«و اما اشنوگل … »

اصلاً هادی حاجتمند چرا سر بی دردش را دستمال بسته و وارد محیط پرتنش و بی‌‏رحمی شده که در آن جز پول و پارتی و عشق و حال و سلبریتی‏‌های سلفی‏‌باز سگ و گربه دوست، ارزشی برای ارزش‌‏ها وجود ندارد؟!

در عالم الآن سینما آیا جز شهرت و پول و پاگذاشتن روی ارزش‏‌ها، چیز دیگری هم مگر هست؟ ما که بی‏‌خبریم اما خودشان اعتراف می‏‌کنند شهرت و شغل‌شان را مدیون اندام و چهره و لبخند و چشمک و ناز و ادایشان هستند.

و آن‌هایی که اهل لودگی نیستند و نان شرافت‌‏شان را می‏‌خوردند، باید بسوزند و بسازند و انواع فشارها و بی‏‌محلی‏‌ها و بی‌‏مهری‏‌ها و بی‌‏کاری‏‌ها را تحمل کنند.

خصوصاً اگر شهرستانی باشند و سوژه مورد نظر، مرتبط با حماسه عظیم دفاع مقدس و شهید و ایثار و حجاب و تقوا و ایمان و اسلام و قرآن و خدا و پیغمبر باشد.

گل‏‌سوژه ناب دفاع مقدس ما غواصی است. آب و فرات و اروند و تونل و فین و اشنوگل و… .

هادی حاجتمند دقیقاً سوژه‌‏ای را هدف‏‌گذاری کرده که سرشار از حماسه و مظلومیت و غربت و عطش و خستگی کُشنده غواصانی است که بعد از ماه‌‏ها آموزش سخت غواصی در اروند و کارون و بهمنشیر، می‏ خواستند عملیات سرنوشت را رقم بزنند و تکلیف جنگ را یکسره کنند.

اما با همه خستگی بی‌‏امان آموزش و بی ‏خوابی و شنا و غواصی و بدنسوزی، گرفتار موج‌‏های سهمگین و خروشان، و آتش وحشیانه ضد هوایی‏‌های دو زمانه دشمن در میانه اروند شدند و آن‏هایی که ماندند، با دستان بسته زیر انبوهی از خاک‌‏های سرد و ظلمانی زنده به گور شدند تا تاریخ، حماسه بزرگ صاحبان اشنوگل را دردمندانه و منصفانه به قضاوت بنشیند.

هادی جان! استقامت ارزشمند تو در این فضای رقابتی مسموم بسیار ستودنی

ا‏‌ست. اگر بی‌‏مهری می‌‏بینی، شک نکن که راه و کارت خالصانه، درست و حساب شده و مورد عنایت خدا و شهداست.

اصلاً رمز و راز کار برای خدا و شهدا و دفاع مقدس، همین خون دل خوردن‏‌ها و بی‏‌مهری‏‌ها و انتقادها و بی‏‌محلی‌‏هاست.

عَلَمی که بر دوش گرفته‏‌ای زمین نگذار هنرمند ارزشی شهر امام مهربانی‏‌ها و

روی حمایت ما حساب کن…

رزمنده، تخریب‌‏چی و رفیق غواصان شهید:

حمید جهانگیر فیض آبادی

جنون مجنون آذرماه ۱۳۹۶

نوشته یادداشت حمید جهانگیر فیض‌آبادی رزمنده غواص و نویسنده کتاب «جنون مجنون»/ و اما «اشنوگل» … اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

عملیات کربلای۴ نام عملیات نظامی تهاجمی نیروهای ایرانی در جنگ ایران و عراق بود. این عملیات با رمز محمد رسول‌الله(ص) در محور ابوالخصیب به صورت گسترده در تاریخ ۵ دی ۱۳۶۵ به فرماندهی سپاه انجام شد. لو رفتن این عملیات  شکست سختی برای ایرانی‌ها به همراه آورد بطوری که رزمندگان مان  پس از حدود یک روز از آغاز عملیات با به جا گذاشتن تلفات فراوان عقب‌نشینی کردند. در سال ۱۳۹۴، با گذشت ۳۰ سال از عملیات کربلای۴، کمیته جستجوی مفقودین ستاد کل نیروهای مسلح ایران اعلام کرد که اجساد ۱۷۵ غواص ایرانی را که با دستان بسته کشته شده‌اند در منطقه ابوفلوس، عراق کشف کرده‌اند. فرمانده این ستاد همچینین اعلام کرد که برخی از اجساد کشف شده دارای هیچ جراحتی نیستند و نیروهای بعثی آن‌ها را زنده به گور کرده‌اند. پیکر پاک شهدای غواص در تاریخ ۲۶ خرداد سال ۹۴با حضور پرشکوه مردم تشییع شد.

در فیلم «اشنوگل» که دومین فیلم سینمایی درباره شهدای غواص است سعی شده به ماجرای این عملیات و اتفاقاتی که پیش از آغاز عملیات برای رزمندگان افتاد پرداخته شود. نقطه تمرکز فیلم بر روی شخصیت یونس و هم رزم وی است که اکنون در مظان اتهام خیانت و جاسوسی قرار دارد.  فیلم با انبوهی از سوالات آغاز می شود ،سوالاتی که مخاطب مدام در انتظار پاسخ دادن به آنهاست اما در عوض با سوالاتی جدید مواجه می شود. سکانس های ابتدایی فیلم تماما حول محور صحبت های یکی از بازماندگان جنگ که دوست و همرزم یونس بوده و ماموران اطلاعات می گذرد. دیالوگ هایی که در این سکانس ها می شنویم کاملا برای مخاطب گیج کننده هستند. ما از پیشینه این افراد هیچ اطلاعی نداریم و همچنین نمی دانیم چرا رزمنده سابق در یک واگن قطار و به تنهایی و درانزوا زندگی می کند. همه حرف ها مبهم هستند و حتی بعد از گذشت چندین دقیقه از این مکالمه مخاطب باز هم متوجه نمی شود ماجرا چیست و در گذشته چه خبر بوده؟ کارگردان های فیلم برای طرح پاسخ فیلم را غیر خطی تدوین کرده و ما شاهد فلاش بک هایی به گذشته و زمان جنگ هستیم اما حتی این سکانس ها هم اغلب به لحاظ داستانی مغشوش بوده و اطلاعاتی به مخاطب ارائه نمی کنند.

فیلم تلاش دارد چالش خیانت/ اشتباه را در ذهن مخاطب جا بیندازد. یونس نقش اصلی را در اجرای عملیات داشته و حالا پس از سال ها، خواهرش از اردوگاه اشرف بازگشته و پلاک یونس را به همراه دارد. همین موضوع باعث مشکوک شدن نهادهای اطلاعاتی می شود. سوال این است،  اگر یونس در اروند شهید شده چرا پلاکش از اردگاه اشرف بازگشته است؟ دلیل اصرار یونس برای کندن معبر چیست؟ چرا یونس مدام اصرار دارد غواص ها به آب بزنند؟ در شب عملیات چه اتفاقی می افتد؟ متاسفانه فیلم نتوانسته اهمیت جزئیات عملیات حفر تونل و غواصی را نشان دهد و هیچ تلاشی هم نمی کند که نشان دهد چرا گروه غواصان مجبور به عملیاتی با ریسک بالا بوده اند. یونس بارها می گوید چاره ای جز به آب زدن غواصان نیست، اما چرا؟ سود عملیاتی که همه شرکت کنندگان می دانند برگشتی ندارد، چیست؟ فیلم به این سوالات پاسخ نمی دهد.

اگر از ضعف های محتوایی فیلم که کاملا بر گردن فیلمنامه کم رمق آن است بگذریم ، «اشنوگل» در اجرا کم نقص عمل می کند. کارگردانان فیلم آشکارا همه تلاش خود را برای ساخت فیلمی استاندارد کرده اند و تمامی سکانس های جنگی در فرم و تکنیک قابل قبول و باور پذیر هستند. طراحی صحنه و لباس فیلم قابل قبول و استاندارد است و موسیقی شنیدنی از آب درآمده. فیلم همچنین در بخش های صداگذاری، صدابرداری و تدوین نیز موفق عمل کرده است.

در مجموع «اشنوگل» می توانست فیلم بهتری باشد اگر در گره گشایی عجولانه رفتار نمی‌کرد و فیلمنامه منطق روایی باورپذیرتری داشت. هادی حاجتمند و علی سلیمانی با ساخت اولین فیلم شان در گونه دفاع مقدس نشان دادند قریحه ساخت اثری استاندارد در این حیطه را دارند و اگر ایده، داستان و فیلمنامه ای خوب در اختیار داشته باشند می توانند فیلمی جذاب در گونه جنگ بسازند و در این عرصه حرف های مهمی برای گفتن داشته باشند.

در پایان اشاره به این نکته را ضروری میدانم که این فیلم متاسفانه بدون تبلیغات و مراسم رونمایی در سانس‌هایی محدود و سینمایی اندک روی پرده رفته است و مخاطبان از اکران این فیلم بی اطلاع هستند. امید است نهادهای مربوطه و عوامل فیلم با تبلیغات بیشتر و اطلاع رسانی موثر مخاطبان علاقمند به تماشای فیلم های گونه دفاع مقدس را از اکران این فیلم مطلع کنند.

نوشته نگاهی به فیلم سینمایی «اشنوگل»/ برگی از دفتر تاریخ دفاع مقدس اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

نوشته صدور مجوز نمایش برای ۳ فیلم/ پروانه نمایش «قاتل اهلی» صادر شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در ابتدای این نشست علی سلیمانی درباره روند ساخت این فیلم و کارگردانی مشترک با هادی حاجتمند در یک پروژه توضیح داد: با حاجتمند بر سر کارگردانی فیلم زود به تفاهم رسیدم و در این راه از ظرفیت‌های هم استفاده کردیم. عنوان «اشنوگل» هم به پیشنهاد برزو ارجمند بود.

وی ادامه داد:  از سال ٩٢ پیگیر ساخت این فیلم بودیم. از آن زمان تحقیقات را شروع  کردیم ودر این بین با قهرمانی به نام با شهید مصطفی رحمانی آشنا شدیم که شخصیت بسیار عجیبی داشت. به این نتیجه رسیدیم که نمی‌توانیم پرتره‌ای درباره او بسازیم در نتیجه فیلمی ساختیم که زوایای دیگرهم داشته باشد و به شهید هم پرداخته شود. «اشنوگل» اکنون فیلمی قابل احترام است که  تمام تلاش‌مان را کردیم تا بهترین‌های خود را درآن ارائه دهیم.

هادی حاجتمند به عنوان دیگر کارگردان «اشنوگل» نیز گفت: ما در مرحله فیلمنامه هم کار را به صورت گروهی انجام دادیم و با علی سلیمانی بازنویسی کردیم. سر آخر به این نتیجه رسیدیم که ابراهیم اصغری فیلمنامه را تکمیل کند و سپس من و سلیمانی با هم بر سر سکانس‌های نظر نهایی دادیم و به روایت خودمان نوشتیم. این نسخه‌ای هم که الان می‌بینید کاملا قابل دفاع است و به خاطر ساخت آن افتخار می‌کنم. معتقدم این تیم اگر به اندازه استاندارد پول داشت، قطعا با یک شاهکار بر روی پرده سینما روبرو می‌شدیم البته اگر مبلغ هم بیشتر می‌شد، باز با همین تیم فیلم را می‌ساختیم.

در ادامه ابراهیم اصغری ضمن ابراز خوشحالی از ساخت چنین فیلمی با موضوع شهدای غواص بیان کرد: مهم‌ترین خوشحالی‌ام این است که خداوند به من فرصت داد تا از این شهدای مظلوم فیلم بسازیم. بخش کمی از بودجه را طریق استفاده فاکتورهای مختلف جذب کردیم. از نهادهای زیادی مانند سازمان اوج گرفته تا غیره پیگیری کردیم اما هیچ کدام پای کار نیامدند و این سازمان‌ها به وظیفه خود عمل نکردند و از بودجه‌های مربوطه در اختیار ما نگذاشتند.

فیلمنامه‌نویس و تهیه‌کننده «اشنوگل» افزود: بعد از آن بود که سراغ همکارانم در این پروژه رفتم و  آنها هم با ما همکاری کردند و با حداقل دستمزدها پای کار ایستادند. از آنجا که این صحنه‌ها اصلا دیگر وجود نداشتند، تمامشان به سختی در شهرک دفاع مقدس بازسازی شدند. در حداقل زمان و با همکاری همه گروه، فیلم توانست به اینجا برسد و از همه همکارانم ممنونم که باعث شدند دستمان را جلوی مدیران فرهنگی دراز نکنیم.

بروز ارجمند درباره همکاری‌اش در این پروژه گفت: فیلمنامه نسخه اول را دوست نداشتم اما با کارگردانان جلسه گذاشتیم و بعد فیلمنامه بازنویسی شد که باز هم اشکال داشت اما نمی‌توانستیم کار را عقب بیاندازیم.

این بازیگر ادامه داد: اصولا در هر کاری که بازی می‌کنم چه کمدی چه جدی، بلد نیستم بگویم کم یا زیاد بازی می‌کنم. آنچه که بازی می‌کنم همان چیزی است که از دستم برمی‌آید. برای این کار هم کلی از قبل نقشه کشیده بودم، اما در کل و با زمان کمی که داشتم از این کار راضی هستم.

ماه چهره خلیلی نیز به عنوان دیگر بازیگر این فیلم گفت: از ابتدا نقش پیچیده‌ای برایم بود چون دو دوره ی زمانی داشت و با این وجود این کاراکتر بیماری روانی هم دارد. برای رسیدن به نقش فیلم‌های مستند زیادی دیدم و تحقیق زیادی کردم. امیدوارم نقش به خوبی از آب درآمده باشد، چون کار خیلی سخت بود.

در ادامه آزیتا ترکاشوند هم بیان کرد: در نقش‌های قبلی‌ام قبلا دو دوره زمانی را تجربه کرده بودم. به این نتیجه رسیدیم که در زمان پیری این شخصیت، مظلومیتش به تصویر کشیده شود که امیدوارم رضایتتان را جلب کرده باشد.

کاوه سماک‌باشی نیز گفت: شرایط کار در فصل تابستان و آفتاب طاقت‌فرسا و کویری که کار می‌کردیم، سخت بود اما گروه خوب و همدل و همچنین دعای شهدای غواص پشت این گروه بود. معتقدم پشت هر جناح‌بندی که هستیم همه ما ایرانیان مدیون شهدای جنگ هستیم و امیدوارم سینمای دفاع مقدس فراموش نشود و هر سال شاهد پویایی آن باشیم.

در ادامه سید محمود موسوی‌نژاد با تاکید بر سختی‌های صداگذاری در ژانر جنگی بیان کرد: اساسا صداگذاری کارهای جنگی سخت است که البته این فیلم فضای ذهنی مخصوص به خود را هم داشت و در این بین زمان کمی هم داشتیم. در برج میلاد که پخش خوبی نداشت اما در سالن‌های دیگر بهتر از اینجا بوده است.

حاجتمند در بخش دیگری از این نشست، با انتقاد از پرداخت نشدن به موضوعات این چنینی در سینمای ایران و نبودن فیلم «اشنوگل» در بخش سودای سیمرغ  گفت: من این سوال را دارم که چرا بزرگان سینما تا به حال چنین موضوعی را پیدا نکرده بودند چون خیلی مشخص و مشهود بوده است. نمی‌دانم چه دست و چه فرهنگ و چه ادا و طواری، فیلتر روی عینک‌های کارگردانان گذاشته است که این قهرمانان را در کشورمان نمی‌بینند، قهرمانانی که تمام ویژگی‌ها را برای روایت سینمایی مناسب دارند و نمی‌دانم در قیامت، مدیران فرهنگی چگونه جوابگوی این کم‌کاری‌هایشان خواهند بود.

وی ادامه داد: جای «اشنوگل» در جشنواره امسال در بخش سودای سیمرغ خالی بود و فکر می‌کردم کارها خیلی خوب هستند که ما به سودای سیمرغ راه پیدا نکردیم اما با دیدن فیلم‌ها در جشنواره‌ متوجه شدم، اصلا اینطور نبوده است.

اصغری نیز در پایان این نشست پیشنهاد داد: چند روز پیش هم به آقای ایوبی گفتم. بعضی از فیلم‌های جشنواره امسال اصلا نباید برای جشنواره فجر که جشنی منسوب به انقلاب است، انتخاب می‌شدند. راهکاری که در این میان به نظر من وجود دارد این است که هیات انتخاب آرای خود بر روی سایت‌ها بگذارند که علنی شود. به نظرم این مطالبه باید توسط دوستان رسانه‌ای صورت گیرد.

نوشته نشست نقد و بررسی «اشنوگل»/ اصغری: خوشحالم که خداوند فرصت داد تا از شهدای غواص فیلم بسازیم اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.