سپس فرزانه ابراهیم زاده کارشناس تاریخ ، محقق در حوزه شهری و روزنامه نگار مختصری درباره تهران ، میدان فردوسی و زن سرخپوش و استفاده از این المان ها در «ترومای سرخ» صحبت کرد.

در ادامه اسماعیل میهن دوست از تمام عوامل و بازیگران «ترومای سرخ» دعوت کرد تا به روی صحنه بیایند و درباره تجربه کاری شان در این اثر حرف بزنند .

در پایان، فیلم «ترومای سرخ» برای حضار به نمایش در آمد.

جابر قاسمعلی (فیلمنامه نویس و منتقد) اسماعیل فلاح پور(کارگردان) محمد ساربان (بازیگر) محمود معتقدی (شاعر)،مزگان صیادی (مستندساز)،آناهیتا اقبال نژاد، لیلا زارع (بازیگر)، یاسمن خلیلی فرد (نویسنده و منتقد)، مونا انورزاده و علی دادرس(فیلمنامه نویس)، نازنین جودت، سارا سالار، مهشاد لسانی، پریسا لاجوردی(داستان نویس) مریم طباطباییها(مترجم) ، احسان گایینی (گرافیست و بازیگر)و نزهت بادی، اردوان وزیری، وحید فرازان و آنتونیا شرکا (از اعضای انجمن منتقدان) در کنار  آتش تقی پور، مهوش افشارپناه، یگانه رجبی،نیکان راست قلم و سایر بازیگران و عوامل فیلم از جمله میهمانان این مراسم بودند.

فیلم سینمایی «ترومای سرخ» از۴ مهر در سینماهای گروه هنر و تحربه به روی پرده رفت.

نوشته مراسم افتتاحیه فیلم «ترومای سرخ» در موزه سینما برگزار شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

«سینما دو» با نگاهی جامعه شناسانه به سینما به نقد آثار این عرصه می پردازد. این برنامه غالبا هر هفته میزبان یک کارگردان مطرح سینمای ایران، یک کارگردان جوان به همراه یک کارشناس و صاحب نظر غالبا جامعه شناس است که پیرامون یکی از آثار اجتماعی کارگردان مدعو در حضور علاقمندان و دانشجویان سینما و تئاتر کشور به بحث و تبادل نظر می پردازند.

از عوامل دست اندرکار این برنامه سینمایی می توان به زهرا غزنویان و حامد جلیلوند؛ نویسندگان برنامه، مجید میر فخرایی؛ طراح دکور، بهزاد عبدی؛ موسیقی متن، مدیرتولید و مجری طرح؛ پیمانه طهماسبی و مشاور رسانه ای؛ مینا مقرب صمدی اشاره کرد.

برنامه «سینما دو» به تهیه کنندگی عباس یداللهی و کارگردانی حمیدرضا معدنچی کاری است از گروه نهادهای اجتماعی که پنجشنبه هر هفته ساعت ۲۳:۳۰ از شبکه دو سیما پخش می‌شود.

نوشته اسماعیل میهن دوست مهمان «سینما دو» می شود اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سوره سینما – این فیلم در ادامه سلسله جلسات بررسی ژانرهای سینمایی و به منظور بررسی ژانر علمی تخیلی به نمایش درآمد و مورد تحلیل قرار گرفت. در ابتدای این نشست که با حضور جمعی از اعضای انجمن منتقدان و نویسندگان سینمایی برگزار شد، مهرزاد دانش درباره تعریف ژانر علمی تخیلی گفت:« علمی تخیلی عبارتی ترکیبی است که از دو واژه علم و خیال گرفته شده درحالیکه این دو واژه و دو مفهوم به نوعی در تقابل با یکدیگرند. یعنی علم که مبتنی بر یکسری داده های قطعی و تجربی است و ارتباطی با خیال ندارد، در کنار خیال قرار می گیرد که از داستان سرایی و تخیل سرچشمه می گیرد. در واقع انسان بر اساس ذهن خود چارچوبی را می آفریند که طبیعتاً قطعیتی درآن نیست.»

وی افزود:« مسئله دیگری که مطرح می شود این است که بر اساس این تعریف نمی توان گفت هر نکته علمی صرف و یا تخیلی صرف می تواند زمینه ساز ساخت اثری علمی تخیلی شود. از این رو این بحث را مطرح کردم که دیده شده از فیلم هایی مثل هری پاتر و ارباب حلقه ها هم بعنوان فیلم های علمی تخیلی یاد می شود که اینچنین نیست.»

دانش با برشمردن مثالی در همین ارتباط ادامه داد:« حتماً کتاب مسخ کافکا را خوانده اید؛ داستان مردی که صبح از خواب بیدار می شود و می بیند تبدیل به سوسک شده است. آیا این داستانی علمی تخیلی است؟ کافکا در هیچ کجای داستان اشاره ای به فرایندی که موجب این تغییر شده، نمی کند. مشابه همین داستان را کراننبرگ در فیلم مگس روایت می کند اما آن فیلم را علمی تخیلی می دانیم چراکه در حین انجام یک آزمایش نوعی بازآفرینی صورت می گیرد و شخصیت اصلی تبدیل به یک انسان– مگس می شود. در روایت کراننبرگ بیننده در چارچوب فیلم متقاعد می شود که این فرآیند تغییر صورت گرفته ولی کافکا اصراری بر متقاعد کردن مخاطب خود ندارد.»

این منتقد سینما اشاره کرد:« از سوی دیگر فیلمی مثل “آپولو ۱۳″ اثر ران هاوارد یک واقعه تاریخی (تلاش برای فتح کره ماه) را بازآفرینی می کند و با اینکه روابط دراماتیکی را به اصل داستان اضافه کرده ولی فیلمی علمی تخیلی محسوب نمی شود چراکه از تخیل نویسنده یا کارگردان بهره ای گرفته نشده است. در واقع ما کاری با صحت و سقم نظریه علمی نداریم بلکه فضای داستانی که برای ما تصویر شده باید مانند یک قرارداد سینمایی برای بیننده جا بیفتد. شاید در یک تعریف کلی بتوان گفت آنچه ما می خواهیم علم در چارچوب خیال است یعنی یک بازآفرینی عالمانه.»

دانش در مورد مولفه های ژانر علمی تخیلی گفت:« هر ژانری ویژگی های بصری خود را دارد اما ژانر علمی تخیلی مولفه خاصی ندارد. مثلاً در ژانر نوآر عمدتاً با داستان های جنایی – پلیسی مواجهیم که ویژگی های بصری مثل خیابان های باران خورده تاریک و ساختمانهای معوج و … را در خود دارد ولی در ژانر علمی تخیلی نمی توانیم موارد بصری را به این صورت طبقه بندی کنیم. معمولاً چند موقعیت در این ژانر مطرح شده که یکی از آنها حضور انسان در فضاست از “سفر به ماه” و “دختری در ماه” تا “ادیسه فضایی” و “سولاریس”. دومین زیر ژانر را می توان این گونه تعبیر کرد؛ دمیدن روح در اشیا بی جان یا مهندسی ژنتیک و … که از جمله این فیلم ها میتوان به “her”، “دوازده میمون”، “کاندیدای منچوری” و … اشاره کرد. متأسفانه در فضای علمی تخیلی فیلم های بد هم زیاد ساخته می شود.»

وی افزود:« سومین گروه به فیلم های کامپیوترمحور باز می گردد مثل “ماتریکس” که به فضای مجازی پرداخته و البته با بحث ربات ها کاملاً متفاوت است. یکی از معروف ترین طبقه بندی ها را در فیلم بین ستاره‌ای شاهدیم که به گونه ای دیگر به آن پرداخته شده؛ سفر در زمان که پیش از آن هم در فیلم هایی مثل “بازگشت به آینده” رابرت زمه کیس دیده شده و در سال های اخیر هم بسیار به آن پرداخته شده است. جالب اینکه در تصویری که از آینده در فیلمهای علمی تخیلی شکل گرفته، از آرمانشهر خبری نیست و آنقدر آینده تاریک و تلخ دیده شده که رویه دیگری از ژانر وحشت را به نمایش می گذارد.»

مهرزاد دانش در بخش دیگری از سخنان خود به موضوع دنیاهای موازی اشاره کرد و گفت:«  دنیاهای موازی به لحاظ فیزیکی بحث پیچیده ای است و در فیلم هایی مثل “کد منبع” دانکن جونز یا زمین دیگر دیده می شود. فیلم نولان چند مورد از همین زیرژانر ها را در کنار هم مطرح می کند؛ سفر در زمان، ربات، آینده یا فوتوریسم (آینده نگری) و حتی در لحظه هایی دنیاهای موازی را هم می بینیم. در کنار اینها باید نکته دیگری را هم مطرح کنم که شخصاً این فیلم را به دلیل پرگویی بیش از حد و علمی بودن صرف آن نمی پسندم. این درست است که باید زمینه علمی فیلم حفظ شود ولی بار دراماتیک فیلم کمی مغفول مانده است.»

وی در مورد شباهت های فیلم نولان و “۲۰۰۱: اودیسه فضایی” کوبریک افزود:« در فیلم نولان  از نگاه فلسفی کوبریک خبری نیست ولی شمه هایی از آن دنیا را شاهد هستیم. تفاوت عمده این دو فیلم، نگاه ضد تکنولوژی کوبریک است اما نگاه نولان خوش بینانه است و این خوشبین بودن کاملاً واضح و روشن است. از سوی دیگر رباتی که در فیلم “بین ستاره ای” وجود دارد نقش دراماتیک و کاربردی ندارد و این نقطه ضعف، مقایسه این فیلم را با اثر کوبریک دشوار می کند.»

این منتقد سینما در ادامه اشاره کرد:« در فیلم کوبریک چیزی که زندگی میمون ها را دستخوش تغییر و تکامل می کند، مکعبی است که شاید بتوان در فیلم نولان آن را مشابه ربات مکعب شکلی دید که راه می رود و برنامه می دهد و … منتها تفاوت در اینجاست که مکعب رمزآلود فیلم کوبریک دارای هویتی بود که متأسفانه ربات فیلم نولان از آن بی بهره است. این نکته را هم باید اضافه کنم که فیلم علمی تخیلی چون از قاعده مشخصی پیروی نمی کند می تواند در کنار سایر ژانرها بکار گرفته و با آنها ترکیب شوند مثل فیلم “بلید رانر” که به نوآر نزدیک است.»

در بخشی دیگر از این نشست اشاره ای به چرایی عدم حضور فیلم علمی تخیلی موفق در سینمای ایران شد که دانش در این ارتباط گفت:« در ایران دلایل متعددی باعث عدم توفیق این ژانر شده و در پاسخ به این کمبود عدم توانایی در مباحث تکنولوژیک و فنی بیان می شود در صورتیکه اتفاقات تکنولوژیک اینقدرها هم موثر نیست. درست است که ما نمی توانیم “آواتار” بسازیم ولی می توانیم یک فیلم علمی تخیلی متوسط بسازیم. مطلب مهمی که نباید از آن غافل شد پیشینه قوی و پشتوانه محکم غرب در زمینه ادبیات علمی تخیلی است. این میراث غنی که از امثال آرتور سی کلارک و ژول ورن به جا مانده، پتانسیل خوبی برای ساخت یک اثر سینمایی ناب محسوب می شود.  حکایت های ادبی ما بیشتر جنبه افسانه ای و فانتزی دارند تا علمی تخیلی.»

وی افزود:« نکته دیگر بحث ایدئولوژی است و از آنجا که بیشتر فیلم های علمی تخیلی نگاهی آینده نگرانه دارند و در آینده اتفاق می افتند، باید پاسخگوی مباحث ایدئولوژیک هم باشند که این خود مانعی برای فیلمساز محسوب می شود. مثلاً بهرام عظیمی که فیلم “تهران ۱۵۰۰″ را ساخته می گفت مدتها با این پرسش روبرو بوده که در سال ۱۵۰۰ جایگاه امام زمان کجاست؟ در صورتیکه در دنیای تخیل و فانتزی قرار نیست جنبه های مذهبی و آیینی در این دنیا وجود داشته باشد. یکی دیگر از موانع موجود در کشور ما ناهمبستگی علم با فضاهای جامعه است. از دیرباز تاکنون نوابغی مثل فارابی و ابن سینا فردیت خود را داشتند و به دلایل مختلف ارتباط مفیدی بین آنها و مردم ایجاد نشد و این روند کم و بیش تا امروز ادامه دارد. از سوی دیگر با توجه به تراکم اتفاقات متعدد در زندگی روزمره، خیال پردازی از بین رفته و متأسفانه فیلمسازان ما به جای تقویت این امر و بها دادن به آن، احساس می کنند رسالتشان ساخت فیلم های اجتماعی است که به نظر من نگاه درستی نیست.»

در پایان این نشست که مجری آن اسماعیل میهن‌دوست بود، پرسش هایی از سوی حاضران مطرح شد که مهرزاد دانش به آنها پاسخ داد. جلسه نمایش و نقد و تحلیل فیلم سینمایی بین ستاره‌ای که با حضور اعضای انجمن منتقدان و صنوف دیگر از ساعت ۱۷:۳۰ در سالن اشراق تالار ایوان شمس آغاز شد تا ساعت ۲۱:۳۰ به طول انجامید.

گزارش و عکس: گلاره محمدی

نوشته ژانر علمی تخیلی، خیال‌پردازی عالمانه است/ نظر یک منتقد درباره فیلم نولان اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سوره سینما- حدیث جان بزرگی: فیلم سینمایی «کابوس در خیابان الم» ساخته وس کریون شنبه ۲۹ فروردین‌ماه در سالن سیف الله داد خانه سینما به نمایش درآمد و پس از نمایش با حضور حسن حسینی و اسماعیل میهن دوست مورد نقد و بررسی قرار گرفت. این فیلم در راستای سلسله جلسات بررسی ژانرهای سینمایی و به منظور بررسی ژانر وحشت به نمایش درآمد و مورد تحلیل قرار گرفت.

در ابتدای این نشست که با حضور جمعی از اعضای انجمن منتقدان و نویسندگان سینمایی برگزار شد، حسن حسینی پیرامون نقد ژانرهای سینمایی گفت:«در نقد ژانرهای سینمایی همواره باید سه عنصر را در نظر گرفت: روایت، زیبایی شناسی سمعی بصری و آیکونوگرافی یا شمایل نگاری.» وی به نقل از استیون نیل؛ منتقد ژانرشناس ادامه داد:«همه ژانرهایی که در سینمای هالیوود می شناسیم از جمله ژانر وحشت یک حرکت ساده روایتی دارند. در شروع فیلم یک نقطه باثبات A  داریم که مشکل از آنجا شروع شده و در انتها به موقعیت باثبات B می رسیم که در آن نقطه مسئله حل می شود. اتفاقی که بین این دو موقعیت می افتد، ژانرها را از هم جدا می کند.»

این تحلیلگر سینمایی افزود:«در این میان تقابل هایی اتفاق می افتد که در ژانر وحشت تقابل اصلی بین هنجار و ناهنجار است. آنچه هنجار را تهدید می کند به هیولا تعبیر می شود پس روند فیلم ترسناک به موقعیت و جهت گیری نسبت به هیولا بستگی دارد. شناخت هیولا هم به رابطه جزء و کلی که در فیلم وجود دارد، برمی گردد. ممکن است هیولا در یک فیلم غیرترسناک هم وجود داشته باشد ولی چون خطری شخصیت اصلی را تهدید نمی کند فیلم در ژانر ترسناک نمی گنجد. بنابراین در خوانش ژانرهای سینمایی نمی توانیم یک ژانر را با یک مشخصه تعریف کنیم.»

در بخشی دیگر اسماعیل میهن دوست این پرسش را مطرح کرد که در این راستا هیولای فیلم “روانی” هیچکاک را چگونه ارزیابی می کنید؟ حسینی در پاسخ با ذکر این نکته که دو مکتب نقد داریم، افزود:«یکی از آنها مکتب نقد مارکسیستی- فرویدی است که کارکرد رویا و غیرواقعی آن زیاد است درست مانند خواب. ما در حالت خودآگاه از هیولا بدمان می آید ولی در ناخودآگاه از آن لذت می بریم چون بخشی از امیال ما را که به واسطه نظم اجتماعی سرکوفت شده، متجلی می کند. هیجان فیلم ترسناک در حالت فرویدی از همین دیدگاه نشأت می گیرد و تصویر هیولا در این نوع فیلم ها قابل همذات پنداری می شود.»

او ادامه داد:«مکتب دیگر روانشناسی شناخت گرا به تعبیر نوئل کرول است که به ناخودآگاه اعتقاد ندارد. کرول این پرسش را مطرح می کند که چرا ما خودآگاهانه به تماشای فیلم ترسناک می نشینیم و هیولای فیلم ترسناک برایمان جذاب می شود؟ جواب این است: آنچه ما حین دیدن فیلم ترسناک تجربه می کنیم ترس مصنوع است؛ چیزی شبیه ترس واقعی. پس ما برای خود ترسیدن نیامده ایم بلکه برای تماشای هیولای فیلم و نحوه نابود کردنش در طول فیلم به تماشای آن نشسته ایم.»

حسینی افزود:«اگر فیلم “کابوس در خیابان الم” را از منظر مارکسیستی- فرویدی نگاه کنیم، هیولای فیلم بدلیل غیر ملموس بودن چندان ارزشی ندارد اما از منظر مکتب روانشناسی شناخت گرا، نتیجه بهتری نسبت به مکتب مارکسیستی- فرویدی می گیریم.»

این منتقد سینمایی درباره هیولای فیلم روانی خاطرنشان کرد: «از منظر نوئل کرول اگر بتوانیم منشأ علمی هیولا را توجیه کنیم دیگر فیلم ترسناک نیست چون روان رنجوری هیولا با علم روانشناسی توجیه پذیر است. پس از این منظر «روانی» یا حتی «سکوت بره ها» فیلم ترسناک نیستند.»

وی در ادامه منظر دیگری از فیلمهای ترسناک را مدل مانستروس فمینیسم (زنانگی هیولایی) برشمرد و گفت:«در این فیلم ها می توان خصلت های زنانه را در هیولای فیلم دید که در ظاهر شکل زنانه هم ندارد مثل فیلم های گرگ نما و …»

حسن حسینی درباره فیلم «کابوس در خیابان الم» عنوان کرد:«می توان این فیلم را بر مبنای رابطه با اسلشر(slasher)  تعریف کرد. هرچند فیلم اسلشر نیست اما بسیاری از مولفه های این فیلم ها را دارد. اگرچه دوره فیلم اسلشردر سال ۱۹۸۲ تمام شده اما تبدیل به یک ژانر فرعی شده است. اسلشر نوعی تکنیک در دکوپاژ و فرم روایت هم هست و دو عنصر اصلی دارد که عبارتند از جسم (بدن قربانی؛ عموماً زن) و خنجر (شئ تیز و برنده که جسم را هدف قرار می دهد).»

وی درباره تفاوت این ژانر فرعی با سایر زیرشاخه های ژانر وحشت افزود:« در فیلم اسلشر قاتل دیده نمی شود بلکه با نمای نقطه دید در طول فیلم حضور دارد. زوایای قاتل نیز نامعمول است مثل اینکه قاتل در جایی کمین کرده باشد. در دکوپاژ اسلشر تماشاگر به واسطه دیدن نقطه دید قاتل از قربانی جلوتر است ضمن اینکه نمی داند قاتل کی و کجا می خواهد به قربانی حمله کند. شخصیت پردازی در این نوع فیلم ها مفهومی ندارد بنابراین شخصیت ها از طریق یک سری تقابل ها به تماشاگر معرفی  می شوند و بخش عمده قربانی ها زنان و نوجوانان هستند.»

این تحلیلگر سینمایی ادامه داد: «فیلم های اسلشر به واسطه تأثیر گذشته به زمان حال، ساختاری دوپاره دارند که شامل رخدادهای گذشته و رخدادهای زمان حال است. هیولا هم عنصری است که برای انتقام گرفتن از گذشته  به حال می آید. همچنین کارکرد لوکیشن در اسلشرها این است که شخصیت های اصلی را از بافت اجتماعی جدا کند.»

حسینی در خصوص ساختار اسلشرها گفت:«ساختار این نوع فیلم ها بر پایه پیرنگ نیست. در این فیلم ها تعدادی صحنه تماشایی داریم که یک روایت کوچک آنها را به هم پیوند می دهد. در فیلم «کابوس در خیابان الم» هشت صحنه تماشایی وجود دارد و این صحنه ها همان کارکرد ارتباط صحنه های رقص و آواز را با روایت در فیلم های موزیکال دارند.»

در پایان برخی از حاضران پیرامون ژانر وحشت پرسش هایی را مطرح کردند که حسن حسینی به آنها پاسخ داد. جلسه نمایش و نقد و تحلیل فیلم سینمایی «کابوس در خیابان الم» که با حضور اعضای انجمن منتقدان و صنوف دیگر ساعت ۱۷ در سالن سیف الله داد خانه سینما آغاز شد تا ساعت ۲۱ به طول انجامید.

نوشته تقابل هنجار و ناهنجار در ژانر وحشت/ «کابوس در خیابان الم» از منظری دیگر اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سوره سینما- وحید فرازان: کتاب شامل مصاحبه و نقد و بررسی آثار کارگردان سینمایی است که اولین اسکار را برای کشورمان به ارمغان آورد. ۳۸۰ صفحه کتاب که شامل عکس‌ّها و دستخط‌های فرهادی نیز هست، هر مشتاق و تشنه‌ دانستن بیشتر در باره‌ی زندگی و آثار و عقاید و تجربیات این کارگردان خوب کشورمان را حسابی سیراب می‌کند. کتاب شامل هفت فصل (گفتگو و بررسی) می‌باشد: «نوجوانی، فیلم‌ّهای  کوتاه و سریال»،«رقص در غبار»، «شهر زیبا»، «چهارشنبه‌سروی»، «در باره الی»، «جدایی نادر از سیمین» و «گذشته» و ضمیمه‌ای که شامل مشخصات فیلم‌ها و جوایز است. در قسمتی از مقدمه کتاب (متنی که در پشت جلد کتاب هم آورده شده است) اسماعیل میهن‌دوست چنین نوشته است: « در انگیزه‌ من برای انتشار کتاب حاضر، علاوه بر رشد کیفی آثار فرهادی و گام‌های بلندی که او فیلم به فیلم برمی‌داشت، چند عامل تاثیرگذار بودند. نخست: موفقیت فرهادی به عنوان فیلمسازی مستقل، با خاستگاهی خارج از پایتخت که بدون اتکا به حمایت و بهره‌مندی از انواع رانت‌های دولتی و خصوصی و برخلاف برخی که حتی سیاه‌مشق‌های اولیه خود را به مدد سرمایه و نگاتیو دولتی انجام داده و می‌دادند، او صرفا به اتکاء ذوق، استعداد و پشتکار خود مسیر فیلمسازی‌اش را هموار کرده و قله‌ّهای موفقیت را یکی پس از دیگری فتح می‌کرد…و عامل دیگر ویژگی آثار فرهادی از جنبه جلب توامان مخاطب به اصطلاح عام و خاص چه داخلی و چه خارجی است. از نتایج و دست‌آوردهای این ویژگی همین بس که از چهارشنبه‌سوری به بعد حضور فیلم‌های او در جشنواره فجر، فاصله آرا داوران رسمی جشنواره، منتقدین و عماه تماشاگر را از بین برد. نمود بارز این مقوله، در انتخاب نماینده ایران برای اسکار در مورد جدایی نادر از سیمین عیان شد که جلسات و رای کمیته منتخب بنیاد فارابی با همه امااگرها و برخوردهای متناقض مدیریت وقت سازمان سینمایی با فرهادی و فیلمش بدل به یک امر تشریفاتی شده بود و در واقع این فشار افکار عمومی بود که هر خروجی دیگر جلسات جلسات آن کمیته را غیرممکن ساخته بود. یکی از دلایل عمده بدل شدن شادی جایزه اسکار فرهادی به یک جشن ملی را باید در همین ویژگی و جایگاه فیلم و فیلمساز نزد آحاد جامعه جست.»

در مراسم رونمایی این کتاب که کامران ملکی عهده‌دار اجرای آن بود، علاوه بر صحبت‌های کوتاه میهن‌دوست، «شهلا لاهیجی» (ناشر) و «فرهادی توحیدی»(رئیس هیات مدیره خانه سینما)، صحبت‌های مفصل‌تری از دو منتقد فیلم و یک تاریخ‌دان و تحلیل‌گر اجتماعی را شاهد بودیم. جواد طوسی تکیه صحبتش بیشتر بر جنبه‌اجتماعی فیلم‌های فرهادی به خصوص دو فیلم ابتدایی او «رقص در غبار» و‌«شهرزیبا» و تحلیل کوتاهی از این دو فیلم بود. مهرزاد دانش هم در صحبتی کوتاه به جنبه‌های مثبت گفتگو با کارگردانی مثل فرهادی اشاره کرد و اینکه اگر این گفتگو از طرف کسی باشد که خودش سال‌ها منتقد بوده و فیلمسازی کرده است، می‌تواند گفتگویی پخته‌تر و به سامان‌تر باشد. مفصل‌ترین صحبت و تحلیل و نقد سه فیلم «چهارشنبه‌سوری» و «در باره الی» و «جدایی…» را سوسن شریعتی (فرزند دوم دکتر شریعتی و دکترای تاریخ) در این جلسه انجام داد. او با تحلیل دقیق جامعه‌شناختی این سه فیلم و شخصیت‌های حاضر در آن، نمایی کلی از عقاید و گرایشات فرهادی در فیلم‌ّهایش ترسیم کرد.

شاید تلخی عدم حضور اصغر فرهادی در این جلسه را که حضورش را به حاضران وعده داده بودند ناشر توانست با توزیع رایگان کتاب کاری که ناشرین کتاب معمولا در رونمایی کتاب انجام نمی‌دهند بعد از اتمام جلسه به نوعی جبران کند. در پایان خواندن این کتاب را به کسانی که می‌خواهند با تجربه‌ی ناب زیستی یک کارگردان موفق و فوت و فن‌های آن آشنا بشنوند، توصیه می‌کنم.

نوشته رونمایی از کتابی درباره اصغر فرهادی و سینمایش اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سوره سینما- مراسم رونمایی از کتاب «رو در رو  با اصغر فرهادی» نوشته اسماعیل میهن‌دوست کارگردان و منتقد سینما که توسط نشر روشنگران و مطالعات زنان به چاپ رسیده است،شنبه ۲۷ دی‌ماه با حضور اصغر فرهادی و جمعی از منتقدان، اهالی سینما و اصحاب فرهنگ و ادب برگزار می‌شود.

این مراسم ساعت ۱۸ در تالار سیف‌الله داد خانه سینما برگزار می‌شود.

نوشته کتاب «رو در رو با اصغر فرهادی» رونمایی می‌شود اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سوره سینما-  پس از نمایش «گلوله‌ها بر فراز برادوری» با حضور شاهپور شهبازی و اسماعیل میهن‌دوست این فیلم نقد شد. به گزارش روابط عمومی انجمن منتقدان، این فیلم در راستای سلسله جلسات بررسی ژانرهای سینمایی و به منظور بررسی ژانر کمدی به نمایش درآمد و مورد تحلیل قرار گرفت.

در ابتدای این نشست شاهپور شهبازی با بیان اینکه متن فیلم گلوله ها بر فراز برادوی امکان و زاویه دید متفاوت به مخاطب می‌دهد، به توضیح فرآیند ادراک تماشاگر از فیلم پرداخته و گفت: تئوری‌های زیادی وجود دارد که ترجیح می دهم آنها را در سه شاخه خلاصه کنم.

وی ادامه داد: نخستین رویکرد شناخت شناسی نام دارد که به رویکرد ما در خوانش متن و دانش‌های اکتسابی و نظری مخاطب مرتبط می‌شود مثل مجموعه فیلم‌هایی که دیده ایم و مجموعه تجربه‌های عملی که پشت سر گذاشته‌ایم. این فرآیندها نوعی شناخت شناسی و دیدگاه‌ های عمیق یا سطحی را در ذهن ما شکل می‌دهند. بر همین اساس وقتی دو نفر با زمینه های متفاوت فکری به یک متن مراجعه ‌می کنند به دو نتیجه متفاوت می‌رسند.

شهبازی عنوان کرد: رویکرد دوم روانشناختی است. بر اساس این رویکرد احساسات و غریزه‌ها با متن ارتباط برقرار می کنند. در واقع فیلم به بخش غرایز و ناخودآگاه شخصیت‌ها قلاب می‌شود و کلماتی که می‌توانند این مسئله را بروز دهند واژهایی مانند (خوشم آمد و خوشم نیامد) هستند. رویکرد سوم هم زیباشناختی است به مفهوم تسلط مخاطب به گرامر و زبان خاص آن مدیوم.

وی سخنانش را این چنین پی گرفت: این رویکرد فقط منوط به تکنیک نیست بلکه مجموعه گسترده‌تری را در بر می‌گیرد. در این زمینه مخاطب هرچه بیشتر درگیر آثار هنری متفاوت باشد، دریافت و تأثیری که از آثار هنری می‌گیرد متفاوت‌تر خواهد بود. بنابراین برای هنرمند بودن ابتدا باید مخاطب خوبی برای آثار هنری باشید.

شهبازی در بخش دیگری از سخنانش گفت: ممکن است بر اساس رویکرد شناخت ‌شناسی و زیباشناختی معتقد باشید موسیقی بتهون یا باخ بی‌نظیر است اما به دلایل ناشناخته و پیچیده‌ در حوزه “روانشناختی”، از صدای جواد یساری هم لذت ‌ببرید. این سه رویکرد تابع یک اصل بزرگ یعنی شرایط تاریخی هستند یعنی ما قادر نیستیم فراتر از سایه خود برویم و در شرایط تاریخی خاص اسیر هستیم.

وی ادامه داد: منتقدان هم به سه دسته تقسیم می‌شوند؛ منتقدان با رویکرد روزنامه‌نگاری، منتقدان با رویکرد آکادمیک و منتقدان با رویکرد تئوریک. رویکرد ژورنالیستی که یک ژانر ضروری و مهم است، می‌تواند مخاطب و گفتمان تولید کند. البته نقد ژورنالیستی تاریخ مصرف دارد و نوشته می‌شود که فهمیده شود. در این رویکرد منفعت سرعت بر اندیشه غلبه دارد و فاقد انسجام تئوریک است به همین دلیل ژورنالیست ها با هم درگیر هستند.

شهبازی عنوان کرد: نقد آکادمیک عمدتاً خصلت بیرونی دارد. در این نقد داوری صورت نمی‌گیرد و برخلاف نقد ژورنالیستی در جایگاه قاضی همه چیزدان قرار ندارد.  مجموعه این دو رویکرد در نقد تئوریک خلاصه می‌شوند. هدف در این نقد، کشف و فهم است و به ادبیات و زبان اهمیت بسیاری داده می شود. این نقد در مقابل کلیت نمایی مقاومت می‌کند و فشرده است.

وی ضمن اشاره به فیلم گلوله‌ها بر فراز برادوی گفت: این فیلم با جمله (من یک هنرمند هستم) شروع می‌شود و شخصیت اصلی داستان به تهیه کننده می‌گوید حاضر نیست متن را تغییر دهد چراکه وظیفه تئاتر آگاهی بخشیدن به مخاطب است. اما همین شخصیت در پایان فیلم می گوید (من هنرمند نیستم) و در این بین اتفاقاتی رخ می‌دهد. شخصیت اصلی در پایان فیلم انسانیت را بدست می‌آورد اما معتقد است دیگر هنرمند نیست.

شهبازی ادامه داد: در واقع فیلم به سطح قابل مشاهده و واقعیات مشخص و سطح پنهان تقسیم می‌شود. معتقدم این فیلم (کمدی موقعیت) نیست بلکه (موقعیت کمیک) است. قهرمان موقعیت کمیک، انسانی دیوانه است که سرنوشت او کمیک است. کمیک سرنوشت همه ما است و همه می‌دانیم در حال بازی هستیم فقط  در شرایط خاص این نظم نمادین به هم می‌خورد. جلسه نمایش و نقد و تحلیل فیلم سینمایی گلوله ها بر فراز برادوی که با حضور اعضای انجمن منتقدان و صنوف دیگر ساعت ۳۰/۱۷ در سالن سیف الله داد خانه سینما آغاز شد تا ساعت ۲۱ به طول انجامید.

نوشته برای هنرمند بودن باید مخاطب خوبی باشید اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.