«خرم شهر» به یاد خرمشهر ساخته شد؟!

در فروردین ماه سال ۸۹، محمد آفریده مدیر سابق مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی که به تازگی از این مجموعه جدا شده بود در گفت و گو با «فارس» خبر از تولید  فیلمی با عنوان «خرم شهر» داد.(اینجا) آفریده در این مصاحبه گفت: اکنون که دنیای تحت سلطه رسانه‌ها می‌کوشد کشور ما را یک طرفه منزوی جلوه دهد، باید با شناخت قواعد پیچیده بین‌المللی به توان، تجربه و فرهنگ غنی و دیرینه ایرانی اسلامی خود تکیه داشته باشیم و همانگونه که جوان‌های پرشورمان در خرمشهر حماسه آفریدند، ما نیز از تجارب جدید نهراسیم. وی درباره مضمون فیلم «خرم شهر» نیز گفت: در این پروژه که ماجرای آن در شهر تهران می گذرد و داستانی خانوادگی دارد، از عوامل حرفه‌ای سینمای ایران استفاده خواهد شد و همه عوامل نیز ایرانی هستند اما در پخش بین‌المللی آن چندین کشور مشارکت خواهند داشت.

در ابتدا تصور می شد این فیلم درباره خرمشهر است، حتی مصاحبه های متعدد آفریده درباره فیلم این موضوع را بار ها مورد تاکید قرار می داد ولی بابک حمیدیان بازیگر نقش اصلی این فیلم در مصاحبه ای گفت: «متاسفانه در مورد اسم اول این فیلم سوءتفاهمی پیش آمد. اسم فیلم «خرم شهر» به معنی همان شهر معروف در خوزستان نبود. بلکه اسم فیلم « خرم شهر» به معنی شهری خرم بود. البته باید بگویم فلاش‌بک‌های این مرد از فرنگ برگشته عموما در دوران جنگ است. یعنی ما خاطرات بچگی او را در زمان جنگ می‌بینیم در حالیکه هیچ تصویری از خود جنگ در فیلم نداریم.

وی افزوده است:«خرم شهر» در واقع کنایه‌ای به تهران است. شهری که خرم است. این اسم استعاره‌ای از تهران بود. مثل نام فیلم «سعادت آباد» به کارگردانی مازیار میری که درباره فضایی بود که هیچ سعادتی در آن نبود. یک جور کنایه به آن چه که آرزوست و وجود ندارد. اما این عنوان دو پهلو را به خاطر همان سوتفاهمی که با اسم شهر خرمشهر اشتباه نشود تغییر دادند و نام «یک خانواده محترم» را روی فیلم گذاشتند».(اینجا)

 سیما فیلم کار را به کارگردان «تهران انار ندارد» سپرد!

تله فیلم «خرم شهر» قرار بود در سیما فیلم تولید شود و مسعود بخشی به عنوان نویسنده  فیلمنامه و  کارگردان آن تله فیلم مشخص شد.(اینجا) بخشی قبل از تولید این فیلم و زمانی که محمد آفریده مدیر مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی  بود  مستند « تهران  انازندارد» را در این مرکز ساخته بود. فیلمی که انتقاد های زیادی به آن وارد شده بود و  قاعدتا مجموعه سیما فیلم نمی توانست از این حواشی بی خبر بوده باشد و مضمون انتقاد برانگیز «تهران انار ندارد» را در انتخاب کارگردان تله فیلم «خرم شهر» مد نظر قرار نداده باشد. حجت الاسلام رحیم زاده که فیلم در گروه تحت مدیریت وی در حال ساخت بود حداقل با نگاهی کوتاه به سوابق  مسعود بخشی می توانست حدس بزند که در تله فیلم «خرم شهر» با چه نوع دیدگاهی روبرو خواهد شد.

«خرم شهر» بدون جنجال و در سایه لطف مجموعه ای که  حجت الاسلام رحیم زاده مسئولیت آن را بر عهده داشت ساخته شد و با نام «یک خانواده محترم» از سوی تهیه کننده به جشنواره فیلم کن در فرانسه  ارسال شد.(اینجا) شصت و پنجمین دوره جشنواره فیلم کن «یک خانواده محترم» را در بخش «دو هفته کارگردانان» قرار داد. (اینجا)  در آن ایام هالیوود ریپورتر نوشت: فیلم سینمایی «یک خانواده محترم» روایتگر داستانی جذاب و درامی خانوادگی است که با نگاهی به داستان هابیل و قابیل، در بستر اتفاقات و حوادث بعد از انقلاب مخصوصاً آزادی خرمشهر، به تصویر شرایط و دیدگاه‌های شخصیت‌های داستان، در حال حاضر می‌پردازد.

 صداوسیما خود را کنار کشید

صداوسیما خیلی دیر به  حضور «یک خانواده محترم» در کن واکنش نشان داد و گویا تازه  حجت الاسلام رحیم زاده متوجه کلاهی شد که  آفریده و بخشی بر سر صداوسیما گذاشته بودند. رحیم زاده در مصاحبه ای با اعلام لغو مشارکت سیما فیلم در «یک خانواده محترم»، گفت: فیلمنامه فیلم با نام «خرم‌شهر»، آن گونه که با ما توافق شده بود با موضوع آزادسازی خرمشهر آماده شد، اما فیلم مطابق فیلمنامه توافق شده، تولید نشد.(اینجا)

این فیلم در ایران اکران نشده بود و اولین حضورش در «کن» بود. اولین ایرانیانی نیز که این فیلم را دیدند فیلمسازان و مدیران سینمایی بودند که از ایران به کن رفته بودند. مسعود نجفی خبرنگار سینمایی  ایسنا بعد از دیدن این فیلم می گوید: «این فیلم به معنای کامل یک افتضاح واقعی بود، فیلم برای ایرانیان مایه شرمساری بود و بنده به عنوان تماشاگر ایرانی که بیننده‌های خارجی را کنار خود می‌دیدم، نگران بودم که با دیدن این فیلم چه تصویری از ایران در ذهن این تماشاگران خارجی نقش خواهد بست. هر صحنه‌ای از ایران که در این فیلم به نمایش کشیده می‌شود، نمایش سؤال برانگیز درگیری و جدال‌های میان شخصیت‌های فیلم، نمایش دزدی یا دارای مضمون‌هایی چون پایمال شدن حقوق حیوانات در پلان گربه سوزی فیلم است که جای خوشحالی است که این صحنه به طور مستقیم به نمایش در نمی‌آید.»(اینجا) از شواد این گونه بر می آید که تهیه کننده بدون اطلاع سیما فیلم «یک خانواده محترم » را به کن برده و این سوال پیش می آد که چطور مجموعه بزرگی مانند «سیما فیلم» اصلا نمی دانسته که چه فیلمی با برند و بودجه سیما فیلم ساخته شده است؟

با مشخص شدن محتوای فیلم یک خانواده محترم، نقد ها برعلیه آن آغاز می شود. منتقدان نوشتند: «یک خانواده محترم»؛ تصویر یک ملت وحشی (اینجا) ، این تعبیر را نویسنده روزنامه السفیر نیز درباره یک خانواده محترم به کار برده بود.(اینجا) محمد حسین نیرومد این تله فیلم را به مثابه یک شبنامه سینمایی! دانست (اینجا) و مسعود فراستی در برنامه «هفت»  یک خانواده محترم را اثری ضد ملی نامید(اینجا)

مدیران سیما فیلم به سرعت در مقام پاسخگویی بر آمده و سعی در تبرئه خود داشتند. حجت الاسلام رحیم زاده  در نشست خبری این گونه عنوان کرد: ما فیلمنامه ابتدایی آقای آفریده را رد کردیم اما پس از اصلاحاتی اصل کار مورد پذیرش قرار گرفت و با ایشان قرارداد تولید فیلم سینمایی «خرمشهر» با مشارکت ۵۰ درصدی سیمافیلم بسته شد اما تاکید می‌کنم آن زمان بحثی برای مشارکت طرف فنی و مالی طرف خارجی در این پروژه وجود نداشت.(اینجا) رحیم زاده تاکید کرد: ما راف‌کات‌های این فیلم را دیده بودیم و تاکیدمان بر این بود که این فیلم نیاز به اصلاح دارد و آقای اکبر نبوی به عنوان مشاور پروژه چنین چیزی رابه آنها تذکر داده بودند اما وقتی برخلاف نظرمان به جشنواره کن رفت و ما متوجه شدیم، از آقای آفریده خواستیم که نسخه‌ای را که به کن ارسال کرده‌اند به ما بدهند اما ایشان از این کار تا هم‌اکنون که در خدمت شما هستم،سر باز زده‌اند و نسخه‌ی اصلی فیلم را به ما ندادند.

برنامه هفت نیز به تریبون  پاسخگویی مدیران سیما فیلم تبدیل می شود.(اینجا) آنها حتی اخباری از جمله اطلاع از مشارکت فرانسوی ها را که در سایت سیما فیلم به آن اشاره شده بود را تکذیب کردند!  این درحالی است که آفریده تهیه کننده فیلم در «هفت» گفت: رحیم‌زاده مدیر گروه دفاع مقدس سیمافیلم این فیلم را دیده و پسندیده و عنوان کرده که حتی از کارهای سیمافیلم هم یک سر و گردن بالاتر است.

 صداوسیما از سیما فیلم دفاع می کند

عزت الله ضرغامی رئیس وقت سازمان صداوسیما، در شرایطی که  سیما فیلم به خاطر  ساخت فیلمی ضد ملی و تحقیر آمیز  تحت فشار بود، حمایت قاطع خود از زیر مجموعه اش را اعلام کرد. ضرغامی گفت: (اینجا) ممکن است یک فیلمی در ابتدا بخواهد با مشارکت صداوسیما ساخته شود، اما در ادامه آن بخش از صداوسیما که قرار است همکاری کند، احساس کند که مسیری که آن فیلم و تهیه کنندگان و سازندگان که همه آنها هم آدمهای محترمی هستند منطبق بر سیاست‌های آن بخش نباشد، می‌تواند همان جا رابطه را قطع کند و به این همکاری خاتمه بدهد. وی در پاسخ به این پرسش «فارس» که پس صداوسیما خود را مبرا از ساخت فیلم یک خانواده محترم می‌داند؟ تصریح کرد: همان چیزی که سیما فیلم اعلام کرد برای توجیه کارشان کاملا درست است.

 رحیم زاده استعفا می دهد

با این وجود رحیم زاده از سمت خود استعفا داد(اینجا) این استعفا راهی بود برای کاهش فشار ها به سیما فیلم و صداوسیما و در شرایطی که کمیسیون فرهنگی مجلس خواستار برخورد با سازندگان فیلم یک خانواده محترم شده بود، می توانست باعث تعدیل نسبی فضا شود. مجلس شورای اسلامی ضرغامی را جهت پاسخگویی فراخواند(اینجا) پژمانفر عضو کمیسیون فرهنگی مجلس عنوان کرد: مسئولان صدا و سیما باید در مقابل این اشتباه عذرخواهی عملیاتی کنند، به این صورت که تمام افرادی که در تهیه این فیلم به نوعی دخالت داشته و در این مورد بی دقتی کرده‌اند، باید از سمتشان عزل شوند و برای حل این اهمال کاری راه‌ حل دیگری وجود ندارد. در صورتی که رفتن رحیم زاده را می شد به نوعی عذر خواهی از اشتباه صداو سیما در تولید فیلمی حاشیه دار دانست، استعفای وی از سوی مدیر سیما فیلم مورد قبول قرار نگرفت. «جوان» در یادداشتی ضمن تحلیل عدم پذیرش استعفای رحیم زاده نوشت: رحیم‌زاده بی‌شک در ساخت فیلم یک خانواده محترم مقصر است. مدیری که بر اوضاع مجموعه تحت مدیریتش نظارت نداشته که چنین محصولی از دل آن بیرون بیاید، صلاحیت فنی بازگشت به پشت میز مدیریت را ندارد و بازگشت وی به سیما‌فیلم، نشانه بی‌احترامی و اهمیت ندادن به افکار عمومی جامعه است. با این اوصاف باید منتظر بود که وزیر تا چه حد در پیگیری حقوقی سازندگان یک خانواده محترم جدی است. (اینجا)

حجت الاسلام رحیم زاده  بعد از ماجرای یک خانواده محترم  هیچ گاه در معرض توجه رسانه ها قرار نگرفت. با وجود آنکه وزارت ارشاد وقت و اعضای کمیسیون فرهنگی مجلس نهم  بر مجازات و دادگاهی کردن عوامل ساخت «یک خانواده محترم» پافشاری کردند  هیچ گاه دادگاهی تشکیل نشد و حکم محکومیتی نیز صادر نشد. با وجود این تا مدت ها و شاید تا همین الان نیز محمد آفریده  و مسعود بخشی به دلیل نقش آفرینی موثر در تولید  یک خانواده محترم  در بایکوت قرار دارند و به شرایط قبل از تولید این فیلم بازنگشته اند با این وجود حجت الاسلام رحیم زاده  بدون اینکه مواخذه شود و با حمایت سازمان صداوسیما به کار خود ادامه داد. اکنون وی مدیر گروه معارف شبکه اول سیما است. چه تضمینی وجود دارد این روحانی محترم اشتباه فاحشی را که در ساخت «یک خانواده محترم» داشت را در دوره مدیریت بر گروه معارف شبکه اول سیما که فراگیر ترین شبکه تلویزیونی بوده و حساسیت های زیادی بر روی فعالیت آن وجود دارد، نداشته باشد؟!

منبع: نسیم آنلاین

نوشته ردپای «یک خانواده محترم» در گروه معارف شبکه اول سیما!/ چطور مدیر مستعفی «سیمافیلم» به تلویزیون بازگشت؟ اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

او که نتیجه استعلام او برای بسیاری از پستهای مدیریتی سینمایی دولت یازدهم با پاسخ منفی روبرو شده بود چاره راه بازگشت به مدیریت را ایفای نقش مشاوره مدیر جوان و کم تجربه شبکه مستند دانست.

گریزگاهی برای ورود به سیکل مدیریت

امیر تاجیک مدیری جوان و جویای نام بود که قطعا حضور انفرادی اش در قامت مدیر یک شبکه نمی توانست توجیه پذیر باشد برای همین محمد آفریده که به واسطه سالها مدیریت در انجمن سینمای جوان و مرکز گسترش با بسیاری از مستندسازان آشنا بود به عنوان مشاور تاجیک برگزیده شد تا هم هدف اول که ورود مجدد او به سیکل مدیریتی بود برآورده شود و هم هدف دوم که تسهیل ورود برخی از مستندسازان مشکل دار بخصوص آنها که زمانی بخاطر همکاری با تلویزیونهای معاند تحت تعقیب قرار گرفته بودند به رسانه ملی فراهم شود.

اما این سقف آرزوهای آفریده نبود. آفریده به دنبال آفرینشی تازه بود و برای همین سعی کرد خود را به بنیاد حفظ آثار و ارزشهای امام(ره) منتسب کرده و دبیری جشنواره روح ا.. که با بودجه این ارگان برگزار خواهد شد را از آن خود کند.

این اقدام هم صورت گرفت اما کمتر از دو هفته به برگزاری جشنواره، حامی درجه یک امیر تاجیک در شبکه مستند یعنی محمد سرافراز  از ریاست صداوسیما استعفاء داد و متعاقب آن تاجیک هم استعفاء داد و بدیهی بود که آفریده هم می بایست نیامده، می رفت و این چنین بود که پروسه بازگشت او به سیکل مدیریتی به دست اندازی پراصطکاک دچار شد.

استفاده از حاتمی کیا به عنوان سپر بلا؟

این اتفاق همراه شد با ادامه انتقادات رسانه ها از حضور تهیه کننده فیلمی ضدنظام به عنوان دبیر جشنواره ای مبتنی بر اندیشه های امام(ره).

این شد که آفریده برای دوری از ترکشهای احتمالی ابراهیم حاتمی کیا را به عنوان یکی از چهره هایی که در جشنواره روح ا… از او تقدیر خواهد شد معرفی کرد.

اما آیا آفریده خواهد توانست حتی با سپر بلا قرار دادن حاتمی کیا کارنامه خود را بپوشاند؟ بعید است در عصر شفافیت رسانه ای حتی حضور حاتمی کیا هم بتواند سوابق او را تغییر دهد.

طبیعی است که حاتمی کیا از حضور در جشنواره ای که نام امام(ره) را دارد استقبال کند اما این حضور ربطی به کارنامه پرسش برانگیز آفریده ندارد؟

اصرار بر اشتباه و کمک به ورود بستگان به سیکل مدیریتی

آفریده فیلمی ساخته که دور از ارزشهای انقلاب و نظام است و حداقل کاری که او می بایست انجام می داد تبری جستن از این فیلم بود.

اما او نه تنها این کار را نکرده که حین حضورش در شبکه مستند هم اصرار زیادی داشت بر استفاده از مستندسازانی که آثاری همچون “چنارستان” را در خدمت افکار پهلوی می ساختند.

از آن سو یکی از نزدیک ترین بستگانش را هم با لابی هایی که در سازمان سینمایی داشت به مدیریت یک گروه سینمایی ایزوله و در عین حال بودجه خوار گمارد که مجالی شده برای اکران فیلمهای توقیفی و آثاری ویدیویی که پروانه سینمایی ندارند.

آیا چنین اندیشه هایی خواهد توانست آینده ای روشن را برای جشنواره روح ا.. رقم بزند؟ بعید است.

بازگشت به دفتری در مرکز شهر

از آن طرف بعید است آفریده بتواند پروژه بازآفرینی خود را به این سادگیها امتداد دهد بخصوص که بعد از تاجیک، قطار مدیریت رسانه ملی هم کوپه ای برای او نخواهد داشت و احتمالا آفریده باز هم باید بازگردد به دفتری که در مرکز شهر دارد.

البته که آفریده می تواند با جلب سرمایه وارد فعالیت سینمایی در بخش خصوصی شود که آن هم با سوابقی که وی داشته بعید بنظر می رسد او کمترین تجربه ای در بخش خصوصی نداشته و هر چه دارد از منابع عمومی ملتی است که در فیلم های آفریده ارزش هایشان زیر سوال رفته است.

منبع: نسیم آنلاین

نوشته مدیری که حتی به حاتمی کیا هم به چشم ابزار می‌نگرد! اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

چهارشنبه شب به وقت آلمان فیلم سینمایی «یک خانواده محترم» از «arte» شبکه مشهور آلمانی- فرانسوی پخش شد تا بار دیگر نام یک فیلم بحث‌برانگیز بر سر زبان‌ها بیفتد. پخش فیلم «یک خانواده محترم» در اروپا نمی‌تواند موضوعی خارق‌العاده باشد، زیرا یکی از دو تهیه‌کننده فیلم شرکت فرانسوی «jba» است. گفته می‌شود این شرکت مسئولیت بخش‌های خارج از ایران فیلم «یک خانواده محترم» را برعهده داشته و به عنوان تهیه‌کننده دوم فیلم بعد از شرکت «فیروزه فیلم» نامش در شناسنامه «یک خانواده محترم» به چشم می‌آید. آیا Jba  پخش بین‌المللی یک خانواده محترم را برعهده داشته یا اینکه برای پخش این فیلم از شبکه arte مسئولان این شبکه رضایت طرفین ایرانی و فرانسوی را گرفته‌اند؟ اگر احتمال دوم صحیح باشد باید تهیه‌کننده اول این فیلم به خاطر همکاری در پخش فیلم ضدایرانی مورد مؤاخذه قرار گیرد!

در معرفی‌ای که شبکه «arte» از فیلم سینمایی یک خانواده محترم ارائه داده به تولید مشترک این فیلم توسط ایران و فرانسه اشاره شده است. سؤالی که شاید بینندگان آلمانی زبان این شبکه از خود پرسیده باشند این است که چرا یک کشور علیه خودش فیلم می‌سازد؟ قطعاً آلمانی‌ها با جشنواره برلین که هر ساله مواضع تند سیاسی علیه کشورمان دارد، با سینمای ایران بیگانه نیستند، زیرا برلین با آغوش باز از فیلمسازان حاشیه‌دار و فیلم‌های زیرزمینی تولید شده در ایران استقبال می‌کند، اما قضیه یک خانواده محترم با فیلمی که جعفر پناهی با موبایلش ساخت و به برلین فرستاد تفاوت بزرگی دارد و آن مربوط به تهیه‌کننده فیلم است.

جعفر پناهی فیلمی به نام «تاکسی» ساخت که در عین ناباوری توانست جایزه خرس نقره‌ای جشنواره برلین را به دست آورد. دست‌اندرکاران جشنواره هم برای وی سنگ‌تمام گذاشتند و با اشک و آه خواهرزاده این کارگردان ممنوع‌الکار فضای اختتامیه برلین محل تبلیغ پناهی شد، اما پناهی در این فیلم نیز تهیه‌کننده کار خودش بود و از نهاد دولتی پول نگرفته بود. در نقطه مقابل وقتی صحبت از یک خانواده محترم می‌شود نگاه‌ها به سمت سازمان صداوسیما می‌چرخد که تهیه‌کنندگی فیلم را برعهده داشت. سیما فیلم و تهیه‌کننده‌اش محمد آفریده نقشی کلیدی در تولید «یک خانواده محترم» داشتند. در صورتی که بعد از اکران فیلم در کن فرانسه صداوسیما خود را از پروژه کنار کشید و آفریده را به عنوان تنها مقصر این فاجعه سینمایی معرفی کرد. آفریده هم اگرچه از سوی رسانه‌ها تحت فشار قرار گرفت، اما وزارت ارشاد هیچ محدودیتی در فعالیت‌های بعدی وی قائل نشد و سر و صدای کمیسون فرهنگی مجلس برای محاکمه سازندگان «یک خانواده محترم» به سرعت به سکوت و فراموشی تبدیل شد.

هم‌اکنون آفریده دبیر جشنواره فیلم «روح‌الله» شده و اعتراض‌های صورت گرفته به مؤسسه حفظ و نشر آثار امام خمینی(ره) که متولی برگزاری این جشنواره است نیز بی‌پاسخ مانده است. شاید آفریده اکنون دارد مزد تحمل انتقاد‌ها را در قبال تولید «یک خانواده محترم» می‌بیند، زیرا با تغییر نوک پیکان انتقاد‌ها از «سیما فیلم» به سمت وی عملاً صداوسیما توانست بازوی فیلمسازی خود را از اتهام بزرگ تولید فیلم ضدملی نجات دهد و بدون هزینه از بزنگاهی که می‌توانست صندلی مدیران سیما فیلم را به خطر بیندازد، خارج شود.

«یک خانواده محترم» آنقدر شرم‌آور است که حتی زمانی که با مدیران وقت سازمان سینمایی در دولت پیشین صحبت می‌شد و عملکرد آنها زیر سؤال می‌رفت به کنایه می‌گفتند «هر چقدر هم کار ما بد بوده باشد دیگر به حد یک خانواده محترم که نمی‌رسد!» سینمای ایران در طول سال تولیدات مشترکی با دیگر کشورها دارد که برخی از آنها به صورت رسمی اعلام و برخی دیگر در قالب هدیه‌های ناقابل سفارتخانه‌های اروپایی به فیلمسازان ایرانی به صورت غیررسمی و محفلی باقی می‌مانند که به اصطلاح «سینمای سفارتی» خوانده می‌شوند.

جالب اینجاست که در اکثر این فیلم‌ها شرایط اجتماعی کشورمان به شدت سیاه و ناامیدکننده به تصویر کشیده می‌شود و اغلب ایرانیان افرادی عصبی دارای مشکلات اخلاقی و جنسی معرفی شده که با حاکمیت مشکلات اساسی و لاینحلی دارند. آثار سینمای سفارتی بیشترین شانس را برای دیده شدن در اروپا و فستیوال‌های جهانی فیلم دارند یا حتی مانند «یک خانواده محترم» در بهترین شبکه‌های تلویزیونی اروپا به نمایش در می‌آیند. در مقابل این آثار دولت‌های اروپایی روی خوشی به فیلم‌های فاخر سینمای ایران نشان نمی‌دهند. برای نمونه بزرگ‌ترین فیلم سینمایی تاریخ سینمای ایران، یعنی «محمد رسول‌الله» ساخته مجید مجیدی نتوانست به فستیوال‌های اروپایی راه یابد و حتی از لیست فیلم‌های آکادمی اسکار نیز حذف شد. در صورتی که این فیلم از هر نظر بر آثاری مانند «یک خانواده محترم» ارجحیت و برتری دارد.

منبع: روزنامه جوان

نوشته «یک خانواده محترم» از شبکه‌های آلمانی سر درآورد! اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

عملکردی که یک سر آن به تهیه‌کنندگی فیلم های مسئله دار و پرحاشیه چون «یک‌خانواده محترم» می‌رسد و یک سر دیگر آن به تربیت نسلی از فیلمسازان جوان که اثارشان عموما به دلیل مشکلات محتوایی و مضمون، اکثرا حتی با مسائلی جدی در اکران مواجه می شوند.

او در مدت مدیریت خود در این دو سازمان، از تولید آثار مسئله‌دار زیادی حمایت کرد که برخی از آن‌ها با گذشت سال‌ها، هنوز هم توقیف هستند. آثاری همچون یادداشت بر زمین، فصل باران‌های موسمی، ازدواج موقت، پُرو آخر، تنها دوبار زندگی می‌کنیم، مستند «هفت زن فیلمساز نابینا»، مستند «تهران انار ندارد»، فیلم کوتاه «آرایشگر بغداد» و ده‌ها اثر دیگر که پیش از این در گزارش‌های مختلف رسانه‌ها از آن‌ها نام برده شده است و تکمیل کننده فهرست بلندبالایی از آثار غیراخلاقی و ضدایرانی تولید شده در دوران مدیریت محمد آفریده در مراکز مهم سینمای پایه ایران هستند.

همین عملکرد آفریده در دوران ۸ ساله حضورش در راس امور سینمای پایه ایران و انتقادات رسانه ها و کارشناسان و بسیاری از مسئولین نهادهای مختلف کشور از او هم باعث شد که بعد از کناره‌گیری او از ریاست مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی تا چند سال نتواند در هیچ‌ یک از نهادهای دولتی مسئولیتی را برعهده بگیرد. هرچند که به نظر می‌رسد قرار نیست این روند ادامه داشته باشد و اتفاقات پیش آمده در چند ماه گذشته نشان می دهد که ظاهرا عزم مدیران سازمان سینمایی بر بازگشت آرام آرام و بدون سر و صدای محمد آفریده به عرصه مدیریت سینمایی کشور جدی است.

مرحله اول: تطهیر کارنامه آفریده به بهانه جذب حداکثری!

از همان روزهای اولی که خبر حضور محمدمهدی طباطبائی‌نژاد، قائم‌مقام محمد آفریده در دوران مدیریتش در کسوت ریاست جدید مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی دولت یازدهم رسانه‌ای شد، گمانه‌زنی‌ها مختلفی در ارتباط با حضور مجدد آفریده در مدیریت انجمن سینمای جوان شکل گرفت. ولی بعید به نظر می‌رسید که با وجود چنین پرونده ای، رئیس سازمان سینمایی دولت یازدهم که از ابتدا با شعار برقراری ثبات و آرامش در سینمای ایران پا به این عرصه گذاشته بود، بخواهد که با استفاده از این چهره مسئله‌دار خود را درگیر یک مشکل جدید کند.

البته ایوبی در ابتدا در واکنش به این گمانه‌زنی‌ها به شکلی موضع گرفت که گویا فکری دیگر را در سر می‌پروراند. او در حاشیه بازگشایی خانه سینما و در جمع خبرنگاران در پاسخ به سوالی در مورد عملکرد محمد آفریده و شایعات شکل گرفته پیرامون بازگشت او به مدیریت یکی از نهادهای سینمایی کشور، گفت: «به هر حال در طول سی‌واندی سال نظام ما هزینه‌های گزافی برای تربیت مدیران جوان امروز و بچه‌های متدین و اهل جبهه و جنگ دیروز کرده است. حال اگر مدیری فیلمی ساخت که خیلی مورد قبول همه نبود، آیا باید او را از نظام مدیریت کشور که در آن کار یاد گرفته، طرد کرد؟! یادمان باشد شعار مقام معظم رهبری جذب حداکثری است و باید اینجا تأکید کنم که برای من، دست‌پاک بودن و امین بودن در کنار اعتقاد قلبی به نظام، انقلاب، رهبری و… دو شاخصه بسیار مهم در انتخاب یک مدیر است… .»

اما ایوبی که پیش از این در کسوت یک دیپلمات ایرانی در کشور فرانسه خدمت ‌می‌کرد، سیاستمدارتر از این بود که بخواهد در آن روزها به جز یک اظهار نظر، اقدام دیگری را در جهت آغاز فرآیند بازگشت مجدد محمد آفریده به سطوح مدیریتی فرهنگی کشور انجام دهد. به همین خاطر بود که قرعه پاگُشا کننده آفریده به سازمان‌های فرهنگی کشور به نام رسانه ملی و مدیر جوان شبکه مستند سیما افتاد!

مرحله دوم: رسانه ملی برای بازگشت مرد پرحاشیه پیشقدم می‌شود!

بعد از حضور محمد سرافزار در جایگاه مدیریت رسانه‌ملی تعدادی از مدیران تربیت شده در دوره او که سابقه همکاری با سرافزار را در شبکه «پرس تی وی» داشتند، به عنوان مدیران جدید بخش‌های مختلف صدا و سیما انتخاب شدند. امیر تاجیک مدیر جوان و خوش‌فکر شبکه مستند نیز یکی از همین نیروها بود که سابقه عملکرد قابل توجهی در پرس تی وی داشت.

اما استقرار تاجیک در شبکه مستند با یک خبر بد همراه شد: «مدیر شبکه‌ی مستند «محمد آفریده» را به عنوان یکی از اعضای اتاق فکر این شبکه منصوب کرد.»

خبری که در ابتدا به شکل غیررسمی اعلام شد و پس از چندی رسانه‌ها رسماً آن را اعلام کردند. در واقع فردی که حتی مدیران فرهنگی دولت یازدهم نیز حاضر نشدند به او مسئولیتی را واگذار کنند، به یک باره سر از رسانه ملی و تیم فکری مدیر جوان شبکه مستند درآورد!

جالب آن که بعد از اعلام رسمی این خبر توسط رسانه‌ها، هر روز اخبار مختلفی از حضور فعال و پررنگ آفریده در شبکه مستند شنیده می‌شد که نشان می‌داد او نه تنها یک مشاوره ساده برای مدیر شبکه نیست بلکه تبدیل به یکی از اعضای اصلی تصمیم گیرنده در این شبکه شده است.

البته اعلام رسمی این خبر باعث شد که سیلی از انتقادات به سوی امیر تاجیک مدیر خوش سابقه شبکه مستند سرازیر شود. انتقاداتی که او وادار شد نسبت به آن این‌گونه واکنش نشان دهد: «آقای آفریده به مدت هشت سال ریاست مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی را بر عهده داشت، ایشان اعتبار و آبروی زیادی در میان مستندسازان کشور ما دارند. من اکنون در جایگاهی نیستم که از آقای آفریده و تهمت‌های که به وی زده شده است دفاع کنم! ولی حضور افراد مختلف به عنوان کمک و مشاوره در شبکه مستند لازم است و ما نسبت به این موضوع تاکید فراوانی داریم.»
همین چند جمله کافی بود که نشان دهد تصمیم مدیر شبکه مستند در ادامه حضور آفریده در این شبکه کامل جدی است. هرچند که این تصمیم منجر به اتفاقاتی در این شبکه شد که انتقادات از مدیر شبکه مستند را چندین برابر کرد.

مرحله سوم: نمایش «چنارستان»؛ تاثیر حضور آفریده در شبکه مستند!

از حضور افریده در شبکه مستند خیلی نگذشت که پای پخش آثار مسئله دار به تلویزیون باز شد و در اقدامی عجیب مستند پرحاشیه و جنجالی «چنارستان» که توسط هادی آفریده تولید شده بود و در جشنواره «سینماحقیقت» سال گذشته حاشیه های زیادی را ایجاد کرد به روی آنتن رفت.

پخش این مستند اقدامی عجیب از سوی رسانه ملی بود که البته با اعتراض بسیاری از اهالی رسانه و چهره‌های فرهنگی نیز مواجه شد اما با این وجود آفریده تبدیل شد به همراه همیشگی مدیر جوان شبکه مستند و او را حتی در حضورهایش در جاهایی مانند نمایشگاه مطبوعات نیز همراهی می کرد.

مرحله چهارم: داور شدن آفریده در جشنواره‌های مختلف

هرچند که آفریده در طول این دو سال گذشته نتوانست در سطوح مدیریتی سینما عهده‌دار مسئولیتی جدی باشد ولی حضور پررنگ او به عنوان داور در جشنواره‌های مختلف فیلم‌های کوتاه و مستند نشان از حضور فعال او در پشت پرده سینمای پایه ایران داشت. او که رابطه نزدیکی با چهره‌هایی چون محمدمهدی طباطبائی‌نژاد رئیس فعلی مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی و فرید فرخنده کیش مدیرعامل انجمن سینمای جوانان ایران دارد، با استفاده از همین رابطه نزدیک توانست به عنوان هیئت داوران چهارمین جشن فیلم کوتاه مستقل خورشید، داور دهمین جشنواره فیلم کوتاه رضوی یزد، هیات داوری بخش مستند هفدهمین جشن خانه سینما، هیات داوری جشنواره فیلم و عکس مادر و از همه مهمتر داوری بخش ملی سی و دومین جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران حضور پیدا کند.

جالب آن که پس از انتخاب او برای حضور در جمع هیئت داوران جشنواره فیلم کوتاه تهران، فرید فرخنده کیش مدیرعامل انجمن سینمای جوانان ایران و دبیر این جشنواره در واکنش به پرسش خبرنگاران در مورد دلایل استفاده از این چهره پرحاشیه برای جشنواره فیلم کوتاه تهران گفت: «او را مشاور خودم می‌دانم و او را شایسته‌تر از خود در این سمت می‌دانم. حس می‌کنم که آفریده جزو خادمین انقلاب اسلامی و فرهنگ ما بوده و است. بیش از دو دهه از خدمات فرهنگی آفریده نی‌گذرد، دیدم حیف است که حامیانی همچون او را با یک خطای کوچک کنار بگذاریم. بنده بلندگوی محمد آفرینده نیستم اما حس خودم را از او گفتم.»

مرحله پنجم: آفریده دبیر جشنواره‌ای با موضوع زندگی امام خمینی(ره) می‌شود!

اما این حضور پررنگ آفریده در نقش داور در جشنواره‌های مختلف بالاخره کار خود را کرد و زمینه‌ساز مرحله بعدی بازگشت او به عرصه مدیریت فرهنگی شد.

روز گذشته حجت الاسلام علی کمساری رئیس شورای سیاستگذاری جشنواره فیلم کوتاه «روح الله» که زیر نظر معاونت فرهنگی و هنری موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره) برگزار می‌شود، طی مصاحبه‌ای اعلام کرد: این جشنواره از نیمه دی ماه امسال به دبیری محمد آفریده و ریاست سید محمد بهشتی برگزار می‌شود.

با این اوصاف به نظر می‌رسد با توجه به اتفاقات پیش آمده در چند وقت گذشته، عزم مسئولان سینمایی کشور برای بازگشت آرام آرام آفریده به کرسی مدیریت نهادهای سینمایی جزم‌ است و حالا باید منتظر واکنش منتقدان جدی آفریده در رسانه ها بود.

نوشته بازگشت مرحله به مرحله «محمد آفریده» به مدیریت؟!/ دبیری جشنواره‌ای با موضوع زندگی امام خمینی(ره) به تهیه‌کننده «یک خانواده محترم» رسید! اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.