«قصرشیرین» داستانی سرراست و ساده دارد. جلال پس از جدایی از همسرش با شنیدن وخامت حال او به شهر محل سکونت وی میرود و کودکانش را که حالا در کنار خاله‌شان زندگی می‌کنند به ناچار با خود همراه کرده تا به دست عمه‌شان بسپارد. سفر از همین نقطه آغاز می‌شود و مخاطب کم کم با با شخصیت‌های داستان آشنا می‌شود. روند معرفی شخصیت‌ها و اطلاعاتی که باید برای پیگیری قصه بدانیم در سی دقیقه ابتدایی فیلم مطرح می‌شود که زمانی نسبتا طولانی است و ریتم فیلم را تا حدی نفس می‌ندازد. اما با ورود زن جوان به قصه که در نهایت مرد منفعل و کم حرف را از پیله سکوت خارج می‌کند، فیلم نیز کمی جان گرفته و ریتم بهتری پیدا می‌کند. زن جوان نقطه مقابل جلال است. او پرحرف، برونگرا و صادق است و هرجایی لازم باشد با صدای بلند از خود دفاع می‌کند. واقعی‌ترین شخصیت فیلم همین زن است و بیش از شخصیت اصلی موفق به همراه کردن مخاطب با خود و قصه می‌شود.

جلال اما تا انتهای داستان مانند یک جعبه ی در بسته باقی میماند. فیلمنامه‌نویسان برای رو کردن شخصیت این کاراکتر خستی عجیب در نوشتن و شخصیت‌پردازی نشان داده‌اند. ما نمی‌دانیم چرا جلال از همسر اولش شیرین که او را برای فرزندانش صاحب قصری زیبا توصیف کرده و فرشته‌وار از جانب او برای فرزندانش هدیه های گران‌بها خریده جدا شده است؟ چرا جلال باید زنی مانند شیرین را رها کرده و سراغ زنی عامی برود که هیچ درکی از شرایط جلال به عنوان یک پدر ندارد؟ دلیل این‌همه بی‌مهری و بی‌توجهی جلال به فرزندانش چیست؟ آیا جلال به شیرین شک داشته؟ جواب هیچکدام از این سوالات مشخص نمی‌شود و وقتی در پایان مخاطب پی میبرد جلال اعضای بدن همسرش را بدون اطلاع دیگران فروخته در بهت فرو میرود که آیا کل داستان در انتظار رستگاری یک کاراکتر منفی(منفور) بوده؟

بازی بسیار خوب بازیگران اما تا حدی ضعف شخصیت‌پردازی را می‌پوشاند. حامد بهداد بازی بسیار کنترل شده و خوبی دارد. ژیلا شاهی در نقشی دشوار می‌درخشد و کودکان فیلم به شکل غیرمنتظره‌ای جلوی دوربین راحت هستند و با حضورشان حس و حال زندگی را به فیلم منتقل کرده‌اند. در بخش‌های فنی نیز «قصرشیرین» فیلمی کامل است. فیلمبرداری مرتضی هدایی بی‌نقص است. او به خوبی از پس فیلمبرداری اثری که تقریبا تمام قصه‌اش در محیط بیرونی میگذرد برآمده و قاب‌بندی‌ها و تصاویر زیبایی که این فیلمبردار جوان از طبیعت بکر زاگرش گرفته حقیقتا چشم نوازند.

«قصرشیرین» نه به اندازه شاهکار میرکریمی «خیلی دور خیلی نزدیک» بی‌نقص است و نه به اندازه فیلم «امروز» (که شباهت‌هایی به آن دارد) خنثی و کم‌ رمق است. «قصرشیرین» را می‌توان بخاطر همه محاسنی که عنوان شد و کارگردانی بسیار پخته‌اش دوست داشت و منتظر آثار بعدی این کارگردان حالا صاحب سبک ماند.

نوشته در پیچ و خم جاده/ نگاهی به فیلم سینمایی «قصرشیرین» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

* فکر می‌کنم شما کارتان را از تئاتر شروع کردید. چطور برای بازی در فیلم «قصر شیرین» انتخاب شدید؟

حدود ده سال در شهر اردبیل تئاتر کار کردم و تقریبا با همه گروه‌های تئاتری این شهر همکاری داشتم تا اینکه در سال ۸۸ تصمیم گرفتم برای ادامه فعالیت در رشته بازیگری به تهران بیایم. در شروع به کلاس‌های استاد سمندریان رفتم. هنگام آموزش در این کلاس‌ها از طرف دوستان و همکاران به پروژه‌های تولید فیلم‌های کوتاه معرفی می‌شدم و به این ترتیب وارد کار تصویر شدم. سال ۹۰ در اولین فیلم بلند سینمایی بازی کردم و در این هشت سال در یازده فیلم سینمایی بازی داشته‌ام که برخی از آنها نقش‌های مکمل و کوتاه هستند.

در سال ۹۷  از طرف آقای محمود دهقانی به تئاتری به تهیه کنندگی آقای محسن قرایی معرفی شدم. یک شب آقای رضا میرکریمی مهمان ما بود و تئاتر را تماشا کرد. آن زمان ایشان مشغول مراحل پیش‌تولید فیلم بود و به این شکل من وارد پروژه «قصر شیرین» شدم، خوشبختانه برای بازی در این فیلم انتخاب شد.

* وقتی فیلمنامه را خواندید چه حسی نسبت به نقش داشتید و چه ویژگی‌هایی در آن دیدید؟

من بسیار سینما و جهان فیلم‌های آقای میرکریمی را دوست دارم و فیلم مورد علاقه‌ام در کارنامه ایشان «به همین سادگی» بود. حتی پیش از خواندن فیلمنامه می‌دانستم نقش را دوست خواهم داشت، چرا که فیلم‌های آقای میرکریمی شخصیت محور هستند. وقتی نقش به من پیشنهاد شد بسیار خوشحال شدم و وقتی فیلمنامه را خواندم خوشحالی‌ام مضاعف شد، فیلمنامه بسیار خوب و با جزئیات نوشته شده و شخصیت‌پردازی درست و خوبی داشت. فیلمنامه کاملا نوید یک فیلم خوب را می‌داد و من با اطمینان و خوشحالی به گروه پیوستم.

* اینکه زبان اصلی و مادری‌تان ترکی است چقدر به انتخاب‌تان در این نقش و نقش‌آفرینی‌تان کمک کرد؟

در مورد بخش اول سوال‌تان راستش من خیلی در جریان نیستم. البته می‌دانم این نقش از ابتدا ترک زبان بوده و احتمالا اینکه زبان ترکی را بلد هستم در انتخابم برای نقش موثر بوده است. اینکه من زبان ترکی را می‌دانم به بازی‌ام در این نقش و به هرچه باورپذیرتر کردن کاراکتر کمک کرد. البته آقای بهداد هم تمام تلاش‌شان را کرد و بنظرم به بهترین شکل ممکن از پس صحبت به زبان ترکی برآمد. صحبت کردن به زبان ترکی برای کسی که ترک زبان نباشد بسیار سخت است اما وقتی فیلم را می‌بینیم باور می‌کنیم شخصیت جلال ترک زبان است، آقای بهداد حتی لهجه و آواها را به درستی ادا می‌کند.

* همکاری با حامد بهداد چطور بود؟

بسیار عالی. خوشحالم این فرصت پیش آمد تا با ایشان همکاری کنم. ایشان بازیگری بسیار همراه و صبور است. آقای بهداد ذاتا فردی دوست‌داشتنی و مهربان است، زمان فیلمبرداری لطف زیادی به من داشت. در کل همکاری با ایشان برای من تجربه‌ای خوب و به یاد ماندنی است.

* بازی کردن در کنار کودکان معمولا سخت است. ارتباط و تعامل‌تان با کودکان در این فیلم چطور بود؟

قبلا سابقه همکاری با کودکان را دارم و برایم تجربه جدیدی نبود. دو کودک عزیزی که در فیلم با ما همبازی بودند پیش‌تر تجربه بازی داشتند و بسیار مستعد و باهوش هستند. به همین دلیل همکاری با آنها چندان سخت نبود. ضمن اینکه آقای میرکریمی ارتباط بسیار خوبی با آنها داشت و به خوبی آنها را هدایت می‌کرد. سرکار همه کاملا جدی و سختکوش بودند. من روزهای نخست فیلمبرداری حضور نداشتم اما از عوامل شنیدم که آقای میرکریمی از همان ابتدا تاکید داشته‌اند با یونا و نیوشا باید مانند دو بازیگر بزرگسال رفتار شود. به این ترتیب کار از طرف بچه‌ها هم جدی گرفته می‌شد و همین موضوع  کار را برای من و آقای بهداد راحت‌تر می‌کرد.

* فکر می‌کنم گریم و طراحی لباس بسیار به باورپذیرتر شدن نقش شما در این فیلم کمک کرده است. نظر خودتان چیست؟

من هم همینطور فکر می‌کنم. طراح گریم کار آقای محمود دهقانی بود و من قبلا با ایشان تجربه همکاری داشتم و از کیفیت کارشان آگاه بودم. گریم خوب گریمی است که دیده نشود و مخاطب آن را حس نکند. گریمم در «قصر شیرین» همینطور بود. تا بحال در هیچ کاری گریم تا این اندازه به من کمک نکرده بود. ضمن اینکه آقای میرکریمی به من گفت باید وزن اضافه کنم و پیش از شروع فیلمبرداری حدود ده کیلو به وزنم اضافه کردم. اضافه وزن و گریم هماهنگ با کاراکتر به من برای بازی در تقش خیلی کمک کرد. از محمود دهقانی برای طراحی گریم متناسب با نقش و از خانم قلمفرسایی برای طراحی هوشمندانه لباس تشکر می‌کنم. جالب است بدانید در یاسوج و در یکی از لوکیشن‌ها دختر خانمی را دیدم که لباس‌هایی دقیقا شبیه لباس‌های من به تن داشت و این نشان می‌دهد خانم قلمفرسایی با شناخت و دقت طراحی لباس فیلم را انجام داده‌اند.

* بازخوردها به بازی شما چطور بوده و نظر مردم درباره فیلم چیست؟

خوشبختانه هم از طرف دوستان و آشنایان و هم از طرف مردم عزیز کامنت‌های بسیار مثبت و خوبی می‌شنوم و می‌خوانم. افرادی که فیلم را دیده‌اند در صفحه اینستاگرامم نظرات‌شان را در مورد فیلم می‌نویسند که بسیار دلگرم کننده است. راه طولانی و سختی را برای رسیدن به فیلم «قصر شیرین» طی کرده‌ام و باید بگویم روزهای شیرینی را پشت سر می‌گذارم. بازی در «قصر شیرین» نقطه تحقق بسیاری از رویاهایم است.

* و صحبت پایانی…

امیدوارم مردم فیلم را دوست داشته باشند. از آقای میرکریمی به خاطر اعتمادی که من داشت و همچنین از آقایان محمود کریمی و محسن قرایی تشکر می‌کنم.

منبع: بهمن سبز

نوشته ژیلا شاهی: بازی در «قصرشیرین» تحقق رویای من است اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

خلاصه داستان فیلم: «سرو زیر آب» داستانی پیرامون شهدای مفقود الاثر و سرگردانی خانواده‌های آنها در پی خبر و نشانی از آنهاست.

عوامل فیلم: نویسنده و کارگردان: محمدعلی باشه‌آهنگر/ تهیه کننده : سیدحامد حسینی/ فیلمبردار: علیرضا زرین دست/ تدوین: حمید باشه آهنگر/ موسیقی: بهزاد عبدی/ بازیگران: بابک حمیدیان، رضا بهبودی، مسعود رایگان، هومن برق نورد، حسین باشه آهنگر، همایون ارشادی، مهتاب نصیر پور، مینا ساداتی، شهرام حقیقت دوست، ستاره اسکندری.

آنچه عوامل فیلم گفتند:

محمدعلی باشه آهنگر: من اگر بخواهم راه سینمای دفاع مقدس را ادامه بدهم اتفاق بسیار سختی است زیرا این سینما راه بسیار سختی است و من شش سال از زندگی خود را برای این اثر گذاشتم. فیلمنامه سرو زیر آب ۱۶ بار بازنویسی شد تا بالاخره بتوانیم آن را بسازیم. ما برای نگارش فیلمنامه بسیار اذیت شدیم و حتی بارها مجبور شدیم اسامی شخصیت ها را عوض کنیم.

سیدحامد حسینی: به موضوعاتی مثل دفاع مقدس باید انسانی و اقلیمی بپردازیم و اگر این سوژه قرار به معرفی ایران داشته باشد این هدف عظیم تر می شود. در «سرو زیر آب» تعدد لوکیشن های ما در ۴ استان و ۸ شهر با همراهی یک تیم ۱۲۰ نفره و طراحی صحنه استثنایی کار را پیچیده تر می کرد. ما در این کار حجم بالایی از دکور، نورپردازی و بازیگر را داشتیم که شاید نظیر آن را پیش از این در پروژه های سینمایی از این جنس کمتر دیده باشیم. در «سرو زیر آب» با حادثه ای طرف هستیم که هر انسانی فیلم را ببیند با خودش فکر می کند اگر در چنین شرایطی قرار بگیرد چه می کند. در واقع در روایت ما همه از هر قوم و نژاد و جغرافیایی می توانند با کاراکترها همذات پنداری کنند. به نظر من نگاه انسانی عمیق تر مخاطب جهانی را بیشتر می کند و این فیلم اخلاق انسان را در قبال حادثه به تصویر می کشد.

نظر منتقدان:

سایت سینمایی هنرلند: فیلم به لحاظ کارگردانی و بازی بازیگران کاملاً طبق اصول و قواعد ساخته شده و به واقع نمی‌توان خللی در آن وارد کرد. تصویرهای جناب زرین دست مخصوصاً در روستاهای یزد و لرستان فیلم بسیار چشم نواز و استادانه است. این تصاویر در انبوه باران‌های موجود در فیلم و همچنین در زیر آب کاملا کنترل شده و خوب و شایسته تقدیر است. همین منوال در طراحی صحنه و همچنین لباس نیز در روستاهای گوناگون و لوکیشن‌های متعدد و سخت روستایی از این حیث نیز کاملاً رعایت شده است. بازی‌ها نیز کاملا خوب و استاندارد است اما دو بازی بی نظیر از دو بانو در فیلم وجود دارد که هر کدام در دو سوی ماجرا کاملاً تاثیرگذار و چنان درست است که دیده نشدنش واقعاً هنر می‌خواهد.

سایت سلام سینما: «سرو زیر آب» حرف برای گفتن زیاد دارد، و خوشبختانه درگیر شعار دادن نشده است. یکی از مهم ترین مسائل که در فیلم به آن پرداخته شد، تقابل ادیان و خصوصا اسلام و زرتشت بود. که بدون توهین و با نگاهی عادلانه و بدون قضاوت، روند اتحاد این دو دین را در فیلم به تصویر کشید. فیلم قدمی رو به جلو برای ایران برداشت. در این فیلم به نحوی ایران بزرگ نشان داده شده بود که مخاطب عاشق کشورش می شد. و این بزرگ نمایی بدون شعار و اغراق بود.

باشگاه خبرنگاران جوان: نگاه کارگردان در فیلم منحصر به فرد است. هر چند در ۳۰ دقیقه ابتدایی فیلم، مخاطب در یک سردرگمی به سر می برد، اما به مرور ماجرا روشن می شود. باشه آهنگر، جهانی وسیع را در مقابل شخصیت های اصلی فیلم می گشاید؛ به طوری که شخصیت اصلی فیلم که بابک حمیدیان ایفاگر آن نقش است، در پایان داستان در موقعیتی قرار می گیرد که ابتدا برای دیگران ایجاد می کرد. «سرو زیر آب» سناریویی قوی دارد و خرده داستان ها به خوبی در داستان اصلی فیلم حل شده اند. این فیلم روایتی آهسته از اتفاقات معراج الشهدا ، محل اصلی احراز هویت شهدا دارد و به خوبی تشریح می کند که در پشت جبهه ها چه مصائبی برای سپردن پیکر رزمندگان به خانواده ها وجود دارد.

نظر من را بخواهید:

فیلم پیشین باشه آهنگر«ملکه» با وجود اینکه از طرف منتقدان با استقبال روبرو شده و جوایز بسیاری را نیز کسب کرده بود اما به واسطه‌ی تدوین غیر خطی و ضد داستان بودن چندان برای مخاطب عام دارای جذابیت نبود. در «سرو زیر‌آب» اما کارگردان به زبان داستانگوی فیلم‌های اولش مانند«فرزند خاک» بازگشته است. «سرو زیر آب» داستان دو برادر است که در معراج شهدا محلی در اهواز کار می‌کنند و وظیفه شان بازگرداندن پیکر شهدا به خانواده های آنهاست. قصه از جایی آغاز می‌شود که یکی از برادران به نام جهانگیر کرامت شک می ‌کند که شاید جنازه شهیدی را به اشتباه به خانواده دیگری داده است و برای یافتن حقیقت ماجرا سفری را آغاز می‌کند. این سفر آغازی می‌شود برای روایت قصه دو خانواده که در پی یافتن پیکر شهدای شان هستند. خانواده هایی که یکی از آنها زرتشتی و ساکن یزد و دیگری مسلمان و ساکن کردستان هستند.

خط داستانی «سرو زیر آب» ساده و دلنشین است. کارگردان در دام شعارزدگی نمی افتد و تلاش خود را می‌کند تا تصویری واقعی از نگرانی ها و اندوه خانواده های شهدا در زمان جنگ ارائه کند. کارگردانی فیلم بسیار جلوتر از فیلمنامه است و اگر فیلمنامه نیز مانند کارگردانی در حد عالی بود بی‌شک با یک شاهکار سینمایی روبرو می‌شدیم که در حال حاضر چنین نشده است. به برخی از داستناک های فرعی فیلم بیش از اندازه پرو بال داده شده است. پرداختن به قصه خانواده ها لازم بوده اما حواشی آ‌ن زیاد است. برای مثال به تصویر کشیدن سکانس‌های متعدد از موبد زرتشتیان یا خانه خانواده شهید مسلمان بدون آنکه کارکرد دراماتیک داشته باشند بارها تکرار می‌شوند.

با این وجود تماشای فیلم «سرو زیر آب» برای مخاطبان جذاب خواهد بود. دنبال کردن داستان خانواده‌هایی با فرهنگ، دین و حتی زبانی متفاوت ولی با یک باور و هدف در سینمای ایران کمتر دیده شده است و از این جهت ایده ای نو محسوب می‌شود. اضافه کنید به اینها فیلمبرداری عالی علیرضا زرین دست را پلان به پلان فیلم را چشم نواز و دیدنی کرده است.

منبع: بهمن سبز

نوشته معرفی فیلم سینمایی «سرو زیر آب»/ داستانگو و دلنشین اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در گفتگو با تهیه‌کننده فیلم عنوان شد برای نوشتن فیلمنامه تحقیقات و مصاحبه‌های بسیاری صورت گرفته است. ایده‌ فیلم چطور به ذهن‌تان رسید و تحقیقات‌تان برای رسیدن به فیلمنامه نهایی چه روندی داشت؟

ایده‌ اصلی از دوران جنگ شکل گرفت. بسیاری از شهدای عزیز پس از شهادت به محلی به نام معراج شهدا انتقال می‌یافتند. آن روزها خیلی از جوان هایی که به جبهه اعزام می‌شدند مدارک شناسایی مخصوص جبهه‌های نبرد به همراه نداشتند و بسیاری فاقد پلاک شناسایی بودند و منحصراً کارت کوچکی داشتند که مخصوص ورود به مناطق جنگی بود. آن روزها در آبادان وقتی شهیدی را به معراج کوچک آبادان، که کارگاه بستنی درست کنی بود، منتقل می‌کردند من و برخی از دوستانم وظیفه‌ ی تهیه‌ ی عکس و فیلم از این شهدا را داشتیم. طبیعتاً با خانواده و بستگان و آشنایان آنها هم روبرو می‌شدیم. برخی هم که گمنام بودند در گلزار شهدای آبادان با نشانه‌هایی دفن می‌شدند. مهمترین این نشانه‌ها عکس و فیلم آنها بود که به خانواده‌های شهدای مفقود نشان می‌دادیم. این اتفاق ها ایده‌ی اصلی و مرکزی فیلم است. برای تحقیقات از واحد تعاون و ایثارگران ستاد مرکزی سپاه کمک خواستیم و آنها ما را با افرادی که در معراج شهدای مرکزی اهواز کار کرده بودند مرتبط کردند. البته بسیاری از این افراد در دسترس نبودند. یا به شهادت رسیده بودند،‌ یا مفقود بودند و یا بعدها به رحمت الهی رسیده بودند و یا آدرس دقیقی از آنها در دسترس نبود. آنهایی که بودند هم تمایلی به گفتگو درباره‌ی آن دوران نداشتند. با هماهنگی حاجی نصیر معاون واحد تعاون و ایثارگران و فرمانده‌ی آنها آقای شریفی تحقیقات مفصلی آغاز شد. روند تحقیقات حدود یکسال و نیم طول کشید و سفرهای زیادی به اصفهان، باغ بهادران‌، هرند، اهواز، آبادان، تبریزو بسیاری جاهای دیگر هم انجام شد.

تا جایی که اطلاع دارم ساخت فیلم چند سال به تعویق افتاد. دلیل این تاخیر در روند تولید فیلم چه بود؟

از زمان شروع تحقیقات و نوشتن طرح ( قبل از تحقیقات طرح اولیه نوشته شده بود) تا اتمام کار ۶ سال زمان برد. دو سال پایانی مشغول فیلم‌برداری و آماده‌سازی بودیم و مابقی به دنبال تهیه‌ سرمایه و ترغیب بسیاری از ارگانها، بنیادها و سازمان‌های نظامی و غیرنظامی صرف شد که نهایتا حوزه‌ هنری، بنیاد سینمایی فارابی و شهرداری تهران پای کار ایستادند و ارتش جمهوری اسلامی هم همکاری کرد. در این دوران سخت مجبور شدیم ۱۶ بار فیلمنامه را بازنویسی کنیم. شرایط به گونه‌ای بود که فکر نمی‌کردم دیگر این کار ساخته شود.

نگاه تان به زنان همیشه در آثارتان پررنگ است و در فیلم «سرو زیر آب» نیز زنان پا به پای مردن در پیشبرد قصه حضور دارند. در آثار دفاع مقدس چنین نگاهی کمتر دیده شده است.

در جنگ زنان بسیاری حضور مستقیم داشتند. اما رنج اصلی متعلق به مادران، خواهران، همسران و دختران شهداست. آنها بیشترین سختی را از دوری و از دست دادن شهدا به دوش کشیدند و می‌کشند. من و خانواده‌ام هم در دوران جنگ چون در آبادان و دزفول مستقر شده بودیم مستقیم با این مرارت‌ها روبرو بودیم. همسر من هم در ۱۶ سالگی در کنار من در آبادان و زیر آتش زندگی می‌کرد. مادر، پدر و خواهرهایم هم همینطور. گاه در آبادان و گاه در دزفول حضور مستقیم داشتند. خانه‌ ما در آبادان تخریب و در دزفول ۲ بار هدف موشک‌های اسکار روسی قرار گرفت. این دوران توانست تاثیر مستقیمی روی من و فیلمهایم داشته باشد. زنها سهم بیشتری نسبت به مردان در مقاومت دوران جنگ داشتند.

در فیلم «سرو زیر آب» بر خلاف فیلم قبلی‌تان «ملکه» که مورد توجه قرار گرفت و ستایش شد، به سراغ یک قصه شلوغ و کلی خرده داستان رفتید. در این فیلم جنگ مانند «ملکه» در جریان نیست و فیلم داستان محور است. این تغییر مسیر آگاهانه برای جذب مخاطب بیشتر بود؟

خیلی خط‌ کشی شده برای فیلم‌هایم نمی‌اندیشم. گاهی خاطرات و گاهی سوژه‌های اینچنینی خواب را از سرم می‌رباید. البته به مخاطب هم می اندیشم. اگر در شرایط فعلی، هجوم فیلم‌های طنز کلامی و اینگونه فیلم‌ها اجازه بدهد درام در سینمای ایران نفس بکشد. آینده‌ خوبی برای این رفتار در سینمای ایران متصور نیست.

فکر می‌کنید در فضای فعلی که اغلب فیلم‌های کمدی نازل مورد توجه قرار می‌گیرند «سرو زیر آب» تا چه حد برای مخاطبان جذاب خواهد بود و موفق به جذب آنها به سالن‌های سینما خواهد شد؟

در سوال قبلی گفتم که کل سینمای ایران در معرض خطر قرار گرفته است. سینمای تاریخی، کودک و نوجوان، سینمای دفاع مقدس، سینمای پلیسی و گانگستری و حادثه‌ای، سینمای شاعرانه و هنری، سینمای اجتماعی، سینمای درام‌پردازی و روحی و روانی، همه و همه در معرض خطای استراتژیک دست‌اندرکاران و برخی سینماداران قرار گرفته است. این سینمای کمدی، که البته من هم دوستش دارم و به آن و سازندگان آنها احترام می‌گذارم، باعث از بین رفتن نسلی از هنرمندان و تولیدات آنها می‌شود که بعدها رسیدن به سینمای استاندارد را سخت‌تر و سخت‌تر می‌کند. سینمای استاندارد جهانی با انبوهی از تکنیک‌ها و نوآوری‌های داستانی روایتی تصویری‌تر از قبل به جهان ارائه کرده است. سینمای کره، هند، چین، فیلیپین، آمریکای جنوبی و برخی کشورهای اروپایی به شدت پیشرفت کرده‌اند و سینمای ما در حال ضعیف‌تر شدن است. امیدوارم که فکری جدی شود و با حفظ روند تولید سرمایه برای سینماداران و تولیدکنندگان فیلم‌های طنز به درام ‌پردازان هم توجه جدی شود.

فیلم‌تان را برای چه نسلی ساخته اید؟ نسل خودتان یا نسل جوانانی که جنگ را ندیده اند؟

من فیلمسازم و به نسل ها آنگونه که شما می‌اندیشید فکر نمی‌کنم. اما اعتراف می‌کنم که کار سختی دارم. فاصله‌ی تفکری میان نسلها روزبه ‌روز بیشتر می‌شود و کشاندن نسل قدیم به سینما تقریبا سخت‌تر از نسل فعلی و جوان است. بسیاری از خانواده‌ها سینما، تئاتر، موزه‌ها و گالری‌ها را از سبد اقتصادی و فرهنگی خود خارج کرده‌اند. وضعیت معیشتی بسیاری از خانواده‌های ایرانی بسیار بسیار سخت شده است. اما برای ارتباط فیلم با نسل جدید حساب بهتری باز کرده‌ام. در جشنواره‌ی فجر این امیدواری به وجود آمد که نسل نو به دنبال فیلم‌های استاندارد و جدی هم هست. اگر بتوان تماشاگر همین فیلم‌های طنز و کمدی را به سالن کشاند، مطمئن هستم که بیش از ۸۰ درصد آنها با رضایت کامل سالن را ترک خواهند کرد. زیرا واقعیت‌هایی را در فیلم مشاهده خواهند کرد که پیش از آن ندیده اند.

چطور شد تصمیم گرفتید در فیلم بازی کنید؟ از تجربه بازیگری برای مان بگویید..

من تصمیمی برای بازی نداشتم. بازیگر این فیلم آقای بهزاد شاکری بود که قرار شده بود از آبادان برای بازی بیاید. هنگام فیلمبرداری و یک روز پیش از آن به دلایلی نتوانست حضور یابد و فرصت انتخاب بازیگر جدید هم از دست رفته بود و من مجبور شدم نقش دریس را بازی کنم. امیدوارم خوب شده باشد. من در دوران جوانی از ۲۱ سالگی نمایش‌نامه نوشته‌ام و در ۱۶ کار نمایشی هم یا نویسنده بوده‌ام، یا بازی کرده‌ام و یا کارگردانی. عاشق بازی کردن هستم، اما بعد از فیلمنامه‌ نویسی و کارگردانی. دنیای بازیگری با هیچ چیز قابل مقایسه نیست.

چه حرفی برای مخاطبی که تصمیم دارد این فیلم را ببیند دارید؟

پیشتر اشاره کردم. از او می‌خواهم که برای سینمای جدی هم وقت بگذارد. برای این سینما که تلاش دارد تصاویری کاملا سینمایی و روایتی کاملا حرفه‌ای و تاثیرگذار به مخاطب ارائه دهد. آدمهای هنرمند و تیم های متعدد با احترام به شعور مخاطب سال  ها کار کرده‌اند و نیاز دارند مخاطب جدی هم از آنها پشتیبانی کند. امیدوارم شرمنده‌ی آنها نباشم.

منبع: بهمن سبز

نوشته رنج اصلی جنگ متعلق به زنان است/ کل سینمای ایران در خطر است اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

ابتدا درباره حال و هوا و قصه فیلم «سرو زیر آب» بگویید.

فیلم «سرور زیرآب» با محور معراج شهدا به خصوص در سال‌های آخر جنگ تولید شده است. آن زمان واحدی بود به این نام که مسئولیت ارائه اطلاعات به رزمندگان برای جمع آوری پیکر شهدا و رساندن آنها به خانواده هایشان را بر عهده داشت. این مرکز در زمان جنگ ستاد معراج شهدا نام داشت که مرکزیت آن در کارخانه نورد لوله اهواز واقع شده بود. این کارخانه زمان جنگ تعطیل بود و از آن به عنوان ستاد مرکزی معراج شهدا استفاده می‌شد. داستان فیلم در مورد اتفاق‌ها، حواشی و تعامل خانواده شهدا است که در این مرکز می گذرد.

برای نوشتن فیلمنامه تحقیق هم کردید؟

بعد از رسیدن به موضوع نیازمند به پژوهش بودیم و دوست داشتیم فیلمنامه از جهت پژوهشی و مستند بودن کاملا محکم و قابل دفاع باشد. نزدیک به دوسال و نیم سعی کردیم رزمندگانی که به نوعی با این مرکز در ارتباط بودند و هنوز در قید حیات هستند را در سراسر کشور پیدا کرده و با آنها گفتگو کنیم و از دل این گفتگوها به قصه‌ای زیبا و مستند برسیم.

طبعا باید قصه های بسیاری شنیده باشید. چگونه قصه ای را از بین آنها انتخاب کردید؟

بله همینطور است. خصوصا آقای باشه آهنگر با بسیاری از این عزیزان گفتگوهای مفصلی داشتند که به ایشان در جهت نوشتن فیلمنامه کمک کرد. از بین این گفتگوها قصه‌هایی را که قابیلت سینمایی و نمایشی و قابلیت پخش داشتند، انتخاب کردیم و سعی کردیم در درام و طراحی کاراکترها و حتی فضاسازی اثر کاملا به روایات مستند وفادار باشیم. تا جایی که وقتی بچه های ستاد معراج شهدا برای دیدن دکورها آمدند اظهار کردند تا نود درصد شبیه به محل واقعی شده است.

فیلم پروداکشن عظیمی دارد. دکوری که در صحبت های تان اشاره کردید کجا ساخته شد؟

برای این پروژه نزدیک به ۹ هزار متر دکور ساخته و بازسازی شده است. بخشی از این دکور در کارخانه سیمان ری ساخته شده  که بنظرم از لحاظ پروداکشن یکی از بهترین ها در سینما ایران و سینمای دفاع مقدس است. بخش مهمی از دکور سوله اصلی معراج شهدا بود که حدود شش هزار متر با ارتفاع بیست متر بود. کارخانه نورد لوله اهواز دقیقا در کنار خط راه آهن قرار داشت و از همانجا پیکرهای شهدا را به واگن های یخچال دار منتقل کرده و به نقاط مختلف کشور می‌فرستادند تا برای تشییع به دست خانواده هایشان برسد و ما نیز جنب سوله‌ای که عرض کردم ریل گذاری کرده و از قطار واقعی استفاده کردیم.

به گفته مسئولان راه آهن در کل تاریخ راه آهن ما اولین گروهی بودیم که کل اجزا و متعلقات قطار را به جایی خارج از لوکیشن اصلی می‌بردیم. این کار شامل ریل گذاری و زیرساخت و جابجایی واگن ها بود که همه را انجام دادیم . بسیار کار سخت و عظیمی بود . گروه در کوچه ای که ۱۲ متر عرض داشت زیرسازی و ریل گذاری کردند و واگن ها را به آنجا منتقل کردیم. گذشته از دکور و ساخت ریل و جابجایی واگن ها ما باید اکسسوار صحنه های مختلف فیلم را نیز فراهم می کردیم که باید کاملا با وسائل آن دوران شباهتی نعل به نعل می داشتند. تهیه آکسسوار نیز یکی از کارهای سخت این پروژه بود. بنظر من فیلم «سرو زیرآب» یک اثر تاریخ معاصر است.

وقتی از واقعه ای که سی سال پیش اتفاق افتاده صحبت می‌کنیم و می خواهیم در موردش فیلم بسازیم بخاطر سرعت تکونولوژی در این سالها و عوض شدن سروشکل خیابان و کوچه و وسایل زندگی و…دیگر می‌توان مدعی بود که این فیلم یک اثر تاریخی است.

فیلمبرداری چه مدت طول کشید؟

فیلمبرداری ۷۸ جلسه بود و فقط ایام عید فیلمبرداری متوقف شد. ما در چهار استان و هشت شهر فیلمبرداری داشتیم و تعدد لوکیشن باعث شد پروسه تولید کمی طولانی شود. در خیلی از این شهرها بحث ساخت دکور و بازسازی را نیز داشتیم. فیلم ۲۴ دی سال ۹۵ کلید زده شود و ۳۱ فروردین نیز فیلمبرداری به اتمام رسید.

«ملکه» فیلم قبلی محمدعلی باشه آهنگر در جشنواره و توسط منتقدان بسیار مورد استقبال قرار گرفت، اما در اکران عمومی چندان موفق نبود. آیا «سرو زیرآب» هم به لحاظ فرم و ساختار به فیلم قبلی ایشان شباهت دارد؟

من فکر می کنم فیلم «ملکه»  بعد از اتمام اکران شناخته شد. درست است که «ملکه» فروش خوبی نداشت اما همه مردم ایران این فیلم را دیدند و «ملکه» به مرور زمان دیده شد. فروش نه چندان مناسب فیلم نیز بیشتر بخاطر نوع اکران آن و عدم مدیریت درست در اکران و عدم حمایت از طرف مسئولان بود. اما در نهایت این فیلم بخاطر فضا و حرف های تازه اش به دل مخاطب نشست و همانطور که گفتم به مرور توسط مخاطب دیده شد.

فیلم «سروز زیرآب» بیشتر فیلمی درباره انسانیت است تا جنگ . از نظر قصه و درام نیز این فیلم جذابتر و پیجیده‌تر از «ملکه» است و قصه‌اش این توان را دارد که مخاطب را با خود همراه کند. ضمن اینکه در این فیلم شاهد تعدد لوکیشن و حضور بازیگران چهره هستیم و این موضوع جذابیت کار را برای مخاطب بالا می‌برد. امیدواریم زمان اکران نیز با مدیریت صحیح و حمایت‌های لازم و تبلیغات مناسب فیلم موفق باشد.

منبع: بهمن سبز

نوشته همه دشواری‌های تولید «سرو زیر آب»/ نگاه انسانی به موضوعی تکان‌دهنده اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

مردم ایران علاقه بسیاری به طنز کلامی دارند و این علاقه دارای پیشینه تاریخی است و ریشه های آن را می‌توان در نمایش های روحوضی و سیاه بازی جست. مردم ما مزه پرانی را دوست دارند و با حوصله برای هر رویداد اجتماعی، قتصادی و … جملات و مطالب طنزآمیز خلق می کنند. اگر نگاهی به شبکه های اجتماعی و کانال های مختلف بیندازید خواهید دید حجم بالایی از مطالبی که در روز در گوشی های هوشمند بین کاربران رد و بدل می شوند مطالب طنزآمیز و فکاهی هستند. علاوه بر ذوق و علاقه مردم کشورمان به طنز، می توان دلایل دیگری نیز برای این اقبال به طنز و لطیفه را در نیاز جامعه به شادی و داشتن ساعات مفرح دید. واقعیت این است که ما در کشورمان چندان توجهی به این نیاز ذاتی یعنی شاد بودن و ایجاد موقعیت هایی برای شادی نداریم و این موضوع باعث می شود مردم حتی برای باخت روبروی تیم آرژانتین و مساوی مقابل اسپانیا حتی در صورت عدم صعود هم در نیمه‌های شب به خیابان ها ریخته و به شادی و پایکوبی بپردازند. وقتی برای این نیاز هیچ پاسخی در جامعه وجود ندارد مردم در نهایت برای داشتن دقایقی خوش در کنار خانواده و دوستان به گزینه های محدودی که پیش رو دارند اقبال نشان می دهند که یکی از آنها سینمای کمدی است.

تماشای یک فیلم کمدی در کنار خانواده کمترین هزینه را به سبد خانوار تحمیل می کند و در شرایطی که اوضاع اقتصادی و تورم بر خانواده های کم درآمد و آسیب پذیر و حتی خانواده هایی با درآمد متوسط فشار وارد می کند، بهترین گزینه انتخاب تماشای یک فیلم کمدی برای داشتن ساعاتی مفرح است. اما سوال اینجاست که آیا حالا که سالهاست مخاطب به آثار کمدی اقبال نشان داده و سالن های سینما را پر کرده و پول را به جیب سازندگان این آثار سرازیر می کند، سازندگان هم خود را نسبت به این مهر مخاطبان مسئول و متعهد می دانند یا خیر؟

در تمام کشورهای صاحب صنعت سینما و البته، شبکه های تلویزیونی وقتی گونه ای سینمایی با اقبال مواجه می شود سینماگران به تکاپو می افتند که چگونه و با استفاده از چه تدابیری در راه ارتقای هرچه بیشتر آن گونه سینمای گام بردارند تا هم میزان رضایت و سطح سلیقه مخاطب را بالا ببرند و هم گیشه موفقی داشته باشند. مثال واضح در این مورد بالا رفتن سطح سریال های تلویزیونی و شبکه های اینترنتی وابسته به کمپانی های فیلمسازی است. با بالا رفتن تب سریال بینی در دهه اخیر در دنیا شاهد هستیم که سطح کیفی سریال ها به شکل اعجاب انگیزی بالا رفته و گاهی حتی، قسمت های مختلف یک سریال تلویزیونی هم به لحاظ محتوایی و هم از نظر فنی نسبت به فیلم های سینمایی بهتر هستند. به صورتی که در سال های اخیر کارگردانان مطرح و بازیگر درجه یک سینما نیز به صنعت سریال سازی اقبال نشان داده و  هفته ای نیست خبری جدید از حضورشان در سریال ها شنیده یا خوانده نشود.

در کشور ما اما متاسفانه، اقبال مخاطبان به گونه کمدی نه تنها باعث بالا رفتن کیفیت این آثار نشده است که این ژانر سینمایی مدام در حال نزول و افتادن به ورطه لودگی های سطحی و شوخی های جنسی و سبک است. ساخت کمدی هایی که بتوانند مخاطب را به سینما بکشانند بسیار کم خرج است. کافی است تهیه کنندگان یکی دو بازیگر معروف کمدی را به بازی کردن در آثارشان راضی کنند و فیلمنامه ای دم دستی تهیه کرده و به کمک یک کارگردان فیلم را کلید بزنند. این میان تنها چیزی که به آن توجه نمی‌شود کیفیت فیلم و قصه و احترام به شعور مخاطبی است که برای تماشای فیلم به سالن سینما آمده. متاسفانه، تا وقتی آثار کمدی دم دستی و بی خاصیت به فروش های چند میلیاردی دست پیدا می کنند سازندگان شان به فکر بالا بردن کیفیت آثارشان نخواهند بود. تا وقتی حضور چند بازیگر کمدی و گنجاندن سیلی از شوخی های جنسی و متلک های سیاسی دم دستی جوابگو باشد چه نیازی به فیلمنامه خوب و قصه تازه و ساختار مناسب است!

نوشته سینمای رو به نزول کمدی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سینمای‌مان قانونمند نیست

جبار آذین: همانطور که خانم دکتر اشاره کردند ضرورت ایجاد کارگروهی به نام خانواده پژوهشی در حوزه سینما حس می شود. این مساله بسیار مهم است و کاش اجرایی شود اما متاسفانه به دلایل مختلفی این اتفاق نخواهد افتاد و اگر هم اتفاق بیفتد صرفا جنبه نمایشی خواهد داشت. سینما برای آنکه ملی، مردمی و خانوادگی شود موانع بسیاری پیش رو دارد. ما در کشورمان سینمای ملی نداریم. البته در چندین اثر سینمایی سعی شده است که ویژگی های ایرانی لحاظ شود اما کلیت سینمای‌مان فاقد چنین ویژگی است. مهم ترین مانع  بر سر سینمای ما برای ملی و مردمی و خانوادگی شدن این است که اساسا سینما در کشور ما قانون تبیین شده ای ندارد. در قانون اساسی ما کلا چند خط در مورد سینما نوشته شده که در آن به کاربردها و ویژگی های سینمای ملی اشاره ای نشده است. آنچه که در کشور ما به عنوان قانون در سینما تعریف شده است کاملا سلیقه ای است. در واقع سینما در کشور ما قانونمند نیست و به همین دلیل این سینما به بازار مکاره شبیه شده است که هر کس در آن ساز خود را می زند. کسانی کرسی‌دار سینما شده اند که پیش از آنکه منتخب فرهنگ و هنر باشند، منتخب سیاست هستند. مدیران فرهنگی ما از میان سیاسیون انتخاب می شوند و با تغییر هر دولت وزرا نیز عوض می شوند و در وزارت ارشاد که متولی قانونی سینمای کشور است دگرگونی به وجود می اید. بعضا، دیده ایم افرادی رئیس سازمان سینمایی می شوند که حتی از کنار سینما عبور نکرده اند و هیچ دانش سینمایی یا هنری ندارند. خب چنین فردی چه دستاوردی برای سینما خواهد داشت؟

الناز نعمتی: ممکن است بسیاری از کارگردان ها همانطور که خانم دکتر فردوسی اشاره کردند از ممیزی گله کنند و واقعیت هم این است که ممیزی در سینمای ما دست و پا گیر است و وقتی هم کارگردان ها به مسایل اجتماعی و معضلات خانوادگی می پردازند به سیاه‌نمایی محکوم می شوند.

جبار آذین: بحت ممیزی و خط قرمزهایی که در سینمای ما وجود دارد برخواسته از یک تعریف قانونی و تخصصی نیستند. مدیران بر اساس سلیقه خود به هنر و سینما نگاه می کنند و این موضوع هنرمندان را دچار سردرگمی کرده است. فیلمی در دهه هفتاد تولید و حتی اجازه اکران پیدا نمی کند، در دهه هشتاد از تلویزیون پخش می شود. این موضوع نشانگر آن است که ما در سینما حتی در مورد سانسور هم سازوکار مشخصی نداریم.

متولی قانونی سینما در کشور ما همانطور که اشاره کردم وزارت ارشاد است اما سینما در کشور ما ملوک الطوایفی اداره می شود و هرکس ساز خود را می زند. وزارت ارشاد قوانین خود را دارد، حوزه هنری و تلویزیون هم قوانین خاص خود را دارند.

ما در سینما کمبود سوژه یا کارگردان‌هایی که به مسایل جامعه و خانواده بپردازند کم نداریم. برخی از فیلم‌های خانم ها رخشان بنی اعتماد، پوران درخشنده و تهمینه میلانی آثاری درخشان در زمینه آسیب شناسی جامعه هستند. فیلم «هیس دخترها فریاد نمی زنند» یک اثراجتماعی قابل تامل است که حرف‌های ناگفته جامعه را بدون شکستن هنجارها و خطوط قرمز بیان کرده و به درستی به خانواده ها هشدار می دهد. البته من قبول دارم که سانسورهای سلیقه ای موانع زیادی برای کارگردان ها ایجاد می کند.

در مورد سیاه نمایی که عنوان کردید هم باید بگویم متاسفانه سینمای اجتماعی ما حد وسط ندارد. به این معنا که در برخی از فیلم ها آنقدر فقر و فلاکت و بدبختی نشان داده می شود که مخاطب زده می شود و در برخی آثار همه چیز گل و بلبل نمایش داده می شود که این هم واقعیت ندارد. یک فیلم اجتماعی خوب هرگز نگاهی تک بعدی به جامعه و خانواده ندارد. به این معنا که در کنار نشان دادن فقر و سیاهی ها باید نگاه امیدوار و ایمان مردم نیز بازتاب پیدا کند. چرا در کنار فقر، نعمت در کنار بی ایمانی، ایمان و در کنار جهل، علم نشان داده نمی شود؟ نتیجه نگاه های تک بعدی می شود تلخی فزاینده ای که به جامعه تزریق می شود آنهم جامعه ای که در برهه زمانی فعلی دچار مشکلات است و با گرانی و مسایل دیگر دست و پنجه نرم می کند.

خانواده‌ها نیاز به تماشای فیلم‌هایی دارند که زیربنای آنها تعلیم و تعلم باشد

سیما فردوسی: خانواده ها به شدت نیاز دارند فیلم هایی را تماشا کنند که زیربنای آنها تعلیم به کودکان و نوجوانان باشد چراکه اغلب خانواده ها در مورد نوع رفتار با بچه ها مشکل دارند و سردرگم هستند. خانواده ها نمی دانند در این موارد باید از چه کسی سوال کنند و چه منبعی داشته باشند. گاهی به برنامه های ماهواره ای و گاهی به کتاب‌هایی متوسل می‌شوند که در غرب نوشته شده و با سبک زندگی ما سازگار نیست. اگر بخواهیم ریشه ای کار کنیم و بزه کاری و اعتیاد و خشونت و به بیراهه رفتن نوجوانان را کاهش دهیم چاره ای نداریم جز تعلیم و تربیت که می‌توانند در فیلم‌های خانوادگی لحاظ شوند.

اگر خانواده‌ها بدانند پشت یک فیلم تحقیق و مشاوره و پژوهش وجود داشته با خیال راحت به آن فیلم استناد کرده از آن می‌آموزند. خانواده ها مدام از ما می پرسند که چگونه باید با فرزند نوجوان خود برخورد کنند. آیا اجازه دهند شب دیروقت به منزل بیاید؟ آیا باید او را محدود کنند؟ نکند با محدود کردن بدتر فرزند نوجوان‌شان را به لجبازی وادار کنند و… اینها فقط گوشه ای از سوالاتی است پدرها و مادرها دارند و جوابی برای‌شان در رسانه ها وجود ندارد. سینما اما مدیومی فراگیر است و در صورتی که فیلمی با پشتوانه تحقیق و مشاوره تولید شود می‌تواند به خانواده نحوه‌ی صحیح برخورد با فرزندان را آموزش دهد.

الناز نعمتی: بسیاری از خانواده ها عادت به تماشای سریال های ضعیف ترکیه دارند که اغلب شان داستان های بسیار سطح پایینی دارند اما در همین داستان ها سبک زندگی ای ترویج می‌شود که خوشایند هیچ خانواده ایی نیست. اعضای هیچ خانواده ای دوست ندارند خیانت ببینند و خانواده از هم پاشیده شود اما در این سریال ها و حتی برخی از فیلم‌های وطنی قبح روابط خارج از خانواده از بین رفته است. از نظر علم ارتباطات آیا تماشای چنین اثاری می‌تواند در مدت زمان طولانی فرهنگ و سبک زندگی خانواده را عوض کند؟

عبدالله بیچرانلو: پس از سال ۸۸ که فضای جامعه ملتهب شد و واکنش جامعه این بود که به سمت مسایل اجتماعی رفته و این موضوع برای‌شان اولویت پیدا کرد. شبکه فارسی وان دقیقا دهم مرداد سال ۸۸ شروع به کار کرد. این شبکه بر اساس سه سال مطالعه راه اندازی شد و مدیران آن مدعی بودند که این شبکه بر اساس ذائقه مخاطبان ایرانی تولید برنامه خواهد کرد. پس از این شبکه جم کلاسیک و… شروع به کار کردند و تا سال ها این شبکه ها پرطرفدار بودند تا اینکه موج شبکه های ماهواره ای فارسی زبان تا حدی خوابید. در حال حاضراین موج در فضای ویدئویی ادامه پیدا کرده است چراکه ریتم ماهواره با ریتم سریع این روزها زندگی خانواده ها سازگار نبود. برای مثال یک سریال ترکیه ای دو سال کش می اید در حالی که مخاطب می تواند کل سریال را در عرض یک روز دانلود کرده و در عرض کمتر از یکماه ببیند. پس فضای مجازی ریتم زندگی مردم را عوض کرده و به آن شتاب داده است. با این اوصاف مدل مصرف رسانه ای مردم هم عوض شده است. حتی در حال حاضر کارگردان های سینمای ایران هم به‌دنبال سریال سازی برای شبکه نمایش خانگی هستند چون مردم دوست دارند سریال را در یک پک خریداری کرده و به سرعت تماشا کنند. مردم سریال هایی مانند «شهرزاد»، «گلشیفته»، «ساخت ایران» و… را خریداری کرده و همه قسمت های آن را با سرعت تماشا می کنند. مخاطب وقتی سریالی را در عرض مدت کوتاهی می بیند به شدت تاثیر پذیری اش بالا رفته و همان اصطلاح غوطه ور شدن که به کار برده بودم برایش پیش می اید.

خانواده ها در این فضای شبه ایزوله قرار می گیرند و در طی چند روز فکر و دغدغه شان فقط موضوع و شخصیت های آن فیلم یا سریال می شود. خب مسلما قرار گرفتن در چنین جوی روی ذهنیت و تفکرات اعضای خانواده تاثیر می گذارد. در چنین فضایی مخاطب دیگر به این فکر نمی کند که این قصه ها و روابط چقدر به فرهنگ ما شبیه هست یا نیست و فقط به قصه و آدم های آن و سرنوشت شان فکر می‌کند. تکرار تماشای چنین سریال هایی باعث می شود این نوع سبک زندگی برای مخاطب عادی جلوه کرده  و قبح روابط خارج از خانواده برای اعضای آن بشکند.  برای مثال شبکه فارسی وان این روند را به آهستگی آغاز کرد. این شبکه در ابتدای فعالیت اش که مقارن با ماه مبارک رمضان بود حتی اذان پخش می کرد و یا در روزهای عزاداری و شهادت از پخش برنامه ها و سریال های کمدی و شاد پرهیز می کرد. فارسی وان با چنین ترفندی مخاطب  ایرانی و خانواده ها را جذب کرد چراکه خانواده ها حس می کردند این شبکه سالم است و می توانند در کنار اعضای خانواده برنامه های آن را تماشا کنند. ولی دوز اباحه گری اش را کم کم افزایش داد و این ترفند یعنی قبح ریزی تدریجی روی خانوادها اثر گذاشت.

این یک روند ده ساله است و جامعه ایران نزدیک به ده سال در معرض این شبکه ها بوده و متاسفانه اثرپذیری هم داشته است.

الناز نعمتی: بنظرتان سینمای ما این توان را دارد تا در مقابل چنین جریانی بایستد؟ بیشتر بنظرمی رسد سینمای ما سعی دارد خود را شبیه به این جریان کند.

عبدالله بیچرانلو: فرمول اساسی در سینمای ایران برای فروش تابو شکنی است. این حرف کاملا مستند و نتیجه تحقیقی است که پیشتر در قالب یک مقاله منتشر کرده ام. این تابوها لزوما اخلاقی نیستند و می‌توانند سیاسی و… باشند. حتی آقای حاتمی کیا هم وقتی بخواهد فیلمش پرفروش باشد باید تابوشکنی کند. مثلا در فیلم «به رنگ ارغوان» یک مامور اطلاعات به تصویر کشیده شده که تمرد می کند. یا مثلا داستان فیلم «اخراجی ها» نوعی تابوشکنی در فیلم های دفاع مقدس محسوب می‌شد و به همین خاطرمورد اقبال قرار گرفت.

آقای آذین به درستی در مورد ممیزی ها در سینمای اران صحبت کردند. بسیاری از خط قرمز ها در سینمای ایران به شدت سلیقه ای هستند و کارگردان های سینمای ایران با نکته سنجی سراغ تابوهایی می روند که قبلا نزدیک شدن به آنها غیرممکن بود و اما حالا با عوض شدن وزیر و فلان مسئول سینمایی می توانند به آن نزدیک شوند. در حال حاضردر فیلم های کمدی این منوال به شدت دیده می شود. مثلا در کمدی به اصطلاح  خانوادگی «طبقه حساس» کلی شوخی های اروتیک مطرح شده بود. خواننده بودن زن‌ها در ایران یک تابو محسوب می شود و کارگردان‌ها دقیقا به همین خاطر سراغ این موضوع رفته و سعی دارند با ترفندهای مختلف مانند دابسمش آن را در فیلم های‌شان بگنجانند.  در فیلم «سارا و آیدا» دو دختر در ماشین آواز دابسمش می کنند و کلی هم مورد اقبال مخاطب قرار می‌گیرد و… نمونه های از این دست در حال حاضر در سینما بسیار دیده می شود.

ضمن اینکه بخشی از تاثیرات سینما کاملا فرامتنی هستند. مانند دنباله روی مردم از سبک زندگی سلبریتی‌ها. مردم صفحات اجتماعی سلبریتی ها را دنبال می کنند و مدام در حال پیگیری این هستند که فلان بازیگر یا فوتبالیست یا خواننده چه مدل لباسی می‌پوشد، چه چیزهایی خریداری می کند، چه تفریحاتی دارد و… اتفاقا برای جوانان حضور فرامتنی سلبریتی ها مهم تر است. مثلا در همین سریال که آقای آذین به آن اشاره کردند دو بازیگر جوان حضور دارند که در سریال نوعی پوشش دارند و بیرون از آن نوعی دیگر و آنچه برای مخاطب مهم است همان شخصیت حقیقی این بازیگران و سبک زندگی شان است.

الناز نعمتی: از شما عزیزان بخاطر حضور در این میزگرد و مباحث خوب و مفیدی که مطرح کردید تشکر می‌کنم لطفا به عنوان جمع بندی اگر مطلبی باقی مانده بفرمایید.

سیما فردوسی: معتقدم حتما باید بزرگان سینما و مسئولان و کارشناسان اتاق فکری برای تولیدات سینمایی داشته باشند. بی شک، ما روانشناسان و جامعه شناسان و همه همکارانی که در حوزه علوم انسانی دستی بر آتش دارند به یاری ایشان خواهیم شتافت.  مردم و خانواده ها نیازمند به سینمایی هستند که از بطن جامعه برآمده باشد و در آن تعلیم و تعلم در اولویت باشد. امیدوارم مسئولان این امر را جدی گرفته و برایش دستورالعمل هایی را اتخاذ کرده و در اختیار فیلمسازان قرار دهند و برایش تضمین اجرایی داشته باشند. سینما با مخاطبی هشتاد میلیونی طرف است پس باید این مدیوم جدی گرفته شود و برایش وقت گذاشته شود.

جبار آذین: ما هم نیاز به نیروی متخصص و متبحر در تمام زمینه های فرهنگی و هنری و اجتماعی داریم و هم نیازمندیم که نگاه مسئولان متحول شود. به این معنا که ما هرچقدر هم در مورد مسایل و مشکلات اجتماعی صحبت کنیم تا وقتی که مسئولان ما با همراه نباشند بی فایده خواهد بود. مسئولان فرهنگی کشور باید با جامعه و زمانه همراه شوند و سینماگران را یاری کنند. سینما ابزاری تاثیرگذار است و حتی در برخی از کشورها به آن به دید دانشگاه نگاه می‌کنند. اگر قرار است سینمای ما نیز اثرگذار شود لازم است در همه بخش های آن تغییراتی ایجاد شود.

مسئولان سینمایی باید افرادی هنرمند و فرهیخته باشند، سینماگران باید دغدغه مردم و خانواده را داشته باشند و از این هنرمندان حمایت شود. ما جوانان فیلمساز مستعد که دارای بینش و دانش هستند کم نداریم اما بودجه ای برای هنرنمایی در اختیار ندارند. اگر از این جوانان حمایت شود یعنی حمایت ها در سینما جنبه عمومی پیدا کند قطعا این جوانان می‌توانند فیلم‌هایی درخشان و دغدغه‌مند بسازند.

عبدالله بیچرانلو: سبک زندگی در ایران به سرعت در حال تغییر است و در دهه اخیر به سمت اجتماعی شدن پیش می رود. شاخک های سینما همیشه تیز است و پس از سال ۸۸ هم اولین مدیومی بود از نظر اجتماعی به این قضیه واکنش نشان داد. پس مشکل سینما عدم شناخت جامعه نیست چراکه هنرمندان شاخک های تیزی دارند و بخوبی از بطن جامعه و آنچه در آن می گذرد باخبرند. حالا و پس از این شناخت جنبه تعلیمی و آگاهی بخشی است که سینما باید در آن نقش ایفا کند. سینما می تواند به طرح مسائل و مشکلات و معضلات بپردازد اما در مورد آگاهی بخشی و تعلیم باید مشاوران علوم اجتماعی را در کنار خود داشته باشد.

نوشته لزوم تشکیل «اتاق فکر» برای تولید آثار سینمایی اجتماعی و خانوادگی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

الناز نعمتی: باتشکر از تشریف فرمایی اساتید عزیز، لطفا در ابتدای جلسه به این سوال که بی شک پرسش بسیاری از خانواده هاست پاسخ دهید. اینکه سینما در کشور ما تا چه حد بر خانواده اثرگذار بوده و آیا سینمای اجتماعی ما توانسته است به رسالت اصلی خود در زمینه تاثیرگذاری مثبت بر خانواده عمل کند؟

شناخت سینماگران از جامعه و خانواده اندک است

جبار آذین: سینما به عنوان هنر، صنعت و رسانه می‌تواند ابزار مناسبی باشد برای ایجاد ارتباط اجتماعی و طرح مسایل و مشکلات جامعه و خانواده ها که اولین نهاد اجتماعی محسوب می‌شوند. ما در کشورمان صنعت سینما نداریم و در مورد هنر و رسانه بودنش هم جای بحث وجود دارد. اگر به راستی ما هنرمندان کاربلدی داشته باشیم که افزون بر دانش و تجربه سینمایی دارای شناخت مناسبی از خانواده باشند می توانیم ادعا کنیم که سینمای خانواده محور هم در سینما داریم اما پیش از انقلاب و پس از انقلاب فیلم های فراوانی منتسب به خانواده و جامعه در سینمای مان تولید شده اند که آثار اندکی ویژگی های جامعه و خانواده های ایرانی را بازتاب داده اند. به عبارتی ما در جامعه ای زندگی می کنیم که دارای ویژگی ها و مختصات خاص تحت عنوان جمهوری اسلامی است به این معنا که ما دارای فرهنگ ایرانی اسلامی هستیم و اگر قرار است فیلمی برای مخاطب سینما در کشور ایران تولید شود این ویژگی ها باید به عنوان بستر قصه ها لحاظ شود اما این اتفاق در سینمای به ندرت افتاده است. چرا؟ چون برخی جریانات در سینما فارغ از هنر و به واسطه پول و روابط و سرمایه وارد این وادی شده اند و هیچ نوع آگاهی درستی از سینما ندارند. کسانی فیلم های خانوادگی و اجتماعی را تولید کرده اند که نه از جامعه شناخت درستی داشته اند و نه خانواده های ایرانی را به درستی می شناسند. از همین رو اغلب فیلم های سینمایی و سریال های تلویزیونی ما فاقد فرهنگ ایرانی و اسلامی هستند و در نتیجه، مخاطب نمی تواند با این نوع آثار ارتباط برقرار کند چه برسد به اینکه زندگی خودش را در این آثار به تماشا بنشیند. آنچه در این آثار به نمایش درمیایند ربطی به زندگی خانواده های ایرانی ندارد.

ما سینمایی تحت عنوان کمدی و خانوادگی داریم که نه کمدی است و نه خانوادگی چراکه مولفه های یک اثر کمدی در این آثار رعایت نمی شود. در آثار اجتماعی هم وضع به همین منوال است. کاش وقتی شناختی از خانواده نداریم دست به ساخت فیلم هایی با محوریت خانواده نزنیم. متاسفانه، این آثار هم بودجه و بیت‌المال را هدر می دهند و هم باعث گمراهی خانواده ها می شوند. برخی از این آثار به جای طرح و تبلیغ فرهنگ ایرانی اسلامی، تبلیغ فرهنگ بیگانه را می کنند. شخصیت های فیلم های خانوادگی ما بیش از آنکه ایرانی رفتار کنند، رفتارها، گفتارها و عملکردهای‌شان فرنگی است. خب، معلوم است چنین کاراکترهایی نه همدلی برانگیز هستند و نه مخاطب می تواند با آنها همراه شود و قصه هایشان را با علاقه دنبال کند. ضمن اینکه در عمده آثاری که درکشور تولید می شود ذائقه و خواست مخاطب در نظر گرفته نمی شود یعنی فیلمسازان ما به جای احترام به تفکر و خواست مخاطب بر اساس تعلقات خاطر خود و سودآوری در گیشه فیلم می سازند. بزرگترین نیاز مردم و خانواده های ما در جامعه امروز امید و شادی به همراه سرگرمی و تفریح مناسب است اما فیلم های به اصطلاح کمدی خانوادگی ما با سرعتی عجیب به سمت ابتذال حرکت می کنند و برای خانواده ها سخت است در کنار فرزندانشان فیلم هایی را تماشا کنند که در آن مناسبات خانوادگی و مسائل اخلاقی به تمسخر گرفته شده است. مشخصا با چنین روندی می توانیم نتیجه بگیریم در سینمای مان فیلم های مناسبی برای خانواده ها تولید نمی شود.

در حال حاضر سریالی از تلویزیون پخش میشود به نام «پدر» که مثلا بناست در آن عشق ورزی اسلامی ترویج شود اما ما همه چیز دراین سریال می بینیم بجز مفهوم عشق و ارتباط صحیح خانوادگی. یعنی قصه ای را با تن پوشی به ظاهر اسلامی به مخاطب ارائه کرده اند که نه عاشقانه است و نه اسلامی. مگر می‌شود به زور شعار و نشان دادن صحنه های نماز خواندن و مسجد یک اثر اسلامی شود؟ باید مفاهیم اسلامی وارد بطن داستان شده و در زندگی کاراکترها دیده شود و در مناسبات آنها حس شود. سینما یعنی تصویر و  اگر هنرمندی نتواند حرف هایش را با تصویر به مخاطب ارائه کند شک نکنید که آن فیلم یک اثر هنری نیست.

سینما به اندازه سواد رسانه‌ای خانواده‌ها رشد نداشته است

عبدالله بیچرانلو: آقای آذین به درستی اشاره کردند که سینما دارای ابعاد مختلفی است. من بخاطر رشته تخصصی ام ارتباطات از این منظر به سینمای خانوادگی نگاه می کنم. در گذشته رسانه ها را بسیار پر قدرت می دیدند و معتقد بودند رسانه ها هر پیامی به مخاطب بدهند در او تاثیر شگرفی خواهد گذاشت. اما امروه چنین تصوری وجود ندارد. اگر یک محتوا در فضای ایرانی تولید می شود باید علایق مخاطب را پوشش دهد تا اثرش بر مخاطب مشهود باشد. یعنی اینطور نیست که ما به هرچه رسانه تولید کرد بگوییم اثر گذار بلکه اثرگذاری وقتی است که در فرهنگ مشهود باشد. اینکه مخاطب با کاراکترهای یک فیلم احساس همدلی کند زمینه را برای تاثیر گذاری فراهم می کند. اصطلاح مشهوری در این زمینه وجود دارد به نام همذات پنداری، یعنی اگر مخاطب ببیند شخصیت ها و قهرمانان یک فیلم و خانواده ای که در اثری سینمایی به تصویر کشیده شدند شبیه خانواده ایرانی است و بدور از شعار نمایاننده یک خانواده ایرانی است و او(مخاطب) می تواند خود را بر پرده سینما ببیند با آنها احساس همذات پنداری خواهد کرد و در غیر این صورت آن اثر سینمایی فاقد اثرگذاری خواهد بود.

سینما ویژگی های خاص خودش را دارد که این مدیوم را از تلویزیون و سایر رسانه های اجتماعی متمایز می کند. به این معنا که قرار گرفتن در فضای تاریک سینما و در معرض موسیقی،  صدا و افکت‌ها قرار گرفتن به خودی خود اثرگذار است. سینما مدیومی است که به اصطلاح علوم ارتباطات می تواند مخاطب را در خود غوطه‌ور کند و زمینه را تا حدودی برای تاثیرگذاری آماده می کند اما این عامل به تنهایی تاثیرگذار نیست و اگر مخاطب نیازهای روحی، فرهنگی و خواست خود را در بر پرده سینما نبیند، تاثیر اولیه هم از دست خواهد رفت.

نیاز جامعه ایرانی با نیاز جامعه  اروپای و آمریکایی فرق دارد. مخاطبی که در ایران و در وضعیت اجتماعی، روانشناختی و فرهنگی با مختصات این کشور زندگی می کند اقتضائات روحی متفاوتی هم دارد. بعضی وقت ها فیلم هایی می بینیم که سکانس به سکانس از روی یک اثر هالیوودی کپی شده اند.  برای مثال فیلم «ادواج به سبک ایرانی» کاملا از روی فیلم «ازدواج به سبک یونانی» کپی شده است. همینطور، فیلم های «کلاغ پر»، «چپ دست» و … اینها آثاری هستند که پلان به پلان کپی شده اند و فقط در دیالوگ ها به قول آقای آذین کمی ایرانیزه شده و روسری سر شخصیت های زن شده است. اما مدل روابط بین شخصیت ها، فرهنگ خانواده ها و عشق ها درست شبیه نمونه هالیوودی هستند.  وقتی در فیلمی داستان و شخصیت ها برآمده از فرهنگ و اجتماع ما نباشند فرقی نمی کند که چقدر برایش هزینه شده باشد، این اثر درنهایت به دل مخاطب نخواهد نشست.

سینمای ایران به شدت نیازمند به پژوهش در زمینه روانشناختی، مردم شناسی و جامعه شناختی است. اینها حداقل حوزه هایی هستند که سینماگران باید با آنها آشنایی نسبی داشته یا در موردشان مشاوره بگیرند. در دنیا نیز کشورهایی در زمینه سینما موفق بوده اند که به این موارد توجه کرده اند. درست است که مدیون سینما وابسته به جنبه های هنری و تکنیکی است ولی وقتی پای ارتباط با مخاطب به میان آید باید بدانیم که اقتضائات فرهنگی خود را دارد.

سواد رسانه ای جامعه در سال های اخیر رشد داشته است اما سینما به همان میزان رشد نداشته است و همین عدم تناسب نیز می تواند یکی دیگر از عواملی باشد که خانواده ها را از فضای سینما دور کند.

بخشی به نام خانواده پژوهشی برای سینما راه اندازی شود

سیما فردوسی: بنظر من باید به سینما به عنوان یک پدیده فرهنگی و اجتماعی نگاه کنیم نه ابزاری صرفا هنری و تفریحی. مردم ما بسیار سینما را دوست دارند و حتی به آن استناد می کنند. مثلا می گویند در فلان فیلم چنین حرفی را شنیدم و… یعنی به این مدیوم اعتماد دارند و این تصور وجود دارد که وقتی در فیلمی حرفی عنوان می شوند حتی قابل استناد است. اینکه باید سینمای ما باید با فرهنگ کشورمان سازگار باشد کاملا درست است اما در کنار آن نیاز است هنرمندان سینماگر ما نیز دارای خلاقیت باشند و آثار جذاب برای خانواده ها خلق کنند. شما اگر به زندگی مردم در همین شهر تهران نگاه کنید خواهید دید که سبک زندگی مردم در شمال شهر و جنوب شهر چقدر متفاوت است. مردم در جنوب تهران نوع دیگری زندگی می کنند و حتی تفکرات‌شان شکلی دیگری است و در شمال شهر تفکرات و حتی آداب رسوم نیز متفاوت است. وقتی فاصله طبقاتی در جامعه ای زیاد باشد شاهد دو سبک کاملا متفاوت از زندگی خواهیم بود و اینجاست که سینماگران ما باید سعی کنند همه سلایق را پوشش دهند و داستان فیلم در یک شاکله قرار گیرد که کاری بس سخت اما جذاب است.

اخیرا وقتی با سینماگران صحبت می کنیم آنها دلیل عدم توفیق خود را به گردن خط قرمزها می اندازند و می گویند ما محدودیت داریم و نمی توانیم آنطور که دل‌مان می خواهد فیلم بسازیم. من این موضوع را تکذیب نمی کنم اما آیا تنها دلیل عدم توفیق این عزیزان ممیزی است؟ مگر در همین سینما ما کم آثار ارزشمند و موفق داشته ایم؟ وقتی فیلمنامه ای خوب نوشته شود و کارگردان کار خود را به نحو احسن انجام دهد در نهایت به اثری منجر می شود که همه مردم جامعه می توانند از تماشای آن لذت ببرند و برای خانواده ها در کنار تفریح حکم تعلم نیز داشته باشد.

برای من قابل درک نیست که یک فیلمساز بدون شناخت کافی از جامعه و خانواده اقدام به ساخت فیلم در مورد آنها کند. آن هم جامعه فعلی ما که متاسفانه پر از مشکلات است. ضمن اینکه فقط طرح مشکل در یک فیلم کافی نیست و یک اثر کامل باید راه حل نیز ارائه کند. نوع دیالوگ شخصیت ها و روابط بین آنها باید  شبیه به روابط در جامعه باشد و هم اگر در این روابط ایراد و اشکالی وجود داشت در فیلم به آن اشاره شده و برایش راه حل نیز عنوان شود. در چنین سینمایی می توان امید داشت که خانواده ها با هم برای تماشای یک فیلم به سالن سینما بروند و در نهایت با دست پر از سینما خارج شوند.

متاسفانه امروزه برخی از ارزش های اجتماعی و خانوادگی در جامعه ضعیف شده است و این موضوع در سینما هم دیده می شود. یعنی سینما به جای ارائه راه حل خودش هم با این موج همراه شده است. مثلا خشونت یکی از آفت های جامعه است و وقتی سینما هم مدام ترویج خشونت کند فقط به بدتر شدن قضیه دامن زده است. طبق تحقیقات روانشناسان ریشه بسیاری از خشونت ها مخصوصا در کودکان و نوجوانان تماشای فیلم های خشونت آمیز است. همینطور خشونت های خانوادگی بخصوص خشونت علیه زنان.

بنظر من بسیار ضروری است که فیلمسازان حتی پیش از نگارش فیلمنامه در مورد این موضوعات تحقیق کنند و بخشی به نام خانواده پژوهشی برای سینما راه اندازی شود. ما در زمینه خانواده پژوهش و تحقیق بسیار داشته ایم اما سوال اینجاست که کدام یک می تواند در خدمت سینما و در خدمت سینمای خانواده محور باشد. به عقیده من بهترین راه حل ارتباط با دانشگاه هاست. همه ساله کلی هزینه می شود و دانشجویان ما در ابعاد مختلف روانشناسی و جامعه شناسی تحقیق و پژوهش می کنند و هرسال در مقاطع کارشناسی ارشد و دکترا هزاران پایان نامه ی خوب و قابل تامل نوشته می شود اما از آنها هیچ استفاده ای نشده و در کتابخانه ها خاک می خورند. مسلما اگر فیلمسازان ما پژوهش را یکی از الویت‌های‌شان قرار دهند و با جامعه آکادمیک لینک شده و با آنها همکاری کنند در آینده نزدیک اثرات مثبت آنرا در سینما و تاثیر گذاری بر مخاطب نیز خواهند دید.

فیلمسازان حتی می توانند معضلات و مشکلات جامعه و خانواده را با دانشجویان در میان گذاشته و از آنها بخواهد در آن زمینه ها تحقیق کنند. شک نکنید دانشجویان با دل و جان از این مساله استقبال خواهند کرد چراکه برای خودشان و در زمینه تحصیلی شان نیز مفید خواهد بود. وقتی در مورد معضلات و مشکلات اجتماعی در قدم اول تحقیق شود و سپس در قالب فیلمنامه و داستان درآید شاهد خواهید بود که نتیجه فیلمی خواهد بود که نه تنها انعکاس دهنده جامعه و فرهنگ خانواده هایمان خواهد بود که در آن راه حل نیز ارائه خواهد شد. سینما موظف است در کنار فراهم کردن ساعات خوب و مفرح برای خانواده در ذهن و اندیشه آنها نیز اثرگذار باشد.

الناز نعمتی: مثالی در سینمای ایران به خاطرتان می رسد که به ایده آل هایی که ذکر کردید نزدیک باشد؟

سیما فردوسی: راستش نه. در فیلم ها و سریال ها خانواده هایی را می‌بینیم که شبیه به خانواده های ایرانی نیستند و ارتباط هایشان به کلی با آنچه ما در خانواده ها می‌بینیم متفاوت است. یا ارتباط دختر و پس در فیلمها به شکلی است که هیچ ربطی به فرهنگ ما ندارد. در حالی که خانواده ها انتظار دارند اگر هم معضل و مشکلی وجود دارد در سینما به آن پرداخته شود نه اینکه به آن دامن زده شود و از قبح آن کاسته شود.

مورد دیگر اینکه جامعه ما هنوز آماده پذیرش تماشای آثار سینمایی با پایان باز نیست. مخاطب ایرانی علاقمند به تماشای اثری است که ابتدا و انتها داشته باشد و این موضوع بر می گردد به اینکه مخاطب دلش می خواهد اگر مشکلی در فیلمی مطرح شد حتما راه حل نیز ارائه شود و کارگردان تماشاگر را در میانه مسیر(قصه) رها نکند. در واقع مخاطبان ما علاقمند به سبک کلاسیک قصه گویی هستند و فیلم های پرفروش سینمای مان نیز قصه گو هستند نه ضد قصه و یا با پایان باز. البته این فیلم‌ها نیز سبک های جالبی هستند اما باید بپذیریم که چندان مطابق با ذائقه مخاطب ایرانی و خانواده ها نیست.

مخاطب سینما بسیار گسترده تر از سایر رسانه هاست و اثرگذاری آن هم به همین میزان بیشتر است. درواقع رسانه سینما رسانه ای عام است و باید از این رسانه عام که مورد علاقه خانواده هاست در جهت آموزش و آگاهی آنها نیز بهره برد. سال ها پیش در دهه شصت و هفتاد زمانی که من وارد صداوسیما شدم هیچکس موافق این نبود که مسائل روانشناسی را در تلویزیون مطرح کرده و در اختیار مخاطبان قرار دهیم. ذهنیت ها به این شکل بود که روانشناسی علمی است که باید منحصرا در دانشگاه ها آموزش داده شود و حتی همکاران خود من نیز چنین تفکری داشتند. من با این تفکر مخالف بودم و بسیار با آن جنگیدم و در این مسیر از جراید و روزنامه ها نیز استفاده کردم تا صدایم را به همه برسانم. من همواره معتقد بوده و هستم که  علم روانشناسی باید به مردم منتقل شود نه اینکه صرفا در دانشگاه و به عده ی معدودی تدریس شود. حالا هم می گویم این علم باید از دانشگاه بیرون آمده و در اختیار سینما قرار گیرد.

النازنعمتی : تا بحال از شما در سمت مشاوره روانشناسی فیلم های سینمایی استفاده شده است؟ آیا کارگردان های ما اصلا علاقمند به موضوع پژوهش و استفاده از کارشناسان جامعه شناس و روانشناس هستند؟

سیما فردوسی: بله قبلا این اتفاق افتاده اما واقعیت این است که کارگردان های ما کم حوصله هستند. در جلسات متعددی با حضور فیلمنامه نویسان و کارگردان ها  حضور داشته ام و حس می کنم کسی علاقمند به کارهای ریشه ای و بنیادین نیست. اغلب به دنبال کاری هستند که به سرعت به اصطلاح خودشان جمع شود. من حتی این تعجیل را در رفتار و گفتارشان هم دیده ام. اینکه می خواهند روند فیلمبرداری به سرعت طی شده و فیلم برای اکران آماده شود. کارهای پژوهشی و ریشه ای با تعجیل در تضاد هستند و نمی‌توانیم ظرف تنها یکی دو ماه هم کارهای تحقیقاتی انجام دهیم و هم روند فیلمسازی را به سرانجام برسانیم. برای مثال اگر یکی از شخصیت های فیلم کودکی چهارساله است و در روند داستان موثر است باید در مورد این کودک و رشد و ذهنیت یک کودک چهارساله کمی تحقیق شود. کارگردان باید روانشناسی رشد کودک را تا حدی بشناسد و با مشاروان کودک در مورد رفتارها و ذهنیت کودکان در چهارسالگی صحبت کند. اگر این اتفاق نیفتد آنچه بر روی پرده می یبنیم تنها ذهنیت کارگردان خواهد بود که شاید با آنچه در واقعیت است شباهتی نداشته باشد. به همین خاطر من فکر می کنم تحقیق و پژوهش و کمک گرفتن از مشاوران باید جزو لاینفک مراحل تولید یک فیلم سینمایی باشد.

به یاد دارم چند سال پیش فیلمی دیدم که در آن یکی از شخصیت ها دچار توهم میشد و مدام به اطرافیانش می گفت من دچار توهم می شوم. خب این از نظر روانشناسی کاملا رد است چراکه فردی که دچار توهم می شود اصلا پذیرای این موضوع نیست که آنچه می بیند توهم و خیال است و اتفاقا اصرار دارد آنچه می بیند واقعیت است. این موضوعی ابتدایی در علم روانشناسی است اما کارگردان آن فیلم از آن با خبر نبود چراکه نیازی به تحقیق و استفاده از مشاور حس نمی کرد.

ادامه دارد…

نوشته بخشی به نام «خانواده‌پژوهشی برای سینما» راه‌اندازی شود/ سینمایی دور از مناسبات خانواده اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

نوروز ۹۷ یک فیلم به تعداد فیلم های اکران نوروز اضافه شد سالن های بیشتری هم به سینماها اضافه شدند. اما از بازه زمانی ۲۵ اسفند ۹۶ تا ۱۳ فروردین ۹۷ هفت فیلم «مصادره»، «لاتاری» ، «به وقت شام»، «فراری»، «لونه زنبور»، «فیلشاه» و «خرگیوش» مجموعا یک میلیون و سیصد و نود و دو هزار مخاطب و هجده میلیارد و نهصد و هشتاد میلیون تومان فروش داشته اند. نتیجه افت بیست و یک درصدی مخاطبان اکران نوروزی طی یک سال و ادامه افت مخاطبان اکران نوروز در دومین سال متوالی است. در مقایسه فیلم به فیلم هم، «مصادره» به عنوان پرفروش ترین فیلم نوروز امسال دربازه زمانی مذکور ۵۳۸٫۵۰۰ مخاطب داشته که مخاطبانش از دو فیلم پرفروش پارسال در همین بازه زمانی یعنی «گشت ۲» با ۷۹۱ هزار مخاطب و «خوب بد جلف» با ۵۹۶ هزار مخاطب کمتر است. این درحالی است که به گفته سخنگوی شورای صنفی نمایش در نوروز سال ۹۶ نیز به نسبت نوروز سال قبل با بیست درصد ریزش مخاطب روبرو بوده ایم. اما دلیل یا دلایل قهر مخاطب با سینما که هر سال بیشترمی شود چیست؟ بنظر می رسد یکی از دلایل اصلی عدم استقبال مخاطبان از فیلم های سینمایی فضای غم زده و مایوس کننده آنهاست. در سال های اخیر و با رشد تولید فیلم های اجتماعی با مضامین تلخ و ناامید کننده و البته تکراری مخاطبان دیگر به این آثار روی خوشی نشان نمی دهند. درواقع تولید آثار اجتماعی شبیه به هم که اغلب از ضعف فیلمنامه رنج می برند مخاطب را از سینمای اجتماعی تا حدی دلزده کرده. در کنار اینها باید به ضعف کلی فیلم های تولید شده در سال های اخیر اشاره کرد. متاسفانه هراندازه به رشد کمی و برگزاری جشنواره های رنگارنگ در سینما اهمیت داده میشود نسبت به تولید آثار با کیفیت بی توجهی می شود. مخاطب سینمارو ثابت کرده است فصل بد اکران وجود ندارد و هربار فیلمی جذاب(در هر ژانر) در سینما اکران شود از آن استقبال خواهد کرد. پس منصفانه نیست مانند برخی ازسینماگران دلیل ریزش مخاطب را کم لطفی مردم، بالا رفتن قیمت بلیت و یا رقبایی مانند شبکه نمایش خانگی بدانیم.

از دیگر دلایل قهر مخاطب با سینما تولید آثاری است که در آنها به مخاطب سینما اهمیتی داده نمی شود و سازندگان بیشتر به فکر ساخت آثار دلی و شخصی هستند تا فیلم هایی که برای مخاطب دارای جذابیت باشند. در این نوع سینما مرتب بین مخاطبان سینما مرزبندی می شود و سازندگان چنین آثاری معتقدند فیلم هایشان صرفا برای مخاطب خاص ساخته شده و طبیعی است که مخاطب سینماروی عام به آنها اقبال نشان ندهد! چنین سینماگرانی بعضا خام دستی هایشان در تولید آثار جذاب را با فرافکنی بر گردن بی سوادی مخاطبان انداخته و از آثار کم فروش شان به این شکل دفاع می کنند. درحالی که تجربه نشان داده آثار حرفه ای که در سینمای هنر و تجربه اکران شده اند با اقبال همان مخاطبانی روبرو شده اند که سازندگان آثار به اصطلاح هنری آنها را مخاطب عام خطاب می کنند.

روند ریزش مخاطب در سینمای ایران به مرحله ای رسیده است که باید برای حل آن به چاره جویی افتاد. تولید انبوهی از آثار ضعیف سینمایی با وام های حمایتی بعضا، مخاطبی ندارند و در عین حال، تضعیف بخش خصوصی سینما می تواند به نابودی صنعت ورشکسته سینما در ایران منتهی شود.

نوشته سینمای ایران و بحران ریزش مخاطب اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

ابتدا درباره حال و هوا و قصه فیلم سرو زیرآب بگویید.

فیلم «سرور زیرآب» با محور معراج شهدا به خصوص در سال های آخر جنگ تولید شده است. آن زمان واحدی بود به این نام که مسئولیت ارائه اطلاعات به رزمندگان برای جمع آوری پیکر شهدا و رساندن آنها به خانواده هایشان را بر عهده داشت. این مرکز در زمان جنگ ستاد معراج شهدا نام داشت که مرکزیت آن در کارخانه نورد لوله اهوازواقع شده بود. این کارخانه زمان جنگ تعطیل بود و از آن به عنوان ستاد مرکزی معراج شهدا استفاده می‌شد. داستان فیلم در مورد اتفاقات، حواشی و تعامل خانواده شهدا است که در این مرکز می‌گذرد. بعد از رسیدن به این موضوع نیازمند به پژوهش بودیم و دوست داشتیم فیلمنامه از جهت پژوهشی و مستند بودن کاملا محکم و قابل دفاع باشد. نزدیک به دوسال و نیم سعی کردیم  رزمندگانی که به نوعی با این مرکز در ارتباط بوده اند و هنوز در قید حیات هستند را در سراسر کشور پیدا کرده و با آنها گفتگو کنیم واز دل این گفتگوها به قصه ای زیبا و مستند برسیم و خوشبختانه به این مهم دست پیدا کردیم.

طبعا باید قصه های بسیاری شنیده باشید. چگونه قصه ای را از بین آنها انتخاب کردید؟

بله همینطور است . خصوصا آقای باشه آهنگر با بسیاری از این عزیزان گفتگوهای مفصلی داشتند که به ایشان در جهت نوشتن فیلمنامه کمک کرد. از بین این گفتگوها قصه هایی را که قابیلت سینمایی و نمایشی و قابلیت پخش داشتند را انتخاب کردیم و سعی کردیم در درام و طراحی کاراکترها و حتی فضاسازی اثر کاملا به روایات مستند وفادار باشیم. تاجایی که وقتی بچه های ستاد معراج شهدا برای دیدن دکورها آمدند اظهار کردند تا نود درصد شبیه به محل واقعی شده است.

تا جایی که اطلاع داریم فیلم پروداکشن عظیمی دارد. دکوری که در صحبت هایتان اشاره کردید کجا ساخته شده است؟

برای این پروژه نزدیک به ۹هزار متر دکور ساخته و بازسازی شده است. بخشی از این دکور در کارخانه سیمان ری ساخته شده  که به نظرم از لحاظ پروداکشن یکی از بهترین ها در سینما ایران و سینمای دفاع مقدس است. بخش مهمی از دکور سوله اصلی معراج شهدا بود که حدود شش هزار متر با ارتفاع بیست متر بود. کارخانه نورد  لوله اهواز دقیقا در کنار خط راه آهن قرار داشت و از همانجا پیکرهای شهدا را به واگن‌های یخچال دار منتقل کرده و به نقاط مختلف کشور میفرستادند تا برای تشییع به دست خانواده هایشان برسد و ما نیز جنب سوله ای که عرض کردم ریل گذاری کرده و از قطار واقعی استفاده کردیم. به گفته مسئولان راه آهن در کل تاریخ راه آهن ما اولین گروهی بودیم که کل اجزا و متعلقات قطار را به جایی خارج از لوکیشن اصلی می بردیم. این کار شامل ریل گذاری و زیرساخت و جابجایی واگن ها بود که همه را انجام دادیم . بسیار کار سخت و عظیمی بود . گروه در کوچه ای که ۱۲ متر عرض داشت زیرسازی و ریل گذاری کردند و واگن ها را به آنجا منتقل کردیم. گذشته از دکور و ساخت ریل و جابجایی واگن ها ما باید اکسسوار صحنه های مختلف فیلم را نیز فراهم می کردیم که باید کاملا با وسائل آن دوران شباهتی نعل به نعل می داشتند. تهیه آکسسوار نیز یکی از کارهای سخت این پروژه بود. بنظر من فیلم «سرو زیرآب» یک اثر تاریخ معاصری است.  وقتی از واقعه ای که سی سال پیش اتفاق افتاده صحبت می کنیم و می خواهیم در موردش فیلم بسازیم بخاطر سرعت تکونولوژی در این سالها و عوض شدن سروشکل خیابان و کوچه و وسایل زندگی و…دیگر می توان مدعی بود که این فیلم یک اثر تاریخی است.

پروسه تولید چه مدت بود و در حال حاضر فیلم در چه مرحله ای قرار دارد؟ آیا مراحل فنی به اتمام رسیده است؟

فیلمبرداری ۷۸ جلسه بود و فقط ایام عید فیلمبرداری متوقف شد. ما در چهار استان و هشت شهر فیلمبرداری داشتیم و تعدد لوکیشن باعث شد پروسه تولید کمی طولانی شود. در خیلی از این شهرها بحث ساخت دکور و بازسازی را نیز داشتیم. فیلم ۲۴ دی سال گذشته کلید زده شود و ۳۱ فروردین نیز فیلمبرداری به اتمام رسید.

در حال حاضر نیز در مرحله پس تولید قرار داریم و چند نمای هلی شات مانده است که باید فیلمبردای شده و به فیلم اضافه شود. درواقع چون منتظر رسیدن فصل سرما بودیم تا حالا فیلمبرداری این بخش ها را انجام ندادیم. ضمن اینکه زمان فیلمبرداری مصادف شد با ناآرامی های اخیر و این موضوع نیز روند کار را کند کرد چون برخی مجوزها کنسل شد و باید باز هم برای دریافت مجوزهای جدید اقدام می کردیم و به همین خاطر این بخش تا حالا به تاخیر افتاده است. بخش صداگذاری در پایان راه است و تدوین نیز کاملا انجام شده است و فقط نماهای هلی شات باقی مانده که باید اضافه شود.

«ملکه» فیلم قبلی باشه آهنگر در جشنواره و توسط منتقدان بسیار مورد استقبال قرار گرفت اما در اکران عمومی چندان موفق عمل نکرد. آیا «سرو زیرآب» هم به لحاظ فرم و ساختار به فیلم قبلی ایشان شباهت دارد؟

من فکر می کنم فیلم «ملکه»  بعد از اتمام اکران شناخته شد. درست است که «ملکه» فروش خوبی نداشت اما همه مردم ایران این فیلم را دیدند و «ملکه» به مرور زمان دیده شد. فروش نه چندان مناسب فیلم نیز بیشتر بخاطر نوع اکران آن و عدم مدیریت درست در اکران و عدم حمایت از طرف مسئولان بود. اما در نهایت این فیلم بخاطر فضا و حرف های تازه اش به دل مخاطب نشست و همانطور که گفتم به مرور توسط مخاطب دیده شد.

فیلم «سروز زیرآب» بیشتر فیلمی درباره انسانیت است تا جنگ . از نظر قصه و درام نیز این فیلم جذابتر و پیجیده تر از «ملکه» است و قصه اش این توان را دارد که مخاطب را با خود همراه کند. ضمن اینکه در این فیلم شاهد تعدد لوکیشن و حضور بازیگران چهره هستیم و این موضوع جذابیت کار را برای مخاطب بالا می برد. امیدواریم در زمان اکران نیز با مدیریت صحیح و حمایت های لازم و تبلیغت مناسب فیلم موفق عمل کند. خوشبختانه همین حالا که فیلم اکران نشده، پخش کنندها خواستار بودند پخش فیلم را بر عهده بگیرند و همین موضوع نشان از اقبال فیلم در اکران دارد.

مدت زمان کمی به آغاز جشنواره مانده و فیلم شما یکی از آثار حاضر در بخش سودای سیمرغ است. پیش بینی‌تان از این حضور چیست و فکر می کنید «سرو زیر آب» در چه بخش هایی بیشتر دیده خواهد شد؟

موضوع فیلم «سرو زیرآب» آنقدر ارزشمند و والاست که مخاطب جشنواره به آن اقبال نشان خواهد داد . ضمن اینکه این نوع موضوع و محتوا از اصالت جشنواره ها بالاتر است. چون وقتی شما در مورد موضوع مقدسی مانند شهید که می تواند شهیدوطن، شهید دین، شهید آزادی و ایثار و… باشد  حرف می زنید طبیعتا حرف و قصه تان از جشنواره ها بالاتر است .

اینکه جشنواره فجر به کدام بخش از فیلم توجه بیشتری نشان خواهد داد را نمی‌توانم پیش‌بینی کنم و به آن خیلی فکر نمی‌کنم. درواقع آنچه برای ما اهمیت دارد دیده شدن فیلم توسط مخاطب است . یعنی دلمان می خواهد مردم فیلم را ببیند و جشنواره نیز فرصت و بهانه‌ای است که مخاطبان فیلم را تماشا کنند. ارزش فیلم زمانی به قوام و کمال می‌رسد که بتوانیم آن را به مردم و مخاطبانش عرضه کنیم و به همین خاطر دیده شدن فیلم برای مان در اولویت است.

منبع: بهمن سبز

نوشته «سرو زیر آب» درباره انسانیت است/ مخاطب جشنواره فجر به این فیلم توجه می‌کند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

دانش در ادامه  افزود:« استون البته بعدها و در سنین جوانی مشاور نیکسون شده و به او درباره مسایل سیاسی بسیار کمک می کند. معمولا رئیس جمهورهای آمریکا مشاوران بسیاری دارند در حال حاضر همه وزیران ترامپ به نوعی مشاوران او محسوب می شوند. در کشورهای اروپایی به این افراد وزیر گفته میشود اما در آمریکا وزرا همگی مشاوران ریاست جمهوری هستند و ترامپ هم پانزده مشاور دارد که علنی هستند و البته مشاورانی نیز دارد که چندان به چشم نمی آیند و پشت پرده کار می کنند. راجر استون  نیز یکی از همین افراد است که به صورت رسمی مشاور ترامپ محسوب نمی شود . او در سال ۲۰۱۵ مشاور ترامپ بود اما پس از مدتی از ستاد انتخاباتی او بیرون آمد. عده ای عنوان کردند که او اخراج شده اما خودش مدعی بود استعفا داده است. ترامپ در همان سال در برنامه اینترنتی الکس جونز شرکت کرده و از راجر استون دفاع کرد و او را دوست خود خطاب کرد. به احتمال بسیار زیاد این دو موضوع مهم در مستندی که خواهیم دید مطرح خواهند شد.»

دانش با اشاره به حقه های سیاسی استون در کمپین های مختلفی که حضور داشته گفت:« استون دروغگوی ماهری است و از شایعات به نفع خود و جریان سیاسی مطلوبش بهره برداری می کند. برای مثال ترامپ عنوان کرده است که باراک اوباما در آمریکا بدنیا نیامده و مسلمان است و با این حرف و این شایعه که هرگز برایش مدرکی ارائه نکرده توجهات بسیاری را به خود جلب کرده است. این شایعه درواقع ساخته و پرداخته ذهن استون است. او مهارت عجیبی در شایعه پراکنی و فریب افکار عمومی دارد و این موضوع را بارها و بارها به اثبات رسانده است.»

پس از پایان سخنرانی دانش مستند «راجر استون منو بگیر» به کارگردانی مورگان پهم ، دیلن بانک و دنیل دیمارو برای حضار به نمایش درآمد و با استقبال بسیارخوب دوستداران سینمای مستند مواجه شد. این مستند نود دقیقه ای مروری است بر زندگی سیاسی استون سیاستمدار و مشاور سیاسی بدنام آمریکایی. مستند «راجر استون منو بگیر» محصول سال ۲۰۱۷ شبکه معروف نتفیلیکس است.

پس از اتمام پخش فیلم دانش بار دیگر روی سن حاضر شده و گفت:« راجر استون پیش از انتخابات ریاست جمهوری تاکید کرده بود داشتن ظاهر خوب برای یک کاندیدا مهم است و ترامپ ظاهری خوب و آراسته دارد و به همین خاطر احتمال موفقیت او بالاست. در این مستند که با هم دیدیم استون خیلی از خود تعریف کرد. او خود را از افراد موثر کمپین انتخاباتی ترامپ معرفی کرد در حالی که این موضوع صحت ندارد. او تنها یک دوست و یک مشاور بود و بعد از مدتی از این سمت نیز کنار گذاشته شد.»

دانش در پایان سخنرانی اش درباره فیلم و شخصیت راجر استون عنوان کرد:« راجر استون همانطور که در فیلم دیدیم مدعی بود که ترامپ شخصیت بهتری به نسبت هیلاری کیلینتون داشت و به همین خاطر توانست بازی انتخابات را از رقیب اصلی اش ببرد. او همچنان طرفدار جریان فکری ترامپ است. استون معتقد است بدنام بودن بهتر از بی نام بودن است و این موضوع در سیاست های رفتاری و کرداری اش کاملا مشخص است.»

نوشته اولین نشست «سینماتک تهران» در حوزه هنری برگزار شد/ راجر استون یک دروغگوی ماهر است اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

عملیات کربلای۴ نام عملیات نظامی تهاجمی نیروهای ایرانی در جنگ ایران و عراق بود. این عملیات با رمز محمد رسول‌الله(ص) در محور ابوالخصیب به صورت گسترده در تاریخ ۵ دی ۱۳۶۵ به فرماندهی سپاه انجام شد. لو رفتن این عملیات  شکست سختی برای ایرانی‌ها به همراه آورد بطوری که رزمندگان مان  پس از حدود یک روز از آغاز عملیات با به جا گذاشتن تلفات فراوان عقب‌نشینی کردند. در سال ۱۳۹۴، با گذشت ۳۰ سال از عملیات کربلای۴، کمیته جستجوی مفقودین ستاد کل نیروهای مسلح ایران اعلام کرد که اجساد ۱۷۵ غواص ایرانی را که با دستان بسته کشته شده‌اند در منطقه ابوفلوس، عراق کشف کرده‌اند. فرمانده این ستاد همچینین اعلام کرد که برخی از اجساد کشف شده دارای هیچ جراحتی نیستند و نیروهای بعثی آن‌ها را زنده به گور کرده‌اند. پیکر پاک شهدای غواص در تاریخ ۲۶ خرداد سال ۹۴با حضور پرشکوه مردم تشییع شد.

در فیلم «اشنوگل» که دومین فیلم سینمایی درباره شهدای غواص است سعی شده به ماجرای این عملیات و اتفاقاتی که پیش از آغاز عملیات برای رزمندگان افتاد پرداخته شود. نقطه تمرکز فیلم بر روی شخصیت یونس و هم رزم وی است که اکنون در مظان اتهام خیانت و جاسوسی قرار دارد.  فیلم با انبوهی از سوالات آغاز می شود ،سوالاتی که مخاطب مدام در انتظار پاسخ دادن به آنهاست اما در عوض با سوالاتی جدید مواجه می شود. سکانس های ابتدایی فیلم تماما حول محور صحبت های یکی از بازماندگان جنگ که دوست و همرزم یونس بوده و ماموران اطلاعات می گذرد. دیالوگ هایی که در این سکانس ها می شنویم کاملا برای مخاطب گیج کننده هستند. ما از پیشینه این افراد هیچ اطلاعی نداریم و همچنین نمی دانیم چرا رزمنده سابق در یک واگن قطار و به تنهایی و درانزوا زندگی می کند. همه حرف ها مبهم هستند و حتی بعد از گذشت چندین دقیقه از این مکالمه مخاطب باز هم متوجه نمی شود ماجرا چیست و در گذشته چه خبر بوده؟ کارگردان های فیلم برای طرح پاسخ فیلم را غیر خطی تدوین کرده و ما شاهد فلاش بک هایی به گذشته و زمان جنگ هستیم اما حتی این سکانس ها هم اغلب به لحاظ داستانی مغشوش بوده و اطلاعاتی به مخاطب ارائه نمی کنند.

فیلم تلاش دارد چالش خیانت/ اشتباه را در ذهن مخاطب جا بیندازد. یونس نقش اصلی را در اجرای عملیات داشته و حالا پس از سال ها، خواهرش از اردوگاه اشرف بازگشته و پلاک یونس را به همراه دارد. همین موضوع باعث مشکوک شدن نهادهای اطلاعاتی می شود. سوال این است،  اگر یونس در اروند شهید شده چرا پلاکش از اردگاه اشرف بازگشته است؟ دلیل اصرار یونس برای کندن معبر چیست؟ چرا یونس مدام اصرار دارد غواص ها به آب بزنند؟ در شب عملیات چه اتفاقی می افتد؟ متاسفانه فیلم نتوانسته اهمیت جزئیات عملیات حفر تونل و غواصی را نشان دهد و هیچ تلاشی هم نمی کند که نشان دهد چرا گروه غواصان مجبور به عملیاتی با ریسک بالا بوده اند. یونس بارها می گوید چاره ای جز به آب زدن غواصان نیست، اما چرا؟ سود عملیاتی که همه شرکت کنندگان می دانند برگشتی ندارد، چیست؟ فیلم به این سوالات پاسخ نمی دهد.

اگر از ضعف های محتوایی فیلم که کاملا بر گردن فیلمنامه کم رمق آن است بگذریم ، «اشنوگل» در اجرا کم نقص عمل می کند. کارگردانان فیلم آشکارا همه تلاش خود را برای ساخت فیلمی استاندارد کرده اند و تمامی سکانس های جنگی در فرم و تکنیک قابل قبول و باور پذیر هستند. طراحی صحنه و لباس فیلم قابل قبول و استاندارد است و موسیقی شنیدنی از آب درآمده. فیلم همچنین در بخش های صداگذاری، صدابرداری و تدوین نیز موفق عمل کرده است.

در مجموع «اشنوگل» می توانست فیلم بهتری باشد اگر در گره گشایی عجولانه رفتار نمی‌کرد و فیلمنامه منطق روایی باورپذیرتری داشت. هادی حاجتمند و علی سلیمانی با ساخت اولین فیلم شان در گونه دفاع مقدس نشان دادند قریحه ساخت اثری استاندارد در این حیطه را دارند و اگر ایده، داستان و فیلمنامه ای خوب در اختیار داشته باشند می توانند فیلمی جذاب در گونه جنگ بسازند و در این عرصه حرف های مهمی برای گفتن داشته باشند.

در پایان اشاره به این نکته را ضروری میدانم که این فیلم متاسفانه بدون تبلیغات و مراسم رونمایی در سانس‌هایی محدود و سینمایی اندک روی پرده رفته است و مخاطبان از اکران این فیلم بی اطلاع هستند. امید است نهادهای مربوطه و عوامل فیلم با تبلیغات بیشتر و اطلاع رسانی موثر مخاطبان علاقمند به تماشای فیلم های گونه دفاع مقدس را از اکران این فیلم مطلع کنند.

نوشته نگاهی به فیلم سینمایی «اشنوگل»/ برگی از دفتر تاریخ دفاع مقدس اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

اگر نگاهی به لیست فروش فیلم ها در سال های اخیر بیندازید خواهید دید که فیلم های کمدی همواره در صدر این لیست قرار دارند. البته هیچکس مخالفتی با ساخت و اکران فیلم کمدی ندارد و این موضوع نیز کاملا قابل درک است که مخاطب به واسطه نیاز به خندیدن و شاد بودن به این نوع فیلم ها اقبال نشان می دهد اما آنچه نگران کننده بنظر میرسد سواستفاده برخی از تهیه کنندگان و سینماگران از این نیاز مخاطب است. تولید کمدی های بی محتوا و سطح پایین که صرفا به شوخی های غیر متعارف و بی ادبانه برای خنده گرفتن از مخاطب بسنده می کنند قطعا زیبنده سینمای ایران نیستند. متاسفانه در سال های اخیر شاهد این هستیم که سینما به جولانگاه عده ای کمدی ساز تبدیل شده است که چون فیلم هایشان به فروش بالایی دست پیدا می کند کلی حامی مالی پیدا کرده اند و از آنجایی که به اقبال مخاطب از فیلم هایشان اطمینان دارند دیگر به هیچ وجه به فکر تولید اثری قابل دفاع از بُعد هنری یا فنی نیستند. درواقع هجوم بی‌ رویه برای ساخت فیلم کمدی باعث شده است میزان کیفیت آثار تولید شده با نزول شدیدی روبه‌ رو شود و نویسندگان فیلمنامه‌ های کمدی از دم‌ دستی‌ترین و مبتذل ترین ایده‌ها برای خلق موقعیت طنز استفاده کنند. تاجایی در برخی از کمدی ها بجز توجه به مسایل جنسی و شوخی های زننده شاهد رواج کمدی اسلپ استیک هستیم که در این دوره و زمانه  تنها برای خنده گرفتن از کودکان به کار میاید.

ژانرهای دیگر سینما البته همچنان وجود داشته و کارگردان های بسیاری به ساخت فیلم در این گونه های سینمایی مشغولند و گهگاهی نیز این فیلم ها می توانند به موفقیت در گیشه دست پیدا کنند. برای مثال امسال فیلم های «رگ خواب» و «ماجرای نیمروز» و سال گذشته فیلم های «فروشنده»، «ابد و یک روز» و «بادیگارد» که در گونه درام های اجتماعی تولید شده بود به فروش های قابل ملاحظه ای دست پیدا کردند. اما تعداد این فیلم ها به حدی کم است که رقابت در فروش و تسخیر گیشه را باید تنها در میان فیلم های کمدی جستجو کرد.

متاسفانه تا وقتی سینمای ایران محدود به اکران فیلم های داخلی باشد و از اکران آثار خوب و با کیفیت خارجی محروم باشیم به قول معروف همین آش است و همین کاسه. تا زمانی که کارگردان ها و تهیه کنندگان خیال شان راحت باشد که با به استفاده از یک یا چند بازیگر کمدین و یک فیلمنامه درجه چند می توانند نبض مخاطب و گیشه را در دست گرفته و پول پارو کنند سینمای ایران در همین گرداب خواهد ماند. وقتی انحصار اجازه انتخاب را از تماشگران گرفته و امکان رقابتی شدن فضا را از سینما سلب کرده باشد نمی‌توان توقع داشت مخاطبان به تماشای آثار سطح پایین نروند و فیلمسازان نیز به خود تکانی داده و سطح کیفی آثارشان را بالا ببرند.

بدون تردید اکران فیلم های خوب خارجی اعم از کمدی های سالم و خوب و آثاری در سایر ژانرها با ایجاد فضای رقابتی فیلمسازان را به سمت بالا بردن کیفیت اثرشان سوق خواهد داد چراکه گوی و میدان دیگر تماما در اختیار ایشان نبوده و باید برای ماندگار شدن و جلب مخاطب به فکر ارتقای سطح کیفی آثارشان باشند. به نظر نگارنده تا وقتی سینمای ایران صرفا در اختیار سینماگران وطنی باشد، انگیزه و تلاشی نیز برای ارتقای سطح کیفی آثار بخصوص در میان آثار کمدی مشاهده نخواهد شد. تهیه کننده و کارگردانی که می دانند با در دست داشتن یک فیلمنامه هزل و غیر استاندارد و چند شوخی غیر اخلاقی می توانند گیشه را تصاحب کنند و رقیبی این میان به منافع شان آسیب نخواهد زد تا وقتی مخاطب از آثارشان استقبال کند به این روند ادامه خواهد داد. اما اکران فیلم خارجی و ارائه حق انتخاب به تماشاگر می تواند موقعیت این سینماگران راحت طلب و سودجو را به خطر انداخته و منافع شان را به شکل جدی تهدید کند.

امید است اکران فیلم های خوب خارجی که مدتی است زمزمه های آن شینده می شود به زودی محقق شده و علاقمندان به سینما بتوانند شاهد اکران فیلم های خارجی با کیفیت که با شئونات اخلاقی و دینی جامعه مان نیز هماهنگی داشته باشد قدرت انتخاب یافته و فیلم های روز دنیا را هم زمان با اکران جهانی در سینماها و پردیس های سینمایی کشورمان تماشا کنند.

نوشته اکران فیلم‌های خارجی؛ ایجاد فضای رقابتی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در ابتدای مراسم نماهنگی با مضمون راهپیمایی اربعین با صدای رضا صادقی برای حضار پخش شد و در ادامه مجری برنامه سیدمحمد حسینی با اشاره به اینکه مراسم رونمایی از فیلم «راه دل» و بدرقه مسافرین کربلا با سایر مراسم های حوزه هنری متفاوت است گفت: این یک مراسم معمولی نیست ،بلکه محفلی خودمانی مانند هیئت است. ما امروز دور هم جمع شده ایم تا شعر آئینی بشنویم و فیلم «راهِ دل» را ببینیم و زائران سیدالشهدا(ع) را بدرقه کنیم. جمع مان صمیمانه است و آرزوی همه مان حضور در راهپیمایی با شکوه اربعین است.

در ادامه مراسم میلاد عرفان پورشاعر جوان شعر آئینی برای میهمانان مراسم به شعر خوانی پرداخت که با استقبال حضار روبرو شد. عرفان پور در ابتدای صحبت های خود از ارادتش به خاندان اهل بیت گفته و اشاره کرد که راهپیمایی اربعین سعادتی است که نصیب هرکسی نمی شود و فقط اهل دل می توانند در این آئین شرکت داشته باشند.

بخش بعدی مراسم به پخش نماهنگی از شعرخوانی حمید رضا برقعی درباره واقعه عاشورا اختصاص داشت. این نماهنگ به صورت انیمیشن تولید شده بود. پس از اتمام پخش انیمیشن حمید رضا برقعی شاعر جوان شعر آئینی به شعرخوانی برای مهمانان پرداخت.

در ادامه مجری برنامه به معرفی فیلم «راه دل» پرداخته و گفت: مستند «راهِ دل» مستندی شبیه به سایر آثاری که دیده اید نیست. این مستند بسیار دلی و لطیف است و در آن از پیچیدگی های فرمی خبری نیست و ساختار ساده و در عین حال دلنشینی دارد. این مستند روایت سفر فردی به نام «مشتی اسماعیل» به کربلاست. «مشتی اسماعیل» نابیناست و بدور از شعار می گویم که او روشندل است و ضمیری بسیار روشن دارد که نیازی به چشم سر ندارد.

حسینی راهپیمایی اربعین را به معرکه ای عجیب توصیف کرد و گفت: احتمالا همه تان به راهپیمایی اربعین رفته اید و می دانید چه حال و هوای عرفانی نابی دارد. برای همه کسانی که تابحال این تجربه را نداشته اند دعا می کنم بتوانند به راهپیمایی اربعین رفته و با چشم خود حال وهوایی را که در این مسیر جاریست ببینند.

در ادامه برنامه مهدی زمان پور کارگردان مستند «راهِ دل» روی سن رفته و گفت: خیلی خوشحالم در جمع شما عزیزان هستم. امیدوارم مستند «راهِ دل» که بسیار دلی ساخته شده به دل شما عزیزان بنشیند و مخاطبان بسیاری را جذب کند. از همه عزیزانی که من را در مسیر تولید این فیلم کمک کردند سپاسگذارم و امیدوارم همه تان فیلم را دوست داشته باشید.

پس از صحبت های کوتاه زمان پور مجری برنامه پشت تریبون قرار گرفت و گفت: ما امشب میهمان عزیز دیگری هم داشتیم که بخاطر کسالت نتوانستند در جمع ما حاضر شوند. آقای احمدرضا درویش عزیز قرار بود امروز در جمع ما باشند و سخنرانی کنند اما این امر میسر نشد. ایشان کارگردان فیلم «رستاخیز» هستند و من امیدوارم زودتر مشکلات مربوط به اکران این فیلم حل شود و مردم بتوانند این فیلم زیبا را ببینند. امیدوارم برخوردی که با این این فیلم شد کارگردانان ما را نسبت به تولید چنین آثار با ارزشی دلسرد نکند.

بخش بعدی برنامه به تجلیل از عوامل و بازیگران فیلم راه دل اختصاص داشت. «مشتی اسماعیل» پیرمرد نابینایی که در این فیلم ایفای نقش کرده نیز برای دقایقی کوتاه پشت تریبون قرار گرفت و با اشاره بر زحماتی که گروه تولید برای ساخت این فیلم متحمل شدند گفت: ما برای ساخت این فیلم زحمات بسیاری کشیده ایم و امیدوارم فیلم را دوست داشته باشد و عاقبت همه تان به خیر باشد.

مستند «راهِ دل» از محصولات «مرکز مستند سوره» حوزه هنری است. این فیلم آخرین اثر مهدی زمان‌پور کیاسری، برنده سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی جشنواره فیلم فجر بوده که روایتی جذاب از سفر اربعین «مشتی اسماعیل» پیرمرد نابینای شمالی است که پیش از این او را در مستند موفق «مشتی اسماعیل» دیده بودیم. زمانپور در این مستند علاوه بر به تصویر کشیدن حال و هوای پیاده‌روی نجف تا کربلای اربعین حسینی، از ظرافت‌های روحی و معنوی مشتی اسماعیل و شوخ طبعی‌های همیشگی او می‌گوید.

منبع : بهمن سبز

نوشته گزارش رونمایی از مستند «راهِ دل» در حوزه هنری/ با پای دل رفتن اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سال گذشته اولین فیلم انیمیشن رئال سینمای ایران با عنوان «مبارک» تولید و اکران شد که با اقبال خوب مخاطبان روبرو شد و امسال نیز فیلم های «بیست و یک روز بعد» و اخیرا فیلم «قهرمانان کوچک» در سینما اکران و با استقبال خوب تماشاگران مواجه شده اند. «قهرمانان کوچک» داستان چهار کودک و نوجوان هفت تا یازده ساله ی تکواندوکاررا روایت می کند که پدران شان ، کارگران یک کارخانه تولید لوازم التحریر در شرفِ تعطیلی هستند، این کودکان برای جلوگیری از بی کاری پدران شان و گیر انداختن قاچاقچیان این کالا، که در واقع عاملین اصلی تعطیلی کارخانه هستند، به تعقیب آنها می پردازند و ماجراهایی شاد، اکشن و سرگرم کننده را رقم می زنند. فیلم با روایتی پرکشش و داستانی بامزه کودکان و نوجوانان را با مفهوم حمایت از تولیدات آشنا کرده و به آنها گوشزد می کند در صورت عدم حمایت از تولیدات وطنی چه اتفاقاتی ممکن است برای آنها ،خانواده هایشان و حتی آینده شان رخ دهد. «قهرمانان کوچک» اما اسیر پیام اصلی اش نمی شود و ایجاد جاذبه روی پرده سینما را الویت قرار داده و فیلمی خوش ریتم با ساختاری استاندارد تحویل مخاطب خود می‌دهد.

روایت قصه و شخصیت پردازی در فیلم به نحوی است که کودکان می توانند با کاراکترهای آن احساس همذات پنداری کرده و آنها را دوست داشته باشند و با اشتیاق ماجراجویی هایشان را دنبال کنند. با وجود اینکه کودکان از آثار خوش ساخت و پر زورق و برق خارجی استقبال می کنند اما باید همواره به یاد داشته باشیم که در نهایت شخصیت های ایرانی که به زبان مادری کودکان حرف میزنند و فرهنگ و گفتار و شکل زندگی شان شبیه به آنهاست طبعا با اقبال از طرف این قشر سنی نیز مواجه خواهند شد. بچه ها دوست دارند کاراکترهایی همسن و سال خودشان را روی پرده سینما ببینید که دست به کارهای جالب ، متهورانه و جسورانه می زنند و حالا اگر این بچه ها هم وطن شان باشند دیگر دنیای این کاراکترها را دور و خارج از دسترس نمی پندارند و به این باور خواهند رسید که آنها هم قادر به انجام کارهای بزرگ هستند و قهرمان کوچک بودن برای شان تنها یک رویا نیست. بی شک دلیل اقبال مخاطب کودک و نوجوان به فیلم «قهرمانان کوچک» در کنار جذابیت های فرمی و بصری فیلم و حضور یک قهرمان محبوب ورزشی در نقش خودش، همین القای جمله معروف «خواستن توانستن است» به کودکان است.

در شرایطی که اغلب جوانان فیلمساز به سراغ موضوعات اجتماعی و تولید فیلم های آپارتمانی ارزان و ساده می روند اینکه حسین قناعت در سینمای رو به زوال کودک در سینمای ما و همه سنگ اندازی هایی که نسبت به این ژانر شاهد آن هستیم، فیلمی سرحال و جذاب و مدرن بسازد و کودکان مان را در کنار سهیم کردن در تجربه ای شاد و امیدبخش و مفرح با مفاهیم ارزشمندی همچون خودباوری و حمایت از تولید ملی آشنا کند جای تقدیر و تحسین دارد.

نوشته بررسی دلایل استقبال مخاطب کودک و نوجوان از فیلم «قهرمانان کوچک»/ قهرمانانی که به خودباوری رسیدند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.