به گزارش سوره سینما [1]، روز گذشته دوشنبه ۸ تیرماه فراخوان بیستمین دوره از جشنواره بینالمللی «سینماحقیقت» منتشر شد.
بیستمین فراخوان جشنواره «سینماحقیقت» در حالی منتشر شده که این رویداد وارد سومین دهه فعالیت خود میشود. مقایسه متن فراخوان امسال با چند دوره اخیر نشان میدهد، در کنار حفظ ساختار اصلی جشنواره، برخی اولویتهای محتوایی و رویکردهای اجرایی نیز متناسب با شرایط امروز کشور تغییر کرده است؛ از پررنگتر شدن موضوع «جنگ» و «انسجام ملی» گرفته تا تثبیت بخشهایی که طی سالهای اخیر به جشنواره اضافه شدهاند.
هر فراخوان جشنواره، علاوه بر اعلام ضوابط و مقررات، تصویری از سیاستها و اولویتهای برگزارکنندگان نیز ارائه میدهد. از این منظر، فراخوان بیستمین جشنواره «سینماحقیقت» را میتوان ادامه روندی دانست که در سالهای اخیر تلاش کرده است ضمن حفظ هویت اصلی جشنواره، به رخدادهای روز و نیازهای جدید سینمای مستند نیز واکنش نشان دهد.
نگاهی به فراخوانهای دورههای هجدهم، نوزدهم و بیستم نشان میدهد که چند تفاوت قابل توجه میان آنها وجود دارد.
روایتی متناسب با شرایط امروز
شاید مهمترین تفاوت فراخوان امسال، توجه ویژه به تحولات اخیر کشور باشد. در حالی که در دورههای گذشته، موضوعاتی مانند مسائل اجتماعی، محیطزیست، جمعیت، هویت فرهنگی یا مقاومت در قالب بخشهای موضوعی مطرح میشد، در فراخوان بیستم، رخدادهای اخیر و ضرورت ثبت و روایت آنها در متن اصلی فراخوان بازتاب یافته است.
به همین دلیل، مفاهیمی مانند «جنگ»، «مقاومت»، «انسجام ملی» و ثبت تجربههای این دوره تاریخی، بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفتهاند. این موضوع نشان میدهد برگزارکنندگان، سینمای مستند را یکی از ابزارهای ثبت حافظه تاریخی جامعه در شرایط کنونی میدانند.
[2]
از بخشهای موضوعی تا رویکرد کلی جشنواره
یکی دیگر از تفاوتهای قابلتوجه، نحوه پرداخت به موضوعات ویژه است. برای مثال، در دوره هجدهم، بخش مستقلی با موضوع «غزه، فلسطین و مقاومت» به جشنواره اضافه شده بود؛ بخشی که به اقتضای شرایط آن زمان طراحی شده بود. در فراخوان بیستم، اگرچه دیگر چنین بخش مستقلی دیده نمیشود، اما مفاهیم مرتبط با مقاومت و روایت بحران، در کلیت فراخوان و سیاستهای جشنواره انعکاس یافتهاند. به بیان دیگر، به جای تعریف یک بخش مجزا، این موضوعات در رویکرد عمومی جشنواره حضور دارند.
تثبیت تغییرات دوره نوزدهم
برخی تغییراتی که سال گذشته به جشنواره اضافه شده بودند، در فراخوان بیستم نیز حفظ شدهاند. ازجمله مسابقه فیلمهای دانشجویی، بخش رقابتی «ایران»، بخش عکس مستند و برنامههای پژوهشی و آموزشی که نشان میدهد این بخشها از حالت آزمایشی خارج شده و به بخشی از ساختار ثابت جشنواره تبدیل شدهاند. این روند بیانگر آن است که «سینماحقیقت» در سالهای اخیر تلاش کرده دامنه فعالیت خود را از نمایش فیلم فراتر ببرد و به حوزههایی مانند آموزش، پژوهش و کشف استعدادهای تازه نیز توجه بیشتری داشته باشد.
تأکید بر نقش مستندساز در ثبت تاریخ
در متن فراخوان امسال، نقش مستندساز در ثبت رخدادهای معاصر بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است. اگر در فراخوانهای پیشین، بیشتر بر اهمیت نگاه خلاق، کشف سوژههای تازه و ثبت واقعیتهای اجتماعی تأکید میشد، در فراخوان بیستم، ثبت و مستندسازی رویدادهای تاریخی و تجربههای جمعی نیز به عنوان یکی از مأموریتهای مهم سینمای مستند مطرح شده است. این تغییر را میتوان متناسب با شرایط امروز جامعه و نیاز به ثبت تصویری رخدادهای مهم ارزیابی کرد.
با وجود این تغییرات، بسیاری از ویژگیهای اصلی جشنواره همچنان حفظ شدهاند. ساختار مسابقه ملی و بینالملل، جایزه شهید آوینی، بخش بزرگداشت، زمان برگزاری جشنواره و شیوه ثبتنام آثار تفاوت محسوسی با دورههای اخیر ندارند؛ موضوعی که نشان میدهد سیاستگذاران جشنواره، در کنار بهروزرسانی برخی اولویتها، تلاش کردهاند چارچوب اصلی این رویداد را حفظ کنند.
فراخوان بیستم جشنواره «سینماحقیقت» ادامه روندی است که جشنواره طی چند سال اخیر در پیش گرفته است؛ روندی که تلاش میکند میان حفظ هویت حرفهای سینمای مستند و واکنش به تحولات روز تعادل برقرار کند.
به نظر میرسد همین رویکرد، ترکیب آثار حاضر در بیستمین دوره را نیز تحت تأثیر قرار دهد و در کنار مستندهای اجتماعی، فرهنگی و تاریخی، سهم آثار مرتبط با تحولات و رخدادهای اخیر کشور نیز پررنگتر از گذشته باشد.