عقیل جماعتی درباره موضوع مستند «اژدهای کارون» به سوره سینما [1] گفت: موضوع فیلم حول یک سری مسائل ماورایی میچرخد. داستان پیدا شدن موجودی شبیه اژدها در خلیج فارس و رودخانه کارون. این ماجرا پیشزمینهای قدیمی دارد و ما تلاش کردیم از دل یک اتفاق امروزی، به سراغ این روایت برویم.
کارگردان مستند «خشت و خون» درباره شکلگیری ایده فیلم توضیح داد: جرقه اصلی این مستند از یک بحث خانوادگی شکل گرفت؛ گفتوگویی میان پسرم و پدربزرگش درباره اژدها و موجودات افسانهای. نسل ما معمولاً این مسائل را باور ندارد، اما همین اختلاف نگاه باعث شد وارد یک مسیر پژوهشی شویم تا ببینیم واقعاً چنین روایتهایی از کجا آمدهاند و چرا همچنان در ذهن مردم باقی ماندهاند.
او ادامه داد: در طول فیلم، تقابل اصلی میان آدمهایی است که به این مسائل باور دارند و کسانی که آن را صرفاً خرافه میدانند. همین تضاد، هسته اصلی روایت را شکل داده است. فیلم در نهایت به نقطهای میرسد که این اژدها به یک فاجعه تاریخی در ایران پیوند میخورد و ماجرا ابعاد تازهای پیدا میکند.
کارگردان مستند «اژدهای کارون» درباره ساختار فیلم گفت: این اثر یک مستند هیبریدی و ترکیبی است؛ یعنی از مصاحبه، آرشیو، نریشن و روایتگری استفاده می کنیم. تلاش کردیم ساختاری چندلایه داشته باشیم تا مخاطب صرفاً با یک روایت مستقیم مواجه نباشد.
جماعتی درباره دغدغه اصلی خود در ساخت این فیلم گفت: چند سال است روی مسئله خرافه در جنوب کشور کار میکنم. در جنوب، آیینها و رسمهایی وجود دارد که گاهی با خرافه اشتباه گرفته میشوند، در حالی که بخشی از فرهنگ و هویت مردماند.
او ادامه داد: هدف من این بود که نسل جدید بتواند تفاوت میان «رسم» و «خرافه» را تشخیص دهد. خیلی وقتها ما آیینهای بومی و فرهنگی را بدون شناخت، خرافه مینامیم؛ در حالی که این رسوم بخشی از حافظه فرهنگی یک جامعه هستند.
[2]
این مستندساز درباره چالشهای تولید پروژه گفت: یکی از سختترین اتفاقات مسیر تولید، همزمانی تصویربرداری با جنگ ۱۲ روزه بود. بخشی از فیلم در جزیره خارک تصویربرداری میشد و شرایط به شدت پیچیده بود.
این کارگردان مستند افزود: ما حتی بخشهایی تصویربرداری از زیر آب داشتیم. در مقطعی تقریباً همه جزیره تخلیه شده بود و بسیاری از نیروهایی که با ما همکاری میکردند، مجبور شدند خارک را ترک کنند. همین مسئله تولید را بسیار سخت، پرهزینه و فرسایشی کرد.
او ادامه داد: بخشی از مشکلات با کمک روابط انسانی و شناختی که مردم جزیره از هم داشتند حل شد. در بسیاری از مواقع، امکان دریافت مجوز رسمی وجود نداشت و ما با گفتوگو، رفاقت و اعتماد محلی توانستیم برخی تصاویر را ثبت کنیم.
جماعتی درباره مخاطبان «اژدهای کارون» گفت: فکر میکنم مخاطب اصلی این فیلم نوجوانان و جوانان باشند؛ بهخصوص نسل جدیدی که امروز درگیر پرسش درباره هویت، فرهنگ و باورهای بومی است. این فیلم تلاش میکند بدون قضاوت، مخاطب را وارد یک فضای پرسشگرانه کند؛ جایی میان واقعیت، افسانه و فرهنگ عامه.
عوامل اصلی مستند «اژدهای کارون» عبارتند از: نویسنده و کارگردان: عقیل جماعتی، تصویربرداران: سبحان ابوذر و ابوالفضل حیدری، صداگذار: سلمان ابوذر، تهیهکنندگان: عقیل جماعتی و رسول پولادی، صدابردار: بهناز باغبان، عکاسی پشت صحنه: دنیا فخار، محصول: مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی.