سوره سینما – سارا کنعانی: «مزار شریف» در جشنواره سی و سوم فجر رونمایی شد و مخاطبان این رویداد سینمایی با سرگذشت چند دیپلمات و یک خبرنگار ایرانی که توسط طالبان به شهادت رسیده بودند، آشنا شدند. ابراهیم برزیده نیز با این فیلم، در نقش شهید خبرنگار، محمود صارمی، اولین حضور سینمایی خود را در مقام بازیگر تجربه کرد.

خیلی از مخاطبان سینما، شما را با «مزار شریف» خواهند شناخت. بد نیست برای شروع یک بیوگرافی از خودتان بگویید.

ابراهیم برزیده: من در دانشگاه آزاد مترجمی زبان خواندم. چند ترم هم تئاتر خواندم اما از جایی به بعد دیگر ادامه ندادم. کارم را از سال ۸۶ با سریال «مثل هیچکس» شروع کردم که در ماه رمضان پخش می‌شد. بعد از آن در تلویزیون «چیزی شبیه معجزه» را بازی کردم. با «ملکه» هم به سینما آمدم، البته در سمت منشی صحنه، هرچند که یک نقش کوچک را هم بازی کردم. «مزار شریف» جدیدترین تجربه بازیگری من تا امروز به حساب می آید. چند تجربه تئاتری هم داشتم.

پسر یک کارگردان بودن، سهم زیادی در بازیگر شدن شما داشت؟

قاعدتا خیلی زیاد. زمانی که بچه بودم پدرم هر کاری را که شروع می کرد، من هم در پشت صحنه حاضر می شدم و قرار گرفتن در این اتمسفر، به علاقمندی هر چه بیشتر من انجامید. یادم هست که زمانی حتی به تقلید از پدرم برای خودم فیلمنامه هایی هم می نوشتم. کم کم بزرگتر شدم و بازیگری و سینما بیشتر از اینکه یک علاقه باشد تبدیل به دغدغه شد. حضور من در صحنه های فیلمبرداری، هم نوعی آموزش به حساب می آمد و هم علاقه ام را بیشتر می کرد.

نگاه سینمایی شما و حسن برزیده با هم فرق دارد؟

البته که تفاوت وجود دارد. پدرم سال ها تجربه حضور در سینما را دارد و از نگاه من، جزء کسانی است که سینما را به خوبی می شناسد. همیشه سعی کرده ام کار را از او یاد بگیرم. از نظر سلیقه و سبک کاری اما هر کدام از ما نگاه خودمان را داریم. این روزها در کنار بازیگری به نوشتن و ساختن یک فیلم کوتاه هم فکر می کنم و آن را جوری خواهم ساخت که خودم دوست دارم.

«ملکه» فرآیند تولیدی سختی داشت. شما به عنوان عضوی از گروه کارگردانی این فیلم، چه نظری درباره سینمای دفاع مقدس دارید؟

«ملکه» همانطور که خودتان هم اشاره کردید فیلم سنگینی بود. در یک نگاه کلی فیلمنامه هایی که با موضوع دفاع مقدس نوشته می شوند باید بیشتر از سایر قصه ها جذاب و دقیق باشند. یک فیلم اجتماعی، دردسرهای تولیدی چندانی در مقایسه با یک فیلم جنگی ندارد و البته خیلی اوقات، آدم هایی که به سراغ آن می روند نتیجه ای می گیرند که نشانگر خوش فکری آنان است. سینمای دفاع مقدسی امروز متأسفانه چندان چنگی به دل نمی زند و این موضوع را می توان از مقایسه مخاطبان آن هم دریافت کرد. با این حال هر چند سال یک بار یک فیلم خوب در این حوزه ساخته می شود که «ملکه» یکی از آنهاست. یادم است که تک تک عوامل با زحمت شبانه روزی کار را به ثمر رساندند. پس می‌شود فیلم دفاع مقدسی خوب ساخت و تنها باید متفاوت نگاه کرد تا موفق شد.

با توجه به تجربه های تئاتری که پشت سر گذاشته اید، بین این هنر و سینما کدام یک را بیشتر دوست دارید؟

هر دو جذاب هستند و دارای ویژگی هایی، اما تئاتر همیشه برای من دلنشین تر بوده، چه زمانی که در حال تمرین بوده ام و چه زمانی که به اجرا رسیدم. سینما اما با توجه به امکانات بیشتری که دارد نتایج ماندگارتری به جا می گذارد و به طبع، مخاطب بیشتری هم دارد.

برسیم به «دولت مخفی». گویا از این سریال خاطره های خوبی در ذهن شما باقی نمانده. 

وقتی کار شروع شد قرار بود یک سریال الف ویژه خوب در تلویزیون ساخته شود. پدرم کارگردان این سریال بود و بدیهی است که پیشنهادش را رد نمی‌کردم اما در طول کار اتفاقاتی افتاد که کمی ناراحت کننده بود. وقتی مدیریت سیما را لج و لجبازی تحت الشعاع قرار دهد انتظاری جز این نمی‌توان داشت. کمبود بودجه هم چیزی است که برای همه پروژه ها تکرار می شود، اما اگر مدیریت خوبی وجود داشته باشد همه مشکلات قابل حل شدن است. کاراکتر من کسی بود که هم در ابتدای قصه دیده می‌شد و هم در انتهای آن و در واقع باید تکلیفش مشخص می‌شد اما به دلایلی، بخش هایی از بازی من حذف شد. نتیجه آنکه حالا بسیاری از دوستانم از من می پرسند شخصیتی که بازی اش کردی چه سرانجامی داشت و من جوابی ندارم که بدهم. اصلا به قدری کار را دم دستی برگزار کردند که من از یادآوری آن حالم بد می شود. مثلا آن صدای تلفنی که برای سریال ضبط شده به قدری بد در آمده که خودم نتوانستم گوش کنم.

«مزار شریف» هم در کارنامه شما فیلم مهمی به حساب می‌آید. به نظرتان شهید صارمی که روز شهادتش در تقویم به نام روز خبرنگار نامیده شده، نمی‌توانست بیشتر از این ها در قصه پررنگ باشد؟

بله شهید صارمی یکی از کاراکترهای جذاب فیلم بود و می توانست مجال بیشتری برای معرفی شدن داشته باشد. اصلا در تمام دنیا فیلم های زیادی درباره خبرنگاران از جان گذشته ساخته شده است .من فکر می‌کنم این قابلیت وجود داشت که صرفا در مورد شهید صارمی فیلمی ساخته شود ، اما به هر حال هر کارگردانی بنا به طرز فکر خودش یک خط داستانی را انتخاب می‌کند. هر یک از این دوازده شهید، می‌توانستند موضوع یک اثر بلند سینمایی باشند، اما خب ۹۰ دقیقه فیلم داریم و زمان تنگ است.

جشنواره امسال را چقدر دنبال کردید؟

تعدادی فیلم دیدم که متأسفانه آثار شاخصی که جایزه گرفتند، بین آنها نیست. فیلم وحید جلیلوند را تماشا کردم و خیلی دوست داشتم. «روز مبادا» به کارگردانی فایزه عزیزخانی را هم دوست داشتم. با توجه به موضوعی که داشت، اصلا خسته کننده نبود. انیمیشن «شاهزاده روم» هم به لحاظ فنی فیلم خوب و جالبی بود.

گویا سال ۹۴ برای شما با فیلمسازی شروع می‌شود. برای این تجربه ، الگوبرداری خاصی از کسی خواهید داشت؟

بله، امسال یک فیلم کوتاه خواهم ساخت. کارگردانانی هستند که دوست شان داشته باشم اما اگر بنا باشد دنباله روی آنان باشم خروجی کارم چیزی شبیه به همان افراد می شود. هر کسی بسته به شرایطی که در آن بزرگ شده، سلیقه و نگاهی دارد و برای کارگردان مولف بودن، باید یاد بگیری مرزی بین الگوبرداری و تقلید قائل شوی. هنرمند بودن با تکنسین بودن فرق می کند و کارگردانی که دارای نگاه ویژه است می تواند حتی با استفاده از متن یک نویسنده دیگر، فیلمی بسازد که از آن خود اوست. مولف بودن از نگاه من یعنی فیلم کسی از میان فیلم ۱۰ کارگردان دیگر، قابل تشخیص باشد.

هنگامی که پدرتان فیلمنامه می نویسد راه را برای کنجکاوی شما هم باز می گذارد؟ هیچ وقت پیش آمده از او بخواهید نقشی را مخصوص شما بنویسد؟

ابدا اینطور نیست و هیچ وقت از او نخواسته ام نگاه ویژه ای به من داشته باشد. البته استفاده از موقعیت پدرم کاری بدی نیست و فکر نمی کنم که اگر با کمک او به کاری وارد شوم آدم نالایقی هستم، اما چیزی که مهم است این است که من هم بتوانم خودم را نشان بدهم. ماندن یا نماندن من در این حرفه کاملا به خودم بستگی دارد. فیلمنامه «مزار شریف» هم اواخر دهه هفتاد نوشته شده، ضمن اینکه پدرم عادت دارد در خلوت خودش شروع به نوشتن می‌کند.

بعد از جشنواره پیشنهاد سینمایی تازه ای نداشتید؟

نه فیلمنامه ای نداشتم اما یک کار تئاتری به من پیشنهاد شد. البته تصمیم من این است که فعلا در این حوزه کار نکنم. این روزها به شدت درگیر کار روی فیلمنامه ای هستم و می‌خواهم حتما در بهار ۹۴ فیلم کوتاهم را بسازم. تئاتر را دوست دارم و هرگز رهایش نمی کنم اما سینما برایم اولویت بیشتری دارد.

در پایان آرزوی خود را برای سال ۹۴ هم عنوان کنید.

بهتر از از لفظ هدف گذاری به جای آرزو استفاده کنیم. خیلی ساده امیدوارم این فیلم کوتاه به نتایج دلخواهم برسد. همچنین امیدوارم اتفاق خوبی در زمینه بازیگری برایم رخ بدهد. آرزو می‌کنم همه ما بیشتر برای یکدیگر خوشحال باشیم و بهتر بتوانیم موفقیت‌های هم را ببینیم.

نوشته سرگذشت شهید صارمی در «مزار شریف» می‌شد یک فیلم جداگانه باشد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

برزیده بازیگر فیلم سینمایی «مزار شریف» درباره فعالیت های خود به سوره سینما گفت: در ماههای گذشته یک نمایش تجربی را در تماشاخانه استاد شکیبایی روی صحنه بردیم که کارگردانی آن بر عهده آقای مبینی و تجربه خوبی بود، این روزها هم صحبتی راجع به بازی در نمایشی به کارگردانی خانم سیمین اسکندری شده که به احتمال فراوان برای حضور در جشنواره تئاتر فجر آماده خواهد شد.

وی درباره بازی در سریال «دولت مخفی» حضور جدی در عرصه بازیگری گفت: متاسفانه به دلیل نتایجی که در این مجموعه پیش آمد و کارهایی که شد ، کمی ناامید شدم و این برای بسیاری از جوانانی که کار می‌کنند وجود دارد. اکثر ما با انگیزه و هدف و امید ویژه ای وارد عرصه می‌شویم ، اما وقتی با کسانی کار می کنیم که با سرمایه و بودجه دولتی غیر مسئولانه برخورد کرده و چنین عملکردی دارند، متاسف می‌شویم.

برزیده ادامه داد: من در سریال «دولت مخفی» یکی از نقش های اصلی و اثر گذار در قصه را بازی می‌کردم که داستان با او شروع می شد و در ادامه در مقطعی حضور نداشت و باید در قسمت های پایانی ما او را می دیدم و تکلیف او و داستان مشخص می‌شد. من نمی‌دانم به دلیل مشکلات مالی و یا هر مساله دیگری در نهایت این نقش را حذف کردند و بلاتکلیف ماند و در این شرایط است که در نهایت حس ناامیدی به انسان دست می‌دهد.

این بازیگر گفت: فیلمنامه در مقاطع مختلفی دچار تغییر و دگرگونی و شرایط به مرور با ابتدای کار تفاوت داشت ، اما در هر صورت من در این سریال تلاش کردم و حدود ۵ ماه به فیلمبرداری در لوکیشن های مشخص شده می رفتیم، اما این اتفاقات پیش آمد و به نظرم نتیجه مناسبی هم نداشته و من با نظراتی که از افراد پیرامون خودم شاهد بودم پیگیری های خوبی صورت نمی‌گیرد و با توجه به بودجه ای که دریافت کرده اند، حداقل نتیجه ماجرا ایجاد یک جنبه سرگرم کننده برای مخاطب تلویزیون بود که آن در این مجموعه حاصل نشده است.

بازیگر نقش شهید صارمی در فیلم سینمایی «مزار شریف» در ادامه درباره این فیلم سینمایی گفت: در این فیلم شرایط بر عکس بود. دست اندرکاران تولید این فیلم در رده‌های بالای سینمایی و حرفه ای بودند. تهیه کننده و کارگردان خیلی مسئولانه عمل کردند و با تمام سختی‌ها و مشکلات کنار آمدند که نتیجه چنین عملکردی بی شک در کار نیز نمود پیدا خواهد کرد.

برزیده گفت: من برخی از بخش های نهایی نشده فیلم را دیدم و به نظرم با وجود صحنه های دشواری که با پرده و به صورت استودیویی گرفته شده است، فیلم از کیفیت قابل قبولی برخوردار است و من را به شخصه جذب کرد. بازی حسین یاری نیز در این اثر قابل تامل و شخصیت مورد نظر بخوبی درآمده است و در مجموع با تلاش عوامل دیگر که بسیار زحمت کشیدند ، فکر می کنم این اثر در جشنواره بخوبی دیده شود.

وی در ادامه گفت: حاصل کار نسبت به تصوری که من در زمان فیلمبرداری داشتم بسیار بهتر شده و الان هم فیلم مراحل فنی و جلوه های ویژه را نیز پشت سر می‌گذارد تا در نهایت به یک نتیجه بسیار خوب برسد. فکر می کنم در جشنواره هم فیلم بتواند نظر مخاطبان و اهالی فن را جلب کند، فارغ از اینکه جایزه و رقابتی وجود داشته باشد، تلاش شده تا اثری شایسته برای سینما و مخاطبان تولید شود.

این بازیگر درباره کیفیت جشنواره امسال با توجه به حضور جوانان گفت: اصولا هنرمندان جوان ایده های نو و بکرتری دارند و با تفکر خاصی حرکت می کنند. این تغییر نسل باید صورت بگیرد که به نظرم از این جهت بسیار خوب است. امیدوارم که حضور افراد در این عرصه و همچنین قضاوت در خصوص آنها براساس شایستگی و لیاقت آنها باشد و فارغ از روابط و اتفاقات غیر معمول به هنر آنها توجه شود تا نتیجه ای در خور را شاهد باشیم.

برزیده افزود: البته کارگردانان خوبی هستند که آثار خوب و قابل توجهی را نیز تولید کرده اند، اما اگر به سزاواری و شایستگی افراد جوان توجه نشود، نتیجه کار تولید تله فیلم های ضعیفی خواهد شد که امروز به وفور شاهد تولید آنها هستیم که به هنر ما لطمه وارد می کند. در هر حال جشنواره فیلم فجر به عنوان یک بازار برای ارائه آثار کارگردانانی با ایده ها و تفکرات متفاوت خوب و در خور توجه است.

نوشته برزیده با «مزار شریف» به فجر می‌رود/ گلایه از نتیجه حضور در «دولت مخفی» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

ابراهیم برزیده بازیگر نقش شهید محمود صارمی خبرنگار خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران که در حادثه حمله به  کنسولگری ایران در افغانستان به شهادت رسید ، درباره ایفای این نقش در فیلم «مزار شریف» به کارگردانی عبدالحسن برزیده به خبرنگار سوره سینما گفت: من به داستان «مزار شریف» بیشتر از بعد سینمایی نگاه می‌کنم تا بعد تاریخی و یا سیاسی آن، در واقع زیاد علاقه ندارم وارد آن بخش از کار شوم، در مورد وضعیت آن دوران و جنگ داخلی که افغانستان در شرایط بسیار وحشتناکی قرار داشت، حس می کنم یک خبرنگار برای حضور در آن محل می تواند انتخاب کند و در آن محیط قرار نگیرد، اما دیپلمات‌ها مجبور هستند و این اقتضای کار آنهاست. پس بنابراین یک خبرنگار باید ویژگی‌هایی داشته باشد تا در این شرایط حضور پیدا کند. یکی شجاعت و جسارت است و دیگری این که عاشقانه کار خود را دوست داشته باشد تا با وجود داشتن خانواده، از تمام علایق خود بگذرد و این خطر را پذیرفته، ریسک کند و در این محیط قرار بگیرد. در مجموع فکر می‌کنم اینها بسیار انسان های جسور و شجاع و از خودگذشته بودند و امیدوارم که گروه هنرمندان فیلم «مزار شریف» و من به نوبه خود بتوانیم گوشه‌ای از شجاعت و از خود گذشتگی این عزیزان را به تصویر بکشیم و در این امر موفق باشیم.

وی درباره شباهت ظاهری خود با شهید صارمی گفت: ما در حوزه سینمای داستانی کار می‌کنیم و این فیلم یک اثر مستند نیست، پس من اعتقاد ندارم که ما بازیگران باید حتما از لحاظ ظاهری شبیه به شخصیت واقعی داستان باشیم، همانطور که اگر بازیگران دیگر را هم ببینید که در نقش دیپلمات‌ها و حتی شاهسون بازی می‌کنند، شباهتی بین آنها و شخصیت‌های واقعی نمی‌بینید و دلیلی هم برای این موضوع وجود ندارد.

این بازیگر درباره انتخابش برای ایفای این نقش تصریح کرد: در مورد انتخاب کردن من و بازی در این نقش هم فکر می‌کنم اولین دلیل سابقه حضور من در سینما و تئاتر بوده و تلاشی که در این حوزه داشته‌ام ،حتی مدتی با پدرم کار نکردم. در صورتی که شرایط فراهم بود،اما از این امر پرهیز کردم و به سراغ تئاتر رفتم تا پشتوانه قوی تری داشته باشم و اینکه چرا نقش شهید صارمی را ایفا می کنم باید به ذهنیت کارگردان رجوع بکنید. من در میان نقش‌های دیگری که در این فیلمنامه وجود داشت علاقه بیشتری به نقش شهید صارمی دارم. در میان چند دیپلمات، طبیعی است که یک خبرنگار شخصیت و جایگاه متفاوت دارد و به لحاظ سینمایی برای من متفاوت است و گیرایی بالاتری دارد و اگر انتخاب هم به عهده خودم بود همین نقش را بر می گزیدم.

برزیده تاکید کرد: در مجموع داستان به صورتی است که شخصیت های فرعی کم رنگی ندارد، در اصل یک شخصیت اصلی دارد به نام شاهسون که بار اصلی را به دوش می کشد و مابقی نقش ها همه در یک سطح قرار دارند، منتها صارمی به دلیل همان ویژگی‌های متفاوت که عرض کردم و به واسطه خبرنگار بودن و شخصیتی که داشته شاید بیشتر برجسته شده و در فیلمنامه هم فکر می‌کنم بدلیل روابطی که با دیگران دارد و نوع کاری که در حوزه اطلاع رسانی و خبر رسانی دارد و حتی آخرین ارتباط با سفارت ایران از طریق این شخص بوده، پس از لحاظ دراماتیک و جدای از شخصیت اصلی هم فکر می‌کنم ، تاثیرگذار است.

وی با بیان اینکه تمام صحبت‌های من براساس فیلمنامه است و تحیقاتی هم در این زمینه داشته‌ام ادامه داد: از دیگر ویژگی‌های جالبی که شهید صارمی داشته و البته ما این جریان را در مورد دیگر شخصیت ها هم می‌بینیم ،اما در این شهید بارزتر است، ارتباط او با همسر و فرزندش است. از نوع دیالوگ برقرار کردن او  با خانواده متوجه روحیه حساسش می شویم. مورد جالب دیگر این است که او تنها دو روز قبل از این حادثه از ایران وارد افغانستان شد. در مجموع نقش شهید صارمی را دوست دارم و امیدوارم که با خوب اجرا کردن آن در فیلم «مزار شریف» بتوانم سهم کوچکی در ادای دین به این شهید بزرگوار و خانواده او داشته باشم.

ابراهیم برزیده در پایان درباره سابقه حضور خود در سینما و تلویزیون گفت: «مزار شریف» در واقع دومین کار سینمایی من است، در کارهای قبلی در حوزه سینما بیشتر پشت صحنه بودم و در فیلم «ملکه» هم نقش کوچکی را ایفا کردم،اما در حوزه تلویزیون در دو سریال حضور داشتم که یکی از آنها  «مثل هیچکس» در سال ۱۳۸۷ بود و سریال بعدی هم  «دولت مخفی» است که هنوز تصویربرداری آن ادامه دارد و پخش نشده است، در کنار اینها تجربه حضور در تئاتر راهم داشته‌ام.

فیلم سینمایی «مزار شریف» به کارگردانی عبدالحسن برزیده و با بازی حسین یاری، فرهاد اصلانی، عمار تفتی و … ساخته می‌شود.

نوشته جان دادن به خبرنگار شهید در سینما/ نقش شهید صارمی گیرایی و جذابیت دارد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.