این مستند روایتی است از ماجرای پیدا شدن تعدادی حلقه فیلم نگاتیو قدیمی در انبار موزه کاخ گلستان. این حلقه‌های نگاتیو که بسیار فرسوده و غرق شیرابه بودند، با تلاش دکتر شهریار عدل که باستان شناس با تجربه‌ و علاقمند به تاریخ عکاسی و گذشته تهران بود و همراهی کارکنان دلسوز کاخ گلستان از نابودی نجات پیدا کرد. این نگاتیوها به فرانسه فرستاده شد تا آنها را بازسازی و احیا کنند. خوشبختانه فیلم‌ها بازسازی شد و به ایران بازگشت.

این فیلم‌ها از نظر تاریخی بسیار اهمیت دارند و مظفرالدین‌شاه و همراهانش را در داخل و خارج کشور نشان می دهند و گویای این مسئله است که دستگاه سینماتوگراف یا دوربین فیلمبرداری بسیار زود به ایران وارد شد، به فاصله حداکثر پنج سال با فیلم‌های برادران لومیر که در پاریس نشان داده شد.

شهریار عدل اغلب افراد و مکان‌های جغرافیایی فیلم‌ها را شناسایی کرد.

همچنین پس از نمایش فیلم‌، نشستی با حضور سازندگان فیلم و کارشناسان برگزار خواهد شد تا درباره مستند «حلقه‌های گمشده » و ارزش‌های تاریخی آن در سینمای مستند ایران گفت‌وگو شود.

نمایش این فیلم مستند در ساعت ۱۸ روز دوشنبه ۱۸ خردادماه در سالن «فردوس» موزه سینما برگزار می‌شود.

ورود برای عموم آزاد و رایگان است.

نوشته نمایش مستند «حلقه‌های گمشده» در موزه سینما اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

پس از نمایش مستند «پرنیان»، ارد عطارپور کارگردان، فخرالدین سیدی مستندساز و مجری برنامه، محمد مقدم  مستندساز و فرهاد ورهرام پیشکسوت سینمای مستند به بحث و گفت‌و‌گو پیرامون این فیلم پرداختند.

فخرالدین سیدی که اجرای برنامه را بر عهده داشت درباره مستند «پرنیان» گفت: در این مستند در عین حال که سایه مرگ احساس می‌شود، اما شخصیت اصلی آن سرشار از حس زندگی است و تسلیم وضعیت مرگبار نمی‌شود.

ارد عطارپور کارگردان فیلم «پرنیان» گفت : این فیلم درسال۱۳۸۰ تولید شد و موضوع آن دغدغه های زندگی خانوادگی و کاری یک باستان شناس است. خوشحالم که امروز این اثر با همکاری موزه سینما و فیلمخانه ملی ایران و با کیفیتی مناسب روی پرده رفت.

زمانیکه با سوژه این فیلم مواجه شدم. برای فیلمبرداری کاری در مورد تاریخ تجارت در قشم حضور داشتم. با آقای یغمایی باستان شناس همان جا آشنا شدم و آشنایی با او باعث شد ایده ساخت فیلم پرنیان به ذهنم خطور کند.

این فیلمساز مطرح سینمای مستند بیان داشت. موزه ای که در فیلم مشاهده می شود را در سمنان دیدم.اسکلت زن باردار همانجا بود من میان اسکلتی که فرزند را در رحم داشت و پرنیان و فرزندش که در فیلم حضور داشتند شباهتی پیدا کردم واین موضوع توجه مرا جلب کرد .

عطار پور در خصوص مستند پرنیان یادآور شد: در طول فیلم استاد باستان شناس از اینکه فیلم چه مسیری را طی می کند اطلاع نداشت.اما می‌دانست که پرنیان چه سرنوشتی دارد و همین طور فرزندش .تنها زمانش را نمی دانست. با این وجود میل به زندگی و مراقبت از خانواده اش در او به شکلی قدرتمند وجود داشت.

عطا پور در خصوص نوع تعامل خود با فیلمبردار مستند پرنیان نیز خاطر نشان کرد: من با فیلمبردار این فیلم علی اکبر ولد بیگی فیلم های زیادی کار کرده ایم و به همین دلیل از سلایق کاری یکدیگر شناخت داشتیم. من هم تلاش کردم از توانایی های او در فیلمبرداری این فیلم استفاده کنم.

وی درباره نحوه تعامل خود با شخصیت های حاضر در این مستند نیز ابراز داشت: مراحل تولید این فیلم هشت ماه طول کشید و دوستی من با این خانواده به تدریج شکل گرفت و ارتباط عمیقی بین ما ایجاد شد.در نهایت حضور ما در این خانواده با اعتراضی روبرو نشد.

عطارپور در مورد شباهت های میان  مستند پرسپولیس -شیکاگو و پرنیان گفت: من موضوعات  تاریخی را در آثار خود دنبال میکنم و این دو اثر نیز دارای فصل مشترکی به نام تاریخ هستند اما در هر یک از این دو فیلم نوع پرداخت متفاوت است.

در ادامه فرهاد ورهرام مستندساز پیشکسوت درباره مستند «پرنیان» بیان داشت: من در سال ۱۳۸۳ این فیلم را در گیلان دیدم و در آن زمان چند سالی از سینمای مستند فاصله گرفته بودم و شناختی از آقای عطارپور نداشتم. تماشای این فیلم برای من جذابیت زیادی داشت و باعث آشنایی و رفاقت میان من و عطارپور شد. از نطر من مستند «پرنیان» در گونه باستان شناسی دسته بندی شده است.

وی با بیان اینکه دسته بندی فیلم‌های مستند در ایران از پیش از انقلاب به صورت نادرستی انجام شده است، افزود:  بعدتر  محمد تهامی نژاد به دسته بندی درست تری در این زمینه رسید. به نظر من این فیلم ارتباطی به دسته باستان شناسی ندارد، بلکه یک اثر خود بیانگر از زبان آقای عطارپور است و دربردارنده وضعیت باستان شناسی است که سال‌ها برای رسیدن به فرهنگ و تمدن فعالیت کرده، اما خود در آستانه فروپاشی است.

ورهرام با بیان اینکه مستند «پرنیان» فیلمی دو سویه است، گفت: این اثر از یک سو به کشف فرهنگ و تمدن و از سوی دیگر به نابودی می‌پردازد. من این فیلم را در قاعده آثار پرتره به حساب می‌آورم. در ایران به دلایل مختلف فاقد سینمای پرتره هستیم و تنها سینمای بیوگرافی تصویری نمود دارد که آن‌ هم با فراز و فرودهایی همراه بوده است. سینمای پرتره روایت شخص از تاریخی است که بر او گذاشته است.

کارگردان مستند «بازار در اردهال» در ادامه بیان داشت: این فیلم از جمله معدود مواردی است که توانسته به سینمای پرتره نزدیک شود. «پرنیان» از منظر نشانه شناسی نیز دارای موارد فراوانی است که می‌توان مفصل به آن پرداخت. همچنین نشانگر این موضوع است که چگونه باستان شناسی می‌تواند ما را به فضای‌های دیگر نظیر درونیات باستان‌شناس و جامعه هدایت کند.

ورهرام  ادامه داد: این فیلم دارای سویه‌های شاعرانه، اجتماعی و..‌ است. امسال من در آکادمی خانه سینما در حدود نود فیلم مشاهده کردم و بهترین آثار کیلومترها از «پرنیان» فاصله دارند. به ندرت می‌توان در سینمای مستند امروز ایران فیلمی به شرافت و استحکام «پرنیان» را مشاهده کرد.

در ادامه این نشست محمد مقدم  مستندساز نیز گفت: خوشحالم که پس از ۲۰ سال توانستم مجددا به تماشای این فیلم بنشینم. اثری که تبدیل به یکی از آثار مستند کلاسیک سینمای ایران شده است. در یک پیمان نانوشته علم باستان شناسی، با جهان اموات گره خورده است و بیش از ۹۰ درصد کاوش‌ها مربوط به گورستان‌های باستانی است و این موضوع در خصوص کاوش‌های مصر باستان نیز وجود دارد.

وی ادامه داد: حتی موارد منقول کشف شده نیز بیشتر از گورهای باستانی به دست آمده‌امد. عطارپور زمانی که این فیلم را ساخته بسیار جوان بوده است، اما با پختگی هنرمندی که در او رسوخ کرده و به صورت آکاهانه، بر موارد بسیاری چشم پوشیده و به خوبی تشخیص داده که با چه پدیده‌ای رو‌به‌رو بوده است.

مقدم  با بیان اینکه ذات فیلم بسیار مرگ انگارانه است و سایه مرگ در سراسر آن احساس می‌شود، ادامه داد: در خوانش مجدد اثر متوجه می‌شویم که با تماشای فیلم می‌توان از ترومای تراژیک عبور کرد و این موضوع می‌تواند در بیننده تاثیر فراوانی برجای بگذارد.

این مستندساز ابراز داشت: این فیلم از هم‌قطاران خود جلو افتاده و پیام فکری دیگری را ارائه می‌کند. عموما فیلم‌های باستان شناسی در جهان گذشته متوقف باقی می‌مانند، در صورتی که «پرنیان» پیوندی میان جهان گذشته و حال برقرار می‌کند و این مسئله با یک زبان بدیع بصری صورت گرفته است. در واقع گذشته و حال همچون تار و پود یک فرش در هم تنیده شده و تفکیک ناپذیر هستند.

مقدم  بیان داشت: ربع قرن از ساخت این فیلم گذشته و در طی این مدت، سینمای مستند ایران تغییرات بسیاری را تجربه کرده است. یک سوال مهم این است که در مواجهه با سوژه ها تا چه اندازه تلاش می‌کنیم تا رفتار نجیبانه را در پیش بگیریم. در سال‌های اخیر مشاهده شده که جریانی به راه افتاده است که انگار تنها به نشان دادن زخم‌های حاضر در جامعه متمرکز هستیم. این روزها جعل روایت و شیرجه رفتن در زندگی مردم به امری روتین تبدیل شده است. در صورتی که این فیلم احترام به سوژه را یادآور می شود که موضوعی بسیار مهم است.

نوشته نمایش و نقد مستند «پرنیان» در موزه سینما برگزار شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در ابتدا منصور ضابطیان مجری مراسم گفت: امروز از فیلمسازی تجلیل می‌کنیم که سینمای مستند ایران مدیون فعالیت‌های او در حوزه پژوهش، کارگردانی و مخصوصا تهیه‌کنندگی است. در ادامه این برنامه کلیپی از سه دوره گذشته برگزاری این آیین پخش شد.

مرتضی رزاق کریمی، رئیس هیئت امنا نشان عالی خورشید نیز گفت: بسیار خرسندم که در چهارمین دوره اهدا نشان عالی خورشید حضور دارم. بسیار مهم است که این رویداد به دوره چهارم برگزاری خود رسیده و این موضوع گویای ثبات و پایداری این رویداد و نقش تهیه کنندگی در سینمای مستند است. سینمای مستند از گذشته تا کنون و از زوایای مختلف به ذهن مخاطب نور تابانده و می‌تواند آگاهی و خرد جمعی را افزایش دهد. باید قدر آن را باید بدانیم زیرا این نوع از سینما، از الزامات توسعه پایدار است و این مسئله بدون توجه به توسعه فرهنگی اتفاق نمی‌افتد.

وی ادامه داد: اگر یک تهیه‌کننده از هوشمندی لازم برخوردار باشد و بتواند مسیری را با استراتژی مناسب در پیش بگیرد، به نتیجه لازم خواهیم رسید. بدون تردید یکی از افرادی که در چهار دهه فعالیت حرفه‌ای خود قدم‌های استوار برداشته، ارد عطار پور است.

رزاق کریمی بیان داشت:  کارنامه عطارپور تنها از نظر  کمی دارای اهمیت نبود و  مجموعه آثار ایشان از کیفیت بسیار بالایی سود می‌برند. او در طول دوره کاری خود برای بسیاری از علاقه‌مندان به فعالیت در سینمای مستند نقش پدری داشته است. عطارپور فردی مهربان نسبت به علاقه‌مندان به سینمای مستند است. امیدوارم مسیر حرفه‌ای عطارپور بیش از گذشته رونق داشته باشد و حمایت های لازم از او صورت بگیرد.

در ادامه این برنامه ضابطیان از فرهاد ورهرام، مستندساز شاخص سینمای ایران دعوت کرد تا روی صحنه حاضر شود.

ورهرام  بیان داشت: من و عطارپور ساعت‌ها درباره موضوعات مختلف صحبت می‌کنیم اما حرف زدن درباره او برایم  ساده نیست. آشنایی من با او به اوایل دهه هشتاد و جشنواره‌‌ای در شهر رشت بازمی‌گردد. در این رویدادفیلمی به نام «پرنیان» دیدم که برایم حیرت آور بود. او همان زمان مجموعه «بیست شب» را برای شبکه چهار تولید می‌کرد. اعتقاد دارم در ایران سینمای پرتره وجود ندارد و تنها فیلمی که به این نوع سینما نزدیک شده است، «پرینیان» است. فیلم درباره یک باستان شناس است که در جست‌وجوی فرهنگ، به اعماق زمین می‌رود در حالی که خود و خانواده‌اش در حال نابودی هستند. در همکاری با ارد عطارپور متوجه شدم که تهیه‌کنندگی به چه معنا است.

وی ادامه داد: عطارپور دارای دانش بالایی است و بر موضوعات مختلف اشراف دارد. مهم‌ترین فیلم‌های مستند سینمای ایران از جمله «خلیج فارس» توسط ایشان ساخته شده است. متاسفانه برخی از این فیلم‌ها مورد بی‌مهری قرار گرفته‌اند. خوشحالم در مراسمی شرکت کرده‌ام که در آن نشان عالی خورشید به عطار پور هدا می‌شود.

وی ادامه داد:  ابن نشان نام خود را از خورشید گرفته است که نماد مهر و فرشته محبت و دوستی است. امیدوارم گرمی این نشان به پیکر نحیف سینمای مستند بتابد تا جایگاه واقعی خود را پیدا کند.

در ادامه این برنامه ضابطیان گفت: ارتباطی میان نشان خورشید و عطارپور وجود. او به گواه جوانانی که با او کار کرده‌اند، گرمای محبت خود را یکسان بر همه افرادی که با او همکاری داشته‌اند تابانده است و بسیاری از این افراد، شکل‌ گیری روند فعالیت حرفه‌ای خود را مدیون عطار پور هستند.

در ادامه ویدئویی از دختر و پسر ارد عطار پور پخش شد که درباره ویژگی‌های شخصیتی پدرش سخنانی را گفت.

سپس حامد شکیبانیا، رئیس هیئت مدیره انجمن تهیه‌کنندگان سینمای مستند گفت: خوشبختم در زمانه‌ای زندگی می‌کنم که توانسته‌ام بارها فیلم‌هایی همچون «پرنیان»، «رویای سیاه»، «پرسپولیس- شیکاگو» و .. را ببینم. او تولید مجموعه‌ای منسجم از فیلم‌سازان تازه‌کار را نیز در کارنامه دارد و این اثر از جمله فیلم‌هایی است که  من در کارگاه‌های آموزشی خود تماشای آن را به افراد جوان این حوزه پیشنهاد می‌کنم. فیلم‌های پیشین او همچنان تازه و دیدنی است و مخاطب را تفکر وا می‌دارند. خوشحالم که با خالق این آثار آشنا هستم. امیدوارم همچنان با همان قدرت، دقت و هوشمندی خود آثاری را تولید کنند.

شکیبانیا با بیان اینکه متاسفانه دیگر مجموعه‌‌هایی چون «بیست شب» و «گنج‌های پنهان» ساخته نمی‌شود، ادامه داد: تلویزیون آثار ماندگاری را ساخته است و در سال‌های اخیر، تعداد کارهای قابل تامل در این رسانه کاهش یافته است. باید شرایطی برای تولید آثار اینچنینی فراهم شود.

سپس ضابطیان گفت: وقتی در گسترده‌ای نزدیک به چهار دهه کارهای عطار پور را رصد می‌کنیم، متوجه می‌شویم آثار او به لحاظ کمی و کیفی از فیلم‌های امروز فراتر است. او در زندگی شخصی خود آرامش لازم را داشته است و به همین دلیل توانسته چنین فیلم‌هایی را پدید آورد.

ضابطیان در ادامه از همسر ارد عطار پور تقدیر کرد.

در ادامه چهارمین آیین نشان عالی خورشید شهرام درخشان، مستندساز  نیز گفت: برای من بسیار ارزشمند است که نزدیک به چهار سال با عطارپور سابقه دوستی دارم. او اولین کسی بود که به من اعتماد کرد و توانستم فیلم بسازم و می‌دانم که در قبال بسیاری دیگر نیز همین‌گونه رفتار کرده است. ارد عطارپور در هر موقعیت و شرایطی که قرار بگیرد، جهان پیرامون خود را تغییر می‌دهد. حتی در جمع کوچک دوستان نیز این اتفاق رخ می‌دهد. این اتفاق فراتر از تاثیر است و او توانست جهان پیرامون خود را به سمت روشن‌تر شدن، زیباتر شدن و عمیق‌تر شدن تغییر دهد. سال‌ها بعد نیز با دیدن آثار ایشان همچنان افرادی متوجه این تغییر می‌شوند. او دارای رد پا و اثری مختص به خود است که هیچ‌گاه از بین نخواهد رفت.

درخشان افزود: امیدوارم او عمر طولانی و پرباری داشته باشد و ما بتوانیم قدر وجود او را بیشتر بدانیم. دنیا به افرادی همچون عطارپور که دنیای پیرامون خود را پویاتر می‌کند نیاز دارد.

سپس علی دهکردی، مدیرعامل خانه سینما در سخنانی بیان داشت: از نظر حرفه‌ای در جایگاهی نیستم که درباره عطارپور صحبت کنم. از طرف خود، اعضای هیئت مدیره خانه سینما و صنوف مختلف از سنت برگزاری این آیین قدردانی می‌کنم. وجود این مراسم اعتلا دهنده سینمای سنگرساز و بی سنگر مستند است.  مستند.نوع عالی سینمایی است که ابزاری برای اغراق در آن وجود ندارد و فیلمساز بدون اینکه پشت بازیگران و داستان‌های فریبنده قرار بگیرد، به صورت خالصانه کارخود را صورت می‌دهد. من فکر می‌کنم افرادی که در حوزه فرهنگ و هنر با نام کوچک شناخته می‌شوند، افراد بزرگی هستند. نام آقای عطار پور برای همیشه در دنیای سینمای مستند کشور جاودانه و ماندگار خواهد بود.

منصور ضابطیان در ادامه گفت: از موزه سینما برای همکاری در برگزاری این مراسم تشکر می‌کنم. محمد صوفی رئیس چهارمین آیین نشان عالی خورشید و زهرا قائدی دبیر اجرایی جشن زحمات زیادی را در چند ماه اخیر برای آماده سازی این رویداد متحمل شدند.

در ادامه فیلمی درباره اردعطارپور پخش شد.

سپس نوبت به اهدا نشان عالی خورشید رسید و حسین ترابی، پروین ثقه الاسلامی، فرهاد ورهرام، مرتضی رزاق کریمی، حامد شکیبانیا و علی دهکردی بر روی صحنه حاضر شدند و بیانیه هیئت امنا ابن نشان قرائت شد.

پس از اهدای چهارمین نشان عالی خورشید به ارد عطار پور، وی گفت: از حضور همه عزیزان بسیار ممنونم. این مراسم من را که گمان می‌کردم سرعت کارم باید اینچنین باشد را به این فکر انداخت که باید کارهای نیمه تمام خود را تمام کنم.

عطارپور ادامه داد: من فیلمی درباره تصادفات جاده‌ای دارم که بیست سال است قصد دارم تا آن را بسازم. انرژی امشب باعث شد تا به فکر تمام کردن کارهای خود باشم. همچنین در کارنامه من فیلمی به نام «رویای سیاه» درباره خاطرات دکتر موحد و سال‌های جنبش نفت وجود دارد. (مقطع پس از آن و تا زمان انقلاب را نیز در دستور کار داریم.) از دوستانی که باعث برگزاری این مراسم بودند و سخنرانان محترم بسیار سپاسگزارم. همچنین از کسانی که وحید باقرزاده و خانواده من را از اقصی نقاط دنیا پیدا کردند و همچنین انجمن تهیه‌کنندگان سینمای مستند و اعضای هیئت امنای نشان عالی خورشید تشکر می‌کنم. دکتر سعید دادگر و دوستاتی دیگر همیشه من را حمایت کرده‌اند  به همین دلیل از آن‌ها ممنونم. شبی به یاد ماندنی برای من بود.

گفتنی است اعضای هیئت امنا نشان عالی خورشید متشکل از افرادی همچون مرتضی رزاق کریمی، رامین حیدری فاروقی،  سعید رشتیان، محمد صوفی، حامد شکیبا نیا، رضا خوشدل و عصمت شاکری بوده و از امسال نام ارد عطارپور نیز به این فهرست اضافه شد.

در این مراسم چهره‌هایی همچون مجید اسماعیلی مدیرعامل موزه سینما، سعید رشتیان، مهرداد زاهدیان، علیرضا حسینی،  حامد شکیبانیا، محمد صوفی، مهناز مظاهری پور، فرهاد ورهرام، مهدی مسعودشاهی، علیرضا تابش، احمد مسجدجامعی، شهرام درخشان، بابک بهداد، حسین ترابی، علی لقمانی، محمدعلی حسین‌نژاد، پژمان مظاهری‌پور، مسعود سفلایی، شهنام صفاجو، پروین ثقه الاسلامی، علی دهکردی و… حضور داشتند.

نوشته اهدای نشان عالی خورشید به ارد عطارپور اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

وی با اشاره به پرداختن به موضوع جنگل های هیرکانی در نهمین جشنواره بین المللی فیلم وارش عنوان کرد: باید بپذیریم که این حوادث طبیعی در همه جای جهان رخ می دهد. سونامی در ژاپن، زلزله در ایتالیا و ترکیه و مکزیک و ارمنستان، گردباد و طوفان های خانمان برانداز و ویرانگر در آمریکا. قطعا کسی نمی تواند مانع بروز این حوادث ویرانگر شود اما می توان با برنامه ریزی از شدت آن ها کاست یا راه را بر قسمتی از این بلایا که قابل پیشگیری است، بست. در مورد محیط زیست مستندسازان بسیاری فیلم و برنامه ساخته و هشدار داده اند و مدیران محلی و شهری را آگاه کردند.

این مستندساز با اشاره به نقش هنرمندان در آگاهی بخشی درباره محیط زیست عنوان کرد: مستندسازانی که در حیطه این موضوعات، طبیعت، محیط زیست فعالیت می کنند، مسئول و مدیر نیستند. می خواهند وظیفه شان را انجام دهند و به درستی هم انجام می دهند و امیدوارند هشدارهایشان جدی گرفته شود.

عطارپور با اشاره به ویژگی های جشنواره بین المللی فیلم وارش بیان کرد: در دوره ای که من با جشنواره فیلم وارش همکاری می کردم، آقای قربانپور دبیری این جشنواره را برعهده داشتند و این رویداد با کیفیت خوبی برگزار شد. نمی دانم چه اتفاقی افتاد که دوره های بعدی این جشنواره تعطیل شد. این که حمایت مالی وجود نداشت یا اراده ای مبنی بر ادامه یافتن آن؟! اما برگزاری مجدد این جشنواره در اردیبهشت امسال اتفاق بسیار خوبی است و امیدوارم این رویداد سینمایی مثل سال های گذشته در دوره نهم برگزاری نیز موفق عمل کند. با این وجود باید منتظر ماند تا جشنواره برگزار شود و بعد از آن درباره کیفیت اظهار نظر قطعی تر کرد تا نقاط مثبت را تقویت و کاستی را برای سال های بعد برطرف کرد.

وی با اشاره به بعد بین المللی این جشنواره بیان کرد: به نظرم جشنواره فیلم وارش به دلیل این که موضوعی تخصصی دارد و به فرهنگ و آداب و رسوم ایران می پردازد، جشنواره ای شایان توجه است. موضوع این جشنواره می تواند مشترکات زیادی از نظر فرهنگی با کشورهای منطقه داشته باشد.

عطارپور در پایان خاطر نشان کرد: شاید برخی از کشورهای دیگر هم که فرهنگی کمابیش مشابه ایران دارند، می توانند در این جشنواره حضور داشته باشند اما وجهه بین المللی آن با توجه به خطوط قرمز ما و بی ارتباط بودن موضوع و نمونه های آن با سایر کشورها باعث می شود تا برگزاری جشنواره در سطح منطقه ای نتایج بهتری داشته باشد.

نوشته جشنواره فیلم وارش مشترکات فرهنگی زیادی را با کشورهای منطقه در میان می‌گذارد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سوره سینما- محمد کارت: بی‌مهری به سینمای مستند، موضوعی تازه نیست. شاید حمایت هایی مقطعی در ادوار مختلف به بازار آشفته سینمای مستند پر پرواز داده باشد اما فعالان در این حوزه و مخاطبان پیگیر آن خوب می دانند که سینمای مستند به دلیل ماهیتش هرگز به اندازه سینمای داستانی مورد اقبال نبوده است. به مناسبت روز ملی خلیج فارس با ارد عطارپور سازنده مستندی با این موضوع صحبت کردیم. عطارپور با انتقاد از بی توجهی به سینمای مستند در این سال‌ها ویژگی‌های ساخت مستندهایی با توجه به منافع ملی و جغرافیای بومی یک سرزمین را برشمرد.

خطه خلیج فارس به لحاظ موضوعی چقدر فضای مناسب و دراماتیک برای مستندسازی دارد؟

ارد عطارپور: خلیج فارس و مناطق اطراف آن به لحاظ وسعت جغرافیایی، پیشینه تاریخی و موقعیت آب و هوایی  آن متشکل است از اقوام مختلف با آداب و رسوم منحصر به فرد که فرهنگ غنی آنها میتواند موضوعات زیادی برای پرداختن مستندسازان داشته باشد. این موقعیت جغرافیایی پهناور منافع ملی بسیاری نیز برای ایران به همراه دارد.

وظیفه مستندسازان نسبت به پرداخت دقیق موضوعاتی که منافع ملی را در پی دارند،چیست؟

مستندسازان اغلب علاقمند هستند که آثارشان چه در زمینه اجتماعی، سیاسی و اقتصادی و غیره در پی منافع ملی و منفعت مردم جامعه باشد. حتی اگر در یک فیلم اجتماعی معضلی ترسیم می‌شود نگاه آسیب شناسانه فیلمساز می‌تواند در راستای رفع آن ناهنجاری از  جامعه اثر گذار باشد.اما هم اکنون که بحث ما درباره خلیج فارس است باید بگویم اینکه نام باستانی  خلیج فارس در کشاکش ۲۲ کشور عضو اتحادیه عرب است، وظیفه مستندسازان است که نسبت به این موضوع ایستادگی کنند. این حس در اغلب مستند سازان وجود دارد که الزاما پرداختن به آن را منوط به پیشنهاد نهادهای دولتی هم نمی‌دانند و گاهی خودشان با هزینه‌های شخصی به این موضوع می‌پردازند. البته گاهی به علت کمبود بودجه و نبود نگاه کارشناسانه کیفیت آثار با این مضمون متغیر کم و زیاد می‌شود.

وظیفه نهادهای دولتی متولی سینمای مستند، را در حمایت از مستندسازان برای پرداختن به موضوعاتی مانند خلیج فارس که نیاز تامل و نگاه حساس پژوهشی دارند، را چطور ارزیابی می‌کنید؟

 در سینمای مستند حمایت مالی برای آثار سرنوشت ساز است. اغلب موضوعات در سینمای مستند نیاز به تحقیق و پژوهش دارند و وقتی زمان کافی صرف این قضیه نشود آثار رسالت خودشان را ناقص انجام می‌دهند. از آنجا که مستندسازی یک کار تمام وقت است ومستندساز همواره باید درگیر موضوعش باشد حمایت مالی نهاد های دولتی میتواند باعث شود تا او با فراغ بال نسبت به موضوعش تمرکز کند و در نهایت اثری را خلق کند که خودش یک منبع اطلاعاتی از موضوع مورد نظر باشد.

شما مستند «خلیج فارس» را ساختید این موضوع چطور دغدغه شما شد و مورد حمایت قرار گرفتید؟

نام خلیج فارس و آن منطقه پهناور آبی همیشه برای من جذاب بود. با تحقیقاتی متوجه شدم که این تلاش برای تغییر نام حرکتی کاملا سیاسی است. هر چه بیشتر اسناد را دنبال کردم بیشتر ترغیبم می‌کرد که باید دراین باره مستندی بسازم. طرح فیلم را به شبکه یک ارائه کردم که مورد حمایت قرار گرفت.

طبق تحقیقاتتان چقدر نام خلیج فارس را در اسناد تاریخی مشاهده کردید؟

ببینید، طبق موافقت نامه هشت ماده‌ای، مالکیت خلیج فارس مورد بحث کشور‌های اطراف نیست. بیشتر حواشی بر سرنام خلیج فارس است که قدمتی تاریخی دارد به طوری که در ۵۰۰ سال قبل از میلاد هم مثلا فیلسوف یونانی هکاتوس از خلیج فارس نام برده است. در منابع اسلامی نیز به طور مکرر توسط جغرافی دانان عرب با نام خلیج فارس از این پهنه آبی اشاره شده است. تقریبا در اکثر منابع جغرافیایی و سیاسی کل دنیا نام خلیج فارس مستتر است. این مسئله و ادعا از دهه ۶۰ شروع شد. زمان جمال عبدالناصر قائله ای سیاسی باب شد که نام خلیج فارس را ابتدا به خلیج و بعدتر به خلیج عرب مطرح کرده‌اند که همواره با اعتراض محافل بین‌المللی و دولتی و مردمی ایران روبه رو شده‌اند. بر مبنای منابع تاریخی کهن نام این پهنه آبی خلیج فارس بوده و است.

اشتیاق نسل جدید مستند سازی نسبت به استقبال  از موضوعاتی که احتیاج به تحیق و پژوهش دارند را چقدر می‌دانید؟

پژوهش و تحقیق لازمه مستندسازی است.  پژوهش بنا به موضوع از ارکان اصلی مستندسازی است که در کیفیت اثر مانند فیلمبرداری و تدوین آن تاثیرگذار است. اغلب مستند سازان نیز به این مسئله واقفند و می‌دانند کم کاری در آن به کیفیت اثرشان لطمه میزند.

حمایت نهادهای دولتی را در رشد سینمای مستند چقدر تاثیر گذار می‌دانید؟

اساسا سینمای مستند در این سال‌‎ها متاسفانه مورد حمایت قرار نگرفته و یا متولیان از تاثیر این گونه سینمایی غافلند. اکثر مستندسازان به صورت دلی کار می‌کنند و با دغدغه فردی سراغ مستندسازی می‌روند. البته خوشبختانه حوزه هنری در صدد تشکیل مرکز سینمای مستند است که می‌تواند در تمرکز مستندسازی این نهاد گامی موثر برای فیلمسازان باشد.

نوشته نیاز به تمرکز در تولید مستند/ موضوع خلیج فارس همیشه برایم جذاب است اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.