در ابتدای این گزارش، نویسنده ضمن خبررسانی از تبلیغات جدیدی که کمپانی های مذکور ارائه کرده اند، بر این امر تاکید می کند که پافشاری پخش‌کننده‌ها به سمت تبلیغات، اتفاق بزرگی برای هر دو شرکت محسوب می‌شود، اما در عین حال می‌تواند تأثیرات زیادی در حوزه تقاضا برای تبلیغات، (روی بازار گسترده‌تری که در شبکه های تلویزیونی و ویدیویی وجود دارد)، داشته باشد.

در همین مطلب در خصوص تعرفه های جدید تبلیغاتی دو شرکت نام برده، آورده شده است که نتفلیکس قرار است از اول نوامبر در کانادا و مکزیک با نرخ مصوب جدید در دسترس کاربران قرار گیرد، پس از آن و در تاریخ ۳ نوامبر در استرالیا، برزیل، کانادا، فرانسه، آلمان، ایتالیا، ژاپن، کره، مکزیک، بریتانیا و ایالات متحده رونمایی شده و سپس در تاریخ ۱۰ نوامبر از سوی اسپانیا راه‌اندازی خواهند شد.

*خرید اشتراک با تبلیغات یا بدون تبلیغات؟!

اساسا آنچه مخاطب از رسانه هایی چون پلتفرم ها توقع دارد، این است که در صورت پرداخت هزینه برای خرید اشتراک، مجبور به تماشای تعدادی تبلیغ و آگهی نباشد. آنچه در اهداف جدید دو شرکت نتفلیکس و دیزنی پلاس نمایان شده تفکیک این دو موضوع از یکدیگر است. نتفلیکس در راستای جدیدترین تبلیغات خود ادعا می کند که می خواهد دو نوع اشتراک را در اختیار کاربران قرار دهد، یک نوع اشتراک با یک تعرفه متفاوت (و ارزان تر) برای کسانی که علاقمند تماشای تبلیغات هستند و دیگر اشتراک برای آن دسته از کاربرانی است که نمی خواهند هم پول پرداخت کنند و هم تبلیغ تماشا کنند! این راهکار دقیقا می توانست راهکاری مفید باشد که در پلت فرم های داخلی نیز اجرایی شود.

اگر این موضوع را در قالب رسانه های داخلی در نظر بگیریم، مساله ای که نمود پیدا می کند در واقع منجر به نارضایتی کاربرانی می شود که هزینه بالای اشتراک را پرداخت کرده اند اما پلت فرم حتی این اجازه را به آن ها نمی دهد که بتوانند از تبلیغ گذر کنند و مستقیم به تماشای اثر مورد نظر خود بنشینند. این امر عدم احترام به کاربری است که هزینه بالا برای تماشای اثری پرداخته کرده و از طرفی نشانگر فرصت طلبی رسانه ای است که قصد ندارد از کوچکترین روزنه های درآمدزایی چشم پوشی کند حتی اگر به قیمت از دست دادن مخاطبش باشد!

حال در همین شرایط دو شرکت مهم نتفلیکس و دیزنی پلاس در اعلام جدید تعرفه های اشتراکی خود دقیقا بر روی این مهم تمرکز کرده اند که به طریقی هم آگهی دهندگان و متقاضیان تبلیغات را در دستان خود داشته باشند و هم بتوانند کاربرانشان را همیشگی کنند. البته ناگفته نماند که برای جذب کاربر بیشتر، این کمپانی ها پایه جدید اشتراک خود را کمتر از طرح فعلی ماهیانه (به همراه تبلیغ) در نظر گرفته اند.

در گزارش منتشر شده در اسکرین آمده است که قیمت اشتراک نتفلیکس در طرح تبلیغاتی جدید بر پایه ۶.۹۹ دلار در ماه است که مشخصا کمتر از ارزان‌ترین طرح اشتراک فعلی نتفلیکس (با قیمت ۹.۹۹ دلار) در ایالات متحده است. این ردیف تبلیغاتی در ابتدا قرار بود در اوایل سال ۲۰۲۳ راه اندازی شود، اما بر اساس تغییراتی در نوامبر ۲۰۲۲ ارائه خواهد شد.

در مقابل دیزنی پلاس نیز در تاریخ ۸ دسامبر در ایالات متحده با قیمت ۷.۹۹ دلار در ماه راه اندازی می‌شود، یعنی همان قیمت نسخه بدون آگهی که در حال حاضر نیز در دسترس کاربران است. (که ممکن است با اعمال آگهی تا ۱۰.۹۹ دلار در ماه نیز افزایش داشته باشد). در نهایت طرح پایه در سال ۲۰۲۳ در سطح بین‌المللی راه‌اندازی خواهد شد.

این تدبیر گروهی از رسانه های خارجی می تواند در پلت فرم های داخلی نیز روند رو به رشدی را ایجاد کند، اگر مدیران رسانه های داخلی از این شیوه تبعیت کنند به مراتب می توانند جلب رضایت بیشتری را در کاربران خود داشته باشند. اما می توان با وجود شرایط حال حاضر نمونه های داخلی به این نتیجه رسید که هر روزنه ای برای موسسان اهمیت دارد تا از آن کسب درآمد کنند، هر روزنه ای به جز رضایت کاربران!

*چرخش بزرگ تبلیغاتی در نتفلیکس

چندی پیش شرکت نتفلیکس اعلام کرد که در ماه آوریل طرح تبلیغاتی جدید خود را معرفی خواهد کرد. این طرح جدید، برای شرکتی که مزایای طولانی مدت سرویس اشتراکی بدون آگهی خود را در بوق و کرنا کرده بود، یک چرخش شگفت انگیز محسوب می شد.

این تغییر دیدگاه پس از اعلام گزارش درآمد سه ماهه اول پخش کننده اتفاق افتاد که گزارش آن نشان می داد این کمپانی برای اولین بار در بیش از یک دهه چه میزان کاربر را از دست داده است! (دقیقا همان نکته ای که موسسان داخلی نیز باید به آن توجه کنند تا بیش از این با بالا بردن هزینه های اشتراک و در مقابل افزودن آگهی های اجباری، ضربه به حذف احتمالی مخاطبان خود نزنند!)

رده تبلیغاتی نتفلیکس به طور متوسط شامل چهار تا پنج دقیقه تبلیغات در هر ساعت است و به کاربران امکان دانلود فیلم و سریال های تلویزیونی را نمی دهد. بر اساس گزارش وال استریت ژورنال، نتفلیکس انتظار دارد برنامه اشتراک تبلیغاتی آینده اش تا سه ماهه‌ی سوم سال ۲۰۲۳ به حدود ۴۰ میلیون بیننده در سراسر جهان برسد. تبلیغات به ازای هر هزار بیننده تقریباً ۶۵ دلار فروخته می شود که به طور قابل توجهی بالاتر از بسیاری از سرویس های پخش دیگر است.

شایان ذکر است که نتفلیکس و دیزنی پلاس از سرویس‌هایی مانند HBO Max و Hulu متعلق به دیزنی پیروی می‌کنند که طرح های ترکیبی با پشتیبانی از تبلیغات را ارائه می‌کنند.

تبلیغات جدید نتفلیکس، بازتاب استقبال روزافزون بینندگان از سرویس های VOD  و کانال های تلویزیونی رایگان با پشتیبانی تبلیغات است. در بحبوحه بحران هزینه های زندگی در بسیاری از کشورها، نشانه ها حاکی از آن است که مصرف کنندگان از طرح های گران قیمت و خدمات انباشته خسته شده اند و به گزینه های ارزان تر (یا رایگان) روی آورده اند.

تحقیقات اخیر نشان داد که درآمد پخش‌کننده‌های تبلیغاتی در پنج سال آینده نسبت به خدمات اشتراکی رشد سریعتری خواهد کرد. براساس گزارشی که توسط سایت Accenture ارائه شد ۶۳ درصد از مصرف کنندگان موافق هستند که پرداخت هزینه برای تمام اشتراک های سرگرمی که می خواهند بسیار گران است.

* مخاطبان جوان

هم نتفلیکس و هم دیزنی امیدوارند که سطوح تبلیغاتی آنها بتواند درآمد کافی برای جبران کندی رشد مشترکین VoD را جذب کند. (نکته ای که نمونه های داخلی از زمانی که طمع شیرین درآمدزایی را تجربه کردند از آن غافل شدند!) تبلیغ‌کنندگان احتمالا مایلند از مخاطبان خود استفاده کنند، مخاطبانی که اغلب نسبت به تلویزیون سنتی جوان‌تر هستند. در سال‌های اخیر، بینندگانِ جوان‌تر؛ از به کار بردن تلویزیون تجاری خودداری کرده‌اند و از خدمات اشتراک بدون آگهی استفاده می‌کنند و این کار دسترسی تبلیغ‌کنندگان را به آنها سخت‌تر می‌کند.

این موضوع قابل ملاحظه است و به خوبی به نظر می رسد که پخش کننده های تجاری محتاطانه، نسبت به ورود نتفلیکس و دیزنی پلاس به بازار تبلیغات خوش بین هستند و استدلالشان این است که این شرکت ها بر قدرت تلویزیون به عنوان یک رسانه تبلیغاتی کمک می کنند.

گفتنی است؛ راه‌اندازی رده‌های تبلیغاتی نتفلیکس و دیزنی پلاس می‌تواند پوششی برای بخش‌های گسترده‌تر تلویزیون ایجاد کند که شاید منجر به درآمد بیشتر تبلیغاتی در صنعت پخش و تلویزیون شود. در این صورت، تولیدکنندگان محتوا امیدوارند که این پول برای درام ها و فیلم های اصلی تر هزینه شود.

نوشته ساختار جدید VODهای خارجی، راهکاری برای پلتفرم داخلی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

* VOD چیست؟

تا سال‌ها پیش که خبری از اینترنت و دسترسی آسان‌تر به دنیای مجازی نبود، تولیدکنندگان؛ آثار و تولیدات خود را از طریق (CD و DVD) در بازاری به نام شبکه نمایش خانگی، در اختیار علاقه‌مندان قرار می‌دادند؛ اما با گسترش دنیای اینترنت، سرویس‌های جدیدی تحت عنوان (VOD) وارد این رقابت شدند که فضای جدی‌تر و گسترده‌تری را به این شبکه سراسری دادند و به پلتفرم‌هایی تبدیل شدند که این روزها با استقبال نسبی مخاطبان مواجه هستند و چند سالی است که جایگاه خود را در میان کانون خانواده‌ها باز کرده‌اند.

در واقع VOD (مخفف Video on Demand) یک سیستم توزیع رسانه ویدیویی است که به کاربران این امکان را می‌دهد تا بدون نیاز به دستگاه‌های پخش‌کننده ویدیویی سنتی مثل تلویزیون و حتی بدون محدودیت‌های زمان‌بندی‌های پخش برنامه‌ها، به ویدیوهای جذاب دسترسی پیدا کنند. پس از قرن بیستم که پخش در قالب برنامه‌های OTA (رایج‌ترین شکل توزیع رسانه‌ها) بود، وارد یک دنیای پیچیده‌تری در رسانه شدیم، دنیایی که با گسترش فناوری‌های اینترنت، دریچه تازه‌ای را به روی تولیدکننده و مصرف‌کننده باز کرد و گرایش مصرف‌کنندگان به سمت حالت‌های غیر سنتی از محتوای ویدیوئی حرکت کرد که با ورود VOD به تلویزیون و رایانه‌های شخصی اوج گرفت.

اما آنچه که در ایران امروز شاهد آن هستیم، عدم تفکیک‌پذیری VODها برای توزیع‌کنندگان و تولیدکنندگان است. در دنیای رسانه چندین مدل VOD وجود دارد که از جمله آن‌ها می‌توان به گزینه‌های زیر اشاره کرد:

۱- VOD تراکنشی (TVOD): به معنای فیلم درخواستی تراکنشی، یک روش توزیع است که در آن مشتریان برای هر محتوای ویدیویی درخواستی خود، هزینه پرداخت می‌کنند.

۲- کچ آپ تی‌وی (Catch-up TV): این سرویس، امکان مشاهده مجدد فیلم و سریال‌ها را برای مدت زمان خاصی به مخاطبین می‌دهد.

۳- VOD اشتراکی (SVOD): به معنای ویدیوی درخواستی اشتراکی است که از یک مدل تجاری اشتراکی استفاده می‌کند. در این مدل، مشترکان برای دسترسی به برنامه‌ها به‌صورت نامحدود، ماهیانه مبلغی را پرداخت می‌کنند.

۴- Near VOD) NVOD): یک تکنیک ویدیویی است که پرداخت در ازای تماشا را شامل می‌شود که توسط پخش‌کننده‌های چند کاناله با استفاده از مکانیسم توزیع در پهنای باند بالا از جمله ماهواره و شبکه‌های تلویزیونی کابلی استفاده می‌شود.

۵- Push VOD: این روش زمانی مورد استفاده قرار می‌گیرد که ارائه‌دهنده محتوا، بدون اینکه مخاطب آن را درخواست داده باشد یا در انتخاب آن نقشی داشته باشد، محتوا را از طریق گیرنده‌های دیجیتال برای مخاطبین ارسال می‌کند.

۶- VOD تبلیغاتی (AVOD): به معنای فیلم درخواستی همراه تبلیغات است. در این شیوه پلتفرم مربوطه از یک مدل درآمد مبتنی بر تبلیغات استفاده می‌کند.

با توجه به انواع پلتفرم‌هایی که عنوان شد و با مشاهده تعریف کارکرد هرکدام، متوجه می‌شویم که نمونه‌های داخلی تعریف دقیقی از VOD ندارند چرا که تمامی این موارد را در دستور کار خود قرار داده‌اند و این در شرایطی است که هرکدام از نمونه‌های بالا برای یک نوع از پلتفرم تعریف شده‌اند. این دقیقا همان معادله دو سر برد برای توزیع‌کنندگان داخلی است!

*چگونه همپای پلتفرم‌های خارجی حرکت کنیم؟

نتفلیکس، اپل تی وی، آمازون پرایم، HBO، HULU، Disney Plus و یا هر پلتفرم دیگری که در سراسر دنیا قابل دسترس است و پخش فیلم‌ها و سریال‌های به‌روز جهان را در دستور کار خود دارد، دارای مزیت‌هایی نسبی هستند که البته در کنار نقاط مثبتشان قطعاً از ضعف‌هایی نیز برخوردار هستند، درست مانند فیلمیو و نماوا که نمونه‌های داخلی محسوب می شوند. اما نکته قابل تأمل اینجاست که اگر باور داریم نحوه انتشار آثار ویدئویی تغییر کرده پس سرویس‌دهی و امکانات داده شده به مخاطب نیز باید تغییر کند، نکته‌ای که شاید ضعیف‌ترین بخش ماجرا در پلتفرم‌های ما تلقی می‌شود.

نتفلیکس، HBO، اپل تی وی، آمازون پرایم و … هر کدام برای تماشای برنامه های پلتفرم خود به صورت ماهانه مبلغی را از کاربرانش دریافت می کنند و در ازای آن بخشی یا تمام برنامه های خود را برای مخاطبینی که هزینه پرداخت کرده اند، پخش می کنند. در نگاه اول این دستور کار، دقیقا همان اقدامی است که فیلیمو، نماوا و فیلم نت و … انجام می دهند اما با نگاهی دقیق تر جزییاتی نمایان می شود که می توان با بررسی آن ها، نقاط ضعف نمونه های داخلی را متذکر شد.

تنوع فراوان، دسترسی به محبوب ترین سریالها و برنامه ها با زبان اصلی، کیفیت تصویر بالا، اشتراک به صرفه ماهانه، سیستم هوشمند پیشنهاد به کاربر و … همه از نکات مثبت و قابل توجهی است که پلتفرم های خارجی به عنوان خدمات به مخاطب ارائه می دهند. اما باید دید پلتفرم های داخلی نیز با توجه به هزینه اشتراکی که دریافت می کنند این خدمات را به کاربر ارائه می دهند یا خیر؟

*آنچه خوبان همه دارند تو یکجا داری؟!

از آنجایی که مخاطبان VOD تمامی اقشار جامعه و خانواده ها هستند در نتیجه بحث محتوایی آثاری که برای آن ها تولید می شود و خروجی ای که به مخاطبان خود ارائه می دهند نیز به مراتب اهمیت بیشتری پیدا می کند. پلتفرم های جهانی در خصوص تولید آثار و محتوا دقیقا متناسب با آنچه که مخاطب به اقتضای گروه سنی طلب می کند، تولید می کنند. البته در کنار این مهم، در خارج از ایران پلتفرم هایی وجود دارند که تنها مختص به گروه سنی کودک و نوجوان هستند و صفر تا صد محتوای آن مربوط به آن ها می شود. نکته ای که در ایران از آن غافل شدیم دقیقا همین امر است که پلتفرمی جداگانه برای کودکان در کشورمان وجود ندارد و هر کدام از رسانه های موجود به صورت توامان هم در دسته کودک و هم در دسته بزرگسالان توزیع محتوا می کنند. در نتیجه کودکان بی واسطه در برابر خیل آثاری قرار می‌گیرند که به گروه سنیشان تعلق ندارد.

مورد بعدی نظارت بر عملکرد تولید محتوای VODها است که اگر در یک مقایسه سطحی بخواهیم آن را بررسی کنیم به بازار آشفته در تولیدات نمونه های داخلی می رسیم که نظارت دقیقی (خصوصا از نظر کیفی) از سوی «ساترا» قبل از انتشار آن ها صورت نمی گیرد و آنقدر این آشفتگی در تولید سریال ها مشاهده می شود که در نتیجه آن توقف در پخش و یا توقیف یک اثر قبل از توزیع را شاهد هستیم، امری که این روزها با حذف مجموعه «جیران» از فیلمیو  روی این ماجرا صحه گذاشته است.

*تبلیغات اجباری دستاورد پلتفرم‌های داخلی!

مورد بعدی که می توان در خصوص پلتفرم های ایرانی متذکر شد بحث تبلیغات است. در خارج از ایران هنگامی که کاربر اشتراک ماهیانه برای تماشای آثار پرداخت می کند به هیچ عنوان، هیچ تبلیغی را در ابتدا یا انتهای پخش اثر مشاهده نمی کند، مساله ای که این روزها در نمونه های داخلی می بینیم و کاربران از آن ناراضی هستند، نمایش تیزر تبلیغاتی پیش از شروع سریال مورد علاقه شان است که بعضا به صورت اجباری باید آن را تماشا کرده و حتی رسانه اجازه رد کردن آن ها را به کاربر نمی دهد! این دقیقا عدم احترام به کاربری است که هزینه بالا برای تماشای اثری پرداخته کرده اما مجبور است به صورت اجباری آگهی های تبلیغاتی را نیز تماشاگر باشد. چون بخشی از درآمد پلتفرم مربوطه از همین تبلیغات به دست می‌آید. در واقع پلتفرم ایرانی بر خلاف نمونه خارجی تلاش می‌کند تا هیچ فرصتی را برای درآمدزایی از دست ندهد. حتی اگر به قیمت نارضایتی مخاطبان باشد.

همین امر در خصوص اکران های آنلاین نیز صدق می کند. در این خصوص شاید در زمان همه گیری شیوع کرونا که با تعطیلی سینماهای کشور رو به رو بودیم، اکران آنلاین فیلم های سینمایی می توانست اقتصاد سینما را به چرخه درآورد اما این ماجرا که پس از اکران عمومی فیلم ها و فروش قابل توجه بسیاری از آن ها (که مدتی است سینما را رونق بخشیده است)، می تواند یک حقه به کاربری باشد که به پلتفرم ها اعتماد کرده است. در چنین شرایطی باز هم شاهد آن هستیم که فیلم های روی پرده پس از آن که کف فروش خود را پر کرده اند و ماه ها فروش قابل توجهی را تجربه کرده اند، در ادامه به نام اکران آنلاین به VODهای اشتراکی می آیند و کاربر علاوه بر خرید اشتراک ماهیانه باید مبلغی را بابت خرید بلیت اکران های آنلاین نیز پرداخت کند!

جالب این که در ایران به خاطر اجرا نشدن قانون کپی/رایت در مقوله محتواهای خارجی زبان، پلتفرم‌ها بدون پرداخت هزینه می‌توانند باکیفیت ترین محتواهای جهانی را روی پلتفرم خودشان قرار دهند و از مخاطب ایرانی پول فیلم و سریالی را بگیرند که یک ریال برای تولید آن هزینه نکرده‌اند. درست برخلاف نمونه های خارجی که برای دقیقه به دقیقه محتواهای خود هزینه پرداخت می کنند و آنچه که به صورت اشتراک ماهیانه از کاربر دریافت می کنند بسیار به صرفه تر از چیزی است که پلتفرم های ایرانی دریافت می کنند. این یعنی انحصاری بی واسطه و سودآور که پلتفرم های ایرانی برای خودشان در نظر گرفته اند و اکنون به نظر می‌رسد هیچ کنترل کیفیتی هم روی آن صورت نمی‌گیرد و کسی نگران حقوق مردم مصرف کننده نیست.

*به نام مخاطب به کام توزیع کننده!

اگر عملکرد VODها را در سه گروه جداگانه قرار دهیم، هر کدام بسته به کارکردی که برای خود تعریف کرده‌اند، از نظر درآمدزایی ملزم به انتخاب یکی از این سه گروه هستند، سه گروهی که شامل موارد زیر میشوند:

۱- گروهی که اشتراک دریافتی‌‌اش مطابق با تعداد محتوایی است که کاربر تماشا می‌کند.

۲- گروهی که محتوا را رایگان ارائه می دهد اما در قبال آن کاربر مجبور به تماشای تعدادی آگاهی و تبلیغ است.

‏۳- VODهایی که به صورت ماهانه اشتراک می فروشند و کاربر با خرید اشتراک می تواند در یک ماه هر تعداد محتوایی را که می خواهد تماشا کند.

اما با نگاهی به خروجی VODهای داخلی، متوجه می‌شویم که آن‌ها هر سه این گروه‌ را توامان با هم در دستور کار خود قرار داده‌اند و با توجه به خروجی غیرقابل قبولشان همه‌ی سود را به جای تقسیم با کاربر، از آن خود کرده‌اند و این دقیقا شرایطی است که به نام مخاطب اما به کام توزیع کننده رقم می‌خورد!

همانطور که در بالا مطرح شد شبکه های اینترنتی در جهان با توجه به گستردگی که دارند هر کدام تنها از یکی از سه گروه بالا تبعیت می کنند اما در کشور ما شبکه نمایش خانگی دقیقا مخالف این ماجرا حرکت می کند. VOD هایی که در ایران در حال فعالیت هستند هر سه گروه عنوان شده را در دستور کار خود قرار داده اند و این موضوعی است که صراحتا از تمامی ابعاد به نفع توزیع کننده استفاده می‌کند، توزیع کننده ای که الزاما تولیدکننده هم نیست!

*چه کسی پاسخگو است؟

سوالی که در نهایت می توان مطرح کرد این است که این شبکه های داخلی با چه محوریتی، چه هدفی و با توجه به کدام نمونه جهانی ثبت شدند و کار خود را آغاز کردند؟ آیا اکنون که یک دهه از حضورشان در کشور می گذرد توانسته اند همپای نمونه های بین المللی قدم بردارند یا خیر؟ چه کسی و چه سازمانی وظیفه نظارت بر عملکرد تولید و توزیع آن ها را دارد؟ آیا همچنان ساترا و ارشاد قصد دارند به اختلافات خود در این زمینه ادامه دهند؟ شاید تصور شود که سوالاتی از این دست پس از ماجراهای اختلاف ساترا با ارشاد شکل گرفته اند اما باید خاطرنشان کرد که پیش از این نیز کاربران این پلتفرم ها به طور مداوم در فضای مجازی مطالبی را در قیاس شبکه های ایرانی با نمونه های غربی منتشر می کردند و همواره در حال نکته سنجی در خصوص آن ها بوده اند، نکته هایی که دیگر زمان جوابگویی به آن ها رسیده است…اما مشخص نیست در میان همه هیاهوها چه کسی حامی حقوق مصرف کننده است؟!

نوشته پلتفرم‌های داخلی؛ به نام کاربران به کام توزیع‌کنندگان اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

حالا به مشابه وطنی ماجرا رجوع کنیم؛ جایی‌که سایت فیلیمو در حرکتی قابل توجه آماری از بازدید سه سریال «هم‌گناه»، «آقازاده» و «زخم‌کاری» می‌کند. فارغ از اینکه نمودارهای ارائه شده توسط فیلیمو بسیاری ابتدایی و ساده‌اند؛ اما همین نمودار می‌تواند حاوی اطلاعات جالبی باشد. در گام نخست چیزی که نمودار اعلام می‌کند شیب جذب مخاطب سه سریال پس از پخش چهار قسمت ابتدایی است. در دو سریال قدیمی«هم‌گناه» و «آقازاده» شیب سهمی است. یعنی تا قسمت سوم سریال‌ها مخاطب خوبی جذب کرده و در قسمت چهارم به وضعیت سابق خود بازگشته‌اند؛ اما شیب «زخم‌کاری» کماکان صعودی یا به عبارت نمودار شکل نمایی دارد.

اما اعداد میلیونی روی ستون‌ها این اشتباه را متبادر می‌کند که برای مثال رقم ۱۳ میلیون بازدید سریال «زخم‌کاری»، تعداد اکانت‌های یکتایی است که این سریال را از مجاری مختلف دیده‌اند. اما با کمی دقت متوجه می‌شویم این یک نمودار «دقیقه تماشا در هر قسمت» است. یعنی ۱۳ میلیون دقیقه از قسمت چهارم «زخم‌کاری» تماشا شده است. قسمت چهارم این سریال ۶۱ دقیقه است. با احتساب آنکه این قسمت از سریال به‌طور کامل دیده شده است می‌توان مدعی شد تعداد مخاطبان این قسمت برابر است با ۲۱۴هزار و ۸۲۵ نفر. این عدد می‌تواند تعداد اکانت‌های فعال فیلیمو نیز به حساب آید؛ چراکه سریال محمدحسین مهدویان احتمالاً پربازدیدترین محصول فیلیمو به حساب می‌آید. اگر هر اکانت در خانواده‌ای سه‌نفره تماشاگر سریال بوده باشد، این رقم به ۶۴۴هزار و ۴۷۴ نفر می‌رسد. این رقم البته نسبی است و نمی‌توان قاطعانه گفت چنین جمعیتی پای این سریال نشسته است.

رقم مذکور کماکان زیر یک میلیون نفر است و شاید بتوان مدعی شد سامانه‌های VOD آن‌گونه که به نظر می‌رسد فراگیر هم نیستند. علت چنین استنباطی فقدان همان داده‌ها برای تحلیل آماری است. برای مثال ما نمی‌دانیم چند اکانت در فیلیمو یا نماوا ثبت ‌شده‌اند و چه تعداد از آنان پای تماشای آثار و محصولات این سامانه‌ها نشسته‌اند.

از رقم به‌دست آمده از نمودار حتی می‌توان به میزان فروش هم دست یافت. با فرض آنکه چهار قسمت «زخم‌کاری» برابر با یک ماه فعالیت سامانه فیلیمو باشد، رقم فروش اشتراک با احتساب ماهانه ۹۹هزار تومان – این رقم حداکثری است – برابر با ۲۱ میلیارد و ۲۶۷ میلیون و ۶۷۵ هزار تومان می‌شود. این رقم اگرچه رقمی نسبی است؛ اما می‌تواند تصویری از گردش مالی VODها ارائه دهد و حتی نشان دهد در درازمدت پلتفرمی چون تلویزیون آیا با وضعیت اقتصادی و سلیقه‌ای با شکست تجاری مواجه می‌شود یا می‌تواند بر VODها چیره شود. با این حال، برای رسانه مهمتر از همه وجود داده‌های بی‌واسطه برای تحلیل درست از شرایط اقتصادی هنر و مخاطب‌شناسی محصولات فرهنگی است.

نوشته آنچه VODها به ما نمی‌گویند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

توسعه VOD نیازمند مذاکرات جامعی به منظور به دست آوردن مدلی تجاری است که هم در خدمت تولیدکنندگان محتوا و ارائه‌دهندگان خدمات تلویزیونی باشد و هم محتوای جذابی را برای تماشاگران و مخاطبان ارائه دهد. فاکتورهای اصلی در شناسایی اعتبار اقتصادی مدل VOD شامل نرخ خرید فیلم‌های VOD، هالیوود و همچنین درآمدهای اپراتور تلویزیونی است.

از سپتامبر ۱۹۹۴ یک سرویس VOD به بخش اصلی نسخه آزمایشی تلویزیون تعاملی دیجیتال کمبریج انگلستان، تبدیل شد. این سرویس که ویدئوها و داده‌ها را به ۲۵۰ خانه و تعدادی از مدارس ارائه می‌کرد، به شبکه کابلی کمبریج (بعدها به عنوان بخشی از NTL، و اکنون بخشی از ویرجین مدیا می‌باشد) متصل بود. ویدئوهای MPEG-1 از طریق یک شبکه ATM از یک سرور رسانه‌ای ICL به ستاپ باکس‌های تولید شده توسط آکورن آنلاین مدیا، استریم می‌شدند. این نسخه آزمایشی ابتدا با سرعت ۲ مگابیت بر ثانیه شروع به کار کرد که بعدها تا ۲۵ مگابیت بر ثانیه هم افزایش یافت. محتوای این سیستم توسط بی‌بی‌سی و تلویزیون Anglia تهیه می‌شد. اگرچه این پروژه از لحاظ فنی یک موفقیت محسوب می‌شد ولی مشکلات تولید محتوا باعث شد تا پروژه در سال ۱۹۹۶ متوقف شود. در سال ۱۹۹۸، شرکت ارتباطات کینگستون، اولین شرکت بریتانیایی لقب گرفت که یک سرویس VOD کاملاً تجاری را راه‌اندازی کرد. این سرویس برای نخستین بار، پخش تلویزیونی و دسترسی به اینترنت را از طریق تنها یک «ست تاپ باکس» و با استفاده از انتقال IP روی ADSL ادغام می‌کرد. تا سال ۲۰۰۱ تلویزیون تعاملی کینگستون توانست ۱۵۰۰۰ مشترک پیدا کند. در سال ۱۹۹۹ نیز هوم چویس پس از چندی آزمایش، به این حوزه پیوسته بود اما این سرویس تنها به شهر لندن محدود شده بود. این شرکت بعد از جذب ۴۰۰۰۰ مشتری در سال ۲۰۰۶ توسط شرکت Tiscali خریداری شد.

داستان VOD در ایران

فیلیمو، نماوا، فیلم‌نت و… ازجمله پلتفرم‌هایی هستند که این‌روزها نام‌شان در فضای اجتماعی و تبلیغات شهری به وضوح دیده و شنیده می‌شود. سامانه‌هایی که گاه با محصولات خاص خود جرقه‌ای در افکار هنری ایجاد می‌کنند و گاه باخبر توقیف‌های ناخواسته و یا چند روزه محصولات‌شان [که دچار می‌شوند] شوکی دیگر به مخاطبان خود وارد می‌کنند. سرنوشت این پلتفرم‌ها در ایران هیچ شباهتی به دنیای خارج از خود ندارد. وقتی به سایت‌های این پلتفرم‌ها رجوع می‌کنیم با جمعه‌بازاری مواجه می‌شویم که هرچیزی را می‌توان در آن یافت. بدون هیچ‌گونه قالب‌بندی مشخص و معینی و حتی سلیقه‌ای برای نشان به مخاطب. با زحمات بسیار و تلاش‌های شبانه‌روزی می‌توان پی برد که مثلا پلتفرم خاص چه محصولات اختصاصی دارد و تاریخچه این محصولات چیست و چه اخبار و بازتابی این محصولات داشته. گرچه باز هم پی بردن به این موارد نیاز به یک تیم پژوهشی ویژه و خاص دارد که در یک برنامه یک‌ساله بتوانند به تمام این موارد برسند!

بگذریم. به سراغ تولیدات این پلتفرم‌ها می‌رویم و مروری خواهیم داشت به ساختار و برنامه‌های آن و اینکه هر پلتفرم بیشتر میل به کدام نوع از تولیدِ محتوا دارد.

فیلیمو

فیلیمو یا آپارات فیلیمو اولین سامانه نمایش درخواستی (VOD) اشتراکی است که در بهمن ۱۳۹۳ آغاز به کار کرد. این سامانه یکی از محصولات شرکت فناوران ایده‌پرداز صبا (صباایده) است. نهنگ آبی اولین سریالی است که با سرمایه‌گذاری فیلیمو ساخته شده‌است و در ۹ بهمن ۱۳۹۷ منتشر شد. از جمله تولیدات اختصاصی این پلتفرم می‌توان به: «جیران»، «جزیره»، «قبله عالم»، «زخم کاری»، «میدان سرخ»، «می‌خواهم زنده بمانم»، «خوب، بد، جلف: رادیواکتیو»، «ملکه گدایان»، «دیرین دیرین»، «شب‌های مافیا»، «مردم معمولی» و… اشاره کرد.

«مردم معمولی»

فیلیمو توانست با ورود به عرصه تولید سریال گام نسبتا خوبی را در این زمینه نسبت به سایر پلتفرم‌ها بردارد. گرچه در این میان سریال‌هایی بودند که با اتفاقات قابل توجهی رو‌به‌رو بودند مثل سریال مردم معمولی.

سریال «مردم معمولی» به کارگردانی رامبد جوان در سال ۱۳۹۹ ساخته شده است. در این سریال رامبد جوان، آتیلا پسیانی، شبنم مقدمی، لیلی رشیدی، کمند امیرسلیمانی، خاطره اسدی، الناز حبیبی، امیر نوروزی، خسرو پسیانی , شادی کرم رودی به هنرمندی پرداخته‌اند.

خبرگزاری ایسنا در تاریخ ۲۹ اردیبهشت ۱۴۰۰ نوشت: «۶ قسمت ابتدایی سریال «مردم معمولی» به دلیل آنچه «شیوه جدید روایت و رویکرد تعاملی با مخاطبان» عنوان شده است، از دسترس خارج شد. و در جدیدترین تصمیم، روابط عمومی سریال اعلام کرد، «پس از بررسی نظرات کاربران و مخاطبان در شش قسمت ابتدایی و تغییر در سبک سریال، گروه سازنده «مردم معمولی» و فیلیمو تصمیم به تغییرات گسترده گرفتند تا با رویکرد جدید قسمت هفتم را به عنوان قسمت نخست در دسترس مخاطبان قرار دهند.»

خلاصه داستان

این سریال داستان مردی به اسم «بردیا برازنده» را روایت می کند که صاحب مرکز زیبایی تناسب طلایی است و ثروتی دارد که همچون خساستش بی انتهاست. بعد از پلمب آژانس مسافرتی بارباراس که متعلّق به خواهر بردیا، «باربارا برازنده» است، باربارا برادرش را با زور و تهدید راضی می کند که فعالیت آژانس را تا فکّ پلمب در مرکز تناسب طلایی ادامه دهد. امّا، در همیشه روی یک پاشنه نمی چرخد و به زودی با افشای راز ثروت بردیا، وضعیت خانوادهٔ برازنده از این رو به آن رو خواهد شد…

«زخم کاری»

محمدحسین مهدویان که کارنامه سینمایی موفقی را داشت، این‌بار در سریال وارد تجربه جدیدی شد. «زخم‌ کاری» اولین تجربه مهدویان در شبکه نمایش خانگی است. این مجموعه اقتباسی از رمان بیست زخم‌کاری نوشته محمود حسینی‌زاد است که نگاهی به تراژدی مکبث نوشته ویلیام شکسپیر می‌اندازد.

در این سریال جواد عزتی، رعنا آزادی ور، هانیه توسلی، سعید چنگیزیان، الهه حصاری، سیاوش طهمورث، عباس جمشیدی فر، مهدی زمین پرداز، امیرحسین هاشمی، کاظم هژیرآزاد، منوچهر علیپور، مه لقا باقری، مائده طهماسبی، مرتضی امینی تبار , سارا حاتمی به هنرمندی پرداخته‌اند.

خلاصه داستان

مالکی از مدیران شرکتی موفق است که توسط ابراهیم ریزآبادی اداره می‌شود. ریزآبادی، مالکی رو مأمور می‌کند تا برای قرارداد مهم نفتی با نروژی‌ها وارد مذاکره شود. نروژی‌ها بعد از عقد قرارداد، می‌خواهند مبلغ قرارداد که چندین میلیون دلار است را به حساب شرکت واریز کنند ولی…

«می‌خواهم زنده بمانم»

سریال «می خواهم زنده بمانم» به کارگردانی شهرام شاه حسینی در سال ۱۳۹۹ ساخته شده است. در این سریال حامد بهداد، سحر دولتشاهی، پدرام شریفی، علی شادمان، آناهیتا درگاهی، مهران احمدی، آزاده صمدی، امیر نوروزی، مهدی حسینی نیا، فرید سجادی حسینی، بابک کریمی، افسانه چهره آزاد، عزت الله مهرآوران، محمدرضا مالکی، مهدی صباغی، بیژن بنفشه خواه و بهاره کیان افشار به هنرمندی پرداخته‌اند.

خلاصه داستان

داستان سریال در سال ۱۳۶۸ خورشیدی، کمی پس از پایان جنگ ایران و عراق و قبل از ادغام کمیته، شهربانی و ژاندارمری در نیروی انتظامی، رخ میدهد. هما حقی (سحر دولتشاهی) و نامزدش نادر (پدرام شریفی) به همراه خانواده حقی آماده می‌شوند تا برای شب تولد همایون حقی، پدر خانواده (بابک کریمی) او را غافلگیر کنند. اما با رسیدن پدر، همه خانواده غافلگیر می‌شوند … .

حاشیه‌ها

پخش «می خواهم زنده بمانم» متوقف شد

روابط عمومی فیلیمو با تایید خبر توقف پخش سریال «می‌خواهم زنده بمانم»، اعلام کرد، «قسمت پانزدهم این مجموعه امروز ساعت هشت صبح از فیلیمو، پخش نخواهد شد.»

همچنین درباره توقف پخش سریال «می‌خواهم زنده بمانم» اطلاعیه ای را به شرح زیر منتشر کرده است:

«با درخواست معاونت اجتماعی نیروی محترم انتظامی، پخش سریال «می خواهم زنده بمانم» تا اطلاع ثانوی متوقف شده است و تیم تولید و ساترا در حال رایزنی برای رفع ابهامات و گفتگو درخصوص نقطه نظرات ایشان است.

از مسئولان محترم درخواست می‌شود با سعه صدر و آرامش به نظاره سریال بنشینند؛ تا سرنوشت شخصیت‌های منفی سریال بر اساس روند منطقی درام به سرانجام برسد و سازندگان جرأت و جسارت پرداختن به اتفاقات مهم و افراد نیک و بد روزگار را در کسوت های مختلف داشته باشند.»

توضیحات ناجا

این سریال ایراد ماهوی ، شکلی  و  محتوایی  داشته و داستان فاقد مستندات و بر مبنای تخیلات‌و  رویا پردازی نویسنده بوده که نیازمند اصلاحات اساسی است که مراتب ، به عوامل و سازندگان اصلی سریال ابلاغ گردید لذا علی رغم تعهدات اخذ شده در خصوص اعمال اصلاحات اقدامی صورت نگرفته است.

و از آنجایی که در سکانس هایی از این سریال خانگی به پیشینه یک سازمان انقلابی و پیشکسوتانی که سالیان متمادی در خط مقدم صیانت و پاسداری از ارزش های اسلامی و انقلابی تلاش نموده و با نادیده انگاری ایثارگری هایشان در این سریال، به جایگاه و کارنامه درخشانشان توهین نیز شده است که وقایع تحریف شده در این سریال موجبات نگرانی و تکدر خاطر تعداد زیادی از بینندگان عزیز را فراهم آورده است؛ لذا ، ادامه روند پخش این سریال در دست بررسی و رسیدگی است.

واکنش ساترا نسبت به توقیف سریال «می خواهم زنده بمانم»

«با توجه به وصول شکایت معاونت فرهنگی و اجتماعی ناجا و پیگیری چندباره  پیرامون سریال «می‌خواهم‌زنده بمانم» نکات ذیل جهت روشن شدن ابعاد موضوع ارایه می‌شود:براساس بررسی‌های ساترا، دغدغه‌های ناجا ناظر به جهان و جریان داستان و نیز شخصیت‌پردازی برخی کارکترهاست که به‌نحوی خدشه به چهره نیروی خدوم انتظامی و کمیته‌های انقلاب اسلامی به عنوان شاکله ناجا محسوب شده است.

نکاتی که به‌راحتی و بدون تحمیل هزینه‌های سنگین اصلاح پس از تولید به بخش خصوصی، در مرحله فیلمنامه قابلیت بررسی و مرتفع شدن داشته‌اند، اما باتوجه به اینکه سریال، بدون طی کردن هماهنگی‌های لازم با موسسه ناجی‌هنر آغاز به تولید نموده، این ملاحظات در این سریال نیز مورد غفلت قرار گرفته است.

همچنین با توجه به زمان تولید این سریال، این محتوا پس از تولید و باهدف دریافت مجوز انتشار به ساترا ارائه شده است؛ به همین دلیل اعمال اصلاحات در فیلمنامه در این مرحله، عملا غیرممکن بوده و مطابق با سیاست ساترا مبنی بر حمایت از سرمایه‌گذاری بخش خصوصی نیست.

برهمین‌اساس و پس از وصول شکایت ناجا، ساترا با برقراری جلساتی با نویسندگان محترم و مدیران معاونت فرهنگی و اجتماعی ناجا و مؤسسه ناجی‌هنر، سعی بر حل چالش پیش‌آمده با اصلاح حداقلی ایرادات داستان داشته است که امیدواریم به زودی به حل مشکل پیش آمده منجر شود.

ساترا امیدوار است پس از این شاهد موانع ناشی از ناهماهنگی در مسیر سرمایه‌گذاری و فعالیت رسانه‌های بخش خصوصی به ویژه در میانه برنامه نمایش عمومی نباشیم.»

رفع توقیف سریال «می‌خواهم زنده بمانم»

روابط‌عمومی فیلیمو در اطلاعیه گفت:

«پخش سریال «می خواهم زنده بمانم» که به خاطر برخی اختلاف نظرها به تاخیر افتاده بود با مساعدت و جلب نظر نهادهای ناظر انجام می شود. مجوز انتشار سریال «می خواهم زنده بمانم» بعد از بررسی و تبادل نظر، با پیگیری‌ و تلاش‌های ساترا و تاکید دادستانی محترم تهران مبنی بر لزوم رعایت حقوق کاربران صادر شد. قسمت ۱۵ این سریال به صورت ویژه روز پنجشنبه ۱۳ خرداد ۱۴۰۰ ساعت ۸ صبح پخش و باقی قسمت‌های سریال نیز به روال گذشته هر دوشنبه ساعت ۸ صبح از فیلیمو منتشر خواهد شد.»

«ملکه گدایان»

سریال «ملکه گدایان» به کارگردانی حسین سهیلی زاده در سال ۱۳۹۹ ساخته شده است. در این سریال باران کوثری، پانته‌آ بهرام، آرمان درویش، محمدرضا غفاری، رضا بهبودی، الهام کردا، فرزاد فرزین، عرفان ناصری، شبنم قربانی، سولماز غنی، یسنا میرطهماسب، علی اوجی، بهشاد شریفیان، علی صلاحی، مریم سرمدی، رومینا کوهزاد، آرزو افشار، شیدا یوسفی، الهام شعبانی، نورا محقق، مریم زارعی، فاطمه نیشابوری، نسیم اکبری , رؤیا نونهالی به هنرمندی پرداخته‌اند.

خلاصه داستان

البرز شیمیدان ساکن آلمان است. پدرش خسرو و مادرش خورشید در ایران زندگی می‌کنند. البرز با دختری به نام سارا که در ایران زندگی می‌کند و برای درمان بیماری پدرش به آلمان آمده، آشنا می‌شود و با او نامزد می‌کند. او قرار است در ترکیه با سارا ازدواج کند. همه‌چیز برای یک مراسم به یادماندنی مهیا است که خبر می‌رسد پدرش به کما رفته ‌است. البرز با گذشته‌ای مبهم، از بازگشت به ایران هراس دارد اما برای آخرین ملاقات با پدر، راهی جز بازگشت به ایران ندارد، ولی بنابر مشکلاتی او مجبور است که به صورت قاچاقی به ایران بیاید. با وجود اصرار فراوان مادر البرز برای بازنگشتن او به ایران، البرز تصمیم خود را گرفته است. وقتی او باز می‌گردد هیچ‌کس او را نمی‌شناسد و او را فرهاد بابایی خطاب می‌کنند و کسی جز قاچاقچی او را به خاطر ندارد…

نماوا

نماوا در آغاز با نام مووی‌لند که جزئی از سرزمین شاتل(شاتل‌لند) بود فعالیت خود را آغاز کرد. در فروردین ۱۳۹۵، وب‌سایت فیلم شاتل‌لند که با نام مووی‌لند فعالیت می‌کرد به نماوا تغییر نام داد. نخستین سریال اختصاصی نماوا سریال «سال‌های دور از خانه» است که در ۳۱ فروردین سال ۹۸ ه‍.ش توسط نماوا عرضه شد.

«سیاوش» به کارگردانی سروش محمدزاده، «قورباغه» به کارگردانی هومن سیدی، «گیسو» به کارگردانی منوچهر هادی و… از جمله سریال‌های مهم نماوا بودند که در این میان «قورباغه» توانست با توجه خاص مخاطبان همراه باشد. نماوا برخلاف فیلیمو بیشتر از آنکه در حوزه سریال‌سازی ورود کند تمرکز خود را روی برنامه‌های تاک‌شو محور قرار داد.

«ام‌شو» یکی از مهمترین برنامه‌هایی بود که با اجرای مجید صالحی به صورت زنده پخش می‌شد که این برنامه پس از حضور یکی از مهمانان با حواشی زیادی مواجه شد و پخش آن نیز متوقف شد.

«هم‌رفیق» با اجرای شهاب حسینی نیز یکی از پرسروصداترین برنامه‌هایی بود که توسط نماوا پخش شد. بسیاری از منتقدان عدم تسلط شهاب حسینی در اجرا و یا پرسش سوالات از مهمانان را نقاط ضعف این برنامه می‌دانستند. برنامه‌ای که می‌توانست با این مجری و حضور مهمانان سرشناس و یک تیم قدرتمند در نویسندگی به برنامه‌ای مهم بدل شود.

«هفت ‌خان» با اجرای محمدرضا گلزار و پیشگو با اجرای پژمان جمشیدی که اولی به شکل مسابقه و دومی برنامه‌ای گفتگو محور با حضور چهره‌های فرهنگی- هنری از دیگر تولیدات نماوا بودند که تاحدودی توانستند با رضایت مخاطب همراه شوند.

«قورباغه»

قورباغه سریالی در ژانر جنایی و معمایی به نویسندگی و کارگردانی هومن سیدی و تهیه‌کنندگی علی اسدزاده، محصول سال ۹۹–۱۳۹۸ بود. این مجموعه نخستین سریال ساخته شده توسط هومن سیدی بود که قرار بود نخستین قسمت آن در ۲۴ آذر ۱۳۹۹ منتشر شود اما با دستور قضایی پخش این سریال متوقف شد. سرانجام قسمت اول این مجموعه در تاریخ ۳ دی ۱۳۹۹ در نماوا منتشر شد. قسمت اول این سریال برداشتی آزاد از فیلم نفرت است.

از نگاه منتقدان

مسعود فراستی در برنامه هفت به نقد سریال پرداخت و گفت:

به نظر من، «قورباغه» خیلی کار بدی نیست. به نظرم در مورد این سریال و به خصوص در زمینه کارگردانی می‌توان در مورد آن حرف زد. به نظرم سیدی از فیلم قبلی‌اش جلوتر آمده‌است، اما فیلمنامه آن ضعف دارد.

برایان اوشِی مدیر عامل کمپانی اکسچنج از پخش جهانی سریال پشتیبانی کرد و گفت:

هومن سیدی یک استعداد غیرقابل انکار و ستاره ای نوظهور است که فیلم بلند ساخته او نیز تکامل بخش نگاه فوق العاده و توانایی او در پرداخت داستان های پرتعلیق و ساخت جهانی پیچیده است که مخاطبان هر ژانری را سرگرم می کند. بسیار خوشحالیم که این سریال فوق العاده را به تمام جهان عرضه می کنیم و این سریال خارجی می تواند در سراسر جهان بسیار موفق و محبوب شود.

«قورباغه» در بازار جشنواره کن

ایسنا در گزارشی به نقل از ددلاین به تاریخ ۲۲ خرداد ۱۴۰۰ نوشت: «کمپانی آمریکایی «اکسچنج» سریال ایرانی «قورباغه» را در بازار جشنواره فیلم کن به خریدران بین‌المللی عرضه خواهد کرد. با توجه به افزایش جهانی تقاضا برای سریال های خارجی، کمپانی آمریکایی «اکسچنج» اعلام کرد سریال موفق و ایرانی «قورباغه» ساخته هومن سیدی را در بازار هفتاد و چهارمین جشنواره فیلم کن به خریداران بین المللی عرضه خواهد کرد.»

قورباغه را می‌توان مهمترین و موفق‌ترین سریال نماوا دانست. سریالی که توانست مخاطبان داخلی را با رضایت حداکثری همراه کند. اما مسیر نماوا در سریال‌سازی بر خلاف فیلیمو چندان موفق نبود. نماوا مسیر حرکتی‌اش بیشتر در مسیر برنامه‌های تاک‌شو محور بود.

«هفت خوان» پس از «برنده باش» با اجرای گلزار

برنده باش یک مسابقه تلویزیونی با اجرای محمدرضا گلزار و تهیه‌کنندگی هاشم رضایت و حمید رحیمی نادی بود. با توجه به روش شرکت در مسابقه و نیاز به خرید بسته برای پاسخ‌گویی به سوالات اپلیکیشن و کسب امتیاز، برخی (از جمله مراجع تقلید اسلام) این برنامه را قمار و همانند مسابقات بخت‌آزمایی دانستند. سامان فائق ـ عضو هیئت مدیره شرکت افکار ایرانیان هوشمند، مجری طرح این مسابقه – در این باره گفت: «البته هیچ اجباری برای کاربران به خرید بسته در اپلیکیشن نیست و کاربران با قصد و میل شخصی نسبت به خرید اقدام می‌کنند. تمدید این خرید برای اپلیکیشن موجود نیست و در آینده هیچ هزینه دیگری از حساب مشتری کسر نخواهد شد.». در تاریخ ۵ اردیبهشت ۱۳۹۸، این مسابقه از کنداکتور شبکه سه حذف و پخش آن متوقف شد.

«هفت‌ خان» با گلزار آمد

درباره این برنامه آمده است:

«هفت خان مسابقه‌ای با اجرای محمدرضا گلزار است که شما می‌توانید در آن اطلاعات عمومی خود را محک بزنید. شرکت کننده‌های این مسابقه هیجان‌انگیز، باید بر اساس اطلاعات عمومی خود به سوالات متنوعی که از موضوعات مختلف طرح شده‌اند، پاسخ دهند. مسابقه جذاب هفت خان می‌تواند علاوه بر سرگرم کردن مخاطبان، آگاهی آن‌ها را نیز بالا برده و بیننده‌های خود را به افزایش میزان مطالعه تشویق کند. محمدرضا گلزار که پیش از این اجرای مسابقه برنده باش را بر عهده داشت، با هفت خان بار دیگر به عرصه اجرا بازگشته است و همراه با این مسابقه بزرگ مهمان خانه‌های شما خواهد بود.مسابقه هفت خان به صورت اختصاصی از نوروز ۱۴۰۰ از نماوا در حال پخش است»

فیلم‌نت

شاید فیلم‌نت را باید ضعیف‌ترین پلتفرم نسبت به نماوا و فیلمیو دانست. پلتفرمی که در حوزه سریال‌سازی و یا برنامه‌های تاک‌شو نتوانست کارنامه قابل قبولی داشته باشد.

سریال «آنها» به کارگردانی مهدی آقاجانی و میلاد جرموز و تهیه‌کنندگی پرویز پرستویی از مهمترین سریال‌های فیلم‌نت است که از این پلتفرم با تبلیغات محیطی فروان در حال پخش است. سریالی که تاکنون مورد بازخورد قابل توجهی از سوی منتقدان قرار نگرفته است.

دیگر برنامه تولیدی فیلم‌نت، «شب آهنگی» است که در هر قسمت مهمان یکی از چهره‌های فرهنگی و ورزشی است. این برنامه نسبتا زرد تا حدودی توانست در فضای مجازی مورد بازخورد مخاطبان قرار گیرد.

شاید وقتی به نمونه‌های مشابه خارجی نگاه می‌کنیم، از نت‌فلیکس تا اچ بی او و هلو و… توقع‌مان بالا می‌رود و انتظارات زیادی در خیال‌مان متصور می‌شود که چرا پلتفرم‌‌های ما از طراحی سایت تا تولید‌ِ محتوا نمی‌تواند در این اندازه باشد. این سطح از توقع باعث می‌شود که هیچگاه نتوانیم از تولیدات داخلی آن‌طور که باید و شاید احساس رضایت کنیم. ما باید با خود به توافقی برسیم که این نتجیه تولیدات داخلی است و باید در اندازه این مقیاس و نه بیشتر سطح انتظار و یا توفع داشت. باید مقیاس این قیاس در همین‌ اندازه باشد. ما همان‌طور که می‌پذیریم در جام جهانی فوتبال نمی‌توانیم قهرمان این جام شویم و باید فعلا چشم انتظار یک صعود از مرحله مقدماتی باشیم، همان‌طور هم باید سطح انتظار و توقع خود را برای محصولات فرهنگی و هنری در سطح خودمان مورد بررسی و ارزیابی قرار دهیم.

نوشته داستان VOD و یک رقابت خیال‌انگیز اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سریال House of Cards با نمایش در شبکه نت‌فلیکس واکنش‌های مختلفی را در پی داشت از رئیس جمهور آمریکا تا منتقدان و… باراک اوباما در خصوص این سریال گفت: «آرزو می‌کنم واشنگتن واقعی بیشتر شبیه واشنگتن خانه پوشالی باشد.» [خبرآنلاین- کد خبر: ۴۰۷۶۱۵].

اما سایر سامانه‌ها نیز دست به کار شدند و هر کدام در تلاش بودند تا در این رقابت، جا نمانند. Hulu با ساخت سریال The Handmaid’s Tale توانست توجه منتقدان را به خود جلب کند.

اما نکته حائز اهمیت در چرایی رشد قابل توجه و توسعه عظیم این رسانه‌ها، فراهم بودن زیرساخت‌های ارتباطی و ماهواره‌ای بود. بستری که در ایران همچنان با مشکلات متعددی مواجه است، چه بسا که اگر این بستر فراهم بود، خیلی زودتر شاهد سامانه‌های VOD بودیم. اوایل دهه هشتاد شرکت فناوران ایده‌پرداز صبا تاسیس شد که آغاز فعالیتش با ایجاد وبگاه‌هایی نظیر کلوب، میهن‌بلاگ و… فعالیت خود را آغاز کرد. این تارنما امکان ارتباط داخلی جهت تبادل اطلاعات و…  را پدیدمی‌آورد.

اواخر دهه هشتاد با تاسیس آپارات، ایران توانست اولین وبگاه [داخلی] اشتراک گذاری ویدئو را ایجاد کند، وبگاهی که رفته رفته محبوبیت زیادی را در بدنه جامعه ایجاد کرد و با استقبال قابل توجهی همراه بود. اما دهه ۹۰ در ایران شاهد آغاز تحوالاتی در سامانه نمایش بودیم. فیلمنت، نماوا و فیلیمو و… آغازگران [VOD] بودند.

هنر هفتم در ایران همراه با تحولات و ورود به دنیای جدیدتر با مشکلات بسیاری دست و پنجه نرم می‌کرد؛ از تعطیلی ویدئوکلوپ‌ها تا پایان دوران نگاتیو در سینما و ورود به عصر دیجیتال. هر کدام از این اتفاقات با بحران مهمی چون بیکاری و نابودی یک شغل در بین عوامل این حوزه اتفاق افتاد. این تغییر بزرگ یک جبر ناخواسته بود و همه محکوم بودند به پذیرش آن.

بحران کرونا و تعطیلی سینماها/ چشم‌ها به سوی نمایش آنلاین

مشکل اکران در سینما با تولیدات گستره فیلم از یک طرف و محدودیت سالن سینما از طرف دیگر، همچنین هزینه پخش و تبلیغات و… باعث می‌شد که بسیاری از فیلم‌ها فرصت نمایش را نداشته باشند و یا تنها در جشنواره‌ها این فرصت نصیبشان می‌شد.

در سال ۹۲ حجت‌الله ایوبی ریاست سازمان سینمایی به شورای سیاست گذاری ماموریت داد پاسخی اصولی و منطقی برای مطالبات سینماگران نوگرا و جوان ارائه دهند. پس از شش ماه مطالعه، تحقیق و مذاکره از ۱۳ مهر ۱۳۹۳ گروه سینمایی هنر و تجربه با چهار سالن سینما در تهران (آزادی، کوروش، خانه هنرمندان و موزه سینما) و یک سالن در پردیس سینمایی هویزه مشهد، برنامه نمایش منظم فیلم‌ها را آغاز کرد. [تسنیم. ۲۱ خرداد ۹۸]

با تاسیس هنر و تجربه بسیاری از فیلم‌هایی که فرصت نمایش پیدا نمی‌کردند از این فرصت بهره‌مند شدند و راهی اکران شدند. اما این راه‌حل هم با مشکلاتی زیادی گریبانگیر بود. از فرصت‌های محدود در سانس‌ها تا تعداد سالن‌های کم و محدودیت جغرافیایی و… که با نقدهایی همراه بود.

VOD ، درمانی در دوران کرونا

سامانه‌های نمایش ویدئویی در ایران که رفته رفته فعالیت خود را گسترش دادند این بار وارد حوزه تولید محتوای اختصاصی شدند؛ اولین گام در این عرصه توسط نماوا در سال ۹۸ با ساخت سریال «سال‌های دور از خانه» اتفاق افتاد. تولید و محتوا رمز موفقیتی در سامانه‌های VOD است که در آینده می‌توان در انتظار محصولاتی دیگر در این سامانه‌ها بود.

با بحران کرونا و تعطیلی سینماها؛ اکران و نمایش شکل دیگری به خود گرفت. بحران کرونا، نیروی محرکی بود در سامانه VOD در داخل برای فعالیت گستره‌تر و برداشتن گام‌های بزرگ. مشکل اکران فیلم‌های سینمایی در ایران همواره کورد بحث بود و تقریبا می‌توان گفت در هیچ دوره‌ای راه حلی برای برون رفت از آن وضعیت وجود نداشت. همواره بسیاری از ففیلم‌ها در صف اکران چشم انتظار پرده نمایش بودند و این فرصت نصیبشان نمی‌شد و در آخر اگر امکان یا فرصتی داشتند می توانستند راهی به سوی شبکه نمایش خانگی داشته باشند.

تجربه اکران آنلاین در ایران به شکل غیر منتظره و با ریسک بالا سرانجام اتفاق افتاد. سازمان اوج با فیلم خروج به کارگردانی ابراهیم حاتمی‌کیا، آغازگر این جریان شد. نماوا و فیلیمو- اولین اکران آنلاین را آغاز کردند.

درست همانند سایر پدیده‌ها، این اتفاق با واکنش‌های مختلفی مواجه بود، عده‌ای این اتفاق را شکست خورده تلقی کدند و عده‌ای آن را فرصتی طلایی و امیدوارکننده در آینده قلمداد کردند. اما واکنش‌های تخریبی و… هم از سمتی دیگر جریان داشت، با انتشار اخباری خلاف واقع با تیترهایی نظیر: «نسخه ۴K خروج چگونه قاچاق شده است؟» و… در حالی بود که اساسا این فیلم در سامانه نماوا و فیلیمو نسخه ۴K را نداشتند!

فروش میلیاردی

فیلم سینمایی «خروج» به کارگردانی ابراهیم حاتمی‌کیا در چهارمین روز از اکران اینترنتی به فروش یک میلیاردی رسید. در مجموع آمار ۸۴ هزار و چهارصد بلیط در ۳ روز ۲۱ ساعت به فروش رفته که در آمدی  بیش از یک میلیاردی به همراه داشته است. از طرفی طبق معیارهای سنجش تعداد تماشاگر در شبکه نمایش خانگی یعنی در نظر گرفتن حداقل ۲/۵ تماشاگر به ازای یک بلیط، دسترسی ۶ ساعته به محتوا و امکان تماشای خانوادگی، مجموع تعداد تماشاگران فیلم خروج را می‌توان حداقل ۲۱۱ هزار نفر برآورد کرد. [خبرآنلاین-  کد خبر ۱۳۷۷۶۵۶]

این اتفاق در حالی بود که هیچکس تجربه این کار را نداشت و هرکسی از خود نظری داشت از سقوط تا رشد در فروش!

این اتفاق اما برای خانواده‌ها به لحاظ اقتصادی مقرون به صرفه بود. چراکه نمایش این فیلم در سینما برای یک خانواده چهار نفری نزدیک به ۶۰ هزار تومان هزینه داشت ولی با این اتفاق تنها با ۱۲ هزار تومان از فرصت نمایش بهره می‌برند.

اما این اتفاق به معنای تعطیلی سینما و انحصار کامل در این سامانه نیست. بلکه به نظر می‌رسد بسیاری از فیلم‌ها که دیگر امکان اکران سینمایی نداشته باشند از این فرصت [اکران مجازی] بتوانند بهترین استفاده را داشته باشند. با این تفاوت که در سینما دیگر شاهد شکل دیگر و متفاوتی از فیلم‌ها خواهیم بود؛ فیلم‌هایی که در تعریف و چارچوب سینما قرار خواهند گرفت.

ما محکوم به تغییر هستیم و نمیتوانیم درجا بزنیم. این جبر محکوم زمانه‌ست و باید خود را به آن عادت دهیم. درست است در این تغییرات بسیاری حذف خواهند شد و چرخه جدیدی نیز آغاز. دولت باید برای آن گروه که در این تحولات شغل و سرمایه شان را از دست می‌دهند نیز فکری کند.

حوزه هنری، که کارنامه قابل قبولی در عرصه تولید و محتوا داشته، این بار در زمینه سالن‌سازی سینما و پردیس‌های سینمایی توانست توجه همگان را به خود جلب کند. مهمترین استراتژی حوزه هنری در این خصوص گسترش جغرافیایی سالن‌های سینمایی بود. این بار تنها تهران نقطه توجه نبود؛ بلکه سایر استان‌ها مورد توجه قرار گرفتند و حوزه هنری توانست سالن‌های سینمایی بسیاری را در نقاط مختلف ایران بازسازی و یا تاسیس کند.

حرکت دیگر حوزه هنری ورود به عرصه شبکه نمایش خانگی بود که توانست به بزرگ‌ترین بازوی عرضه و پخش نمایش خانگی تبدیل شود به طوری که بیش از ۵۰ درصد پخش محصولات سینمایی بویژه آثار مبتنی بر محتواهای انقلابی و خانواده محور در دهه ۹۰ توسط این نهاد صورت گرفت. اما این پایان ماجرا نبود. در دوران جدید، حوزه هنری در حوزه سامانه VOD نیز به تازگی ورود کرد و با ایجاد سامانه «فیلم‌گردی» توانسته وارد مرحله جدیدی شود که قطعا، با تجربه و تخصص این نهاد، ورودش در زمینه اکران انلاین و VOD  افق امیدبخشی را ترسیم می‌کند.

اما نکته حائز اهمیت این است که وزارت ارتباطات، سازمان صدا و سیما و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی-  به حسب ماموریت و رسالتی که دارند باید بازوی حمایتی و تقویتی سامانه های VOD باشند و با همگرایی و تعامل می توانند آینده درخشانی را در این عرصه تحقق سازند.

نوشته کرونا و ماجرای آغازی که به «خروج» ختم شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

همچنین دستور العمل اجرایی ماده ۵ و ۱۴ آیین نامه مذکور شامل شرایط عمومی و اختصاص تاسیس، تمدید، ضوابط و تکالیف، رسیدگی به تخلفات و نظارت و ارزیابی آثار توسط کارگروه مربوطه توسط رئیس سازمان سینمایی ابلاغ شد.

نوشته شرایط تاسیس شرکت‌های vod ، نظارت ، ارزیابی و رسیدگی به تخلفات آن‌ها اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

روزهای پایانی سال ۹۴، علی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با راه اندازی سامانه نمایش درخواستی (سند) که در دنیا با «VOD» شناخته شده است گفت: برای نوروز ۹۵ دستور دادم تا حدود ۱۰۰ فیلم و تعداد زیادی موسیقی روی این سامانه قرار بگیرد تا فضای شادابی در جامعه شکل بگیرد. چرا که اکنون مردم مجبور هستند آنچه صداوسیما پخش می‌کند را ببینند اما با استفاده از این سامانه مردم می‌توانند خودشان انتخاب کنند که چه چیزی می‌خواهند مشاهده کنند و در این صورت از وقت‌شان درست استفاده خواهند کرد.

یک ماه از این ادعا گذشته است ولی اثر و بازخوردی از این سامانه در جامعه دیده نمی‌شود. سراغ مصطفی ابطحی مدیرعامل موسسه رسانه های تصویری رفتیم تا از کم و کیف این ادعا سوال کنیم. او متولی سامان دهی «VOD» است.

۲۰۰ فیلم روی سامانه VOD  قرار گرفت

تسنیم: وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی گفته بود که از نوروز امسال ۱۰۰ فیلم و تعداد زیادی موسیقی در سامانه «VOD» قرار می‌گیرد. اگر این امر محقق شده است، روند این پروژه تا چه حد پیش رفته است؟

ابطحی: در ۵ اسفندماه ۹۴ از سامانه نمایش درخواستی (سند) رونمایی شد و در ۲۵ اسفندماه پروانه فعالیت «VOD» برای هفت شرکت که حائز شرایط سازمان سینمایی بودند صادر شد. این شرکتها از زیر ساختهای کافی و لازم برخوردار بودند و از همان تاریخ فعالیت خودشان را آغاز کردند. سازمان سینمایی و موسسه رسانه‌های تصویری به عنوان تجمیع کننده محتوا در کنار این شرکتها هستند. در ابتدای همکاری ما ۱۰۰ فیلم در اختیار این شرکتها قرار گرفت و تا به امروز این رقم به بیش از ۲۰۰ فیلم افزایش یافته است.

تسنیم: در مراسم چهارم اسفندماه ۶ شرکت ایلیا نرم‌افزار، بهسیما، صباسل، رایتل، مبین‌بان و پیک‌آسا مجوز استفاده از VODرا دریافت کردند. شرکت هفتم چه شرکتی است؟

ابطحی: شرکت هفتم آی‌سیما است که آن هم مجوز استفاده از سامانه «VOD» را دریافت کرد.

تسنیم: شیوه دسترسی مخاطبان فیلم‌های این سامانه و سرویس دهی این شرکتها به چه صورتی است؟

تعدادی از این شرکتها اپلیکیشنی و بخشی از آنها ست‌آپ باکسی (دستگاه گیرنده دیجتال) هستند که باید ست‌آپ باکس خودشان را در اختیار مخاطبان قرار دهند.

اگر تعداد مشترکان سامانه «VOD» در کشور کمتر از ۵۰۰ هزارنفر باشد این صنعت قد علم نمی‌کند

تسنیم: کدامیک از این شرکتها به تفکیک مشخص شده است که ست‌آپ باکسی یا اپلیکیشنی هستند؟

ابطحی: شرکت آی‌سیما به دو شیوه ست‌آپ باکسی و اپلیکیشنی فیلم ها را در اختیار مخاطبان قرار می‌دهد. شرکت بهسیما ست‌آپ باکسی است. شرکت پیک آسا اپلیکیشنی است که به صورت تخصصی در حوزه آثار کودک کار می‌کند. شرکتهای صباسل، ایلیا نرم‌افزار، صباسل، رایتل و مبین‌بان هم فیلم‌ها را از طریق اپلیکیشن‌ ارائه می‌کنند. عمده این شرکتها اپلیکیشنی هستند و مخاطبان با استفاده از ابزارهای موبایل، تب‌لت و لب تاب به محتوا دسترسی خواهند داشت. دانلود اپلیکیشن‌ها از طریق سایتهای این شرکتها امکان پذیر است و روی دستگاه های مختلف نصب می‌شود.

البته طی جلسه ای که با نمایندگان این هفت شرکت داشتیم، تاکید کردیم که تبلیغات در مورد این سامانه را بیشتر کنند. یکی از شروط ما برای این شرکتها این بود که به حداقل ۱۰۰ هزار مخاطب برسند و توصیه کردیم مشترکانشان را فعال کنند. چون اگر تعداد مشترکان سامانه «VOD» در کشور کمتر از ۵۰۰ هزارنفر باشد این صنعت قد علم نمی‌کند. بر اساس گزارش‌هایی که این شرکتها دادند، حدود ۸۰۰ هزار مشترک دارند که تعداد این مشترکان بعد از تعطیلات نوروز بیشتر هم شده است. موسسه رسانه های تصویری بر کلیت کار نظارت دارد و امیدواریم با قوی شدن محتوا، مخاطبان مجموعه‌ای از فیلمهای متنوع را در اختیار داشته باشند.

شرط موفقیت «سند» این است که قیمتش پایین تر از DVD و دانلود غیرمجاز باشد

تسنیم: کاربر برای استفاده از محتوای سامانه «سند» باید اپلیکیشن را دانلود کند و به شبکه اینترنت هم متصل شود. هزینه متوسط برای یک گیگ اینترنت در کشور حدود ۴۵۰۰ تومان است. طبیعی است که مخاطب این سامانه از طریق شبکه نمایش خانگی یا DVD دسترسی ارزانتری به این محتوا خواهد داشت.

ابطحی: این نکته درستی است. شرط موفقیت «سند» این است که قیمتی پایین تر از DVD ها و قیمت دانلودهای غیر مجاز داشته باشد. حدود قیمت‌های محتوای عرضه شده این سامانه، هزار تا ۲ هزار تومان است و البته برخی از این محتواها قیمتهایی بالاتری هم دارند.

تسنیم: سوال من در مورد هزینه ای است که کاربران برای دسترسی به اینترنت و دریافت محتوا، پرداخت می‌کنند.

ابطحی: در جلسه ای که آقایان محمود واعظی وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات و علی جنتی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی داشتند، جناب واعظی به زیرمجموعه‌های خود گفتند که ما قصد درآمدزایی از این سامانه را نداریم. فکر می‌کنم مجموعه هزینه‌هایی که مخاطب در این سامانه پرداخت می‌کند از هزینه اینترنت و خرید محصول، بیشتر از ۲ هزارتومان نخواهد شد. اگر چه ممکن است برای بعضی از محتواها، این رقم بیشتر شود.

در خیلی از کشورها پهنای باند رایگان در اختیار مخاطبان قرار می‌گیرد. مشکل این است که در ایران پهنای باند گران است. با این وجود وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، در سالهای اخیر تلاش کرده است که هزینه‌های پهنای باند را پایین بیاورد. ما مطمئنیم که تا سه سال آینده، کاربر هزینه ای را بابت پهنای باند پرداخت نمی‌کند و همه هزینه‌ها برای محتوا خواهد بود.

تسنیم: اینکه در آینده قرار است پهنای باند رایگان شود و کاربران فقط پول محتوا بدهند بستگی به خیلی از سیاستگذاری‌ها آینده کشور دارد. مشکل این است که در وضعیت فعلی سامانه «VOD» برای کاربر هزینه‌بر می‌شود.

ابطحی: به هر حال همه چیز دست ما نیست. زیر ساخت‌ها و قیمت‌ها تحت نظارت وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات است که البته در این مورد همکاری‌ همدلانه داشتند. تلاش ما به خاطر این است که از دنیا عقب نمانیم. تا کی باید محتواهای بومی ما دانلود غیرمجاز شوند؟ همه تلاش ما این است که سامانه ای طراحی شود که محتواهای ارزشمند به درستی دست مخاطب قرار گیرد.

با همین پهنای باند، حدود ۲ میلیون و ۴۰۰ هزارنفر می توانند به صورت همزمان ویدئو ببینند

تسنیم: معاون وزیر ارتباطات در جایی گفته بودند که در حال حاضر پهنای باند کشور حدود ۴ هزار گیگابیت بر ثانیه است که در سال ۹۵ این رقم به ۸هزار گیگابیت بر ثانیه می‌رسد. فکر نمی‌کنید با این ادعا، تا پایان سال وضعیت  سامانه «VOD» در کشور بهتر شود تا حدی که ۱۰۰ هزار تماشاگر دسترسی همزمان به محتوا داشته باشند.

ابطحی: بر اساس اطلاعات من پهنای باند فعلی کشور ۲هزار و ۸۰۰ گیگابیت بر ثانیه است. اواخر سال گذشته وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات اعلام کرد که تا چند ماه آینده، پهنای باند کشور ۴هزار و ۸۰۰ گیگابیت بر ثانیه می شود. اما اگر این هم نشود با همان پهنای باند ۲ هزار و ۴۰۰ گیگابیت بر ثانیه، حدود ۲ میلیون و ۴۰۰ هزارنفر به صورت همزمان ویدئو را تماشا کنند. معمولا اشتراک را هم یک به ۵ می‌گیرند و با این شرایط و زیر ساخت فعلی، ده میلیون نفر تصویر را دریافت کنند. برنامه ریزی فعلی ما برای کاربران ۵۰۰ هزارنفری است و این پهنای باند به مراتب بیش از نیاز فعلی ماست.

تسنیم: ابتدای این پروژه مطرح شد، که برنامه ای در جهت تحقق عدالت فرهنگی در کشور است. سامانه «VOD» فعلی در کشور وابسته به شبکه اینترنت شده است. طبیعی است که سرعت و دسترسی اینترنت در مناطق مختلف کشور، متفاوت است مثلا مخاطب سیستان و بلوچستانی در نسبت مخاطب تهرانی دسترسی محدودتری به این سامانه خواهد داشت.

ابطحی: یکی از شعارهای وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی همین عدالت فرهنگی است اما ممکن است عدالت در زیرساختها فراهم نباشد. وقتی  زیر ساخت نیست تحقق عدالت فرهنگی هم سخت خواهد شد. امیدواریم که اینترنت در تمام نقاط کشور وجود داشته باشد که همین‌طور هم است. مشکل اصلی این است که پهنای باند عرضه شده واقعی و صادقانه نیست.

تسنیم: قبول دارید که کار تبلیغات برای چنین پروژه ای ضعیف بوده است و مردم هیچ اطلاعی از شیوه استفاده و حضور این شرکتهای سامانه «سند» ندارند.

فعالیتهای شرکتها در این پروژه مصادف با تعطیلات نوروز شد. ضمن اینکه تبلیغات شرکتهای عضو این سامانه در هفته های آینده بیشتر می‌شود.

بر اساس این گزارش، اواخر سال گذشته خدمات Video-On-Demand یا همان ویدیوی درخواستی که یکی از خدمات چندرسانه‌ای جذاب تحت شبکه است، با اعطای پروانه VOD به بهره‌‌برداری رسید. شرکت‌های دریافت‌کننده‌ی پروانه‌ی VOD می‌توانند با همکاری ارائه‌دهندگان اینترنت، آثار ویدیویی مختلف را از طریق بستر شبکه در اختیار کاربران قرار می‌دهند. ادعایی که  با رونمائی از پروژه‌ی ملی VOD مطرح شده، بهبود وضعیت اقتصاد سینما است.

تصوری که در مورد این سامانه وجود دارد این است که هر کاربر برای در اختیار داشتن هر فیلم کافی است یکبار هزینه پرداخت کرده و آن فیلم را بارها در زمان‌های مختلف تماشا کند. اما واقعیت اجرای این پروژه با توجه به زیرساختها و هزینه های پهنای باند در کشور به شکل دیگری رقم می‌خورد.

اولین هزینه ای که کاربر می‌دهد برای محتوایی که در این سامانه بارگذاری شده است. ضمن اینکه با در نظر گرفتن ۴۵۰۰ تومان متوسط هزینه دانلود هر یک گیگ محتوا از بستر شبکه اینترنت دومین بخش از هزینه کاربران سامانه «سند» مربوط به استفاده از پهنای باند اینترنت کشور است.

مشکل دیگری که برای این سامانه وجود دارد در مورد شیوه تبلیغات و ارائه محصولات شرکتهای تجمیع کنندگان(Aggregators)، حاضر در سامانه ملی «سند» است. گویا این هفت شرکت در دو سطح ست‌آپ باکس و اپلیکیشن، محتوا را در اختیار مخاطبان قرار می‌دهند. این هفت شرکت  در یک ماه گذشته بعد از دریافت مجوز، هنوز تبلیغاتی انجام ندادند و وضعیت توزیع دستگاه ست آپ باکس برای این سامانه مشخص نیست.

نوشته VOD تبدیل به سایت دانلود فیلم‌ شد؟ اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.