وی ادامه داد: در مورد ادبیات خودمان و استفاده از آثار اقتباسی به شکل تصویر کمی تفاوت دارد؛ چراکه بعضا برخی آثار ادبی ارزش سرمایه‌گذاری معنوی را ندارند و از آنها نمایشنامه جالی درنمی‌آید و در نهایت در تصویر هم ممکن است برای مخاطب جذاب به نظر نیایند اما شاید همان کتاب خوانندگان زیادی داشته باشد. نکته بعد در این زمینه این است که بخشی از آثار ادبی که برای سینما جذاب‌اند و ارزشمند محسوب می‌شوند، اصولا از هنر ادبیات نو تاثیر گرفته‌اند بنابراین اینگونه آثار برای تبلیغ سینما شدن حداکثر یک فیلم هنری با مخاطب کم ممکن است از آن دربیاید. اصولا خیلی کار سختی است که بشود آثار سینمایی جذابی را از آثار ادبی بیرون کشید چون بیشتر احوالات درونی نویسنده در آن حاکم است.

سجاده‌چی سپس به سرانه مطالعه در سطح جامعه اشاره کرد و گفت: اصولا کشوری مثل امریکا که سرانه مطالعه‌اش خیلی بیشتر از کشور ماست، رمان‌های پرفروش زیادی هم دارند و اکثر مردمشان که اهل فرهنگ هستند، رمان‌ها را می‌خوانند؛ چراکه هنوز جو ادبیات در کشورشان وجود دارد اما در کشور ما متاسفانه سالهاست که فضای ادبیات خاموش است و یا مثل یک شعله کم رمق فقط وجود دارد. به نظرم مشکل اصلی سرانه مطالعه پایین کشورمان است که به یک جریان تبدیل نمی‌شود. به عنوان مثال کتابی مثل «هری‌پاتر» نوشته می‌شود و در نهایت هم خیلی پرفروش می‌شود، آنقدر پرفروش که به طور طبیعی سینمای کشورمان با منت‌کشی و خواهش و تمنا کتاب‌هایشان را می‌خرد و فیلم  می‌سازد. طبیعتا همه آنهایی که این کتاب را خواندند علاقه‌مندند تا فیلمش را هم ببینند، در نتیجه یک اثر ماندگار اقتباسی می‌شود.

این فیلم‌نامه‌نویس بار دیگر تاکید کرد: کم بودن مطالعه مردم است که جریان را برای اقتباس بوجود نمی‌آورد. ناگفته نماند که دوره‌ای سیمافیلم در زمینه آثار اقتباسی تلاش‌هایی انجام داد اما اتفاقی نیفتاد و همچنان درجا زده‌ایم. پدیده‌های فرهنگی زوری نیستند و باید بر اساس نیازهایی آنقدر تکرار شوند تا در نهایت تثبیت شده و به عنوان یک پدیده فرهنگی در جامعه جا بیفتند.

او همچنین یادآور شد: امید من به عنوان فیلم‌نامه‌نویس در این زمینه، متن‌های قدیمی مثل آثار نظامی، فردوسی و … است که به نظرم جنبه داستانی توانا و نیرومندی دارند که آن هم با اندازه‌های تولید در سینمای ایران سازگاری ندارند؛ ضمن اینکه اراده‌ای هم در این زمینه وجود ندارد به دلیل اینکه تصور می‌شود که داستان‌های گنجینه ادب فارسی پر از حکمت‌اند اما از این لحاظ شاخص نیستند.

وی سپس درباره اینکه چرا در اکثر آثار دفاع مقدس سینمایی بحث اقتباس از خاطره‌نگاری ها خیلی کم دیده می‌شود، خاطرنشان کرد: این موضوع هم دلایلی دارد. معمولا این موضوعات پاسخ مناسبی در گیشه‌ها نداشته است. بنابراین تهیه کنندگان دچار تردید می‌شوند؛ ضمن اینکه به نظرم اگر روی هر موضوعی جدی و با همه ظرفیت کار شود، همیشه عده‌ای مخالفت می‌کنند و حساس می‌شوند که این موضوع شامل همه بخش‌های می‌شود. مسلما در حوزه دفاع مقدس هم که حساسیت‌ها بالاتر است این اتفاق می‌افتد.

سجاده‌چی در پایان اعلام کرد: اکنون مشغول نگارش یک سریال ۳۰ قسمتی برای تلویزیون هستم. همچنین طرحی هم برای سینما برای یکی از کارگردانان در دست دارم که سال آینده انجام خواهد شد.

منبع: پایگاه خبری حوزه هنری

نوشته سجاده‌چی: اراده‌ای در زمینه اقتباس ادبی وجود ندارد/ اقتباس از خاطرات جنگ حساسیت‌های بالایی دارد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

به نظر می رسد یکی از مهمترین راه حل ها برای اینکه فیلم نامه ها از جذابیت و کشش مطلوب برخوردار شوند پیوندی باشد که باید میان ادبیات و سینما برقرار شود تا با بهره گیری از لحظات ناب و شاعرانه ادبیات غنی ایرانی، هنر هفتم از  مخاطب بیشتری برخوردار شود؛ از منظر دیگرشاید از آنجاییکه ادبیات داستانی یک بار توسط مخاطبین خوانده شده میزان محبوبیت آن هم در نزد مردم مشخص است و از این جهت تا حدودی میزان استقبال آن را می توان پیش بینی کرد. اما پرسش اینجاست که چرا فیلمسازان و نویسندگان سینمای ایران با اقتباس از ادبیات داستانی رابطه چندانی ندارند و تعداد انگشت شمار و به ندرت فیلم های با داستان های اقتباسی در سینما ساخته می شود؟ آیا داستان های ایرانی جاذبه تصویری لازم را برای مخاطب ندارد؟ آیا وجود قانون های دست و پا گیر وزارت ارشاد برای دریافت پروانه ساخت مانع چنین ارتباطی میان ادبیات و سینما می شود؟

همزمان با برگزاری نمایشگاه کتاب و به این بهانه با سامان سالور فیلمسازی که اغلب نوشتن فیلم نامه های فیلمش را خود بر عهده گرفته ؛ جابر قاسمعلی از نویسندگان سینمای ایران و حمیرضا قطبی که تجربه اقتباس را در کارنامه دارد به گفت و گو نشستیم و نظرشان را در این خصوص جویا شدیم.

جابر قاسمعلی: هیچ گاه در کشور ما رابطه ادبیات و سینما به جریان تبدیل نشده است

جابر قاسمعلی معتقد است: دلایل متعددی وجود دارد که سینمای ایران از فقر اقتباس ادبیاتی بنالد؛ یکی از آنها عدم مطالعه و به روز نبودن بخشی از فیلم نامه نویسان و نویسندگان ماست؛  متاسفانه بعضی فیلم نامه نویسان ما رمان های روز و معاصر را پیگیری و تعقیب نمی کنند و از تازه های ادبیات معاصر داخلی و خارجی اطلاعی ندارند .

این نویسنده در بخش دیگری از صحبت خود گفت: بخشی از این کوتاهی هم به ممیزی در ارشاد بر می گردد که فیلم نامه نویس نمی تواند از هر رمانی بهره ببرد. به هر حال شما می دانید که جامعه روشنفکری ما به صورت اخص داستان نویسان ما به پدیده های اطراف خود بی تفاوت نیستند و این واکنش نشان دادن ها به شرایط اجتماعی موجود نتیجه اش این می شود که آنها دست روی هر داستانی با مشکلات اجتماعی بگذارند دچار ممیزی می شوند. حتی، بعضا، رمان های منتشر شده هم اجازه برداشت داده نمی شود. خود من چند بار خواستم داستان های چاپ شده را به فیلم نامه تبدیل کنم یا برای سریال استفاده کنم مجوز به من داده نشد. منطق مسئولین در این زمینه این است که کتاب در تیراژحداکثر پنج هزار نسخه منتشر می شود اما مخاطبین فیلم ها و سریالها بیشتر هستند. از نظر مدیران چاپ کتاب مشکلی بوجود نمی آورد اما وقتی داستان تبدیل به سریال یا فیلم شود مشکل بوجود می آید.

قاسمعلی به صحبت هایش افزود: برخی از مشکلات به نوع داستان هایی از نویسندگان ماست که به طور کل اجازه چاپ نمی گیرند یا اینکه قبلا چاپ شده اند اما الان مجوز دوباره می خواهند و این مجوز دوباره داده نمی شود.

وی در بخش دیگری از صحبت خود گفت: این مراحل را طی کنیم و به عبارتی مجوز برای ساخت فیلم نامه اقتباسی بگیریم در وهله بعد کسی باید پیدا شود که این فیلم نامه را بخرد. یعنی تهیه کنندگان چه خصوصی و چه دولتی باید پول رمان را بپردازد و رایت رمان را از نویسنده بخرد که در ایران چنین تهیه کننده هایی حاضر نیستند از این پول ها خرج کنند. در این بخش نویسندگان ما مقصر نیستند چون تهیه کنندگان باید در این راه فرهنگی قدم بردارند.

این فیلم نا مه نویس گفت: نکته مهم دیگر اینکه متاسفانه تهیه کنندگان ما در سینمای ایران برای فیلم نامه نویس و داستان نویس به صورت مجزا هزینه نمی کنند. در واقع تهیه کننده دوست دارد فیلم نامه نویس همزمان دو کار انجام دهد و او یک بار پول بپردازد. در واقع، فیلم نامه نویس هم داستان و هم سوژه و هم فیلم نامه نویسی فیلم را بر عهده بگیرد. اما ما نویسندگان که در بطن کار قرار داریم می دانیم که این دو مسئولیت با هم چه کارسخت و طاقت فرسایی است و در واقع کار دونفر را باید انجام داد.

وی افزود: بخشی از مشکلات کار به عدم تفاهم بین نویسنده داستان و فیلم نامه نویس و کارگردان بر می گردد. به علت عدم شناخت داستان نویس ها از مدیوم سینما؛ آنها دوست دارند داستان شان نعل به نعل مطابق با نوشته شان ساخته شود و نباید به ساحت ادبی آنها ورود پیدا کرد که خب این امکان پذیر نیست. سینما نوع روایت خود را می خواهد و با داستان کاملا متفاوت است.

قاسمعلی گفت: به اقتضای شغلم و به واسطه اینکه می نویسم در جریان ادبیات روز ایران و جهان هستم ؛ متاسفانه بسیاری از داستان های ایرانی از موقعیت های داستانی و نمایشی لازم برخوردار نیستند، داستان های امروزی که عموما توصیف حال و هوا و در مورد شخصیت های داستان است و تلرانس های روانشناسانه دارد که نمی توان به فیلم نامه تبدیل کرد. باید به این نکته اهمیت دهیم که توصیف برای تبدیل شدن به فیلم نامه کافی نیست؛ موقعیت های دراماتیک،کنش و واکنش ها هستند که اساس یک فیلم نامه را می سازند.

وی گفت: متاسفانه، هیچ گاه در کشور ما رابطه ادبیات و سینما به جریان تبدیل نشده و ما جریان اقتباسی ادبی در سینما نداشتیم. آنچه که شاهدش بودیم تلاش پراکنده فیلمسازان ما بوده که به فیلم تبدیل شده است.

قاسمعلی گفت: برای جریان سازی در مقوله اقتباس ادبی ما نیازمند پاتوق های فرهنگی هستیم که هنرندان ما در آنجا ساعت ها به گفت و گو و بحث و تبادل نظر بپردازند؛ گپ بزنند تا از میان گپ زدنهای آنها  و گفت و گوهای طولانی آنها فیلم در بیاید. در کافه نادری مهرجویی و ساعدی ساعت ها با هم حرف می زند  و گفت و گو می کردند تا از میان این صحبت ها فیلم گاو یا دایره مینا متولد شد…

سامان سالور: بخش‌های دولتی و خصوصی رغبتی به تولید این گونه فیلم‌ها ندارند

سامان سالور کارگردان فیلم «آمین خواهیم گفت» نیز در خصوص اهمیت اقتباس آثار ادبی و جایگاه آن در سینمای ایران  توضیح داد: به شدت به ادبیات داستانی و شاعرانه ایرانی علاقمندم و اساسا، کتاب خواندن در برنامه روزانه ام قرار دارد. اگر روزی نتوانم چند ورق کتاب بخوانم آن روز حالم خوش نیست.

وی درادامه  به فقر اقتباس از ادبیات داستانی در سینمای ایران اشاره کرد و گفت: ایران از ادبیات داستانی قوی برخوردار است ؛ اما متاسفانه ما نویسنده هایی که ادبیات داستانی را تصویری بنویسند یا فیلم نامه نویسی کنند و یا از داستان ها اقتباس کنند همچون هوشنگ مرادی کرمانی بسیار کم داریم.

وی با بیان اینکه ادبیات داستانی ما عمیق و قوی با نویسندگان خوبی نوشته می شود گفت: نسل نویسندگان جدید ما هم بسیار حرفه ای می نویسند و قلم خوبی دارند.

سالور به اهمیت این موضوع اشاره کرد و گفت: در سینمای آمریکا با آن تفکر و پروداکشن قوی؛ فیلم نامه اقتباسی از ادبیات رشته مجزا و جداگانه ای برای کسب جایزه اسکار دارد.

این کارگردان ادامه داد: در ایران هم ما فیلمسازانی داریم که وقتی می نویسند کتاب «جسدهای شیشه ای» خلق می شود که یکی از بهترین داستانهای سال های اخیر ایران است که قابلیت تبدیل به سریال را دارد، اما متاسفانه این سعه صدر در مدیران تلویزیون وجود ندارد و از آنجاییکه آنها با یک عده خاص در حیطه خود  کار می کنند ما دیگر نمونه سریالهایی نظیر : هزاردستان، سربداران و یا سلطان و شبان را نمی بینیم. در واقع، از نگاه دیگر سرمایه گذاری روی ادبیات پرطمطراق تاریخی یا اجتماعی ایران وجود ندارد و به همین خاطر است که اقتباس کمتر شکل می گیرد یا اصلا شکل نمی گیرد.

سالور گفت: از نگاه دیگر ما در ایران کمتر نویسندگانی داریم که محصولات ادبی آنها تصویری باشد و داستان هایشان به درد سینما بخورد. داستان ها اغلب یا شخصی هستند یا روی تکنیک های ادبیات داستانی خاص قرار می گیرد. از طرف دیگر، از ادبیات داستان های دنیا هم نمی توانیم استفاده کنیم چون با آنها تعارضات فرهنگی زیادی داریم؛ در این سال ها تلاش هایی هم همکاران من انجام دادند که با شکست مواجه شده چون داستان هایشان با ممیزی بالایی همراه می شود و در نهایت،  فیلم قابل باور و جذابی از کار در نمی آید، به این دلیل که  نمی توانیم المان ها و نقاط داستانی آنها را در سینمای ایران پیاده کنیم ؛ نمی توانیم از ممیزی و قوانین دست و پاگیر ایران عبور کنیم اگر هم همکاران من در این زمینه موفق بودند و توانستند فیلمی با کیفیت مطلوب بسازند در گیشه با شکست مواجه شده است.

وی با اشاره به اینکه ترجیح می دهم فیلم نامه های خودم را به شخصه بنویسم افزود: در سینمایی که همه چیز آن را گیشه تعیین می کند و اول و آخر هر فیلمی پشت عدد و ارقام مخفی است به جای آنکه سینما یک عنصر فرهنگی لذت بخش و جذاب باشد آنقدر به فروش و ریال اهمیت می دهند که بخش های دیگر آن خود به خود از دست می رود. به طوریکه امروز اگر کسی دو میلیارد سرمایه برای ساخت فیلمی داشته باشد اول به استفاده  از بازیگران چهره و پولساز اهمیت می دهند تا سرمایه شان برگشت داشته باشد.

کارگردان فیلم «تمشک» با اشاره دوباره به اینکه  بخش دولتی در زمینه ساخت رمان های ایرانی همکاری نمی کند بخش خصوصی هم توانایی ساخت سریال های با پروداکشن عظیم را ندارد ضمن اینکه زودتر می خواهد به سرمایه سریالش برسد اضافه کرد: سینمایی که این روزها اولویتش زنده ماندن و نفس کشیدن است و به باقی ماندن فکر می کند کاملا طبیعی است که جای بسیاری از مسائل جدی در آن خالی می ماند. متاسفانه، معتقدم این روزها سینمای ایران به شدت به سمت فیلم فارسی حرکت می کند؛ فیلم ها با یک سری عوامل ضعیف و بازیگران پولساز و قصه سطحی ترین شکل که فقط تماشاگران را به سینما بکشاند تا بحث مالی آن حل شود ساخته می شود. آیا در چنین سینمایی توقع نگارش فیلم نامه به صورت اقتباس داریم. گرچند معتقدم نویسندگان بسیار خوبی در زمینه اقتباس آثار ادبی  داریم که در این زمینه مغفول مانده شدند.

حمیدرضا قطبی: رابطه فیلمسازان با اهل قلم باید گسترش پیدا کند

حمیدرضا قطبی کارگردان سینمایی «جامه دران»که این فیلم را بر اساس کتابی با همین عنوان نوشته ناهید طباطبایی اقتباس کرده به سوره سینما گفت: سینما و فیلمنامه های آن موضوعی است که همیشه دغدغه هنرمندان این حرفه بوده است. آنها و نه فقط آنها بلکه دوستداران و منتقدان سینما به دنبال یافتن اکسیری برای جان بخشی به این موجود بی جان صفحات بسیاری را ورق زده و در نوردیده اند. قدر مسلم آنکه هر روز نمی توان شاهد هنری واقعی یا هنرمندی متفاوت بود. جوهر هنر آن کیمیای کم یابی ا ست که دست زمانه خست خود را در بخشش آن هرگز پنهان نکرده است. ادبیات داستانی و بعد از آن سینما هر دو غریبانه تر و دیرتر از سایرین به ما رسیده است. می توان اینطور گفت که اگر شعر و داستان های اساطیری دیر زمانی ست که در حافظه تاریخی مردم ما جا خوش کرده اند، لیکن در حوزه ادبیات داستانی متاسفانه، پیشینه تاریخی قابل توجهی برای ما ثبت نشده است.

وی ادامه داد: ناگفته پیداست که با تصویر روایتی تاریخی و  به طریقی بالاتر اساطیری می توان اقتباس هایی مهم و به یاد ماندنی برای آینده گان به یادگار گذاشت. اما آیا سرمایه و امکانات قابل توجهی برای این کار وجود دارد؟ که باید پاسخ داد خیر ، وجود ندارد. در باره آن بخش از فیلمسازانی که داستان های خود را می سازند  البته امر نیکو و پسندیده ای است، اما برایم قابل درک نیست که چرا به همین ادبیات یکصد ساله که مضامین عمیق  و طرح های جذاب دارند رجوع نمی شود. شاید بتوان رد پایی از ساده انگاری همراه با  نوعی غرور نوگرایانه را در این پدیده مشاهده کرد.

قطبی گفت: فارغ از تنگ نظری های گروهی  و  جاه طلبی های سطحی باید رابطه فیلمسازان را با اهل قلم  محکم تر کرد. بدون شک سرمایه بزرگی دارند نویسندگان ما که آنها که اهل تصویرند می توانند بهره خود را  ببرند. شاید از آن جهت که فراموش کرده ایم باید برای مخاطبان قصه بگوئیم و یا آنها را سرگرم کنیم با داستان ها فاصله می گیریم. شاید فکر می کنیم رسالت بزرگ اجتماعی بر گردن داریم تا حرف های بزرگ بزنیم. نمی دانم ولی به هر حال در آنسوی دنیا بیشتر آثار سینمایی برگرفته از رمان هایی است که داستان های بزرگ و شخصیت های بزرگ دارند.

نوشته غفلت‌ سینمای ایران از ظرفیت‌های اقتباس ادبی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سوره سینما- میثم محمدی: اینکه سینما در طول حیات خود وامدار ادبیات بوده،جمله ای است که بسیاری متفق القول آن را تایید می کنند ، اما این اعتقاد نیز در میان بسیاری از نظریه پردازان و هنرمندان وجود دارد که  سینما هنر تصویر است و نباید در جایی که می توان با تصویر ارتباط برقرار کرد به سراغ کلام رفت.با نگاهی به این مضمون در برخورد ابتدایی شاید به این نتیجه برسیم که در اصل هنر کلامی و نوشتاری خطری برای ماهیت و ذات سینما محسوب می شود،پس با این تفسیر آیا ادبیات داستانی هم از این قاعده پیروی خواهد کرد؟ بی شک اینگونه نیست و با نگاهی به تاریخ سینمای ایران و جهان به این نتیجه می رسیم که بسیاری از شاهکارهای سینمایی در دهه های مختلف، جهان داستانی خود را مدیون خلاقیت نویسنده آن اثر بوده اند که با هنر خود توانسته بود یک کارگردان و تهیه کننده را مجاب کند که تصاویر خود را در میان سطور کتاب او جستجو کنند.

نکته قابل تامل در اینجا بحث جایگاه اقتباس ادبی در کشورهای فراصنعتی بعنوان یک منشاء بی بدیل است که تبدیل به عنصری مهم و فاکتوری اثرگذار در منحنی صعود کیفی سینما شده است و این جریان بصورت سیستماتیک هدایت می شود. در واقع نویسنده داستان بدون دغدغه قلم می زند و شخصیت های خود را پرورش می دهد، فضاهای داستانی را خلق می کند و به کش و قوس می پردازد و تمام انرژی خود را می گذارد تا داستانی ماندگار خلق کند. اما از سوی دیگر کمپانی‌ها و استودیوهای فیلمسازی جریان خود را با بدنه ادبیات داستانی خود قطع نکرده و گوش به زنگ هستند تا رمانی با ویژگی‌های خاص و فضایی متناسب برای تبدیل آن به یک فیلم را ببینند و سراغ نویسنده آن رفته و امتیاز اثر را از او خریداری کنند که این جریان هم اهمیت به ادبیات داستانی و هم توجه به نویسنده را در بر دارد. اما از سویی دیگر نباید از این جنبه موضوع غافل شد که چطور این انتخاب صورت می‌گیرد؟ طبیعی است که سوای کنکاش‌ها و جستجوهای عوامل یک شرکت فیلمسازی و همچنین مطالعات شخصی فیلمنامه نویس،این جریان ارتباط مستقیم با بدنه نشر داستان و میزان مطالعه در سطح جامعه دارد.در واقع مخاطب با سرانه مطالعه خود و توجه به یک اثر داستانی و افزایش تیراژ آن کتاب چراغ سبزی را برای عوامل فیلمساز روشن می کند.

پس میزان مطالعه در کشور نیز به این جریان دامن زده و می تواند شرایط را برای عادی سازی جریان اقتباس در کشور فراهم کند. با این تفاسیر وقتی به جریان سینمای بدنه خود از سالهای دور تا به امروز نگاه می کنیم با فقدان توجه به ادبیات داستانی و مقوله اقتباس روبرو می شویم.گذشته از اینکه هر گاه سخن از این موضوع به میان می آید با کمترین جستجوی ذهنی سراغ آثار اقتباسی داریوش مهرجویی از  فیلم «گاو»  تا «پری» و «میهمان مامان» می رویم و «ناخدا خورشید» تقوایی و «خاک» کیمیایی را به یاد می آوریم . از این دست آثاری که در میان آنها نویسندگان غیر ایرانی هم بیشتر از داخلی ها به چشم می خورد. اما این جریان نمایانگر ضعف در کدام جنبه است؟ فقدان آثار شاخص در حوزه ادبیات داستانی یا کمبود سرانه مطالعه در کشور و یا بی‌توجهی به جریان نشر و نویسندگان شاخص آزمون پس داده؟ بررسی هر یک از عوامل مذکور بی شک اثرگذار است و سهمی از شرایط حال حاضر را در اختیار دارد، ولی پیش از ساماندهی به این اوضاع که هریک نیاز به مقدمات و توجه به زیرساخت ها دارد، اولویت بندی از لحاظ اهمیت موضوع ، مهمترین فاکتور برای آغاز جریان ترمیم سینمای اقتباسی است.

یعنی در اصل ابتدا باید شرایط را برای نویسندگان مطرح و جوانان خلاق فراهم کرد تا فارغ از هر دغدغه مادی و معنوی در فضایی آرام به نگارش بپردازند و ادبیات داستانی را صرف نظر از دیدگاه اقتباسی با ضوابط و ویژگی های نوشتاری و فضاهای داستانی مختلف احیا کنند که بدنبال آن نیز با یک برنامه ریزی در حوزه مطالعه افراد جامعه و قرار دادن کتاب های شاخص در سبد کالای فرهنگی مردم ، جریان ورود بیشتر آنها را به این عرصه تسهیل نموده و آنان را با کتاب و کتابخوانی سازگار کنیم.زایش این جریان ، بی تردید برجسته سازی و معرفی داستان های خوش روایت با ویژگی های فرهنگ بومی و مطرح شدن نویسندگان جوان و پایداری قلم پیشکسوتان خواهد بود که تلفیقی متعارف و متعادل را به وجود می آورد. مهیا کردن این نقطه ابتدایی ، یعنی تسهیل شرایط نویسندگان از جنبه مادی و معنوی وظیفه ای است که بر عهده نهادهای فرهنگی مسئول در این زمینه است که هر یک در حوزه عمل خود به برنامه ریزی های حمایتی از نویسندگان بپردازند و در نهایت مخرج مشترکی را در پس ارتباط دو جانبه با عرصه مقابل ایجاد کنند. مسئولان فرهنگی در وزارت فرهنگ و ارشاد در حوزه کتاب ، تمرکز خود را بر آن فضا حاکم کنند و مسئولان سینمایی هم با اهرم های حمایتی فیلمنامه نویسان و تهیه کنندگان را برای برقراری ارتباط با ادبیات داستانی کشور تشویق کنند تا حاصلی در خور شان سینمای ایران اتفاق بیفتد.

هر چند که در طول سال‌های اخیر برخی از این نهادهای فرهنگی مانند حوزه هنری آمادگی خود را برای این جریان اعلام کردند و اقداماتی نظیر اقتباس از رمان های پرفروشی همچون «دا» و «پایی که جا ماند» را در دستور کار خود قرار داد، اما این تحرکات پاسخگوی فضای مملو از پتانسیل ما نخواهد بود.ادبیات دفاع مقدس در این سال‌ها رشدی قابل توجه داشته و در بخش داستان کوتاه، رمان و حتی زندگی‌نامه تولیداتی ارزشمند و پرمخاطب در بازار نشر عرضه شده است. ارتباط سینماگران فعال در این حوزه با نهادهای منتشر کننده این آثار می‌تواند این چشمه جوشان را به هنر سینما پیوند دهد و بخش مهمی از کمبودهای داستانی در این حوزه را پایان بخشد. به نظر می‌رسد تشکیل کارگروههای اقتباس از ادبیات داستانی و برگزاری همایش‌ها و جلسات کاربردی که فارغ از فضای خودنمایی و رفع تکلیف باشد و از روی دغدغه برآید ،الزامی و کارساز است.

نکته دیگری که اشاره به آن نیز خالی از لطف نخواهد بود و در واقع هم اهمیت اقتباس را نشان می‌دهد و هم مظلومیت ادبیات داستانی را، حضور معدود و کمرنگ فیلم‌هایی از این دست در جشنواره های معتبری همچون جشنواره فیلم فجر است. با گوشه چشمی به آخرین دوره این جشنواره سینمایی که به تازگی پایان یافت ما شاهد مظلومیت و مغفول ماندن سینمای اقتباسی هستیم، اما با این وجود بازهم نکته جالب در اینجاست که جایزه بهترین فیلمنامه را بهروز افخمی برای «آذر، شهدخت، پرویز و دیگران» می گیرد که از روی داستانی به نویسندگی مرجان شیرمحمدی اقتباس شده بود و فیلم «شیار ۱۴۳» به کارگردانی نرگس آبیار هم که با استقبال و تقدیر مواجه می‌شود، اقتباسی از یک داستان به نویسندگی خود کارگردان است. همین جاست که جای حسرت دارد، از این بابت که تعداد آثار اقتباسی در جشنواره ما به حدنصابی نرسیده است تا ما بخشی با عنوان فیلمنامه اقتباسی را در جشنواره داشته باشیم تا هر سال فیلمنامه نویسان را برای حضور درخشان در این بخش مجاب کرده و انگیزه‌ای مضاعف به آنها ببخشد.

نکاتی که به آنها اشاره شد در واقع گوشه کوچکی از داستان بی داستانی سینمای کشور را به رخ می‌کشد که می‌تواند با تکیه به ویژگی‌های ادبیات داستانی و بهره بردن از ظرفیت های نویسندگان خوش ذوق کشور پوست اندازی کند و با حضور نسل‌های جدید در عرصه سینما  به تولد جریانی نو بیانجامد و راهی طولانی و پرافتخار را سپری کند تا سینما و ادبیات داستانی با در هم تنیدگی هنرمندانه خود ضمن قدرت بخشیدن به بدنه ساختاری و محتوایی این هنر،سفیرانی برای اشاعه فرهنگ بومی و ملی ما در عرصه های بین المللی هم باشند.

نوشته کورسوی اقتباس ادبی در ظلمت داستانی سینما اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سوره سینما- حسن برزیده کارگردان فیلم سینمایی «دکل» یکی از حاضران در نشست اقتباس ادبی در غرفه سوره مهر بود که دوشنبه ۱۶ اردیبهشت ماه برگزار شد. منوچهر محمدی، منوچهر شاهسواری، محمدمهدی عسگرپور و سیدرضا میرکریمی هم دیروز به غرفه انتشارات سوره مهر رفتند تا از آثار این نشر برگزیده دیدن کنند. در حاشیه این دیدار یک جلسه هم برگزار شد که محمدمهدی عسگرپور، سیدرضا میرکریمی و حسن برزیده ویژگی اثر اقتباسی موفق را در آن توضیح دادند: قبل از تولد سینما در غرب ادبیات متولد شد و حتی بسیاری از آثار ادبی الهام بخش سینما بوده اند اما در ایران هیچ‌گاه این اتفاق نیفتاده است و در شروع کار سینما ادبیات نمایشی نداشتیم. طبق عادت فیلمنامه ای که برای سینما نوشته می شود، بیشتر براساس الهام سینما است. ما به آن معنا ادبیات نمایشی نداشتیم. البته آثار ادبی که می توانند به سینمایی تبدیل شوند بسیارند و کتاب «دا» از جمله این آثار است و این قابلیت را دارد.

وی که قرار بود پروژه عزت شاهی را تولید کند گفت: می خواستم خاطرات عزت شاهی را کارگردانی کنم، اما فیلمنامه آن ضعیف و حاصل تخیلات نویسنده بود و به همین دلیل انصراف دادم. خواندن این کتاب ها جدا از اینکه شخصیت محوری کتاب ها را منتشر می‌کنند می توانند یک فیلم سینمایی و سریال باشند. در زمینه ادبیات برای تبدیل اثر به فیلمنامه مشکل داریم. بسیار مهم است که نویسنده ای که قصه ای را می نویسد، فیلمنامه ای جذاب داشته باشد. مردم در کشورهای دیگر رابطه بیشتری با ادبیات دارند، کتاب ها خوانده شده و منتظر فیلم‌شدنشان هستند، به همین دلیل فیلمی که ساخته می‌شود قطعا مخاطب دارد و در زمینه اقتصادی هم این موضوع به صرفه است.

سهیل جهان بیگلری مدیر سازمان توسعه سینمایی حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی هم دیروز در غرفه سوره مهر حضور داشت. وی درباره اهمیت اقتباس در سازمان سینمایی سوره گفت: زمانی که به سازمان توسعه سینمایی سوره آمدم بحثی بود که چگونه می‌توانیم اندیشه را در آثار سینمایی وارد کنیم و به همین دلیل به حوزه اقتباس ادبی توجه نشان دادیم. تعدادی از کتاب‌هایی که در حوزه‌های دفاع مقدس و انقلاب اسلامی مخاطب بیشتری داشتند و محبوب بودند را انتخاب کردیم  و با  تهیه‌کننده،کارگردان و فیلمنامه‌نویسانی موضوع را در میان گذاشتیم و در نهایت تعدادی از آثار انتخاب شد تا پس از مرحله تحقیق و نگارش تولید این فیلم ها را شروع کنیم.

وی ادامه داد: منوچهر شاهسواری دو طرح را در دست دارد و محمد مهدی عسگرپور نگارش فیلمنامه «پایی که جا ماند» را تمام کرده، حسن برزیده روی فیلمنامه احمد احمد و بهرام توکلی همراه با سعید سعدی روی داستان «حرمان هور» کار می‌کنند. امیدواریم همان طور که کتاب‌ها در بازار نشر پرمخاطب بودند، فیلم‌ها هم بتوانند با مخاطب ارتباط برقرار کنند.

نوشته مردم با ادبیات پیوند داشته باشند، فیلم‌های اقتباسی می‌فروشند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.