به گفته آنچه در سایت این جشنواره آمده است،  فیلم‌هایی از بیش از صد کشور جهان در این رویداد شرکت کرده بودند که به غیر از مستند «اسرار دریاچه» در بخش‌های دیگر نیز فیلم‌هایی از ایران شرکت کرده بودند.

«اسرار دریاچه»  آخرین ساخته بلند آرمین ایثاریان به معرفی منطقه باستانی تخت سلیمان می‌پردازد:«در منطقه باستانی تخت سلیمان با بیش از ۳۰۰۰ سال قدمت که در استان آذربایجان غربی قرار دارد ، دریاچه‎ای عمیق با داستان‎ها و افسانه‎های بسیاری در باره گنج‎های سلسله‌های مختلف تاریخی هست که به‌خاطر سمی بودن آب ِآن و قرارگیری در ارتفاع، تاکنون دست‌نیافتنی بوده و هیچ‌کس به اعماق آن نرسیده بود.»

نوشته «اسرار دریاچه» بهترین مستند جشنواره «فونیکس ملبورن» استرالیا شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در ابتدای این مراسم پوستر این فیلم از سوی عوامل برنامه و چهره‌هایی همچون سیدمحمدمهدی طباطبایی‌نژاد مدیرعامل مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی، جعفر صانعی مقدم مدیر گروه سینمایی هنروتجربه،رامین حیدری فاروقی مستندساز، سعید رشتیان تهیه‌کننده مستند، آزاده زارعی بازیگر، محمد صوفی تهیه‌کننده و… امضا شد.

پیش از نمایش فیلم شاهین امین که اجرای این مراسم را برعهده داشت، گفت:«جای خوشحالی است که برای سینمای مستند دور هم جمع شده‌ایم. تصورم این است که سینمای مستند ایران واحد ارزش‌های خیلی زیادی است و در خیلی از موارد، سینمای مستند ما جذاب‌تر است. امیدوارم جذابیت آن بیشتر درک شود و هر روز مخاطبان بیشتری  پیدا کنند. امیدوارم امکانات بیشتری هم ایجاد شود تا جذابیت بیشتر آن را به منصه ظهور بگذارد.»

وی با بیان اینکه آرمین ایثاریان، کارگردان «اسرار دریاچه» پیش از این، چندین مستند و برنامه تلویزیونی ساخته اما این فیلم، اولین مستند بلند اوست، از او خواست درباره این موضوع صحبت کند که چرا برای اولین کار بلند به سراغ چنین مستندی رفته است.

آرمین ایثاریان، کارگردان «اسرار دریاچه» در توضیح گفت:«فیلم «اسرار دریاچه» تجربه خاصی بود که هیچ‌کدام قبل از آن نداشتیم و طی مراحل تولید شکل گرفت. این مستند درباره یک دریاچه ناشناخته در آذربایجان غربی در منطقه باستانی تخت سلیمان است و تا به حال کسی به عمق آن راه پیدا نکرده بود. این فیلم حاصل زحمات حدود ۷۰ نفر است که طی سه سال با همدلی توانستند دوام بیاورند و کار را به نتیجه برسانند.»

امین هم‌چنین درباره فیلم‌بردای «اسرار دریاچه» عنوان کرد:«این مستند در جشن خانه سینما و جشنواره سینما حقیقت نامزد شده بود که سه جایزه فیلم‌برداری، پژوهش و هنروتجربه را برد و فیلم‌برداری بسیار زیبایی دارد. فیلم باشکوه است اما فیلم‌برداری بسیار خوبی دارد و البته بسیار سخت.»

پویان آقابابایی، فیلمبردار هم در ادامه گفت:«کار بسیار سختی بود. مجموعه عوامل حدود دو سال و نیم درگیر فیلم‌برداری بودند و حدود شش ماه درگیر مراحل بعد فیلم‌برداری اما همه عوامل بخشی از وجودشان را گذاشتند. به همین دلیل دیدن فیلم خالی از لطف نیست.»

صدرالدین طاهری، آهنگساز مستند نیز در بخش دیگری از این مراسم عنوان کرد:«از اینکه با چنین گروه حرفه‌ای کار کردم خیلی خوشحالم. جای چنین مستندی در سینمای مستند خالی بود. از همان اول که تصاویر اولیه را دیدم آنقدر جذابیت خاصی داشت که با افتخار وارد این کار شدم.»

غلامرضا احمدی، جانشین تهیه‌کننده هم به پشت صحنه فیلم اشاره کرد و گفت:«این فیلم به خاطر منطقه خیلی بکر و صعب‌العبور دارای پشت صحنه‌هایی است که آقای ایثاریان باید فکری برای آن کند.»

در ادامه کامیار لطفی، دستیار اول کارگردان و مدیر برنامه‌ریزی به حضار خوشامد گفت و پس از آن ایثاریان باردیگر صحبت کرد:«باید از خانواده‌هایمان سپاسگذاری کنم که قبول کردند برای مدت طولانی، ما در کنارشان حضور نداشته باشیم و این جدایی مشکلاتی را هم ایجاد کرد. بیشتر از همه از همسرم و پسرم هومان تشکر می‌کنم که این سه سال و نیم را دوام آوردند. تشکر دیگر من از گروه هنروتجربه است که امکانی برای دیده شدن فیلم فراهم کرد تا از این طریق بتوانیم با مخاطب‌مان ارتباط برقرار کنیم.»

در ادامه مراسم امین به نکته‌ای در سینمای مستند اشاره کرد:«متاسفانه در سینمای مستند ما سلیقه‌ای غلبه دارد که فقط مستندهایی که به نقد اجتماعی می‌پردازند واجد ارزش می‎داند. این دیدگاه باعث می‌شود گاهی خیلی از فیلم‌هایی که در این حوزه قرار نمی‎گیرند اما آثار ارزشمندی هستند، در زمان خودشان مورد بی‌مهری واقع شوند و بعدا ارزش‌های آن کشف شود. یکی از کسانی که فیلم‌های مستند درخشان و چشم‌نوازی می‌ساخت و هنوز هم می‌سازد اما در سال‌های دورتر از سوی جامعه منتقدان و حتی در بخش جوایز، مورد بی‌مهری قرار گرفت، رامین حیدری فاروقی بود. این سلیقه، سینمای مستند را محدود می‌کند. مستند «اسرار دریاچه» هم با وجود جوایزی که برده است، ارزش‌های بیشتری دارد و می‌تواند مورد توجه بیشتری قرار بگیرد.»

رامین حیدری فاروقی، مستندساز هم در دنباله این بحث گفت:«یادمان باشد که همه سینما، همه سینماست. سینمای مستند همه سینمای مستند است. شکل‌ها و گونه‌ها و احوال متفاوتی دارد که در آن نمونه‌های خوب درخشان و مثال زدنی رخ می‌دهد. این شکلی است که آن‌چنان که باید دیده نشده یا شاید به قدر کافی و به این شکل ساز و کار سینمایی عرضه نشده است. از دید من این فیلم می‌تواند یک نقطه عطف باشد و چه خوب که در سرآغاز شکلی از این ماجرا که می‌خواهد مطرح شود، آرمین عزیز قرار گرفته است.»

او که پیش از این «اسرار دریاچه» را دیده بود، درباره ویژگی‌های این اثر گفت:«وقتی درباره درام مستند صحبت می‌کنیم، اشخاص، مکان‌ها و زمان‌ها، فضای درام را  می‌سازند. نقش فضای دراماتیک در این فیلم بسیار مهم است. در این فیلم  ابزار بصری سرجای خودشان قرار گرفته‌اند و شکل تزئینی ندارند. مفهوم روایت در متن این اثر که به آن معنا قصه ندارد اما روایت در آن وجود دارد،حس می‎شود. این روایت موقعیتی کنجکاوی برانگیز جذاب، موثر و ماندگار به وجود می‎آورد،که این فیلم به لحاظ فضا، روند و رویه دارد.»

او صحبت‌هایش را این‌گونه پایان داد:«وقتی برای اولین‌بار فیلم را دیدیم موضوعی که خیلی مورد توجهم قرار گرفت اما خیلی در جایی انعکاس پیدا نکرد این بود که در این فیلم به عینه درام را در متن یک پژوهش میدانی می‌بینید که پشت آن تجربه وسیع دانشی وجود دارد. مطمئنم کسانی که فیلم را ندیدند از آن لذت می برند و ما هم که فیلم را دیدیم دوباره لذت می بریم.»

در پایان این مراسم مستند «اسرار دریاچه» برای تماشاگران به نمایش درآمد.

نوشته آئین دیدار «اسرار دریاچه» برگزار شد/ حیدری‌فاروقی: این مستند پژوهشی میدانی است همراه با تجربه‌ای وسیع اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

رتبه اول: «اسرار دریاچه» به تهیه‌کنندگی و کارگردانی: آرمین ایثاریان

رتبه دوم: «وَرس» به تهیه‌کنندگی و کارگردانی: جواد وطنی

رتبه سوم: «مهین» کارگردان: محمدحسین حیدری، تهیه‌کننده: مهدی مطهر

رتبه چهارم: «آسک» کارگردان: مهدی زمانپور‌کیاسری، تهیه‌کنندگان: سمیه زراعت‌کار و مهدی زمانپور‌کیاسری

رتبه پنجم: «خانه‌ای برای تو»، کارگردان مهدی بخشی‌مقدم، تهیه‌کننده: مهدی شامحمدی

جایزه تماشاگران سینماحقیقت از سوی انجمن صنفی تهیه‌کنندگان سینمای مستند ایران و با نظارت نماینده خانه سینما به بهترین فیلم از نگاه تماشاگران اعطا می‌شود.

گفتنی است؛ صرفاً فیلم‌های بخش مسابقه ملی جشنواره سینماحقیقت در این نظرسنجی مورد ارزیابی قرار خواهند گرفت و نتایج  اعلام شده، مجموع آرای تماشاگران طی دو روز ابتدایی جشنواره است.

دوازدهمین دوره جشنواره بین‌المللی فیلم مستند ایران «سینماحقیقت» تا ۲۵ آذرماه ۱۳۹۷ به دبیری سیدمحمدمهدی طباطبایی‌نژاد در پردیس سینمایی چارسو ادامه دارد.

نوشته آرای تماشاگران در روز دوم جشنواره سینماحقیقت اعلام شد/ «اسرار دریاچه» در صدر اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

وی افزود: همین برای ما انگیزه قوی شد که با یک تیم از متخصصان ایرانی دست به اکتشاف بزنیم. همانطور که می دانید طبق اسناد تاریخی محوطه تخت سلیمان بیش از سه هزار سال قدمت دارد و بنا به دلایل گوناگون تاکنون عمق اسرار آمیز این دریاچه کشف نشده بود. هر چند در سال های دور توسط باستان شناسان آلمانی و در سال های نزدیک توسط میراث فرهنگی تلاش هایی صورت گرفت اما هیچکدام به عمق بیشتر از بیست متر نرسیدند. تا اینکه ما تصمیم گرفتیم این کار را توسط یک تیم از متخصصان ایرانی به انجام برسانیم.

ایثاریان گفت: از ویژگی های این فیلم و افتخار ما است که تمام مراحل فنی، پژوهشی، اکتشاف و غواصی توسط متخصصان ایرانی انجام شد و به لطف خدا موفق شدیم به همراه تولید فیلم در این پروژه مستند تولید علم هم داشته باشیم و نقشه سه بعدی دریاچه را که تاکنون وجود نداشت استخراج کنیم. به گواه استادان دانشگاه نظیر دکتر سروش مدبری، دکتر منصور قربانی، دکتر علیرضا شاه محمدپور، دکتر صدری نسب ، دکتر حیدری و … در عرصه دریاچه و مختصات آن موفق به تولید علم شده ایم، ارائه ی اطلاعاتی که پیش از این وجود نداشت.

این کارگردان بیان کرد: واقعیت این است که این پروژه عظیم بدون حمایت های مادی و معنوی معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری به انجام نمی رسید هر چند ما در این راه با مشکلات فراوانی هم روبرو بودیم و هستیم  اما در لحظات حساس حمایت های دکتر ستاری و مهندس پرویز کرمی و مهندس نیری راهگشا بود. این فیلم پس از آنکه پیش برنامه آن به معاونت علمی و فناوری ارائه شد با موافقت دوستان معاونت به شکل  وام به مرحله تولید رسید. هر چند این وام به دلیل طولانی شدن زمان کار کفایت نکرد و من و همه اعضاء مجبور شدیم هرچه داشتیم بگذاریم تا کار با کیفیتی که مد نظرمان بود و در شان این دریاچه اسرار آمیز و تاریخ چند هزار ساله اش  به پایان برسد.

وی اشاره کرد: یکی از دلایلی که پروسه تولید را طولانی می کرد دقت و وسواسی بود که اساتید علمی دانشگاه ها و گروه اجرایی در تولید این اثر داشت. به طور مثال ما تلاش کردیم تا یک تایم لپس یکساله داشته باشیم که با توجه به شرایط سخت و دشوار آب و هوای منطقه ما را بار ها به کام مرگ کشاند در طول این پروژه بارها همکاران و خودم دچار حادثه شدیم.  ما در این اثر از تکنیک های متفاوت فیلمبرداری هوایی و روی خشکی و زیر آب استفاده کردیم . در بخش زیر آب چون فیلمبردار سینمایی که حاضر بشود تا اعماق وارد آب مسموم با آرسنیک بشود پیدا نکردم،  مجبور شدم دوره های غواصی عمیق را در جزیره قشم و کیش بگذرانم و به همراه دو تن از بهترین غواصان ایران، آقایان نیکنام دهمیانی و اردلان میرزانصیر، که حاضر شدند دست به خطر کردن بزنند راهی اعماق اسرار امیز دریاچه شویم که در این راستا غواصی در عمق چهل و دو متر را ثبت کردیم.

ایثاریان بیان کرد: همین غواصی ها نیز چون به صورت مکرر اتفاق افتاد و در عمق زیاد و در ارتفاع بالا و در آب حاوی آرسنیک باعث شد من و دوستانم بارها دچار سانحه و مسمومیت شویم . حتی یکبار در عمق یکی از غارهای زیر آبی دریاچه در تاریکی مطلق طناب شات را از روی سهل انگاری رها کردم و گم شدم و در مدت ۹ دقیقه جستجو و پیدا شدن آن تمام تصاویر زندگیم از جلوی چشمم گذشت. یکی دیگر از بخش های مهمی که باید به آن اشاره کنم موسیقی فیلم است که توسط دوست قدیمی و عزیزم صدرالدین طاهری ساخته شده است. ایشان با دقت نظر و وسواس بارها و بارها برای بخش های مختلف فیلم و فراز و فرود های آن اتود اجرا کرد و با صبر و حوصله بخش هایی را بارها و بارها تغییر داد تا به نتیجه دلخواه و متقاعد کننده ای برسیم.

وی در پایان گفت: به هر حال هر چه بود تلخ و شیرین تجربه گرانبهایی بود که حاصل آن یک فیلم مستند است با استانداردهای بین الملی و امیدوارم پس از اکران سراسری ، بتواند گامی در عرصه هم افزایی علمی بردارد و تاثیری برسرنوشت معیشتی روستاهای اطراف بگذارد. زیرا این منطقه پتانسیل بسیار بالایی برای جذب گردشگر داخلی و خارجی دارد.

نوشته بارها تا پای مرگ رفتیم/ نقشه‌ای که توسط «اسرار دریاچه» برای اولین بار استخراج شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.