرداری در سال ۱۳۶۱ متوقف شد و کارگردان از پروژه کنار گذاشته شد.

«شوهر آهو خانم» نیز پروژه دیگری بود که ساخت این سریال براساس رمان علی محمد افغانی به دلیل مداخلات غیرمنطقی و سانسورهای بی‌مورد از سوی تلویزیون قبل از انقلاب متوقف ماند.

ناصر تقوایی را باید نماد فیلمسازی متعهد به اصول هنری و در عین حال روشنفکر دانست. او به گفته بهرام بیضایی، هرگز محبوب پول‌سازان نبود و همین امر با کمالگرایی شخصی‌اش، باعث شده آثار کامل‌شده او انگشت‌شمار باشند. با این حال، همین آثار محدود، چه در حوزه سینما و چه در ادبیات، چنان عمق و استحکامی دارند که او را به عنوان یکی از اثرگذارترین چهره‌های فرهنگی معاصر ایران تثبیت کرده‌اند.

نوشته ناصر تقوایی درگذشت/ خداحافظی با خالق «ناخدا خورشید» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در ابتدای این نشست هارون یشایایی تهیه کننده «ناخدا خورشید» درباره همکاری با ناصر تقوایی، گفت: این پیشنهاد از سمت گروه و آقای تقوایی مطرح شد و ما هم تهیه فیلم‌ را قبول کردیم‌ زیرا برای گروه اصفهانی، دیگر تهیه این فیلم امکان نداشت.‌ من فیلمنامه را خوانده بودم اما راش‌ها را ندیده بودم اما خیلی قبل‌تر با ناصر تقوایی رفاقت داشتم و با افتخار پذیرفتم.

فیلم هر کارگردان در حکم شناسنامه اوست

یشایایی با اشاره به موفق نشدن این فیلم در گیشه ادامه داد: برخی فیلم‌ها در اکران موفق می‌شوند و برخی فیلم‌ها نمی‌شوند، بسته به سلیقه مردم است و سلیقه مردم نسبت به وضعیت روزانه سیال است. شرکت تولید ما بیش از ۵۰ فیلم ساخته بود و در آن زمان نسبت به فروش فیلم‌ها اصرار نداشتیم.

وی در ادامه گفت: سینمای ایران به عنوان یک هنری که اقتباسی بود بسیار موفق بوده و هست. فیلم‌های سینمای ایران حداقل در منطقه آسیا کاملا دیدنی و قابل تامل بود.‌ هنوز هم سینمایی است که در منطقه معروف است و فیلم‌های ایرانی در کشورهای همسایه موفق هستند. این نکته را هم باید اضافه کنم که من به عنوان تهیه کننده به هیچ‌وجه در فیلمی که توسط کارگردان ساخته شده است دخل و تصرف نمی‌کردم‌ زیرا فیلم شناسنامه کارگردان است.

یشایایی «ناخدا خورشید» را جزو ماندگارترین فیلم های ایرانی دانست و گفت: این فیلم در جشنواره های خارجی نیز مقبولیت زیادی به دست آورد. خاطرم است که در جشنواره بن اکران و استقبال زیادی از آن شد.

این تهیه‌کننده تصریح کرد: اکنون مخاطب سینمای دنیا را می‌بیند و همواره سینمای ایران را با کارهای خارجی مقایسه می‌کند درحالی که در گذشته‌ها اینگونه نبود. هنوز هم در منطقه ما‌ سینمای ایران موفق است و ما‌ کارگردانان بسیار خوبی داریم.

یشایایی در پاسخ به اینکه کدام فیلمش را ببشتر از همه‌ دوست دارد، گفت: من با «ناخداخورشید» ارتباط زیادی دارم زیرا در جریان ساختش بودم.

ناصر تقوایی؛ چهره‌ ماندگار سینمای ایران

در ادامه این نشست داریوش ارجمند با بیان اینکه چندین دقیقه از «کوچک جنگلی» را بازی کرده است، گفت: ابتدا قرار بود من نقش میرزا کوچک خان را بازی کنم‌‌ اما نشد. ناصرتقوایی ماندگار است و آثار بسیار درخشانی دارد. او در سینما آدم‌ بزرگی است. به نظر من در سینمای ایران اول ناصر تقوایی است و بعد از او کسی نیست. به این دلیل که او انسان حکیمی است یعنی به تمام‌ مسائلی که به انسان مربوط است، اشراف دارد.

وی اضافه کرد: بی دلیل نیست که هرچه جلوتر می‌رویم نسل جوان به «ناخدا خورشید» علاقه‌مند می‌شوند زیرا این فیلم دکوپاژ حیرت‌انگیزی دارد. با اینکه از یک اثر خارجی گرفته شده است اما به شدت زیبا است و فرهنگ خاص ایرانی را به این قصه پیوند زد و به نوعی این قصه را مال خود کرده است.

ارجمند ادامه داد: واقعا جفای عالم به «کوچک جنگلی» شد اما بزرگ‌ترین جفا به خود ناصر تقوایی شد که همه‌ می‌گفتند؛ تقوایی تمام شده است. تا اینکه همسرشان به من زنگ زدند و گفتند که ناصر می‌خواهد فیلم جدید شروع کند و از  شما می‌خواهد که با او همکاری کنید و من با کمال میل پذیرفتم و به دیدنشان رفتم و درباره  فیلم صحبت کردیم.

این بازیگر با اشاره به بازی پورصمیمی نیر بیان کرد: سعید پورصمیمی کاراکتر حیرت انگیزی است. خیلی ها درباره جنوب فیلم ساختند اما هیچ کدام به پای «ناخدا خورشید» نرسیدند. واقعا تهیه کننده ای مانند آقای یشایایی هم برای سینمای ایران نعمت هستند. سینما با زمان مسابقه دارد و اگر‌ بتوانید زمان را کوتاه کنید در تهیه فیلم‌ برنده می‌شوید و تقوایی این مساله را کاملا درک می‌کرد. آقای یشایایی وقتی به این پروژه اضافه شدند که در آستانه تعطیل شدن بود. در آن زمان خود من نامه ای به معاون سینمایی و بنیاد فارابی نوشتم ولی گفتند که کار تعطیل و به تهران بیایید.

ارجمند درباره نقش خود در این فیلم  گفت: وقتی نقش من‌ تمام‌ شد و سکانس پایانی را گرفتیم، کنار ساحل کامیونی بود و ما در لنج صحنه‌های آخر فیلم را ضبط می‌کردیم. هر پلانی که می‌گرفتیم‌ ابزار اضافی وارد کامیون می‌شد و نگاتیو هم‌ فقط به اندازه سکانس پایانی در اختیار ما بود. پس از سکانس پایانی که لباس من خونی شده بود و آقای تقوایی کات دادند من لب دریا نشسته بودم و برای ناخدا خورشید گریه می‌کردم. ناگهان دیدم آقای تقوایی از پشت من‌ را بغل کرد و گفت که داریوش تمام شد. من گفتم که ناخدا خورشید خیلی مرد خوبی بود و ای‌ کاش کشته نمی‌شد.

فروش یک فیلم بازتابی از شرایط جامعه است

وی ادامه داد: یادم می‌آید آقای والی یک رادیو پرتابل داشت و ناگهان در گوش آقای تقوایی چیزی گفت. آقای تقوایی سپس به بیابان رفت و من‌ هم دنبالش رفتم. مشغول گریه بود و گفت که دکتر ساعدی در پاریس  فوت کرده است. چنین مرد رقیق‌القلبی بود.

ارجمند خاطرنشان کرد: حتما می‌دانید که اولین فیلم اقتباسی از ساعدی به نام «آرامش در حضور دیگران» را ناصر تقوایی ساخته بود. ناخدا خورشید یک مرد ایرانی جنوبی بندری بود و بسیار دقیق و زیبا و با تمام جزئیات و روابط این شخصیت به درستی نوشته شده بود. یادم  می آید سعید پورصمیمی لنگ‌ می‌بست و بین جاشوها می‌رفت. اصلا کسی نمی‌دانست او بازیگر است و کارهایی را می‌کرد که جاشوها انجا‌م می‌دادند.

وی درباره فروش این فیلم بیان داشت: من معتقدم بازتاب فروش یک فیلم‌، بازتاب جامعه ما است. این که امروزه کمدی های مبتذل می‌فروشند، بازتاب جامعه امروزی ما است. «ناخدا خورشید» هم شرایط اجتماعی آن روزگار را نشان می‌دهد.

ارجمند  با بیان اینکه با «ناخدا خورشید» شروع کردم و با «ستایش» تمام کرده، بیان داشت: با تمام کارگردانان بزرگ کشور به جز علی حاتمی کار کرده ام.‌ ولی امروزه دیگر  فیلمنامه وجود ندارد.

وی ادامه داد:  برای بازی در فیلم «پیر پسر» به من پیشنهاد شد اما در آن بازی نکردم زیرا معتقدم فیلم‌ها و سریال‌های ما هم کپی فیلم‌های خارجی شده است و ما دیگر‌ حتی یک‌ پلیس ایرانی ‌نمی‌بینیم.

انباشته‌های ذهنی بازیگر به ایفای نقش کمک‌ می‌کند

این بازیگر درباره ورم کردن دستش در « ناخدا خورشید» گفت: من عاشق این کار  بودم و اصلا درد را به روی خودم‌ نمی‌آوردم. یک بازوی مصنوعی برای من ساختند. آقای تقوایی دست اصلی من را از پشتم قرار داد و همچنین یک کمربند محکم روی دستم می‌بستند. از صبح تا غروب من در همین وضعیت‌ می‌ماندم اما درد را به روی خودم‌ نمی‌آوردم. یک روز سر صحنه تقوایی دست من را دیدند و خیلی ناراحت شدند و گفتند که دیگر دستش را نبندید و فقط زمانی که می‌خواهیم از او پلان بگیریم دستش را ببندید.

وی ادامه داد: ناصر تقوایی و بهرام ‌بیضایی وقتی تو را نگاه‌ می‌کردند انرژی می‌گرفتی و این‌ اتفاق واقعا عجیبی بود.

ارجمند در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه یک بازیگر چطور باید با نقشش ارتباط برقرار کند، گفت: به طور مثال، منبع اطلاعاتی در ذهن من وجود دارد اینکه وقتی فیلمنامه را می‌خوانم بخش‌هایی از آن با فیلمنامه همخوانی پیدا می‌کند. همه آدم‌ها یکسری چیزها را در طول زندگی تجربه کرده اند‌ اما‌ یکسری چیزها در فیلمنامه وجود دارد که نوشته نشده و میان خطوط سفید فیلمنامه قرار دارد. انباشته‌هایی که شما در ذهنتان دارید کمک می‌کند نسبت به شخصیتی که قرار است بازی کنید، اطلاعات پیدا کنید.

وی افزود: بازیگری ابتدا تاریخ‌شناسی می‌خواهد و سپس باید ببینید که قرار است در کدام جغرافیا بازی کنید. برای یک بازیگر مهم است که فرق بازی کردن در شمال، جنوب و مناطق مختلف را بداند. ایتالیایی ها سال‌ها فیلم‌ گلادیاتوری داشتند اما فیلم‌ گلادیاتور ریدلی اسکات با بازی راسل کورو یک‌ اثر ماندگار شد زیرا بازی شخصیت، جزئیات، فیلمنامه و… همه‌ شاهکار هستند.

وی خاطرنشان کرد: آقای عبدااله اسکندری در فیلم «آدم‌ برفی» به من‌ می‌گفتند که خیلی دست و بالت را تکان می‌دهی. زمان اکران به او گفتم که من هر حرکتی در سینما انجام می‌دهم حتما دلیلی دارد و برای فیلم لازم است.

«ناخدا خورشید» نمایانگر وطن است

ارجمند درباره دلیل انتخاب «ناخدا خورشید» در برنامه «سینمای ایران برای وطن» توضیح داد: این فیلم به خاطر جامعه ایران انتخاب شد. «ناخداخورشید» در جایی از فیلم به سرهنگ می‌گوید: تو ماموریتت که تمام شود از اینجا می‌روی اما من اینجا به دنیا آمده‌ام و دوست دارم در همین مملکت سرم را زمین بگذارم و بمیرم. مفهوم وطن یعنی همین. خاکم به سر، ز غصه به سر، خاک اگر کنم/ خاک وطن که رفت، چه خاکی به سر کنم؟

وی تصریح کرد: من معتقدم «ناخدا خورشید» نمایانگر وطن است. وطن این است که یک‌ سرزمینی را بشناسی و آن را حفظ کنی. حتی اگر‌ خانواده‌ات را حفظ کنی یعنی وطنت را حفظ کردی زیرا خانواده جزوی از وطن است. متاسفانه ما این‌ روزها خانواده را فراموش کرده ایم.

حمیدرضا مدقق  که اجرای برنامه را بر عهده داشت در ابتدای این برنامه گفت: فیلم‌های این برنامه از هفته آینده در ۱۲ سینمای تهران و ۳ مرکز استان اکران می‌شوند. مدت‌هاست که امکان اکران عمومی این آثار وجود نداشته و اتفاق خیلی خوبی است که علاقه‌مندان و نسل جوان این آثار را روی پرده سینما ببینند.

وی ادامه داد: آقای تقوایی پس از کناره‌گیری از «کوچک جنگلی»، «ناخدا خورشید» اولین فیلم پس از انقلاب‌شان بود‌. «ناخدا خورشید» در پنجمین جشنواره فیلم فجر در کنار آثار ارزشمندی اکران شد و چند سیمرغ دریافت کرد. این فیلم اولین نقش سینمایی سعید پورصمیمی و داریوش ارجمند بود. همچنین مهم‌ترین جایزه بین المللی «ناخدا خورشید» دریافت جایزه یوزپلنگ برنز است.

مدقق ادامه داد:  از زمان اکران «ناخدا خورشید» اکثر مردم تصور می‌کردند که خیلی پرفروش می‌شود اما‌ نمایش عمومی این فیلم فروش زیادی نداشت اما شکست تجاری این فیلم باعث نمی‌شود که فیلم در تاریخ سینمای ایران روز به روز پیشرفت نکند. در رای گیری خانه سینما در سال ۷۷ «ناخدا خورشید» بهترین فیلم حادثه‌ای انتخاب می‌شود و به این‌ فیلم بهترین فیلم اقتباسی ایران نیز می‌گویند. سال ۱۳۸۸در رای گیری که هر ۱۰ سال یکبار انجام می شود، «ناخدا خورشید» هشتمین فیلم برگزیده شد و در سال ۹۸ نیز این فیلم به عنوان دومین فیلم برگزیده منتقدان سینما انتخاب شد. این مساله نشان می‌دهد هرچه منتقدان جوان تر شدند، «ناخدا خورشید» برایشان جذاب‌تر شده است.

افتتاحیه برنامه «سینمای ایران برای وطن» که توسط سازمان سینمایی از شنبه با نمایش و نشست فیلم «خانه دوست کجاست» در موزه سینما آغاز شده بود، با «شیر سنگی»، «گیلانه» و «سرزمین خورشید» ادامه پیداکرد و بعد از ۵ روز با نمایش و نشست فیلم «ناخدا خورشید» به پایان رسید و اکران این ۵ اثر ماندگار تاریخ سینمای ایران از شنبه ۱۱ مرداد ماه در سینماها آغاز می شود.

نوشته داریوش ارجمند: «ناخدا خورشید» نمایانگر وطن است اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

نمایش فیلم ساعت ۱۶ چهارشنبه ۸ مردادماه در سالن فردوس خواهد بود و در ساعت ۱۸ پنجمین نشست با حضور داریوش ارجمند، سعید پورصمیمی و هارون یشایایی با اجرای حمیدرضا مدقق برگزار خواهد شد.

این برنامه توسط سازمان سینمایی برگزار می‌شود و از روز شنبه ۱۱ مردادماه اکران همزمان این فیلم‌ها در سینماهای تهران و چندین شهر آغاز می‌شود.

گفتنی است این فیلم‌ها توسط فیلمخانه ملی اصلاح و مرمت شده است و در روزهای گذشته به فیلم‌های «خانه دوست کجاست؟» ساخته عباس کیارستمی، «شیرسنگی» ساخته مسعود جعفری‌جوزانی، «گیلانه» ساخته رخشان بنی‌اعتماد و محسن عبدالوهاب و «سرزمین خورشید» ساخته احمدرضا درویش اختصاص پیدا کرد.

نوشته نمایش «ناخدا خورشید» در روز پنجم «سینمای ایران برای وطن» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در این گزارش نگاهی خواهیم داشت به مرور برگزاری دوره اول تا پنجم از این جشنواره.

* نگاهی به دوره نخست جشنواره فیلم فجر

تنها چهار سال از پیروزی انقلاب اسلامی می‌گذرد و کشور با بحران جنگ روبرو است. با این حال ایران در یک وضعیت ثبات سیاسی و دفاعی به سر می­برد و از ترورهای اواخر دهه ۵۰ خبری نیست. عملیات تاثیرگزار والفجر مقدماتی، در حین برگزاری جشنواره فجر شکل می‌گیرد.

اولین دوره جشنواره فیلم فجر در سال ۱۳۶۱ برگزار می‌شود. سینمای ایران در این سال با بحران کمبود فیلم روبروست. ورود فیلم‌های خارجی که با اقبال مخاطبان مواجه می‌شود باعث ناکام ماندن فیلم‌های ایرانی است. از این رو حجت الاسلام اردستانی، در تیرماه ۱۳۶۱ پیشنهاد می‌کند که واردات فیلم‌های خارجی ممنوع شده و سینماها به طور موقت تعطیل شوند. بعدا پیشنهاد جلوگیری از ورود فیلم‌های خارجی توسط مدیرعامل بنیاد سینمای فارابی مورد بررسی قرار گرفته و با همت ایشان انجام می‌شود. در مردادماه، عبدالمجید معادیخواه به دلیل جنجال‌هایی که بر سر نمایش فیلم برزخی‌ها ساخته ایرج قادری و بازی ناصر ملک‌مطیعی و محمدعلی فردین شکل گرفته است از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی استعفا می‌دهد. در آذرماه، سیدمحمد خاتمی به عنوان وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی منصوب می‌شود، همچنین کمال حاج سید جوادی معاونت امور سینمایی را عهده دار است.

نخستین جشنواره فیلم فجر:

زمان برگزاری: ۱۲ – ۲۲ بهمن ۱۳۶۱

دبیر جشنواره: حسین وخشوری (مدیرکل تحقیقات و روابط سینمایی وزارت ارشاد اسلامی)

کمیته انتخاب بخش آماتور:

سیدحسین حقگو، اکبر حر، جواد شمقدری، محمود نظرعلیان، حمید رستگارپناه، محمدمهدی حیدریان و مسعود ترقی­جاه

هیأت داوران بخش آماتور:

محمد اعتصامی، رضا انصاریان، سیف­اله داد، حمید دهقان­پور، ناصر عبدالهی­نگار و محمود نظرعلیان

این جشنواره به همت اشخاصی همچون جمال امید و بهرام ری­پور برگزار می‌شود.

آئین افتتاحیه نخستین جشنواره فیلم فجر که همزمان با برگزاری نخستین جشنواره سراسری تئاتر فجر است، در تالار وحدت برگزار می‌شود. سید محمد خاتمی، پیام نخست وزیر را قرائت می‌کند.

در بخش مسابقه، ۲۳ فیلم به نمایش درمی‌آیند. که از فیلم­های شاخص آن می­توان به خط قرمز (مسعود کیمیایی)، حاجی واشنگتن (علی حاتمی)، مرگ یزدگرد (بهرام بیضایی)، اشباح (رضا میرلوحی) و سفیر (فریبرز صالح) اشاره کرد. نکته حائز اهمیت در این فیلم­ها، توقیف چهار فیلم اشباح، حاجی واشنگتن، مرگ یزدگرد و خط قرمز است که جز حاجی واشنگتن که در سال ۱۳۷۷ به نمایش عمومی درمی‌آید، مابقی رنگ اکران عمومی را به خود نمی‌بینند. علی معلم روایت می­کند:

«دلیل اکران آن ۳ فیلم مسئله حجاب در آن­هاست زیرا در زمان ساخت فیلمسازان نمی­دانستند تکلیف این موضوع چیست بعدتر با تصویب قانون حجاب دیگر نمایش آن­ها امکان­پذیر نبود».[۱]

در تاریخ ۷ آذر ۱۳۹۴ فیلم (خط قرمز) در هفته مرور آثار مسعود کیمیایی در خانه هنرمندان با حضور عوامل و جمعی از علاقمندان به نمایش درمی‌آید.

در بخش فیلم کوتاه نیز ۱۷ عنوان فیلم ایرانی و خارجی در جشنواره حضور دارند که از نکات جالب توجه این بخش حضور کیانوش عیاری با فیلم مقابله است.

بخش آماتور به دو شاخه ۸ میلی­متری با ۱۱۸ عنوان،  و ۱۶ میلی­متری با ۶۳ عنوان تقسیم می‌شود. به لیست فیلم­ها که مراجعه ­کنیم نکات جالبی را درمی­یابیم:

فیلمسازانی همچون عباس کیارستمی، سعید حاجی­میری، محمدرضا مقدسیان، جواد شمقدری و اصغر بیچاره در این بخش حضور دارند.

از نکات قابل توجه حضور محمود نظرعلیان در هیئت انتخاب و هیئت داوران است که خود با ۵ فیلم در بخش مسابقه فیلم آماتور نیز حضور دارد.

از این بخش به علت همزمانی با جشنواره تئاتر فجر و برنامه­های متعدد تلویزیون استقبال نمی‌شود.

بخش­های جنبی یکی از بخش‌های جالب دوره اول از جشنواره فجر است که شامل فیلم‌هایی از این دست می‌شود:

• چشم­انداز سینمای کوبا
• سینمای ایتالیا از نئورالیسم تا امروز
• سرخ­پوستان و سیاه­پوستان در سینما
• سینمای کودک و نوجوان؛ فیلم­های بلند و کوتاه
• سینمای ایران پس از انقلاب اسلامی؛ فیلم­های بلند و کوتاه

نمایش­های ویژه: در این بخش فیلم­های بلند و کوتاه سینمای جهان به نمایش درمی‌آید.

از نکات قابل توجه در بخش­های جشنواره می­توان به نمایش فیلم­هایی از روبرتو روسلینی، ویتوریو دسیکا، فرانچسکو رزی، مارتین ریت، رابرت آلدریچ و… اشاره کرد. (در دوره‌های آتی)حضور فیلم‌های مطرح تاریخ سینمای جهان در جشنواره، می‌تواند دستاورد تلاش‌های بنیاد سینمای فارابی در راستای آشنایی مردم با این فیلم‌ها باشد که با موفقیت روبرو بوده است.

در بخش سینمای پس از انقلاب نیز فیلم‌سازانی همچون امیر قویدل، حبیب کاوش، کیومرث پوراحمد، محمدعلی سجادی، جمال شورجه، محمدعلی نجفی و… حضور دارند.

در اولین دوره فقط به فیلم­های سینمای آماتور جایزه اهدا می‌شود و فیلم­های سینمای حرفه­ای به دلیل اینکه هنوز جشنواره، ساز و کار و سلیقه مخصوص به خود را در سینمای بعد از انقلاب و در زمان جنگ نتوانسته پیدا کند، غیررقابتی برگزار می‌شود.

همچنین نمایش فیلم عملیات مروارید باربد طاهری که در آخرین لحظات به جشنواره اضافه شد واکنش­های مختلفی را در بر داشت.

۱۸۰ هزار نفر از برنامه­های مختلف جشنواره اول دیدن کردند. فیلم‌ها در سینماهای آزادی، فرهنگ، عصر جدید ۱ و ۲، کانون فیلم تهران، شهر قصه و قیام به نمایش درآمدند و موزه هنرهای معاصرو تئاتر شهر محل نمایش فیلم­های ۸ و ۱۶ میلی­متری هستند.

* نگاهی به دومین دوره جشنواره فیلم فجر

در خرداد ۱۳۶۲، پس از روی کار آمدن فخرالدین انوار به مقام معاونت سینمایی، یک گروه مشاوره متشکل از سیدمحمد بهشتی، محمد مهدی دادگو و محمد آقاجانی که از برنامه‌ریزان صدا و سیما بودند و مهدی مسعودشاهی که مدیر کل اداره نظارت و نمایش وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بود ـ به عنوان نماینده ـ تشکیل شد. وظیفه این گروه رسیدگی به مقوله حساس سینما بود. سینماها نخستین اماکنی بودند که در جریان انقلاب تعطیل شده و تا سال ۶۲ تعداد سینماهایی که راه‌اندازی شدند و فیلم‌هایی که ساخته شد انگشت‌شمار بود. طی نشست‌های متعددی این گروه به بازشناسی موقعیت، آسیب‌ها و چشم‌انداز سینمای ایران پرداختند و به این نتیجه رسیدند که نهاد جداگانه‌ای باید به این مقوله رسیدگی کند. از سوی دیگر در سال ۱۳۵۶ باشگاه فارابی با هدف گسترش فرهنگ سینمایی از طریق کلوب‌های نمایش فیلم تأسیس شده بود و اساسنامه مدونی نیز داشت که در آن مقطع زمانی می‌توانست مشکل قانونی و سازمانی این گروه را حل کند تنها باشگاه به بنیاد تغییر نام داد و پس از انجام مراحل قانونی، مسئولیت‌ها تقسیم شد. محمد بهشتی مدیر عامل، محمدمهدی دادگو مدیر تولید و مسئول اجرایی و محمد آقاجانی قائم‌‌مقام مدیر عامل، محل تشکیل گروه هم اتاق کوچکی در باغ فردوس بود. در اساسنامه بنیاد سینمایی فارابی این مؤسسه چنین معرفی شده است: «بنیاد سینمایی فارابی سازمانی است غیردولتی و غیرانتفاعی که تحت نظارت وزارت ارشاد اسلامی به عنوان یکی از بازوهای اجرایی سیاست‌ها و جهت‌گیری‌های فرهنگی، هنری امور سینمایی کشور اداره می‌شود.»

دومین جشنواره فیلم فجر:

زمان برگزاری: ۱۲ – ۲۲ بهمن ۱۳۶۲

دبیر جشنواره: کارها به صورت گروهی انجام شد­ه­است.

هیأت داوران:

بخش حرفه­ای: سیدمحمد بهشتی، مهدی حجت، اکبر عالمی، منوچهر عسگری­نسب، مهدی کلهر، محمدعلی نجفی، سینا واحد.

بخش آماتور: مرتضی پوراظهری، مجید جوانمرد، حمید دهقان­پور، حجت اله سیفی.

این دوره به صورت شورایی مرکب از نمایندگان وزارت ارشاد اسلامی و بخش فرهنگی بنیاد مستضعفان برگزار شده و سخنگویی (ابوالحسن علوی طباطبایی) برای جواب­گویی رسمی انتخاب گردیده است. به دلیل توجه به سینمای ایران جشنواره به صورت داخلی برگزار می‌شود و در راستای این سیاست خبری از فیلم‌های خارجی در جشنواره نیست.

فخرالدین انوار در افتتاحیه جشنواره، سیاست‌های جدید وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی را در حمایت از سینمای ایران اعلام می‌کند:

1. لغو حاکمیت دلالان فیلم‌های خارجی
2. حذف کوپون ورود فیلم
3. تشکیل کمیسیون فیلم
4. کاهش عوارض شهرداری
5. افزایش بهای بلیط سینما

در بخش مسابقه (حرفه­ای) ۲۴ فیلم بلند و ۱۷ فیلم کوتاه به نمایش درمی‌آیند. از فیلم­های بلند شاخص این دوره استعاذه، توبه نصوح، دو چشم بی­سو (محسن مخملباف)، هیولای درون (خسرو سینایی)، رهایی (رسول صدرعاملی)، شیلات (رضا میرلوحی)، دیار عاشقان (حسن کاربخش)، جایزه و خانه عنکبوت (علی­رضا داودنژاد) و فیلم­های باران (کیومرث پوراحمد)، همسرایان (عباس کیارستمی)، وارث (جواد شمقدری) و یک قطره خون، یک قطره نفت (فرشید مثقالی) در بخش فیلم کوتاه به نمایش درآمدند.

در بخش آماتوری نیز ۲۹ عنوان فیلم به نمایش گذاشته می‌شوند. مسئولیت بخش آماتور که شامل فیلم­های سوپر ۸ میلی­متری است را حجت اله سیفی بر عهده دارد. فیلم­های این بخش طی چهار روز در موزه هنرهای معاصر به نمایش درمی‌آیند.

همچنین بخش سینمای ایران بعد از انقلاب اسلامی در دوره دوم به جشنواره اضافه می‌شود که متشکل از ۳۷ فیلم بلند و ۲۴ فیلم کوتاه بوده است. گویا هدف از اضافه شدن این بخش جداسازی فیلم­های باقیمانده از رژیم گذشته از فیلم­هایی بودند که در اوایل انقلاب ساخته شده­اند. جایزه­ای برای این بخش در نظر گرفته نمی‌شود. نکته جالب در این بخش نمایش دو فیلم مرز (جمشید حیدری) و جانبازان (ناصر محمدی) است، که از اولین فیلم­های مضمون جنگ می­­باشد.

سینمای دفاع مقدس هنوز جایگاهی در جشنواره پیدا نکرده ­است.

در این دوره کم‌کم فیلمسازان بعد از انقلاب شناخته می‌شوند. از جمله این کارگردانان می‌توان از محسن مخملباف، رسول صدرعاملی، محمدعلی سجادی و محمدرضا اعلامی نام برد.

مسعود اسداللهی کارگردان فیلم همسفر با بازی بهروز وثوقی و گوگوش بعد از انقلاب فیلمی درباره نقد ساواک (قرنطینه) ­–می‌سازد.

طبق بررسی­های صورت گرفته تعداد ۴۸ هزار و ۷۴۱ تماشاگر از برنامه­های مختلف جشنواره در ۵ سالن سینما آزادی، بهمن، کانون فیلم تهران، موزه هنرهای معاصر/ فرهنگ (برای میهمانان خارجی و برخی میهمانان داخلی تدارک دیده شده ­بود)  دیدن می‌کنند. آئین اختتامیه در سینمای آزادی برگزار شده و در پایان دو فیلم همسرایان و دیار عاشقان به نمایش درمی‌آیند.

همچنین قرار بود در طول برپایی جشنواره سمیناری درباره مسائل و مشکلات سینمای ایران با حضور مسئولان و دست­اندکاران برگزار شود که به دلیل اعلام نشد­ه­ای لغو می‌شود.

ه- ۱) جوایز بخش مسابقه حرفه­ای فیلم­های بلند:

• لوح زرین بهترین فیلم: اهدا نشد
• لوح زرین بهترین کارگردانی: خسرو سینایی (هیولای درون)
• لوح زرین بازیگر نقش اول مرد: حسین پرورش (نقطه ضعف)
• لوح زرین بازیگر نقش اول زن: اهدا نشد
• لوح زرین بازیگر نقش دوم مرد: پرویز پرستویی (دیار عاشقان)
• لوح زرین نقش دوم زن: اهدا نشد
• لوح زرین بهترین فیلمنامه: علی­رضا داودنژاد و ابراهیم مکی (جایزه)
• لوح زرین بهترین فیلمبرداری: اسماعیل امامی (هیولای درون)
• لوح زرین بهترین تدوین: حسین زندباف (مرگ سفید)
• لوح زرین بهترین موسیقی: عباس دبیردانش (چشم تنگ دنیادار)
• لوح زرین بهترین فیلم کوتاه: همسرایان (عباس کیارستمی)
• جایزه ویژه هیئت داوران: دیار عاشقان (حسن کاربخش)

هیأت داوران همچنین از فیلم­های کوتاه «تصویر شکسته» ساخته مسعود جعفری­جوزانی و فیلم «باران» اثر کیومرث پوراحمد تقدیر می‌کند.

در دوره دوم در بخش­های صدا، صحنه و لباس و جشنواره هیأت داوران نامزدی را اعلام نکردند.

از نکات قابل ذکر در این جشنواره آن است که علیرضا داودنژاد اولین فیلمساز باقی مانده قبل از انقلاب است که در جشنواره فجر برای فیلم (جایزه) شایسته دریافت جایزه می‌شود. هر چند به دلیل اینکه هنوز خط قرمزهای سینمای ایران به طور خاص مشخص نشده­ است، رنگ اکران را به خود نمی‌بیند.

در این جشنواره پرویز پرستویی با فیلم «دیار عاشقان» به سینمای ایران معرفی می‌شود.

فیلم «گفت به زیر سلطه من درآیید»، ساخته داریوش ارجمند با اعتراض تماشاچیان روبرو شد. همچنین قطع پیاپی برق در سالن سینما و لو رفتن اسامی برندگان قبل از مراسم پایانی، از حواشی جشنواره دوم فجر به حساب می‌آید.

* نگاهی به سومین دوره جشنواره فیلم فجر

عملیات متوسط عاشورا در مهرماه سال ۶۳ صورت می‌گیرد و همچنین در حین برگزاری جشنواره فیلم فجر در بهمن ماه، بیانیه رئیس شورای امنیت، حاکی از ابراز نگرانی در زمینه حملات طرفین به مناطق مسکونی یکدیگر صادر می‌شود. وی از دولت‏های ایران و عراق می‌خواهد که به تعهدات خود به دبیرکل، مبنی بر اجتناب از حمله به مناطق مسکونی یکدیگر پایبند بمانند. این بیانیه از طرف عراق به رسمیت شناخته نمی‌شود.

عملیات بدر و همچنین شهادت مهدی باکری از اتفاقات آن سال است. در اسفندماه ۶۳، عراق شهر‏های همدان، کرمانشاه، تبریز، نهاوند، تویسرکان، قزوین، زنجان، تبریز، اراک، دزفول، ارومیه، اسلام‌آباد و گیلان غرب را بمباران می‌کند. همچنین علمیات تروریستی مجاهدین خلق از جمله بمب­گذاری در محل برگزاری نماز جمعه تهران، باعث کشته و زخمی شدن تعدادی از مردم می‌شود.

سومین جشنواره فیلم فجر:

زمان برگزاری: ۱۲ – ۲۲ بهمن ۱۳۶۳

دبیر جشنواره: سید محمد بهشتی (مدیرعامل بنیاد سینمایی فارابی)

هیت داوران: مهدی حجت، محمد خزاعی، سیف­اله داد، اکبر عالمی و محمدعلی نجفی

در این دوره در بخش مسابقه ۲۰ فیلم در شاخه بلند و ۱۹ فیلم در شاخه­ی کوتاه به رقابت می‌پردازند. از فیلم­های مهم در قسمت فیلم­های بلند می­توان به مترسک (حسن محمدزاده)، سناتور (مهدی صباغ­زاده)، کمال المک (علی حاتمی)، مردی که زیاد می‌دانست (یدالله صمدی)، تاتوره (کیومرث پوراحمد)، گل­های داودی (رسول صدرعاملی) اشاره کرد و در قسمت فیلم­ها کوتاه عناوینی چون: تربت و صراط (ابراهیم حاتمی­کیا)، همشهری (عباس کیارستمی)، نگاه (ابراهیم فروزش) به چشم می‌خورند.

نکته جالب در این دو لیست حضور دو فیلم از دو منتقد سینمای ایران است. همه فرزندان من (زاون قوکاسیان) و در شاخه فیلم‌های بلند و فیلم کوتاه زنگ درس، زنگ تفریح (ایرج کریمی).

فیلم صاعقه ساخته سیدضیاءالدین دری به علت اشکالات فنی از جشنواره خارج شده و در حالی‌که گفته ­شد (مدرسه آفاق) داریوش مهرجویی جایگزین می­شود؛ فیلم (همه فرزندان من) به جای آن در بخش مسابقه قرار می‌گیرد. همچنین در این جشنواره شاهد ظهور دو فیلمساز با دو گرایش مختلف هستیم یکی ابراهیم حاتمی­کیا فیلمساز محبوب جشنواره و دیگری کیومرث پوراحمد.

فیلم (صراط) حاتمی­کیا دیپلم افتخار بهترین فیلم کوتاه را به همراه فیلم (با من حرف بزن) مسعود جعفری­­جوزانی دریافت می‌کند.

در این جشنواره بخشی با عنوان سینمای ایران و جشنواره­های جهانی برگزار می‌شود که فیلم­های بلند و کوتاه ایرانی شرکت داده شده در جشنواره­های مختلف خارجی در این بخش به نمایش داده می‌شوند. فیلم­هایی همچون (جستجو) امیرنادری که در جشنواره کن در سال ۱۳۵۹ شرکت کرده­ است و همچنین فیلم کوتاه (قلم طراحان به جنگ امپریالیسم می­رود) کیومرث درم‌بخش که در سال ۱۳۶۰ در جشنواره دمشق حضور دارد. وجود این بخش باعث می­شود فیلم­هایی که در کشاکش انقلاب از دیده شدن دور مانده­اند نمایش داده شوند. از جمله فیلم صامت  و مهجور خانه­ی آقای حقدوست ساخته محمود سمیعی که در سال ۱۳۶۰ آماده نمایش شده ­است، اکران می­شود.

د-۱) بخش غیرحرفه­ای (سینمای تجربی)  به دبیری سعید حاجی میری  ۱۶ -۲۲ بهمن در شیراز برگزار می‌شود و در بخش­های مختلف جوایزی به فیلم­ها اهدا می‌شود. از نکات جالب این بخش، تقدیر هیئت داوران از فرزاد موتمن برای فیلم­برداری مستند (نساجی سنتی) است.

در دوره سوم جشنواره برای اولین بار جایزه اول زن و همچنین جایزه بازیگری کودک اهدا می­شود.

حمید تمجیدی در این جشنواره موفق به دریافت لوح زرین بهترین فیلم­ مستند می‌شود. در این دوره شاهد نمایش یک فیلم دو قسمتی هستیم. امیر قویدل دو فیلم براساس زندگی میرزا کوچک­خان جنگلی با نام­های سردار جنگل و میرزا کوچک­خان در بخش مسابقه برای نمایش و داوری دارد.

حدود ۱۱۰ هزار تماشاگر در ۵ سالن سینما صحرا، مرکزی، پیوند/ فرهنگ (برای میهمانان خارجی و داخلی تدارک دیده شده ­بود)  از فیلم‌ها دیدن می‌کنند. اختتامیه جشنواره در سینما صحرا برگزار شده و در پایان فیلم­های عمو ابراهیم و مترسک به نمایش درمی‌آیند.

د-۲) جوایز بخش مسابقه حرفه­ای فیلم­های بلند

• لوح زرین بهترین فیلم: مترسک (حسن محمدزاده)
• لوح زرین بهترین کارگردانی: یداله صمدی (مردی که زیاد می­دانست)
• لوح زرین بهترین بازیگری نقش اول مرد: جمشید مشایخی (گل­های داودی و کمال الملک)
• لوح زرین بهترین بازیگری نقش اول زن: پروانه معصومی (گل­های داودی)
• لوح زرین بهترین بازیگری نقش دوم مرد: اهدا نشد ولی لوح زرین بازیگر خردسال به محمدرضا مرسلی (مترسک) اهدا شد.
• لوح زرین بهترین بازیگری نقش دوم زن: جیران شریف (مترسک)
• لوح زرین بهترین فیلمنامه: جایزه­ای اهدا نشد ولی هیئت داوران از فیلمنامه فیلم­های کمال الملک به خاطر دیالوگ­ها، مترسک به خاطر پرداخت عاطفی و مردی که زیاد می­دانست به خاطر ایده تقدیر کردند.
• لوح زرین بهترین فیلمبرداری: اسماعیل امامی (هیولای درون)
• لوح زرین بهترین تدوین: عباس گنجوی (تاتوره و گل­های داودی)
• لوح زرین بهترین موسیقی: کامبیز روشن­روان (گل­های داودی و دوله­تو)
• لوح زرین بهترین فیلم کوتاه: آداب بهاری (علی­اصغر آگه­بنایی)
• لوح زرین بهترین فیلم مستند: هوردوق (حمید تمجیدی)
• لوح زرین بهترین فیلم آموزشی: نگاه (ابراهیم فروزش)
• لوح زرین بهترین فیلم داستانی: عمو ابراهیم (امراله احمدجو)

* نگاهی به چهارمین دوره جشنواره فیلم فجر

در سال ۱۳۶۴ ایران همچنان به دفاع جانانه دربرابر عراق می‌پردازد. بیشترین حملات شیمیایی در این سال انجام می‌شود. در عملیات موفق والفجر ۸، شبه جزیره فاو توسط ارتش و سپاه ایران تصرف می‌شود.

این عملیات، بنا به گفته حسین علایی (از فرماندهان سپاه) موفق‌ترین عملیات جنگ ایران و عراق بوده است که طی آن دسترسی عراق از آبهای خلیج فارس قطع می‌شود.

در پشت جبهه ها اما انتخابات ریاست جمهوری برگزار ‌شده و حضرت آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای برای این مسئولیت مجدداً از سوی مردم انتخاب می‌شود.

چهارمین جشنواره فیلم فجر:

زمان برگزاری: ۱۲ – ۲۲ بهمن ۱۳۶۴

دبیر جشنواره: سید محمد بهشتی (مدیرعامل بنیاد سینمایی فارابی)

هیت داوران:

مجید بهمن­پور، کمال حاج­سیدجوادی، فرید حاج­کریم­خان، محمد خزاعی، جلال رفیع، مهدی رفیع­زاده و منوچهر محمدی

در این دوره در بخش مسابقه ۲۲ فیلم در شاخه بلند و ۲۴ فیلم در شاخه­ی کوتاه به رقابت می‌پردازند.

از فیلم­های مهم در قسمت فیلم­های بلند می­توان به آوار (سیروس الوند)، اتوبوس (یداله صمدی)، اولی­ها (عباس کیارستمی)، بایکوت (محسن مخلمباف)، پدربزرگ (مجید قاری­زاده)، کفش­های میرزا نوروز (محمد متوسلانی)، تنوره دیو (کیانوش عیاری)، تشریفات (مهدی فخیم­زاده)، جاده­های سرد (مسعود جعفری­جوزانی)، مادیان (علی ژکان)، بلمی به سوی ساحل (رسول ملاقلی‌پور)، خط پایان (محمدعلی طالبی)، بایکوت (محسن مخملباف) و سازدهنی و دونده (امیر نادری) اشاره کرد.

همچنین در قسمت فیلم­های کوتاه عناوینی چون: طوق سرخ (ابراهیم حاتمی­کیا)، تار و پود (کیومرث پوراحمد و فرهاد صبا)، خودم، من خودم (ابراهیم فروزش)، میخ و پیچ (فرشید مثقالی) و… به چشم می‌خورد.

از نکات جالب توجه این جشنواره حضور دو فیلم از محسن مخملباف، یکی به عنوان کارگردان و دیگری به عنوان نویسنده در بخش خارج از مسابقه است. همچنین رسول ملاقلی­پور با فیلم (بلمی به سوی ساحل) با موضوع دفاع مقدس در بخش خارج از مسابقه جشنواره حضور دارد.

می‌توان گفت فیلم مادیان علی ژکان، تنها فیلم مهم جشنواره است که بازیگر اصلی آن زن بوده و این امر اهمیت این فیلم را در میان فیلم­های صرفاً مردانه نشان می‌دهد.

کیانوش عیاری بعد از مستند درخشان تازه نفس­ها، با اولین فیلم داستانی خود، جایی در جشنواره برای خود باز می­کند. عباس کیارستمی نیز با اولین فیلم بلند داستانی­ بعد از انقلابش در جشنواره حضور دارد.

در این دوره بخش سینمای کودک و نوجوان به جشنواره اضافه شده­ است که خود به دو شاخه ۱. چشم­انداز سال­های دور و ۲. سینمای دهه هشتاد تقسیم می‌شود. این تقسیم­بندی نشان دهنده آن است که برگزارکنندگان در حال آزمون و خطا برای برگزاری جشنواره­ای مستقل از جشنواره فجر، با عنوان جشنواره فیلم کودک و نوجوان هستند. از فیلم­های جالب توجه در این دو بخش می­توان به (سازدهنی) و (مسافر) اشاره کرد.

همچنین بخش­ چشم­انداز سینما در آسیا در این دوره برگزار می‌شود که در آن فیلم­های مهمی چون (دونده) امیر نادری و (سانشوی مباشر) از گنجی میزوگوشی نمایش داده می‌شود. بخش­ مرور یک سال سینمای ایران، همان­طور که از نامش پیداست وظیفه­ نمایش فیلم­های ساخته شده‌ی یک سال از سینمای ایران را دارد.

در بخش نمایش­های ویژه فیلم­­هایی از برادران تاویانی، فرانچسکو روسی، آندره وایدا و… نمایش داده می‌شوند.

نکته قابل توجه این دوره نادیده گرفته شدن فیلم­های مهم تاریخ سینمای ایران از جمله (یوزپلنگ) ساموئل خاچکیان، (دونده) و (سازدهنی) امیر نادری است. شاید دلیل این عدم توجه از سوی داوران، سابقه سازندگان این فیلم­ها در سینمای قبل از انقلاب بوده است.

ه- ۱) جوایز بخش مسابقه حرفه­ای فیلم­های بلند

اما در بخش اهدای جوایز، اتفاق عجیبی می‌افتد، هرکدام از شرکت­های مرتبط با جشنواره، خود فیلمی را به تنهایی به عنوان بهترین فیلم انتخاب می‌کنند:

• لوح زرین بهترین فیلم: اهدا نمی‌شود.
• جایزه ویژه هیئت داوران: آیت فیلم: اتوبوس، بنیاد سینمای فارابی: جاده­های سرد، سازمان سینمای ایفا: خط پایان، سینمایی پیکر: پدربزرگ، کانون پرورش فکری کودک و نوجوان: اولی­ها، گروه کودک و نوجوان شبکه اول: بهار
• لوح زرین بهترین کارگردانی: کیانوش عیاری (تنوره دیو)
• لوح زرین بهترین بازیگری نقش اول مرد: هادی اسلامی (اتوبوس) با تقدیر از ایرج طهماسب (خط پایان)
• لوح زرین بهترین بازیگری نقش اول زن: اهدا نشد!
• لوح زرین بهترین بازیگری نقش دوم مرد: اسماعیل محمدی (تنوره دیو)
• لوح زرین بازیگر خردسال به مهدی اسدی (تنوره دیو)
• لوح زرین بهترین بازیگری نقش دوم زن: مهری مهرنیا (تنوره دیو)
• لوح زرین بهترین فیلمنامه: مجید قاری­زاده (پدربزرگ)
• لوح زرین بهترین فیلمبرداری: تورج منصوری (جاده­های سرد) با تقدیر از داریوش عیاری (تنوره دیو)
• لوح زرین بهترین تدوین: حسین زندباف (اتوبوس)
• لوح زرین بهترین موسیقی: شریف لطفی (مادیان) و با تقدیر از بابک بیات (اتوبوس)
• لوح زرین بهترین فیلم کوتاه: تار و پود (کیومرث پوراحمد)، با تقدیر از دوران کودکی (خسرو معصومی)
• لوح زرین بهترین فیلم آموزشی: چرا و چطور؟ (فرشید مثقالی)

از نکات جالب توجه، اهدای دیپلم افتخار به محمود کلاری برای فیلم جاده­های سرد است. همچنین با وجود حضور فیلم مادیان و بازی سوسن تسلیمی، جایزه­ای در این بخش به بازیگر زن اهدا نمی‌شود!

در این دوره بخش آماتور از بخش حرفه­ای جدا شده تا به صورت یک جشنواره مستقل به نام سینمای جوان برگزار شود.

از این دوره برای جشنواره آنونس ساخته می‌شود که  ساخت آن را صمد تواضعی بر عهده دارد.

نمایش فیلم­هایی چون مشت، آوار، عقاب­ها و شهرموش­ها در بخش مرور یک سال سینمای ایران به دلیل اینکه پیش از جشنواره اکران شده بودند، باعث اعتراض مردم در سینما کریستال می‌شود.

در بیانیه هیئت داوران که توسط جلال رفیع خوانده می‌شود چند نکته ذکر می‌شود:

هیئت داوران از اینکه پیشکسوتان سینما، نتوانستند کارهای مطلوب ارائه دهند و نیز جایگاه بازیگر زن چنانکه شایسته است ارائه نشده و از اینکه فیلم­های کوتاه از لحاظ کیفی نسبت به سال گذشته دچار ضعف شده­اند، اظهار تأسف می‌کند.

۱۶۷هزار و ۲۹ تماشاگر در سینماهای آزادی، کریستال، بهمن، شهر قصه، عصر جدید و فرهنگ (مخصوص مسئولین) برنامه­های جشنواره را تماشا می‌کنند. مراسم اختتامیه نیز همراه با سخنرانی نخست وزیر وقت در تالار وحدت برگزار می‌شود.

* نگاهی به پنجمین دوره جشنواره فیلم فجر

سال ۱۳۶۵ با عملیات والفجر ۸ شروع می‌شود. عملیاتی که همه معادلات صدام را برهم می‌زند. در این عملیات فاو تسخیر می‌شود. همچنین عملیات کربلای ۱، ۴، ۵، ۶ در این سال انجام می‌شود.

در این سال‌ ، اولیـن‌ سـرشمـاری‌ عمومی‌ نفوس‌ و مسکـن‌ در نظام‌ جمهوری اسلامی ایران‌ به‌ مرحله اجرا درمی‌آید که‌ نتایج‌ آن‌، اطلاعات‌ و آمارهای لازم‌ را برای‌ انجام‌ برنامه‌ریزی‌های‌ توسعه‌ اجتماعی‌ ـ اقتصادی‌ کشور فراهم می‌آورد. جمعیت ایران طبق سرشماری صورت گرفته ۴۹ میلیون و ۴۴۵ هزار و ۱۰ نفر بوده است.

پنجمین جشنواره بین‌المللی فیلم فجر:

زمان برگزاری ۱۲-۲۲ بهمن ۱۳۶۵

دبیر جشنواره: سید محمد بهشتی (مدیرعامل بنیاد سینمایی فارابی)

هیئت انتخاب فیلم:

عبداله اسکندری، محمدمهدی حیدریان، علی­رضا شجاع­نوری، محمدباقر کریمیان.

هیئت داوران:

محمد خزاعی، منوچهر عسگری نسب، محمدباقر کریمیان، منوچهر محمدی و سید عطااله مهاجرانی.

هیئت انتخاب و داوری پوسترهای سینمایی:

سیدرضا شریف تهرانی، محسن شیخی، حمید ندیمی.

در دوره پنجم در بخش مسابقه ۲۳ فیلم بلند و ۲۰ فیلم کوتاه به رقابت می‌پردازند.

در این دوره ۲ نسل از فیلمسازان حضور دارند: داریوش مهرجویی، مسعود کیمیایی و ناصر تقوایی از نسل اول و کیومرث پوراحمد، کیانوش عیاری و ابراهیم حاتمی­کیا نماینده نسل دوم. همچنین در این دوره تنوع موضوع و ساختار در فیلم‌ها وجود دارد، از فیلم اقتباسی همچون (ناخدا خورشید) تا فیلم نئورئالیستی (خانه دوست کجاست؟) در جشنواره حضور دارند. از فیلم­های شاخص این دوره می­توان از اجاره نشین­ها (داریوش مهرجویی)، خانه دوست کجاست؟ (عباس کیارستمی)، ناخدا خورشید (ناصر تقوایی)، دستفروش (محسن مخملباف)، کلید (ابراهیم فروزش)، شبح کژدم (کیانوش عیاری)، پرواز در شب (رسول ملاقلی­پور)، رابطه (پوران درخشنده)، بی­بی­ چلچله (کیومرث پوراحمد) و شیر سنگی (مسعود جعفری­جوزانی) نام برد.

سه اتفاق برای اولین بار در این جشنواره رخ می‌دهد: ۱. نام یک کارگردان زن در بین کارگردانان جشنواره وجود دارد. ۲. اعضای هیئت انتخاب رسماً اعلام می‌شوند. ۳. برای اولین بار اسامی نامزدها اعلام می‌شود.

ابراهیم حاتمی­کیا با فیلم بلند هویت در بخش مسابقه حضور دارد.

از نکات جالب توجه قرار گرفتن فیلم دستفروش محسن مخملباف در بخش خارج از مسابقه است. دو بخش نمایشگاه پوسترهای سینمایی و منظر سینمای سه قاره (که نسخه­ی ارتقا یافته­ی بخش چشم­انداز سینما در آسیا بود) به جشنواره اضافه شده که در اولی بعد از اعلام فراخوان، ۱۵۷ پوستر ارسال و از میان آن­ها ۲۰ مورد جهت بخش مسابقه و ۲۰ مورد جهت نمایشگاه جنبی انتخاب می‌شود. هنرمندانی چون مرتضی ممیز و ابراهیم حقیقی در این بخش آثار خود را ارائه می‌کنند. همانند سال گذشته، مرور یک سال سینمای ایران و سینمای کودکان و نوجوانان نیز از بخش‌های جشنواره پنجم است.

نکته عجیب، قرار گرفتن فیلم تیغ و ابریشم در بخش مرور یک سال سینمای ایران است، فیلمی که بخش­هایی از آن به دلایل ممیزی از فیلم خارج می‌شود.

د- ۱) جوایز بخش مسابقه حرفه­ای فیلم­های بلند

• لوح زرین بهترین فیلم: پرواز در شب (رسول ملاقلی­پور)
• لوح زرین بهترین کارگردانی: عباس کیارستمی (خانه دوست کجاست؟)
• لوح زرین بهترین بازیگری نقش اول مرد: داریوش ارجمند (ناخدا خورشید)
• لوح زرین بهترین بازیگری نقش اول زن: اهدا نشد
• لوح زرین بهترین بازیگری نقش دوم مرد: سعید پورصمیمی (ناخدا خورشید)
• لوح زرین بهترین بازیگری نقش دوم زن: اهدا نشد
• لوح زرین بهترین فیلمنامه: مسعود جعفری­جوزانی (شیر سنگی)
• لوح زرین بهترین فیلمبرداری: محمد آلادپوش (گزارش یک قتل)
• لوح زرین بهترین تدوین: مهرزاد مینویی (دست­نوشته­ها)
• لوح زرین بهترین صدابرداری: جهانگیر میرشکاری، اصغر شاهوردی و بهروز معاونیان (خانه دوست کجاست؟ و اجاره­نشین­ها)
• لوح زیرین بهترین صداگذاری: اسحاق خانزادی (شیر سنگی)
• لوح زرین بهترین جلوه­های ویژه: علی رستگار (پرواز در شب)
• لوح زرین بهترین موسیقی: فرهاد فخرالدینی (گزارش یک قتل)
• لوح زرین بهترین فیلم مستند کوتاه: زندگی در ارتفاعات (عزیزاله حمیدنژاد)
• لوح زرین بهترین فیلم نقاشی متحرک : بازگشت (کار گروهی)

بازهم بازیگر زنی به عنوان برگزیده انتخاب نمی‌شود.

در راستای توجه به فیلم‌های انیمیشن و تشکیل انجمن فیلمسازان جان بخشی ایران، برای اولین بار جایزه بخش انیمیشن در این سال اهدا می‌شود.

با وجود فیلم‌های مطرح جشنواره، جایزه ویژه هیئت داوران نیز به فیلم خانه دوست کجاست تعلق می‌گیرد.

(ناخدا خورشید)، اثر ماندگار سینمای ایران، اولین ساخته ناصر تقوایی بعد از انقلاب می باشد که با وجود نامزدی در دو رشته جایزه ای دریافت نمی‌کند و حتی فیلمنامه ناخدا خورشید که به زعم کارشناسان و منتقدان سینما یکی از بهترین اقتباس ادبی تاریخ سینمای ایران است حتی در بخش فیلمنامه نیز نامزد دریافت جایزه نمی‌شود!

اجاره‌نشین‌های مهرجویی نیز گویا به دلیل نگاه نقادانه وی به مسئله شهرنشینی و شهرداری با سیاستهای حاکم بر جشنواره منطبق نیست به همین دلیل جایزه­ای دریافت نمی‌کند. این فیلم در زمان خود با جنجال‌هایی روبروست.

هارون یشایایی، تهیه کننده اجاره‌نشین‌ها می‌گوید: (یک روز دیدم تلفن دفتر زنگ خورد و یکی پشت خط خودش را معرفی کرد و گفت: «من محسن مخملباف هستم.» گفتم: «بفرمایید امرتان را.» گفت: «این فیلم (اجاره نشین‌ها)، ضد اسلام و ضد اخلاق است» و من هم گفتم: «به هر حال این فیلم پروانه نمایش دارد»، بعدش هم گفت: «می‌خواهم به خودم نارنجک ببندم و بروم توی سینما، خودم را منفجر کنم» و من هم گفتم: «به ما ربطی ندارد و پلیس باید جلوی شما را بگیرد.»). [۲]

در این سال در حالی که استان­های مناطق جنگی زیر حملات شدید هوایی دشمن قرار دارند، جشنواره همزمان با تهران به صورت سراسری در ۲۳ مرکز استان نیز برگزار می‌شود و جمعاً ۹۲ فیلم در ۸۹۷ سانس به نمایش درمی‌آید که در هر شهر ۳۹ فیلم نمایش داده شده و از این تعداد ۲۱ فیلم جدید ایرانی و ۱۰ فیلم جدید خارجی نمایش داده می‌شوند.

از این دوره مجله فیلم دست به انتشار ویژه­نامه جشنواره می‌زند که تاکنون ادامه دارد.

در دوره پنجم ۲۶۴ فیلم به نمایش درمی‌آید و ۲۲۷ هزار و ۳۵۴ تماشاگر در سینماهای آزادی، فلسطین، بهمن، شهر قصه، عصر جدید، کریستال از جشنواره دیدن می‌کنند.

مراسم اختتامیه نیز همراه با سخنرانی نخست وزیر وقت در تالار وحدت برگزار می‌شود. مراسم پایانی با سخنرانی آیت الله هاشمی رفسنجانی رئیس مجلس همراه است و در پایان نیز فیلم «خانه دوست کجاست؟» به نمایش درمی‌آید. در این دوره داوری جنبی صورت گرفته و حوزه علمیه قم، ستاد امور جنگ، وزارت ارشاد، معاونت فرهنگی بنیاد مستضعفان و دفتر مرکزی جهاد دانشگاهی، برگزیدگانشان را اعلام می‌کنند.

[۱] خبرگزاری ایسنا. ۰۸/۰۹/۱۳۹۴. کد خبر: ۹۴۰۹۰۸۰۴۹۷۶

[۲] سایت تاریخ ایرانی. ۲۲/۱۰/۱۳۹۲

نوشته از «حاجی واشنگتن» تا «ناخدا خورشید» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

این فیلم روز پنجشنبه ساعت ۱۹ از رادیو سوینا پخش می‌شود و پس از آن، روی سایت سوینا در دسترس مخاطبان قرار می‌گیرد.

نظارت متن و ضبط این برنامه به عهده کیوان کثیریان بوده و متن روایت آن را محدثه واعظی‌پور نوشته است. این برنامه در استودیو فراز ضبط شده و مسعود زرگران آن را میکس و تدوین کرده است.

علاقمندان می‌توانند با مراجعه به پایگاه اینترنتی سوینا به نشانی www.sevinagroup.com به فایل صوتی فیلم‌های سینمایی توضیح‌دار دسترسی داشته باشند.

این گروه پیشتر نسخه توضیح‌دار فیلم‌های سینمایی ایرانی «روز واقعه» با صدای افشین زی‌نوری، «دلشدگان» با صدای شبنم مقدمی، «مادر» با صدای احترام برومند، «بنفشه آفریقایی» با صدای علیرضا شجاع‌نوری، «باشو غریبه کوچک» با صدای پریناز ایزدیار، «خانه دوست کجاست» با صدای ستاره اسکندری، «یک بوس کوچولو» با صدای علیرضا آرا، «من، ترانه ۱۵ سال دارم» با صدای سارا بهرامی، «هامون» با صدای پرویز پرستویی، «روسری‌ آبی» با صدای رخشان بنی‌اعتماد، «مسافران» با صدای صابر ابر، «اجاره‌نشین‌ها» با صدای هوتن شکیبا، «درباره الی» با صدای فرشته صدرعرفایی، «به همین‌سادگی» با صدای مهراوه شریفی‌نیا، «بودن یا نبودن» با صدای بهناز جعفری، «گل‌های داوودی» با صدای ژرژ پطروسی، «مارمولک» با صدای بهرام افشاری، «لیلا» با صدای بی‌تا فرهی و «کلاه قرمزی و پسرخاله» با صدای نازنین بیاتی را در قالب برنامه فیلمخانه منتشر کرده است.

نوشته انتشار نسخه ویژه نابینایان «ناخدا خورشید» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در ادامه اطلاعات فیلم های سینمایی عنوان شده به همراه خلاصه داستان که قرار است از ۲۶ مردادماه تا ۱ شهریور در «فیلم خانه» به نمایش درآید آمده است:

«ماهی بزرگ» به کارگردانی تیم برتون محصول ۲۰۰۳ آمریکا است، که امروز شنبه ۲۶ مرداد پخش می شود.

در خلاصه داستان فیلم با بازی آلبرت فینی، یوان مک گریگور پدر که سال‌های سال با داستان‌های عجیب و غریب خود زندگی کرده، بیمار است و روزهای آخر زندگی‌اش را می‌گذراند.حالا پسرش بعد سال در کنار پدر قرار گرفته، اما او دیگر از خاطرات و داستان‌های غیرقابل باور پدرش به ستوه آمده، تا اینکه با اتفاقی متوجه می‌شود …

«هفت سامورایی» به کارگردانی آکیرا کوروساوا روز یکشنبه در «فیلم خانه» نمایش داده می شود.

در خلاصه فیلم آمده است: اهالی یک روستا که به خاطر حملهراهزن‌ها، به فلاکت و تنگ‌دستی افتاده‌اند تنها راه چاره را در پیدا کردن چند سامورایی برای محافظت از روستا در مقابل غارت راهزنان می‌بینند. چند نفر از اهالی بدین منظور راهی شهر می‌شوند و پس از تلاش فراوان و چند بار شنیدن جواب رد، موفق می‌شوند یک سامورایی با اخلاق به نام کامبِئی شیمادا را پیدا کنند…

«شور زندگی» فیلمی زندگینامه‌ای در مورد زندگی نقاش هلندی وینسنت ون گوگ به کارگردانی وینسنت مینلی با بازی کرک داگلاس است. این فیلم بر اساس رمانی به همین نام اثر ایروینگ استون ساخته و توسط نورمن کوروین اقتباس شده است.این فیلم روز دوشنبه ۲۸ مرداد از شبکه چهار سیما پخش می شود.

«هتل بزرگ بوداپست» در ژانر کمدی محصول سال ۲۰۱۴، به نویسندگی و کارگردانی وس اندرسن است. در این فیلم بازیگرانی همچون رالف فاینس، فهرید موری آبراهام، متیو آمالریک، تیلدا سوئینتن، آدرین برودی، ادوارد نورتون و ویلم دفو به ایفای نقش پرداخته‌اند.

شبکه چهار سیما این فیلم کمدی را در روز سه شنبه ۲۹ مرداد ماه و به مناسبت عید سعید غدیر خم پخش می کند.

در خلاصه این فیلم آمده است: در سال ۱۹۳۰ جنگ شروع شده است و هتل بزرگ “بوداپست” با تلاش فراوان مهماندار و شاگردش هنوز مکانی آرام و دیدنی است. اما یکی از مشتریان همیشگی هتل که زن پیری است می‌میرد و یک نقاشی ارزشمند به مهماندار ارث می رسد، با این اتفاق همه چیز تغییر می‌کند. حالا پسر این زن پیر تلاش می کند به هر روشی این تابلوی نقاشی را از چنگ مهماندار درآورد…

«جایی برای پیرمردها نیست» عنوان فیلمی محصول ۲۰۰۷ ایالات متحده در گونه جنایی و مهیج، برپایه رمانی با همین نام از کورمک مک‌کارتی نویسنده آمریکایی و به کارگردانی برادران کوئن است. این فیلم در جوایز اسکار ۲۰۰۷ نامزد دریافت ۸ جایزه و برنده ۴ جایزه اسکار بهترین فیلم، بهترین کارگردانی، بهترین فیلم‌نامه اقتباسی و بهترین بازیگر نقش مکمل مرد گردید.

علاقه مندان می توانند این فیلم سینمایی را چهارشنبه ۳۰ مرداد از شبکه چهار سیما تماشا کنند.

خلاصه فیلم: ماس اتفاقی به چمدانی حاوی دو میلیون دلار که متعلق به قاچاقچیان مواد مخدر بوده، دست پیدا میکند؛ آنتون قاتل بی رحمی که هر کسی را که سر راهش قرار بگیرد می کشد و به دنبال ماس و پول هاست. از طرفی کلانتر اد تام بل هم می خواهد آنتون را دستگیر کند و هم به دنبال ماس است…

«ای برادر کجایی» نام فیلمی آمریکایی به کارگردانی جوئل کوئن که در سال ۲۰۰۰ میلادی ساخته شده‌است. این فیلم برداشت آزادی از کتاب اودیسه اثر هومر است. این فیلم در ژانر طنز در روز پنجشنبه و به مناسبت امام موسی کاظم (ع) پخش می شود.

خلاصه فیلم: اولیس اورِت مک گیل، پیت و دلمار از میان یک دسته جنایتکاران زندانی فرار می‌کنند و تصمیم دارند برای رسیدن به ۱٫۲ میلیون دلاری که دلمار ادعا می‌کند پیش از دستگیر شدن از یک ماشین مخصوص حمل گنج دزدیده و آن را در زمین پنهان کرده راه بیفتند. آن‌ها فقط چهار روز برای رسیدن به گنج اورت مهلت دارند و بعد از این مدت قرار است دره‌ای که پول در آن پنهان است جهت سدسازی در آب غرق شود…

«ناخدا خورشید» به کارگردانی ناصر تقوایی ، جمعه ۱ شهریورماه روی آنتن می رود.

«ناخدا خورشید» فیلمی جنایی به کارگردانی و نویسندگی ناصر تقوایی ساخته سال ۱۳۶۵ است و بازیگرانی همچون داریوش ارجمند، علی نصیریان، سعید پورصمیمی و پروانه معصومی در آن به ایفای نقش پرداخته‌اند. این فیلم که برداشت آزادی از داستان داشتن و نداشتن ارنست همینگوی است سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مرد (داریوش ارجمند) و لوح زرین بهترین بازیگر نقش دوم مرد (سعید پورصمیمی) را در پنجمین جشنواره فیلم فجر به خود اختصاص داده است. همچنین ناصر تقوایی جایزه یوزپلنگ برنزی چهل و یکمین دورهجشنواره بین‌المللی فیلم لوکارنو را به خاطر فیلم ناخدا خورشید دریافت کرده‌است.

خلاصه‌ داستان: خواجه ماجد، ناخدا خورشید را لو می‌دهد و بار قاچاق لنج ناخدا به آتش کشیده می‌شود. دلالی به نام فرحان که می‌خواهد چند فراری سیاسی را از مرز آبی عبور دهد وارد بندر می‌شود. او با ناخدا خورشید تماس می‌گیرد. ناخدا که احتمال می‌دهد لنجش را مصادره کنند با فرحان همکاری می‌کند و چند مرد را به آن سوی آب می‌رساند. پس از آن چند تبعیدی نیز از فرحان می‌خواهند که اسباب فرار آنان را فراهم کند…

«فیلم خانه» شبکه چهار هر روز ساعت ۱۰:۳۰ روی آنتن می‌رود و روزانه یک اثر از برترین آثار برگزیده سینمای ایران و جهان که تاریخ سینما را ساخته اند ازنگاه منتقدان و اهالی سینما، پخش می کند.

نوشته جشنواره فیلم‌های سینمایی شبکه چهار/ از «هفت سامورایی» تا «ناخدا خورشید» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در این اکران ویژه و متفاوت، «هارون یشایایی» که در سال ۱۳۶۵ این دو فیلم را تهیه کرده، همراه با اعضای سینماتک موزه سینما به تماشای فیلم‌ها می‌نشیند و از روند ساخت آن‌ها سخن می‌گوید.

یشایایی در سال ۱۳۸۷ در بیست و هشتمین جشنواره فیلم فجر از طرف منتقدان سینمای ایران به عنوان بهترین تهیه‌کننده بعد از انقلاب اسلامی انتخاب شد و سیمرغ گرفت.

بر پایه این خبر، «ناخدا خورشید» و «اجاره‌نشین‌ها» به ترتیب در سانس ۱۵ و ۱۸ در سالن سینمافردوس موزه سینما اکران می‌شوند.

یادآوری می‌شود؛ پوسترهای این دو فیلم توسط زنده‌یاد «مرتضی ممیز» طراحی شده‌است.

نوشته فیلم‌‌های «ناخدا خورشید» و «اجاره‌نشین‌ها» در موزه سینما روی پرده‌ می‌روند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

*************************************

شبکه یک سیما

به گزارش روابط عمومی سیما، فیلم سینمایی «جوخه تبهکاران» به کارگردانی روبن فلچر، پنجشنبه ۲۱ مرداد ‌ماه ساعت ۲۲:۰۰ از شبکه یک سیما پخش خواهد شد.

در خلاصه داستان فیلم با بازی شون پن، رایان گاسلینگ و اما استون آمده است: در سال ۱۹۴۹ در پلیس لس‌آنجلس یک افسر وظیفه شناس به نام جان به دستور مافوق خود پارکر گروهی از افسران وظیفه شناس را برای مقابله با گانگستر معروف میکی کوهن دورهم جمع می کند. از آنجا که کوهن بسیاری از ماموران پلیس، قاضی و شهردار را با پول همراه خود کرده است، بنابراین مقابله رودرو با او امکان پذیر نیست بنابراین جان و گروهش به مراکز کسب درآمد کوهن حمله می کنند و در کار او اختلال به وجود می آورند. کوهن در برابر این حملات واکنش نشان داده و …

*************************************

فیلم تلویزیونی «تابستان عزیز» به کارگردانی امیر شهاب رضویان، جمعه ۲۲ مرداد ‌ماه ساعت ۱۶:۰۰ از شبکه یک سیما پخش خواهد شد.

در خلاصه داستان فیلم با بازی سروش صحت، رابعه مدنی، مهران رجبی و هومن رنجبر آمده است: مادربزرگ قصد زیارت امام رضا را دارد ولی دو پسرش گرفتار کار و زندگی خود هستند و وقتی برای سفر ندارند. نوه اش که پسرکی نوجوان و اهل ورزش است به مادربزرگش قول می دهد تا او را به زیارت ببرد. آنها بدون اطلاع دیگران راهی سفر شده و در یک مهمان خانه در مشهد ساکن می شوند. مادربزرگ به زیارت می رود و پسرک که عاشق فوتبال است در پی تهیه بلیط مسابقه فوتبالی است که قرار است بین تیم ابومسلم خراسان و تیم همدان برگزار شود. پسران پیرزن که ناگهان متوجه غیبت او می شوند به او تلفن زده و متوجه می شوند که مادرشان به مشهد رفته است که …

*************************************

شبکه دو سیما

انیمیشن «افسانه بریزبی» به‌ کارگردانی دیک سباست، پنجشنبه ۲۱ مرداد ماه ساعت ‌‌۸ صبح از شبکه دو سیما پخش می شود.

داستان این انیمیشن درباره پروفسور بدجنسی است که حیوانات را گرفته و با انجام آزمایش های گوناگون و وصل کردن جریان برق آنها را تبدیل به موجودات شرور و فرمانبردار از خود می کند. جاناتان بریزبی یک موش قهرمان است که سال‌ها با او مبارزه کرده ولی الان در دست او اسیر است و همسرش دو بچه اش را نگهداری می‌کند. جغد پیر و دانای دره محبت، پسر جاناتان را تشویق می کند تا بجای پدرش با پروفسور مبارزه کند و حیوانات را نجات دهد و …

*************************************

فیلم سینمایی «خاموشی سراسری» به‌ کارگردانی سباستین ویگ، پنجشنبه ۲۱ مرداد ماه ساعت۲۳:۰۰ از شبکه دو سیما پخش می شود.

در خلاصه داستان فیلم با نقش آفرینی توبیاس اورتل، رولف کانیس و میشل لوت خواهیم دید: آنیا در کارخانه برق مسئول بخش است، اما همکارانش با او زیاد رابطه خوبی ندارند و برخی از آنها سعی دارند کاری کنند که او از موقعیت خود برکنار شود. یکی از آنها به نام بیتز طرحی می ریزد تا مشکلی در کار کارخانه برق ایجاد شود و این کار را را با همدستی یکی از رؤسای کارخانه انجام می دهد. رؤسای شرکت برق رسانی به دلیل اینکه می خواهند بودجه احداث نیروگاه را بگیرند عملاً مشکلاتی را در سیستم برق رسانی نیروگاه بوجود می آورند اما قبل از اینکه بیتز برای رفع مشکل خود را به کارخانه برساند در یک حادثه اتومبیل زخمی می شود و او را به بیمارستان می برند. به همین دلیل کسی هم از علت اصلی پدید آمده در پایگاه برق باخبر نیست و ….

*************************************

انیمیشن «غذای دریایی» به کارگردانی آون هوگو، جمعه ۲۲ تیر ماه ساعت ۰۸:۰۰ از شبکه دو سیما پخش خواهد شد.

داستان فیلم در مورد یک ماهی است که فرزندانش که هنوز در تخم هستند توسط دو جوان از دریا ربوده می‌شوند. ماهی که نمی داند چه بلایی بر سر بچه هایش آمده خود را به خشکی می رساند و وارد کلبه ای می‌شود که دلالان تخم ها را در یک مخزن آب نگه داشته و قصد دارند بعد از متولد شدن آنها را معامله کنند. انسان‌ها متوجه شده و به دنبال ماهی می گردند، از طرفی کوسه دوست صمیمی ماهی به کمک خرچنگ‌ها و هشت پا وسیله ای اختراع می کنند تا بتوانند به خشکی رفته و دوستشان را بیابند. آنها موفق می شوند و به دنبال ماهی می روند و …

*************************************

فیلم تلویزیونی «یکی مثل من» به کارگردانی سینا خزاعی فر، جمعه ۲۲ مرداد ماه ساعت ۱۷:۳۰ از شبکه دو سیما پخش خواهد شد.

در این فیلم با بازی کیوان صباغ و شقایق رهبری خواهیم دید: جعفر که در صدد است ازدواج موفقی داشته باشد، از طریق دفتر مشاوره به دنبال همسر متناسب برای خود می گردد. روزی از طریق دفتر مشاوره با دختری به نام گلناز آشنا می شود که تا ۹۰ درصد، با او تناسب و همخوانی دارد. در ادامه این دو نفر با یکدیگر ازدواج می کنند. از سوی دیگر دکتر جوانی به نام سپهر، با دختر لجباز و پرشوری به نام نرگس آشنا شده و آنها نیز با یکدیگر ازدواج می کنند. بر حسب اتفاق، این دو زوج با یکدیگر همسایه می شوند که …

*************************************

فیلم سینمایی «سر آشپز کسپر» ، جمعه ۲۲ مرداد ماه ساعت ۲۳:۰۰ از شبکه دو سیما پخش خواهد شد.

داستان این فیلم درباره سرآشپز کسپر، مردی میانسال است که مهترین دغدغه اش آشپزی است. او در رستورانی خوشنام سرآشپز است و در شغل خود موفق است تا اینکه روزی منتقدی پا به رستوران او گذاشته و با انتقادهای بی رحمانه اش تمام تلاش های او را به سخره می گیرد. سر آشپز که به تازگی وارد شبکه های اجتماعی شده، شروع به نزاع اینترنتی با او می کند و در نهایت این نزاع منجر به اخراج کسپر و از بین رفتن اعتبارش می شود. همسر سابق کسپر برای کمک به او، او را با خودش به جنوب برده و کسپر از آنجا با کمک برادر زن سابقش ماشین غذا فروشی ای خریداری کرده و مجددا آشپزی را به این شیوه آغاز می کند و این بار با تبلیغاتی که پسرش در شبکه های مجازی راه انداخته، موفق به جذب مشتری می شود. کسپر به همراه پسر و دستیار قدیمش از جنوب به سمت شهر محل زندگی اش به راه افتاده و تور غذا فروشی به راه می اندازد و ….

*************************************

شبکه سه سیما

فیلم تلویزیونی «داستان جنایت» به کارگردانی کیرک وونگ، پنجشنبه ۲۱ مرداد ماه ساعت ۱۰:۳۰ از شبکه سه سیما پخش می شود .

در خلاصه داستان فیلم با بازی جکی چان و کنت چنگ آمده است: افراد تبهکار یک فرد میلیونر را که تحت حفاظت پلیس نیز قرار داشت را به گروگان می گیرند. جکی جان قهرمان داستان وارد ماجرا می شود. بعد از تعقیب و گریز زیاد فرار می کنند. افراد تبهکار که سرپرستی آنها را نیز یک افسر پلیس به عهده دارد . به خانواده آن شخص تلفن می کنند و قصد اخاذی را دارند. مقداری پول توسط خانم آن گروگان واریز می شود ولی جکی جان مانع ریختن همه پول می شود که …

*************************************

فیلم سینمایی «حاشیه اقیانوس آرام» به کارگردانی گویی لرمو دل تورو، جمعه ۲۲ مرداد ماه ساعت ۰۰:۳۰ از شبکه سه سیما پخش می شود .

در این فیلم با بازی رینکو کیکوچی، آدریس البا و چارلی هونام خواهیم دید: در پی پدید آمدن شکافی در کف اقیانوس موجوداتی عظیم الجثه و دایناسور مانند از آن شکاف بیرون می آیند و به شهرهایی در حاشیه اقیانوس آرام حمله می کنند.

*************************************

فیلم سینمایی «زنده از پیپلی» به کارگردانی آنوشا ریزیوی، جمعه ۲۲ مرداد ماه ساعت ۱۰:۰۰ از شبکه سه سیما پخش می شود .

در این فیلم با بازی اومکار داس مانیک پوری و راگ هاویر یاداف خواهیم دید: ناتا و بودتیا دو برادر فقیر کشاورز هستند که به علت نداشتن سرمایه از بانک وام می گیرند. اما محصول به دست آمده کفاف بدهی های آنها را نمی دهد و بانک می خواهد زمین آنها را تصاحب کند. دو برادر به هر دری می زنند نمی توانند پول تهیه کنند  اما آنها می شنوند که دولت به هر کشاورزی که خودکشی کند صد هزار روپیه می دهد که …

*************************************

فیلم تلویزیونی «کویر» به کارگردانی علی خزاعی فر، جمعه ۲۲ مرداد ماه ساعت ۱۴:۳۰ از شبکه سه سیما پخش می شود .

در این فیلم با بازی آرش مجیدی، نرگس محمدی و آیدا کیخوایی خواهیم دید: تمام وقایع این فیلم در جاده اتفاق می افتد و درباره چهار گروه آدم است که در جاده تهران مشهد حرکت می کنند و سرنوشت آنها به نوعی با همدیگر گره می خورد. این چهار گروه عبارتند از: سه دزد که پس از سرقت از یک جواهرفروشی از تهران به مشهد می روند تا مدتی از چشم پلیس دور باشند. سه نفر از اهالی یکی از شهرهای خراسان که با پای پیاده به حرم امام رضا (ع) می روند، پدر و دختری که با ماشین شخصی به زیارت امام رضا (ع) می روند و بالاخره زنی روستایی که شوهر معتادش را ترک کرده و سوار بر وانتی روستایی به شهرستان می رود و …

*************************************

شبکه چهار سیما

فیلم سینمایی «ناخدا خورشید» به کارگردانی ناصر تقوایی، پنج شنبه ۲۱ مرداد ماه ساعت ۱۱ از شبکه چهار سیما پخش می شود.

در این فیلم خواهیم دید: خواجه ماجد، ناخدا خورشید را لو می دهد و بار قاچاق لنج ناخدا به آتش کشیده می‌شود. دلالی به نام فرحان که می خواهد چند فراری سیاسی را از مرز آبی عبور دهد وارد بندر می شود. او با ناخدا خورشید تماس می گیرد. ناخدا که احتمال می دهد لنجش را مصادره کنند با فرحان همکاری می کند و چند مرد را که ظاهراً در ترور حسنعلی منصور دست داشته اند به آن سوی آب می رساند. پس از آن چند تبعیدی نیز از فرحان می خواهند که اسباب فرار آنان را فراهم کند. ناخدا این بار نیز با اکراه به این ماجرا کشیده می شود و …

داریوش ارجمند، علی نصیریان، سعید پورصمیمی و پروانه معصومی در فیلم سینمایی «ناخدا خورشید» به ایفای نقش پرداخته‌اند.

*************************************

فیلم سینمایی «بانکوک خطرناک» به کارگردانی اکسید و دنی پنگ، پنجشنبه۲۱ مرداد ماه ساعت ۲۰:۳۰ از شبکه چهار روی آنتن می رود.

در خلاصه داستان فیلم با نقش آفرینی نیکلاس کیج، شاکریت یامنارم و چارلی یونگ آمده است: جو یک تبهکار و آدم کش حرفه ای است که برای یک ماموریت به بانکوک می رود. او در زندگی اصول خاصی دارد و با بی‌رحمی تمام هر کسی را که جلوی کارش را بگیرد از پیش رو حذف می کند. جو به سفارش یک باند تبهکاری ماموریت دارد که رقبای آنها را به قتل برساند. جو تمام کارهایش را با دقت و بی رحمی تمام انجام می دهد. او در یکی از عملیات ها زخمی می شود و به داروخانه مراجعه می کند، دختر فروشنده تلاش می کند به او کمک کند. او دختری ناشنوا است و ناگهان جو را تحت تاثیر خود قرار می دهد. جو با آنکه همواره تلاش کرده به هیچ چیز و هیچ کس دل نبندد اما …

*************************************

فیلم سینمایی «کمال الملک» به کارگردانی علی حاتمی، جمعه ۲۲ مرداد ساعت ۱۱ روی آنتن شبکه چهار خواهد بود.

در خلاصه فیلم که با محوریت داستان زندگی نقاش مشهور ایران است. محمد غفاری اهل کاشان معروف به کمال الملک است و از حوادثی از دوران زندگی او در دوره ناصرالدین شاه قاجار تا به دوره رضا شاه پهلوی و در نهایت تبعید او پرداخته می شود.

جمشید مشایخی، عزت‌الله انتظامی، علی نصیریان و محمد علی کشاورز در فیلم سینمایی «کمال الملک» ایفای نقش کرده اند.

*************************************

شبکه پنج سیما

فیلم سینمایی «پسر رئیس» به کارگردانی بلیر ترو، پنجشنبه ۲۱ مرداد ماه ساعت ۱۳:۳۰ از شبکه پنج سیما پخش می‌شود .

در خلاصه داستان فیلم با بازی مایکل آنگارانا، کوین کیلنر، کوین جمال وودز و وانزا زیما خواهیم دید: دیوید تایلر صاحب یک موسسه اسباب بازی در آستانه ورشکستگی است که مرتب از بانک وام می گیرد. لوکر رئیس بانک برای صاحب شدن شرکت دیوید دندان تیز کرده، چون گمان می کند که دیوید به زودی توانایی بازپرداخت وام های بانکی را نخواهد داشت. بنابراین به حسابدار بانک دستور می دهد که بدون چون و چرا و توجه به وام های زیادی که دیوید در حال گرفتن از بانک است و قسط هایشان عقب افتاده به وی وام های جدیدی بدهد. از سوی دیگر مت پسر دیوید از پدرش به خاطر اینکه پس از مرگ مادرشان برای او خواهرش وقت تفریح دسته جمعی نمی گذارد ناراحت است و …

*************************************

فیلم سینمایی «کیوی پرنده» به کارگردانی تونی سیمپسون، جمعه ۲۲ مرداد ماه ساعت ۰۹:۰۰ از شبکه پنج پخش می شود.

داستان فیلم با بازی ادوارد هال، تیکیرو هاتاوی، وینس مارتین و تندی رایت درباره پسری زرنگ و باهوش به نام پیتر واکر است که در مسابقات گاری سواری شهری کوچک به همراه پدرش شرکت می کند. متاسفانه پدرش در یک حادثه اتومبیل جان می بازد و او با رویاهایش تنها می ماند. اما سپس با تکیه بر اراده و شخصیت هوشمندی که دارد تصمیم می گیرد در مسابقه سالانه گاری سواری شرکت کند و به هر نحوی که شده افتخار نیمه تمام پدرش را تمام و کسب کند که …

*************************************

فیلم سینمایی «کارتل» به کارگردانی شارلوت ساش بوستراپ، جمعه۲۲ مرداد ماه ساعت ۱۳:۳۰ از شبکه پنج پخش می شود.

در این فیلم با بازی آندرس برتلسون و لین ماریا خواهیم دید: لارس، جوانی تحصیل کرده و با همسر و دو فرزندش، یک دختر و یک پسر؛ جانشین ویل؛ پدرش؛ در اداره شرکت ساختمانی او در دانمارک می شود. ویلی فردی محتاط بوده که چندان خود را درگیر کارهای بزرگ نمی کرده و فقط دخل و خرج شرکت را جور می‌کرده  است. لارس با انرژی و پر توان و با دانشی که دارد و با قیمت های کارشناسی و دولتی که در مناقصه‌های شورای شهر می دهد ؛ موفق می شود تا دو پروژه نسبتا بزرگ را از آن خود کند که چندان به مذاق شرکت های دیگر خوش نمی آید و …

*************************************

شبکه کودک

فیلم سینمایی «تعطیلات تابستانی» به کارگردانی چاک شیتز، پنجشنبه ۲۱ مرداد ماه ساعت ۱۴:۳۰ از شبکـه کودک پخش خواهد شد.

در این فیلم خواهیم دید: تعطیلات تابستان در شرف آغاز شدن است، ولی تی‌جی ناراحت است زیرا دوستانش هر کدام برنامه‌ای برای تعطیلات دارند. تی‌جی ناامید در حال پرسه زدن در اطراف مدرسه است که ناگهان متوجه اتفاقات مشکوکی در مدرسه می‌شود. او که بسیار آشفته شده سعی می‌کند این قضیه را برای والدینش تعریف کند؛ اما آنها توجهی نمی‌کنند. تی‌جی موضوع را با آقای مدیر در میان می‌گذارد، اما …

*************************************

فیلم تلویزیونی «بچه های محله گل ها» به کارگردانی داریوش ربیعی، پنجشنبه ۲۱ مرداد ماه ساعت ۲۲:۰۰ از شبکـه کودک پخش خواهد شد.

در این فیلم خواهیم دید: عارف به همراه چهار تن دیگر از دوستانش تصمیم می‌گیرند تا مخفیانه به بزرگ‌ترهایشان که قصد براندازی حکومت شاه را دارند، کمک کنند. آنها شبانه به کوچه‌های محله خود رفته و بر روی دیوارها شعار می‌نویسند. تا آنکه فخار، رئیس کلانتری آنجا تمام افراد کلانتری را بسیج می‌کند تا تشکیلات آنها را پیدا کرده و به او تحویل دهند و …

مهدی فقیه، فرخ نعمتی و فرهاد جم در فیلم تلویزیونی «بچه های محله گل ها» بازی کرده اند.

*************************************

انیمیشن سینمایی «در جستجوی نمو» به کارگردانی آندریو استانتون و لی آنکریچ، جمعه۲۲ مرداد ماه ساعت۱۴:۳۰ از شبکه کودک پخش می شود.

در خلاصه داستان فیلم آمده است: یک دلقک‌ماهی به نام مارلین در مورد پسرش نمو زیادی حساس است و او را در اقیانوس گم می‌کند و در پی آن با کمک ماهی به نام دوری به جستجوی نمو می‌پردازد. به تدریج و پس از یافتن نمو او متوجه می‌شود که نباید آنقدر مته به خشخاش بگذارد …

*************************************

فیلم تلویزیونی «توپ، شوت، شیشه» به کارگردانی بهمن شهروان، جمعه۲۲ مرداد ماه ساعت۲۲:۰۰ از شبکه کودک پخش می شود.

داستان فیلم با بازی اسماعیل خلج و عمار تفتی درباره پنج پسر بچه است که با همدیگر قرار می گذارند توپ بازی کنند، در محله و زمین بازی به بازی مشغول می شوند و در هر بار بازی کردن مشکلاتی را برای مردم و اهالی محل فراهم می سازند. شیشه منزلی شکسته می شود و راننده ای که در بالای ماشین به تمیز کردن و شیشه مشغول است در برخورد توپ با او به زمین می افتد و اتفاقات دیگری که اهالی محل بچه ها را وادار می کنند زمین بازیشان را ترک کنند و بچه ها تصمیم می گیرند که …

*************************************

شبکه افق

فیلم سینمایی «۳۳ روز» به کارگردانی جمال شورجه، جمعه ۲۲ مرداد ماه ساعت ۱۰:۳۰ از شبکه افق پخش خواهد شد.

این فیلم روایتی واقعی از جنگ ۳۳ روزه رژیم صهیونیستی و حزب الله لبنان است

پیر داغی، باسم مغنیه، یوسف الخال، کارمن لبوس، نسرین طاقش و کنیدا علوش در فیلم سینمایی «۳۳ روز» به ایفای نقش پرداخته اند.

*************************************

شبکه نمایش

فیلم‌های سینمایی و تلویزیونی «پنجمین اژدها»، «پیش به سوی کوه اسرار آمیز»، «حرفه ای»، «پروژه آ یک» و «بارون سرخ» پنجشنبه ۲۱ مرداد ماه ساعت ۱۱:۳۰،۱۵:۳۰،۱۷:۱۵،۲۱ و ۲۳ از شبکه نمایش روی آنتن می‌رود.

*************************************

فیلم‌های سینمایی ‌و تلویزیونی «پروژه آ یک»، «دان»، «قندون جهیزیه»، «پروژه آ دو» و «شاهد» جمعه ۲۲مرداد ماه ساعت ۱۱:۳۰ ،۱۵:۳۰ ،۱۷:۱۵،۲۱ و ۲۳ از شبکه نمایش پخش می شود.

نوشته روزهای پایانی هفته همراه با شبکه‌های سیما/ پخش «ناخدا خورشید» از تلویزیون اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.