در چالش «هم‌بیت» در هر رقابت یکی از شاعران مطرح کشور با طرح یک تک مصرع از شرکت‌کنندگان می‌خواهد مصرع دوم را بداهه‌سرایی کنند‌.

همچنین در چالش «یک تصویر یک شعر»، با پخش یک تصویر و یا بخشی از یک فیلم، از شرکت‌کنندگان خواسته می‌شود تا شعری در وصف تصویر یا اثر پخش شده بسرایند.

اجرای فصل جدید «سرزمین شعر» را امیرحسین مدرس برعهده دارد و سردبیری و اجرای بخش «چالش» برنامه برعهده محمود حبیبی‌کسبی است. همچنین حضور فعال شاعران افغانستان در هر قسمت و حضور تماشاگران در صحنه رقابت، از ویژگی‌های فصل جدید است.

علیرضا افتخاری خواننده مطرح کشورمان مانند فصل قبل در برنامه حضور دارد و یوسفعلی میرشکاک شاعر برجسته، میهمان ویژه برنامه افتتاحیه فصل دوم می‌شود.

این برنامه، با حضور ۴۰ شاعر تولید شده و ناصر فیص، علیرضا قزوه، محمدکاظم کاظمی، علی‌محمد مؤدب و محمدمهدی سیار داوران این برنامه هستند.

«سرزمین شعر» کاری است از گروه ادب و‌ هنر شبکه چهار به کارگردانی علی شریعت‌پناه و سعید ایلاتی و تهیه‌کنندگی علی زارعان که در ۲۰ قسمت ۷۰ دقیقه‌ای شنبه تا چهارشنبه هر هفته ساعت ۲۱ از شبکه چهار سیما و سه‌شنبه تا جمعه ساعت ۲۳:۱۵ از شبکۀ دو سیما میهمان خانه‌های مخاطبان خواهد شد.

همچنین خلاصۀ برنامه، چهارشنبه هر هفته ساعت ۲۱ روی آنتن شبکۀ چهار می‌رود.

نوشته «سرزمین شعر» با اجرای امیرحسین مدرس روی آنتن می‌رود اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

امیرحسین مدرس اجرای این ویژه برنامه را برعهده دارد که قرار است در ۱۴ قسمت، هرشب از شبکه چهار پخش شود.

هوشنگ جاوید جامعه‌شناس و پژوهشگر موسیقی اقوام و سیدمحسن حسینی ردیف‌دان و خواننده آواز ایرانی میزبانان ثابت «چهارگاه» هستند و در هر برنامه با مهمانان این برنامه که از خوانندگان مختلف نواحی و افرادی که در حوزه نغمه‌خوانی‌های عاشورایی فعالیت داشته‌اند، به گفتگو می‌نشینند.

در هر قسمت این ویژه برنامه، یک قطعه معروف عاشورایی و ملی پخش شده و در بخش دیگر به نغمه‌خوانی و عزاداری‌های محلی پرداخته می شود.

ویژگی این فصل از «چهارگاه» تفاوت دکور با فصل گذشته است که با تغییراتی خاص، نمایی از گنبد حرم امام حسین (ع) را به نمایش می‌گذارد.

فصل جدید ویژه برنامه «چهارگاه» از امشب ۱۶ تیرماه به مدت ۱۴ شب، ساعت ۲۲:۳۰ راهی آنتن شبکه چهار سیما می شود.

نوشته امیرحسین مدرس مجری فصل جدید «چهارگاه» شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

عباس سجادی مجری و کارشناس ادبیات و موسیقی به عنوان مهمان ویژه در این برنامه حضور خواهد داشت.

شعرخوانی شاعران و طنزپردازان، توضیحات اکبر کتابدار کارشناس ادبی درباره ادبیات طنز، اجرای آیتم شوخی با اخبار توسط صابر قدیمی، اجرای استندآپ کمدی توسط سعید طلایی و اجرای موسیقی توسط مهدی فرج الهی از دیگر بخش های این نوبت از محفل «در حلقه رندان» است.

در این برنامه از کیومرث منشی زاده نیز در بخشی با عنوان یادی از گذشته یاد خواهد شد.

کیومرث منشی‌زاده در سال ۱۳۱۷ شمسی در جیرفت زاده شد. او دوره تحصیلات ابتدایی و دبیرستانی را در زادگاهش به پایان رساند و سپس عازم تهران شد و در رشته اقتصاد از دانشکده حقوق فارغ التحصیل شد. وی بعد به آمریکا رفت و تحصیلات خود را در زمینه ریاضیات و فیزیک اتمی دنبال کرد. پس از پایان تحصیلات به ایران بازگشت و در سازمان برنامه و بودجه به کار پرداخت.«سفرنامه مرد مالیخولیایی رنگ‌پریده»، «یک شعر بلند»، «قرمزتر از سفید» و «گزیده اشعار» از جمله کتاب هایی است که تاکنون از این نویسنده منتشر کرده است.

همچنین شرکت کنندگان در این محفل می توانند با نوشتن شرحی بر یک کاریکاتور در مسابقه ذوق آزمایی «در حلقه رندان» شرکت کرده و جایزه بهترین شرح عکس نویسی را دریافت کنند.

نوشته اجرای امیرحسین مدرس در برنامه «در حلقه رندان» حوزه هنری اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

بخش دوم «کتاب‌باز» (بخش ثابت چهارشنبه شب‌ها) دکتر مجتبی شکوری با صحبت درخصوص حال خوب و سبک زندگی با مخاطبان همراه است.

«کتاب‌باز» به تهیه‌کنندگی و کارگردانی محمدرضا رضاییان و اجرای سروش صحت، شنبه تا چهارشنبه ساعت ۲۰ از شبکه نسیم پخش می‌شود و تکرار آن روز بعد ساعت ۱ بامداد، ۸ صبح و ۱ بعدازظهر روی آنتن شبکه نسیم خواهد رفت.

نوشته امیرحسین مدرس مهمان برنامه «کتاب‌باز» می‌شود اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سوره سینما- مصطفی علمی فرد تهیه کننده این فیلم گفت: قصه این فیلم به قلم امیر بوالی درباره ناصر ساواکی سابق است که  تمام این سالها را به صورت مخفیانه زندگی کرده است. او  بسته های مشکوکی دریافت می کند بسته‌هایی که حاوی تسبیح و عکس خود او در روزگار جوانی است وی پس از کش و قوس های فراوان سعی دارد فرستنده بسته ها را پیدا کند  و در هر بار جستجو به وسیله فلاش بک با یکی از سوژه هایش در دوران پیش از انقلاب و شکنجه ها ، جنایاتی که مرتکب شده است به یادش می آید. در نهایت فرستنده بسته ها  با او قرار می گذارد و شرط می کند اگر واقعیت زندگیش را به همسر و پسر خوانده اش بگوید خود را نشان می دهد ناصر این کار را انجام می دهد اما….

وی افزود: فیلمنامه این اثر توسط حامد افضلی و رویا خسرونجدی به سرپرستی علیرضا کاظمی پور بازنویسی شده است. این فیلم که بیست و پنجم مهرماه در تهران کلید می خورد در ۲۵ جلسه و در لوکیشن هایی چون موزه عبرت ، مدرسه عالی شهید مطهری ، خانه کاوه ، خانه سید مرتضی ، دفتر روزنامه و مرکز بازیافت زباله تصویربرداری خواهد شد. جعفر دهقان، امیر حسین مدرس ، رزیتا غفاری ، علیرضا جلالی تبار میرطاهر مظلومی ، اصغر نقی زاده ، علیرضا اولیا و کاظم افرندنیا بازیگران اصلی این تله فیلم هستند.

فهرست عوامل پشت دوربین این اثر عبارتند از: دستیار اول کارگردان و برنامه ریز: محسن درمنش ، دستیار دوم کارگردان : فرزین نوبرانی ، مدیرتصویربرداری : هومن سلماسی ، مدیر تولید : محمد عفراوی ، صدابردار: محمد مرتضایی ، طراح صحنه و لباس : فرهاد عزیزی فر، طراح چهره پردازی : هادی قالیخانی ، مدیر تدارکات : سعید اژدری ، عکاس : نیما خورشیدی ، منشی صحنه: زهرا درمنش. «دو سه چیزی که از تشویش می دانم» محصول گروه فیلم های تلویزیونی سیمافیلم است.

نوشته «دو سه چیزی که از تشویش می‌دانم» کلید می‌خورد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سوره سینما- سارا کنعانی: این روزها دیگر سر و صدایی که برنامه «کافه سوال» در شبکه دو به پا کرده، به گوش همه مخاطبان تلویزیون رسیده است. مجری جوانی به نام مژده لواسانی موضوع جذابی مثل جراحی های زیبایی را به شکلی بسیار مفصل و با حضور کارشناسان اجتماعی و روانشناسان، پزشکان و همچنین بانوان بازیگری که این تجربه را از سر گذرانده اند، مورد بررسی قرار داده و این اولین فصل از برنامه نوپایی است که سهیل سلیمانی آن را تهیه و کارگردانی می‌کند. لواسانی متولد پاییز سال ۶۸ است. یکی از بهترین مجری‌های زن این روزهای رادیو و تلویزیون که می‌کوشد سبک و شیوه خود را در اجرا داشته باشد. با او درباره اجرای «کافه سوال» صحبت کردیم.

فکر می کنید چقدر به گردن برنامه «کافه سوال» حق مادری دارید؟

مژده لواسانی: به هر برنامه که وارد می‌شوم، به خاطر پشتوانه کاری که در رادیو دارم و به دلیل همه برنامه سازی‌ها و سردبیری‌ها، نمی‌توانم منفعل باشم و جدا از تیم فکری برنامه قرار بگیرم. این اتفاق در کافه سوال خیلی چشمگیر رخ داد. به همین دلیل هم آن را خیلی دوست دارم، چون از زمان شکل گیری همراه بودم.

و نطفه آن از کجا شکل گرفت؟

ابتدا سهیل سلیمانی طرح را با من در میان گذاشت و من از ابتدا در اتاق فکر حضور داشتم. سعی کردم در همه تصمیمات برنامه نقش داشته باشم. از آن دسته مجریانی نیستم که معتقدم باشم برنامه‌ام را اجرا می کنم ، دستمزدم را می‌گیرم ، می‌روم خانه و همین که دیده می شوم کافی است و دغدغه های برنامه به من مربوط نیست. وقتی من در سیاست گذاری های برنامه دخیل باشم، بعدها می‌توانم تمام قد از آن دفاع کنم.

همکاری با سهیل سلیمانی، روزنامه نگاری که به برنامه سازی و تهیه کنندگی تلویزیون روی آورد، چطور به وجود آمد؟

سالی که «به خانه بر می‌گردیم» را اجرا می‌کردم، سردبیر من در بخش فرهنگی و هنری سهیل سلیمانی بود. همکاری من از زمانی پررنگ شد که احساس کردیم دغدغه‌های کاری مشترکی داریم. طرح‌های زیادی داشتیم که خیلی هایش به سرانجام هم نرسید، اما «کافه سوال» خدا را شکر فرصت تولد پیدا کرد. این برنامه اتفاق مبارکی بود، چون این دغدغه مشترک فرهنگی مجال بروز پیدا کرد. یک ماه از پخش این برنامه می‌گذرد و با توجه تازه بودنش،از موقعیت خوبی بین مردم برخوردار شد.

تصویب طرح این برنامه با توجه به این میزان از چالش‌برانگیزی، کار سختی بود؟

آقای آذرمکان مدیر گروه اجتماعی و آقای بخشی‌زاده مدیر شبکه دو از ما حمایت کردند و هنوز هم در برابر انتقادهای غیرمنصفانه از ما دفاع می‌کنند. فرض بگیرید پزشکی تنها یک شب برنامه را تماشا می‌کند که اتفاقا ما انتقادی به این قشر داشته‌ایم. او بدون اینکه شب‍‌های قبل و بعد را دیده باشد، دست به قضاوت می‌زند و از ما خرده می گیرد. این در حالی است که ما همیشه پس از ذکر معایب و محاسن به جمع بندی می‌رسیم. گاهی حتی من از هجمه‌های موجود می‌ترسم و به آقای آذرمکان گفته‌ام که وجود ایشان دلگرمی بزرگی است. ما روی خطوط قرمز حرکت می‌کنیم، اما هرگز ردشان نمی‌کنیم.

شما موضوع زیبایی را مطرح کرده‌اید که بگویید مردم به سراغ این جراحی‌ها نروند؟

خیر. ببینید، هیچ وقت در تلویزیون در چنین سطحی از گستردگی به مسئله زیبایی و جراحی پزشکی آن پرداخته نشده بود. رویکرد عمده شاید دعوت از یک پزشک متخصص و آسیب شناسی کلی و در یک برنامه تک قسمتی از یک مجموعه بود. بهتر دیدیم با مقوله زیبایی کار خودمان را شروع کنیم. می‌خواستیم نگاه‌های موافق و مخالف را نشان بدهیم و اصلا همه هدف گذاری ما بر این اساس انجام شد که در برابر هیچ موضوعی جبهه نگیریم. باید در کنار مخاطب قرار بگیریم و بسته‌ای را به صورت ترکیبی از همه نظر به او تحویل بدهیم و معتقدیم به قدری باهوش است که خودش بهترین انتخاب را داشته باشد.

چطور با حساسیت‌های اجرای این برنامه کنار آمدید؟ اجرای «کافه سوال» با توجه به افتتاحیه پر سر و صدایی که داشت باید کار سختی باشد.

به معنی واقعی کلام، بچه صدا و سیما هستم و در آن بزرگ شده‌ام. خیلی بدیهی است که با همین سیاست گذاری‌ها، همین خطوط قرمز و همین نوع تفکر رشده کرده باشم و به هیچ وجه نتوانم از آنها گذر کنم. ممکن است با صراحت لهجه، به ذکر موضوعاتی بپردازم، اما قطعا گاف نمی‌دهم که برنامه را روی هوا بفرستد. وقتی کسی در خانواده ای بزرگ شود که همیشه یک سری از چارچوب‌ها برایش مهم بوده، این قوانین برای او نهادینه می‌شود. کودکی ام در رادیو گذشته و از نوجوانی به تلویزیون آمدم، پس نمی توانم مقررات سازمان را از خودم دور کنم. لطف مردم هم کمک بزرگی است و همیشه با محبتشان رو به رو شده ام. حتی پیش آمده از حرفی دلزده باشم، اما لبخند یک بیننده و چشم در چشم شدن با او همه چیز را از ذهنم پاک کرده است.

حالا که بیشتر از ۲۰ قسمت به موضوع زیبایی پرداخته‌اید، بگویید نظر شخصی خودتان درباره زیبایی چیست؟

زیبایی بر اساس سلایق مختلف تعریف می‌شود. از مفاهیم گسترده‌ای مثل اخلاق و زیبایی و …. هیچ وقت نمی‌شود چارچوب مشخصی معین کرد، چون نسبی است. خیلی‌ها از من می پرسند تو موافق جراحی زیبایی هستی یا مخالف آن؟ من می‌گویم هرآنچه هویت اصلی چهره فرد را تغییر ندهد و باعث رفع نقصی شود و بخواهد عارضه ای را برطرف کند، به شرط طبیعی بودن خوب است. من به شدت به اصل برازندگی، زیبایی ملموس و طبیعی معتقد هستم. این شخصیت افراد است که در مراحل عمیق تر باعث جذب افراد می شود. ویژگی‌های خلقی چه خوب و چه بد، به چهره منتقل می‌شود. در کافه سوال هم سعی کردیم تقریبا این نگاه وجود داشته باشد، اگر بنا به اعلام یک موضع است. یک شب خانم بازیگری را می‌آوریم که مخالف است و یک شب خانم بازیگری را که موافق ماجراست. همه نظرات را بررسی می‌کنیم تا گفت و گو کردن تمرین شود. این چیزی است که جای خالی آن در مسائل اجتماعی پررنگ احساس می شود.

حالت ایده‌آل تاثیر گذاری این برنامه را چطور توصیف می‌کنی، فارغ از اینکه محقق شده باشد یا نه؟

زمانی که بدانم بیننده به خاطر ما تلویزیون را روشن می کند و زمانش را تنظیم می کند، اتفاق لذت بخشی رخ داده است. ما می خواستیم غمگینی این موضوع را نشان دهیم که بخشی از مردم تصنعی پسند شده اند و نکند این یک خلق و خوی همه گیر شود؟ لب و بینی و گونه هایی که به شکل اغراق شده تغییر کرده باشند در چشم برخی از مردم زیبا جلوه می کند و این اتفاق شایسته ای نیست. یعنی مردم ما از چیز دفرمه ای که شکل طبیعی خودش را از دست داده، استقبال می کنند؟ دوستان عزیزی مثل شراره رخام و پرستو صالحی آمدند و از مردم خواستند این کار را انجام ندهند و حتی گفتند که یک پشیمانی در روزگار امروزشان وجود دارد.

چه جالب که این بانوان بازیگر خودشان آمدند و جلوی مردم اقرار کردند که امروز از جراحی زیبایی صورت شان خوشحال نیستند.

ما ممنون صداقت شخص خودشان هستیم. اگر این عزیزان این میزان از رک گویی و صداقت کلام را نداشتند ، امکان نداشت برنامه به جایی که ما می خواستیم برسد.

فصل های بعدی کافه سوال درباره چه موضوعاتی است؟

موضوعاتی خیلی اجتماعی و داغ و خبرساز. ما داریم از مخاطب مان نظرسنجی می کنیم که آنها چه چیز دوست دارند و قطعا از مان همان ها دست به انتخاب می زنیم. در فضاهای مجازی نیز خیلی از مردم پیشنهاد دریافت می کنیم. ان شا الله تا وقتی شبکه دو بخواهد برنامه را ادامه می دهیم.

تم اجرایی شما در برنامه های مختلف تغییر می کند؟

بله خیلی زیاد. مژده لواسانی با مختصات خودش در تمام برنامه ها خودش باقی می ماند. قرار است شیوه اجرایی خودش را حفظ کند با علم به اینکه مطابق با سلیقه عده ای از مخاطبان هست و پسند عده ای دیگر نیست. این یک اتفاق بدیهی برای تمام مجریان ماست. سعی می کنم همیشه خودم باشم. اینطور نیست که برای برنامه لحن غمگین را انتخاب کنم و برای برنامه ای دیگر خنده هایی مصنوعی تحویل بدهم. همیشه مختصات خودم را با خودم دارم، اما بر اساس ژانر اجرا، نوع مخاطب، ساعت برنامه و هدف گذاری برنامه نگاه کلی را تغییر می دهم. گاهی نیاز است تشخص اجرا پررنگ تر باشد و گاهی نیاز به صمیمیت بیشتر است. ما باید در یک برنامه اجتماعی متفاوت از یک برنامه مذهبی یا خانوادگی عمل کنیم. خدا را شکر تجربه در همه زمینه ها را پشت سر گذاشته ام. بحث های چالشی با مسوولان در برنامه های اجتماعی و گفت و گوهایی با کارشناسان در برنامه های خانوادگی در کارنامه حرفه ای من دیده می شود و شاید تنها برنامه سیاسی ندارم، چون در تخصص و علاقه ام نیست.

فکر می کنم علاقه شما بیشتر حوزه های فرهنگی و هنری باشد.

دقیقا. برای مثال سال هاست که جشنواره فیلم فجر را دنبال می کنم و در چند سال اخیر هم پیرامون آن اجرایی در رادیو گفت و گو داشته ام. ما هر سال در جریان برنامه ای به جشنواره فیلم فجر به عنوان بزرگترین رویداد سینمایی سالانه می پردازیم و ان شا الله امسال هم حضور خواهم داشت.

آن مهارت های اجرا که از آن صحبت کردید، بر اساس تجربه به دست می‌آید یا مطالعه و تحقیق؟

وقتی در فضایی نفس می کشی که همه آنجا استادند و در کنار بزرگان تعلیم می بینی، یک افتخار نصیب تو شده است و من هم از این موهبت بهره داشتم. ژاله صادقیان ، امیر نوری و … بزرگانی بودند که من در محضرشان کار را یاد گرفتم. ما در صدا و در سیما دوره های آموزشی را هم گذرانده ایم، اما تجربه عملی و برداشت شخصی هر کس سهم بزرگی در مهارت او دارد. ما در رادیو باید پیش چشم اساتید مسلم، شعر می خواندیم و نمره می گرفتیم تا بتوانیم ادامه دهیم. کنترل بر رفتار و گفتار نیز چیزی است که به ما یاد می دهند، اما همه اینها در کنار تجربه جواب می دهد. اینجا باید ابراز تأسف کنم از اینکه هستند در بین مجریان، کسانی که اهل مطالعه نیستند. کتاب نمی خوانند و چنته شان به قدر کافی از اطلاعات پر نیست. آیا واقعا سر زدن به سایت ها و ورق زدن مجلات کافی است؟ من پس از بیدار شدن از خواب همه خبرگذاری ها را با گوشی موبایلم چک می کنم و روزنامه های مهم را می خرم. خواندن کتاب بسیار تاثیر دارد و این را تو می توانی حتی از چشم های کسی که پیرامون موضوع مورد بحث خود از قبل مطالعه داشته، بفهمی.

از میان مجریان تلویزیون، اجرای چه کسی را می‌پسندید؟

ما مجریان خوب بسیاری در نسل خودمان داریم و تعداد زیادی از آنان در عرصه اجرا خوش درخشیده اند، اما ترجیح می دهم اگر قرار است از کسی نامی ببرم، از میان قدیمی تر ها و پیشکسوت ها باشد. همیشه اجرای محمدرضا شهیدی فر را دوست داشته‌ام و خوشحالم که می بینم همه بزرگان ما در عرصه اجرا رادیویی بوده اند. رادیو برای تلویزیون مثل تئاتر است برای سینما. از میان مجریان جوان هم معتقدم ژیلا صادقی کسی بود که سبک جدیدی را برای مجریان جوان خانم ارائه داد که تا قبل از آن وجود نداشت و همه فکر می کردند برای قرار گرفتن جلوی دوربین حتما باید خیلی اتو کشیده رفتار کنند. وقار و فخر اجرای ژاله صادقیان را خیلی دوست دارم. اگر بناست انتخابی به عنوان الگو قرار دادن داشته باشم، این انتخاب ترکیبی از بهترین‌هاست.

اگر قرار باشد اجرای تلویزیون را آسیب شناسی کنید، چه می‌گویید؟

با صراحت کلام، بی‌سوادی. ما اسیر زرق و برق و رنگ و لعاب اجرا می‌شویم و عمق اجرا را فراموش می‌کنیم. این شاید بزرگ ترین ضربه باشد.

شما حقوق می خوانید و پدرتان هم وکیل هستند. چه می‌کنید که قضاوت ها بر اجرای شما غالب نشوند؟

وکالت و اجرا وجوه مشترکی دارند. شما چه وقتی وکیل هستی و چه وقتی مجری، با مخاطبی رو به رو هستی که باید آنها را قانع کنی و تحت تاثیرشان قرار بدهی. سلاح تو گفتار است و ادله‌ای که ارائه می کنی. به همین دلیل احساس نزدیکی زیادی بین این دو مقوله زندگی ام دارم . وکلا سخنوران خوبی هستند و امیدوارم من هم باشم. آنقدر از قضاوت‌های نا به جا خسته‌ام که ترجیح می‌دهم هیچ وقت خودم این عمل را مرتکب نشوم.

فکر می کنم بزرگ ترین رنجش مجریان از منتقدان این باشد که شیوه کاری آنان را به همکار دیگری نسبت می‌دهند. اینطور نیست؟

دقیقا. افراد ممکن است به خاطر برخی ویژگی‌های ظاهری و حتی شخصیتی شان یک سری مشابهت هایی با هم داشته باشند، اما اصل تاثیرگذاری زمانی رخ می دهد که هر کس صادقانه رنگ و بوی ویژه خودش را حفظ کند. هیچ وقت سعی نکردم از مجری محترمی تقلید کنم. لحن من و شیوه کلی اجرایی ام تا بوده همین بوده و اگر مشابهت هایی مشاهده می شود، در دایره کپی برداری قرار نمی‌گیرد. من اجرای مجریان خوب ایران و جهان را رصد می‌کنم و حتی در پس ذهنم آموزش می‌گیرم، اما این برداشت اصلا به معنای دنباله روی نعل به نعل نیست. این به معنای شکست یک مجری است اگر بخواهد خودش را پشت نقاب کسی تکرار کند. من باید به خاطر خودم دوست داشتنی باشم. تسلط روی بحث چیزی است که همیشه من را به کتاب خواندن وا می‌دارد . از مخاطبان عزیز می‌خواهم با دقت نظر دست به قضاوت منصفانه بزنند. با خودم و با مخاطبانم روراست هستم.

نوشته از خط قرمز رد نمی‌شویم/ بچه صدا و سیما هستم اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سوره سینما: سروده های عاشورایی حسین متولیان با عنوان «از اوج نی» ، امروز شنبه، چهارم آبان ساعت ۱۶ در مجتمع فرهنگی سرچشمه واقع در میدان بهارستان، نرسیده به چهارراه سرچشمه، انتهای کوچه صیرفی پور رونمایی می شود. در این مراسم چهره‌هایی همچون شهرام شکیبا، امیرحسین مدرس، امیر مرزبان و … سخنرانی خواهند داشت.

حسین متولیان از شاعران و نویسندگان امروز است که مدتی در شبکه دو سیما اجرای برنامه «روز از نو» را بر عهده داشت. وی در سمت مشاور برنامه های زیادی فعالیت داشته است و از جمله کتاب های او «پشت سرت عاشقانه حرف می زنم» نام دارد.

نوشته رونمایی از یک کتاب «عاشورایی» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سوره سینما- سارا سپاسیان: مقوله اجرای تلویزیون در یک دهه اخیر با مدیریت دقیق تری از جانب رسانه و هیجان بالاتری از طرف مخاطب همراه بوده است، شاید به این دلیل که ما دریافتیم برنامه های تلویزیونی هم می توانند در کنار سریال ها برای مردم جذاب و سرگرم کننده باشند و یکی از مهم ترین عناصر این جذابیت، نوع اجراست. احسان کرمی یکی از مجریان امروز صدا و سیماست که به واسطه سبقه تئاتری اش نگاه ویژه تری به حرفه اجرا دارد.

سوره سینما: شما هم مثل خیلی از مجریان دیگر خودتان را فرزند رادیو می دانید؟

احسان کرمی: بله. خاستگاه من رادیوست و این موضوع برای من بسیار دلپذیر است و ضمن احترام به تمام همکاران مجری، به قاطعیت می گویم آن مجری که کار خود را از رادیو شروع نکرده باشد مانند کسی است که بدون تحصیلات آکادمیک وارد عرصه ای بشود. رادیو دانشگاه رسانه است.

هر مجری رادیو لزوما نمی تواند مجری تلویزیون باشد. اینطور نیست؟

بین رادیو و تلویزیون تفاوت های بسیاری وجود دارد و میزان شباهت ها واقعا اندک است. شاید این دو مقوله تنها در رسانه بودن شان مشترک باشد. نبودن تصویر در رادیو یا خلاء عنصر خیال در رادیو یکی از اولین تفاوت هاست که خیلی هم بزرگ است. در رادیو باید به مدد صرفا یک حنجره تمام احساسات خودتان را از قبیل خشم و شادی و غم و هیجان و حتی پوزخند و بغض و گریه به مخاطب منتقل کنید و اگر این توانایی را در این رسانه شنیداری یاد گرفته باشید ، دیگر لازم نیست وقتی جلوی دوربین تلویزیون اجرا دارید از کلمات عجیب و غریب به صورت پشت سر هم استفاده کنید و به دست برنامه های طنازانه تلویزیون بهانه نقد بدهید! رادیو به مجری یاد می دهد وقتی در حال صحبت با کسی است اول او را بشنود و بعد سوال کند، نه اینکه پشت سر هم او را پرسش باران کنید و میان صحبتش بپرید. مرز میان راحت بودن با مهمان برنامه و بی ادبی به او خیلی باریک است و رادیو می تواند این فاصله گذاری ها را به فرد بیاموزد. این مسائل برای خیلی از دوستانی که به ناگهان وارد تلویزیون می شوند، چندان جا افتاده نیست.

به عنوان یک مجری که نسبت به خیلی از جوان تر ها چند پیرهن بیشتر پاره کرده، چه صحبتی برای آنان دارید؟

بزرگ ترین نقد من به این دوستان این است که اجرای آنان در تمام برنامه های تلویزیون شبیه به هم است. انگار خبر ندارند هر ساعت از شبانه روز اجرای خاص خودش را می طلبد. یک مجری نمی تواند در ساعات اولیه صبح همان اجرایی را داشته باشد که در ساعات دیرهنگام شب دارد و یا اجرایی که برای مخاطب جوان است، با اجرایی که مربوط به برنامه ای در ساعات روحانی و عرفانی کل مردم جامعه است، فرق دارد.جوان ترها باید یاد بگیرند ما داریم در رسانه ای کار می کنیم که مختصات آن در هر ساعت با زمان قبل و بعد از خود متفاوت است. حتی هر طبقه از جامعه اجرای خاصی از مجری به خصوصی را می پذیرد. به صرف برخورداری از صدا و چهره خوب نمی توان اجراهای برنامه های متفاوت را به یک شخص سپرد. شما بر اجرای چند سال اخیر مجریان جوان تلویزیون مروری داشته باشید و ببینید کجاها با هم تفاوت دارند؟ تقریبا هیچ کجا.

به ساعت پخش برنامه اشاره کردید و اجرای متفاوت آن. این تفاوت در میزان انتقال انرژی به مخاطب است؟

نه فقط میزان انرژی. چون یک مجری همیشه باید به مخاطبش انرژی منتقل کند، اما جنس آن انرژی متفاوت است. اگر دقت کنید از ۲۴ ساعت شبانه روز هر سه چهار ساعت، تلویزیون ما انواع مختلفی از برنامه ها را روی آنتن می فرستد که این گوناگونی شیوه اجرا را هم در بر می گیرد. اجرای ساعت ۶ تا ۱۰ صبح من به عنوان مجری باید تفاوت اساسی داشته باشد با اجرای ۶ تا ۱۰ شب من. نوع گفتمان و حتی نوع نگاه به دوربین و ری اکشن های فیزیکی چهره و بدن جزوی از قواعد اصولی به حساب می آیند که از میان مجریان جوان، به استثناء چند نفر، عده ای آنها را رعایت نمی کنند.

بهره مندی از این مهارت های فنی و توجه به جزئیات به هوشمندی مجری بستگی دارد یا اکتسابی است؟

آموزش هم وجود دارد، کما اینکه من خودم دارم اجرا و متن خوانی را آموزش می دهم، اما کسی که می آید جلوی دوربین تلویزیون باید به مرور این مهارت ها را کسب کند و این علم را که از بدیهیات فن اجرا شمرده می شوند، بداند. مثلا من نمی دانم این اطاله کلام که امروز مجریان جوان ما گرفتار آن هستند، از کجا می آید. حتی خیلی از مجریان پیشکسوت هم این اشتباه را انجام می دهند و برای یک سوال ساده ، مقدمه می چینند.دنیای امروز دنیای سرعت است و اصلا ویژگی قرن ۲۱ شتاب است. دنیای رسانه شتاب می طلبد و اگر به مقوله رقابت به شبکه های خارجی هم دقت کنیم می بینیم نمی توان اول صبح برای مردم قصه تعریف کرد و خلاصه دوره این نوع از اجرا تمام شده است.

صحبت از شبکه های ماهواره ای شد. به نظر شما تلویزیون ما قدرت مقابله با آنها را دارد؟

با این پتانسیلی که ما در سازمان داریم، قادریم رادیو و تلویزیون نصف جهان را پوشش دهیم، اما این اتفاق نیفتاده است. اولا ما به لحاظ کمی و تعدد شبکه ها دچار یک رشد فزاینده هستیم. تنوع شبکه ها باعث تکثر مخاطب شده. این شبکه ها نه نیروی مناسب دارند و نه فکر و نه حتی بودجه کافی. برخی برنامه ها شاید در حالت خوشبینانه هزار نفر هم بیننده نداشته باشند. من فکر می کنم هیچ کدام از دست اندرکاران سازمان با مدیران رده بالا مشکلی ندارند و هرگاه مدیران میانی دیدشان را باز کردند و با جرآت کافی خود را از خنثی بودن رهانیده اند، برنامه ها موفق شدند. مثال بارز این اتفاق «رادیو هفت» است. برنامه ای که موافقت شد کمی آزادی بیشتری داشته باشد در انتخاب موسیقی و …

و اما «رادیو هفت» ! درباره این برنامه شبکه آموزش صحبت کنید به شدت مقبول مردم واقع شده.

در رادیو هفت اتفاقات شیرین و فوق العاده ای را تجربه می کنیم. مثلا یکی از بازیگران پیشکسوت سینما لطف کردند و بعد از انتظار در پشت خطوط اشغال تلفن برنامه بالاخره تشکر خودشان را به گوش ما رساندند. شاید از جمله دلایل موفقیت این برنامه این باشد که با سنجش صحیح از شرایط خود مجری مناسب خودش را هم برای آن ساعت از شب  پیدا کرد.دیگر اینکه این برنامه همیشه سعی داشته به مخاطب خود آرامش را منتقل کند. به نظرم این برنامه شاهکار رسانه ای نکرده و تنها سعی داشته کار درست را انجام دهد. البته این تیم برنامه سازی هر وقت برنامه ساخته با اقبال مواجه شده است. پس مسلما با وجود امکانات بیشتر، می توان حتی شبکه های خارجی را فتح کرد، اما متاسفانه سازمان این روزها با مشکلات مالی مواجه است. من هم به همین دلایل با شکل گیری شبکه های جدید متعدد مخالف هستم. ما می توانیم تنها با ۴ یا ۵ شبکه تلویزیونی مخاطب مان را بیشتر نگه داریم. همچنین تلویزیون ما به یک مدیریت مدبرانه تر نیازمند است. برای مثال سریال خوبی مثل «مهرآباد» که هم قصه درستی دارد و هم بازی های خوبی درست در زمانی شروع به پخش شد که مردم درگیر مسائل انتخابات ریاست جمهوری بودند و ذهن کسی به سمت یک سریال تلویزیونی جذب نمی شد.

یکی از ویژگی های خوب شما به عنوان یک مجری، علاقه تان به تئاتر است. یک مجری تا چه حد باید سواد کلی هنری داشته باشد؟

البته من حرفه اصلی خودم را اجرا به حساب نمی آورم. یعنی هم شغل آزاد دارم و هم از مدت ها قبل بسیار در عرصه تئاتر فعالیت داشته ام.همین حالا هم مشغول کارگردانی تئاتر هستم. دلبستگی این هنر برای من بسیار زیاد است و البته موسیقی اولین علاقه من نامیده می شود. به نظر من کسی که وارد عرصه اجرا می شود، باید لااقل در مورد هنرهایی که در تلویزیون در مورد آنها صحبت می شود، آگاهی داشته باشد. البته که من به دیدن نمایشگاه نقاشی یا گالری عکاسی و … هم می روم و از دنیای نشر و کتاب هم بی خبر نیستم. اینها از جمله کارهایی است که یک مجری ملزم است انجام بدهد، چون در غیر این صورت نمی تواند با یک ذهن خالی برای مردم صحبت کند. ذهن مجری قطعا باید به هنر گرایش داشته باشد.

و اگر بنا باشد برای این مجموعه علاقه هایتان یک رده بندی قائل باشید، چه می گویید؟

در هر شرایط یکی از این هنرها برای من پررنگ می شود، اما موسیقی علاقه اصلی من است و بدون آن نمی توانم زندگی کنم! ساز می زنم و آواز هم می خوانم. در مرتبه بعدی هم بازیگری قرار می گیرد که من آن را زیرمجموعه ای از اجرا می دانم.

پس چرا شما را در مقام بازیگر ندیده ایم؟

چرا چند بار روی صحنه تئاتر رفته ام.

بازیگری تصویر چطور؟ قصد برنامه سازی ندارید؟

نه علاقه ای به بازیگری جلوی دوربین ندارم، هرچند ممکن است در آینده آن را تجربه کنم. به برنامه سازی هم اصلا فکر نمی کنم. من با یک تیم خوب کار می کنم و خودم را عضوی از یک گروه برنامه ساز می دانم. ترجیح می دهم این شکل از کار را ادامه بدهم.

به نظر شما تلویزیون امروز ما ستاره دارد؟

به نظرم یکی از گرفتاری های تلویزیون امروز این است که ما ستاره اجرا نداریم. البته این یکی از سیاست های سازمان است و من به آن نقد دارم، چون در بعضی بزنگاه ها این نیاز احساس می شود. مثلا برای برنامه ویژه عید نوروز مدیران ما سردرگم می مانند که اجرا را به چه کسی بسپارند و چون مجری ستاره ندارند، از بازیگران استفاده می کنند و ریتم برنامه به خاطر ناآشنایی آنان با فن اجرا می افتد. خدا را شکر از جایی به بعد آقای دارابی استفاده از بازیگران را به عنوان مجری ممنوع اعلام کرد.

چرا همه مجریان تلویزیون به دنبال اجرای سال تحویل هستند؟ شما هم چند بار آن را تجربه کرده اید.

بله من در دو سال گذشته برای شبکه های جام جم و تهران، اجرای سال تحویل را بر عهده داشته ام. این اجرا برای هر مجری مهم است، اما من شخصا شرایط آن را هم در نظر می گیرم. یعنی حاضر نیستم با هر مختصاتی آن را بپذیرم. مثلا سه سال قبل برای اجرای شبکه دوم تلویزیون به من گفتند باید کنار خانم آزاده نامداری و یک نفر دیگر اجرا کنی، اما من قبول نکردم، چون جنس اجرای من و آن نفر سوم متفاوت بود. به طور کلی برای من مهم نیست در چه برنامه ای اجرا می کنم، بلکه اینکه با چه کسانی همکار می شوم، اهمیت بیشتری دارد.

کار همکارانتان را در برنامه های تحویل سال ۹۲  دیدید؟

خوشبختانه دوستانم لطف کرده و قسمت هایی ضبط شده از این برنامه ها را در اختیار من قرار دادند. به نظرم احسان علیخانی اگر انرژی ۳ روز برنامه را تنها برای یک برنامه می گذاشت موفق تر بود. پخش فیلم سینمایی شبکه ۳ آن هم ساعتی قبل از تحویل سال، کار مدبرانه‌ای نبود. به طور کلی باید به این موضوع توجه کرد که وقتی اجرای برنامه تحویل سال به کسی تعلق می گیرد، مجری باید بداند اوست که در خدمت برنامه واقع شده است نه برعکس. هر اجرایی برای خود تعریف به خصوصی دارد و نمی توان برای زمانی مثل تحویل سال همان سبکی را داشته باشی که قبلا در برنامه های دیگر داشته ای.

در آخر بگویید تا به حال متن برنامه هایتان را خودتان نوشته اید؟

من اصلا با نوشتن کارم را در رادیو آغاز کردم. یک برنامه در رادیو پیام داشتم که برای آن هم می نوشتم و هم اجرا می کردم و بابت آن جایزه هم دریافت کردم، اما در تلویزیون این نوشتن را تجربه نکردم.

نوشته مجری- ستاره نداریم/ راحت بودن با بی‌ادبی فرق دارد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سوره سینما-آبان عسکری: در سال‌های اخیر تعداد معدودی از مجریان صدا و سیما توانستند قالب‌های قدیمی اجرا را بشکنند و روند تازه‌ای تعریف کنند اما همچنان از اینکه جریان‌ساز باشند ناکامند. با رسالت بوذری که از مجریان با سابقه است درباره اینکه چقدر توانسته‌ایم در اجرا جریان‌سازی داشته باشیم صحبت کردیم.

به طور کلی وضعیت اجرا را در سال‌های اخیر چطور ارزیابی می‌کنید؟

رسالت بوذری: اول ببینیم تعریف مجری چیست. به چه کسی مجری می‌گویند. من تعاریف زیادی در این باره خوانده‌ام اما به نظر می‌رسد تعریف این واژه با ابهام رو به روست. مجری سکان‌دار چیست. آیا مجری کسی است که منویات خودش را ابراز می‌کند یا چیزی که در ذهن دارد را با قواعد و استانداردهای تعریف شده اجرا می‌کند. اگر از این ابهام بگذریم طبیعتا می‌توان به این تعریف بسنده کرد که اجرا استانداردهایی مشخص دارد. من اجرا را یک پکیج می‌بینم.

از این استانداردها صحبت کنید.

در سراسر دنیا انگشت اشاره به سمت مجریانی می‌توانم ببرم که نه چهره ویژه و نه دایره لغات ویژه‌ای دارند اما محبوب‌اند. کلمات سهمی کمتر از ۵۰ درصد در انتقال مفاهیم دارند و باقی زبان بدن است. شیوه و لحن صحبت کردن، پوشش و آرایش مجری باعث می‌شود مجری امضای خودش را داشته باشد.

برخی از مجری‌ها دوست دارند عنوان مجری مؤلف در موردشان به کار رود و در این راستا تلاش می‌کنند. این اتفاق خوبیست؟

طبیعی است که مجری به دنبال امضای خودش باشد و منطقا اتفاق خوبی است ولی تکثر این اتفاق نتیجه‌اش این می‌شود که هر کسی می‌شود معیار اجرا. وقتی یک قاعده کلی وجود نداشته باشد هر کسی سعی می‌کند امضای خود را معیار معرفی کند. این حالت مانع وجود مدلسازی در اجرا می‌شود.

ولی مدلسازی از مؤلف بودن افراد عبور می‌کند.

مدلسازی باید بر اساس معیارها و استانداردها اتفاق بیفتد. یعنی مجری بگوید من حداقل‌هایی از استاندارد را در اجرای خودم لحاظ می‌کنم بعد لحن و امضای خاص خودم را بر آن اضافه می‌کنم.

آیا در سال‌های اخیر مجری مؤلف داشته‌ایم؟

سؤال مهمی است و پاسخش نیز سخت است. چندین سال پیش یکی از سیاسیون گفت ما در ایران روزنامه‌نگار برجسته و ویژه نداریم. آن زمان این حرف به خیلی از دوستان مطبوعات برخورد. اما وقتی به کنه این حرف توجه کنیم می‌بینیم تحلیلی درستی است. از شما سؤال می‌کنم وقتی گفتگویی در مجله چاپ می‌شود به اعتبار مصاحبه‌کننده مجله را می‌خرید یا مصاحبه‌شونده؟

مصاحبه‌شونده.

اینکه ما هنوز یک مجری یا روزنامه‌نگار نداریم که اسم او مردم را پای تلویزیون بنشاند نه کسی که رو به رویش نشسته، خودش پاسخ سؤال شماست.

خب چرا مجریان ما نتوانسته‌اند به این مقام برسند؟

قصه از اینجا شروع می‌شود که هیچوقت تربیت حرفه‌ای وجود نداشته. قصد جسارت به هیچکدام از همکارانم را ندارم. برندسازی اتفاق نیفتاده.هیچوقت بین خودمان نمی‌گوییم امشب برنامه فلان مجری است نباید از دستش بدهیم. شاید برخی از مجریان با حاشیه‌هایی که اطرافشان ایجاد می‌شود به برند نزدیک شوند. برخی با تندی، تلخی و جسارت بیش از حد و گذر کردن از مرز پررویی خود را به برندسازی نزدیک می‌کنند اما واقعیت این است که این اتفاق ماندگار نیست و فقط فضا را برای دیگران تنگ‌تر می‌کند و برای چند صباحی نام آن مجری را بر سر زبان‌ها می‌اندازد. اجرا یک تهور نیست. اجرا لزوما با ماجراجویی و شلوغ‌بازی همراه نیست. ما هنوز به مدلی نرسیده‌ایم که مردم به خاطر مجری برنامه را ببینند. بحث خط قرمزها که دست و بال آدم را می‌بندد هم وجود دارد. اما همچنان معتقدم که با رندی چنان که حافظ رند بود می‌توان با خط قرمزها تا کرد.

کمی بدبینانه نگاه کنم. این درست است که یک مجری که تا دیروز برنامه آشپزی اجرا می‌کرده به یکباره پای گفتگو با یک شخصیت مهم سیاسی یا اجتماعی بنشیند. تخصص برای مجری چه معنایی می‌تواند داشته باشد؟

آش اینقدرها هم شور نیست که کسی که مجری برنامه آشپزی بوده کرسی برنامه‌ای فرهنگی را به دست گرفته باشد اما اتفاقاتی مشابه افتاده است. من معتقدم مجری باید تخصص لازم درباره موضوع بحث را داشته باشد. اما با لفظ مجری مناسبتی که غلط است موافق نیستم. ضمن انتقادهایی که به اجرای مرتضی حیدری دارم اما ببینید که مرتضی حیدری در گفتگوی ویژه خبری هم با اقتصاددان حرف می‌زند، هم با شخصیت فرهنگی و هم با مسئولین سیاسی و اجرای موفقی دارد. آیا حیدری در همه زمینه‌ها متخصص است؟ نه. سواد لازم در هر زمنیه‌ای او را در این راستا موفق کرده. نبض برنامه را در دست می‌گیرد و اجازه نمی‌دهد مهمان جم بخورد معتقدم اگر مجری به اندازه یک اقیانوس به عمق یک بند انگشت در هر زمنیه‌ای سواد داشته باشد می‌تواند در هر برنامه‌ای موفق باشد. متأسفانه حلقه مفقوده، فقدان سواد، فقدان سواد و فقدان سواد است. برخی مجریان در فاصله سؤال اول تا دوم خوابند و نقششان بیشتر از آکسسوار صحنه نیست. برخی فکر می‌کنند هر چقدر آنتن بیشتری داشته باشند و از این استودیو به آن استودیو رفت و آمد کنند موفق‌ترند.

مطلقا می‌توانیم بگوییم هیچ جریان مثبتی در اجرا نداشته‌ایم؟ چه حرکت‌های مثبتی در طول این سال‌ها وجود داشته. چند مورد را نام ببرید.

مطلق نمی‌توانیم چنین قضاوتی داشته باشیم. شهاب سنگ‌هایی آمده و رفته است. همچنان فرزاد حسنی با «کوله پشتی»، احسان علیخانی با «ماه عسل» رضا صفدری با «تا هشت و نیم» در خاطر ما زنده‌اند. اما نمی‌توانیم بگوییم مجریانی وجود داشتند که جریان‌سازی کردند. تک‌مضراب‌هایی آمدند و رفتند. البته سریال‌هایمان هم به همین معضل گرفتارند. کدام سریال ساخته شد که در زمان پخشش خیابان‌ها خلوت شدند. مثل دهه ۶۰.

با وجود متکثر شدن رسانه‌ها و سرگرمی‌ها درست است که انتظار داشته باشیم سریالی ساخته شود که در زمان پخشش خیابان‌ها خلوت شود؟

خب ما همیشه دوست داریم نگاه حداکثری داشته باشیم. در مورد نبود جریان‌سازی در مقوله اجرا به نکته دیگری هم می‌توان اشاره کرد و آن بی‌انگیزه شدن تهیه‌کننده‌هاست. تهیه‌کننده‌ها برای اینکه دکور برنامه را ویژه کنند و یا از مجری همه‌جوره حمایت کنند انگیزه ندارند و نمی‌توانند در راستای خلق یک اتفاق حرکت کنند.

خودتان این‌روزها کجا مشغول هستید و چه برنامه‌هایی را اجرا می‌کنید؟

یک برنامه هفتگی با نام «آینه خانه» با موضوع سبک زندگی دینی در شبکه دو سیما دارم. خوشحالم که بگویم در این برنامه کمتر از پنجاه دقیقه به همراه شهاب مرادی حرف‌هالی جالبی درباره اصلاح رابطه دینی آدمی با خداوند برای مخاطب می‌زنیم و نگاه متفاوتی را به زندگی دینی خواهیم داشت. تعداد پیامک‌های برنامه بسیار جالب توجه است و مشخص می‌کند مخاطب با این موضوع و برنامه ارتباط برقرار کرده است. چند برنامه هم در رادیو دارم.

نوشته رسالت بوذری: حیدری نمی‌گذارد مهمانش جم بخورد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سوره سینما- ستاره بلادی: نوجوانان دهه شصتی «نیمرخ»، اولین و شاید هنوز هم بهترین برنامه نوجوان تلویزیون را به یاد می آورند، امیرحسین مدرس را به خوبی می شناسند و شاید اگر کمی بیشتر به عقب برگردیم، برنامه رادیویی «تا انتها حضور» هم که پنجشنبه‌ها از رادیو «ایران» با گویندگی او پخش می‌شد، می تواند به خوبی خاطره ها را قلقلک دهد و لبخند شیرینی را به لب بنشاند. این روزها اما مدرس را می توان در هر مدیومی دید. از خوانندگی تیتراژ سریال تا بازیگری و البته خواندن و انتشار آلبوم موسیقی هم که جای خود دارد و عرصه اجرا که اصلا خانه اول اوست.

نمی توان انکار کرد که ساحت هنر محدودیت پذیر نیست و نمی توان کسی را از ورود به هر شاخه آن منع کرد و چه بسا کسی توفیق تجربه صحیح انواع مختلف آن را داشته باشد، اما تاریخ ثابت کرده چهره های شاخص هر عرصه تنها در همان یک مورد فعالیت داشته اند. شاید امیرحسین مدرس به درخشیدن های همچون ماه فکر نمی کند و تنها خواسته  مثل یک ستاره دنباله دار سرتاسر آسمان هنر را دور بزند و همین که گاهی، ردی از خود بر جا باقی گذاشته باشد، او را کفایت کند. با او درباره تنوع کارنامه این روزهایش حرف زدیم تا بدانیم حدس مان درست بوده.

چرا اینقدر در تلویزیون کمرنگ شده اید؟

امیرحسین مدرس: دو دلیل دارد. یکی اینکه در این چند سال، غیر از چند برنامه شاخص مثل «مردم ایران سلام» که در اواخر پخش آن، یعنی نزدیک به یک سال آخر، اجرایش می کردم یا «پارک ملت»، بسیاری از برنامه های تلویزیونی بی‌مایه شدند و من هرگز به خودم اجازه نمی‌دهم که خودم را در روند چنین برنامه هایی قرار بدهم. برنامه هایی که فقط آنتن را پر می‌کنند و هدفشان وقت گذرانی است. این برنامه ها نه به من به عنوان گوینده و مجری چیزی یاد می‌دهند و به تجربه ام اضافه می‌کند نه به آگاهی و دانش مخاطبم چیزی می‌افزاید. دلیل دوم این است که دیگر رادیو من را به عنوان یک نیرو و گوینده جذب کرده و در قانون رادیو گوینده‌ها حق اجرای تلویزیونی ندارند، مگر اینکه برای حضور گوینده‌ای به عنوان مجری در تلویزیون از طرف مدیران هماهنگی‌ صورت بگیرد.

 در چند سال اخیر بیشتر سرگرم بازیگری شدید. محض تنوع بود یا دلیل دیگری داشت؟

مدت هاست که اجرای تلویزیونی ندارم اما در عرصه بازیگری حضور دارم. فیلم و سریال از من زیاد پخش شده. مردم ما رادیو گوش می‌دهند و فعالیت من در حال حاضر بیشتر متمرکز به رادیو است.

با وجود اینکه شخصیت هنری شناخته شده‌ای هستید، زندگی هنری و حرفه ای کم حاشیه‌ای دارید. فکر می‌کنید چطور می‌شود از حواشی‌ که معمولا برای شخصیت های هنری و رسانه‌ای بوجود می‌ آید دوری کرد؟

من دنبال زندگی خودم هستم! تمام تمرکزم روی زندگی خودم است و کاری که دارم انجام می‌دهم. دنبال حاشیه نیستم.

بزرگترین اتفاقی که از زندگی شخصی شما به  رسانه‌ها و مطبوعات راه پیدا کرد، مسئله بیماری شما بود.

بله. دقیقا، آن هم خیلی مشهود بود. یعنی من در مدتی کوتاه به شدت وزن کم کردم. این برای همه عجیب بود و راجع به این سوال می‌کردند.

شما را قبل از مجریان  نسل جدید می شناختیم. اساسا شهرت برای مجریان به واسطه اینکه خودشان را به مردم نشان می دهند مقوله خاص تری نسبت به چهره های هنری دیگر یا ورزشی است. قبول دارید؟

خوشحالم به خاطر اینکه مورد احترام مردم هستم. آنان با من احساس بیگانگی نمی‌کنند. خیلی زود با جامعه ارتباط برقرار می‌کنم. مترو سوار می‌شوم. تاکسی سوار می‌شوم. اتوبوس سوار می‌شوم. در مجامع مختلف که مردم حضور دارند، مثل قهوه خانه‌ها، رستوران‌ها، ساندویچ فروشی‌ها، فروشگاه‌ها و مراکز خرید روزانه حضور دارم و بین مردم زندگی می‌کنم. از مردم فاصله نمی‌گیرم. خدا را شکر می‌کنم که مردم به من محبت دارند و از نزدیک با من ارتباط برقرار می‌کنند.

هیچ وقت به برنامه سازی فکر کردید؟

قبل از این برنامه زیاد ساختم ولی در این شرایط خیر. هر طرحی که می‌دهم می‌گویند در اولویت نیست. معلوم می‌شود اولویت رسانه همین برنامه های بی‌مایه ای‌ است که دارند می‌سازند. پس بگذارید بسازند. خودم را مسئول می‌دانم در مقابل مخاطب و وارد چنین فضایی نخواهم شد.

 در سال های دور، مجریان تلویزیون تا چه حد می توانستند لحن انتقادی داشته باشند؟

من  برنامه‌ای اجرا می‌کردم به نام «چراغ خاموش». یک برنامه زنده چالشی با رویه انتقادی که از شبکه یک پخش می‌شد. مهمان های این برنامه همه از رده‌های بالای مدیریتی در سراسر کشور بودند. از معاون وزیر و فرمانده نیروی انتظامی‌ تا مدیران کل و استانداران. در آن برنامه ادب رعایت می‌شد و انتقادهای تندی هم، به شیوه ای که گفته شد صورت می‌گرفت تا جایی که به تغییر برخی از این مدیران انجامید.

 نظر شما راجع به ستاره سازی چیست؟ خیلی از مجریان ما در بهترین ساعت های سال مثل لحظه تحویل سال یا دقیقه‌های افطار، برای ساعت ها اجرای زنده دارند و از چهره های نسبتا شناخته شده دعوت می کنند و این به نوعی ستاره سازی محسوب می‌شود.

ما برای اینکه مخاطبمان را جذب کنیم و آبروی رسانه حفظ بشود و ریزش مخاطب نداشته باشیم و آمار بیننده ها را بالا ببریم، مجبور می‌شویم که ستاره‌ها را دعوت کنیم و در قبالش هزینه های مالی بسیار زیادی بپردازیم. یک بازیگر مطرح، برای حضور چند دقیقه‌ای در لحظه سال تحویل، میلیون‌ها تومان پول می‌گیرد. این میلیون‌ها تومان می‌تواند خرج مفاهیم و غنای همان برنامه بشود که ما مجبور نشویم از این ابزار استفاده کنیم.

این برنامه ها مورد استقبال و پسند مخاطب تلویزیون قرار می‌گیرد؟

نه الزاما. موضوعات این‌ چنینی می‌توانند در قالب گزارش در کنار متن اصلی برنامه مطرح شوند. نه اینکه به این شیوه  از ابزار چهره یک بازیگر استفاده شود. برای اینکه مثلا ازیک چهره که حرف زدن عادی خودش را بلد نیست بپرسیم شما در لحظه تحویل سال چه حالی داری؟ خوب هرکسی یک حالی دارد! یا خانم شما چه غذایی درست می‌کند؟ چه غذایی دوست دارید؟ این سوال‌ها یعنی چه؟ به چه درد مردم می‌خورد!؟ من نمی‌دانم این چه جاذبه ای دارد. اگر بحث چهره مطرح است خوب عکس بازیگران را بردارید و نشان بدهید. از نظر من آدمی‌ باید میهمان باشد که بتواند راجع به موضوعی صحبت کند و اتفاقا به غنای برنامه کمک کند و چیزی به مخاطب اضافه کند.

این برمی‌گردد به بحث همیشگی بین عامه پسند بودن و غیر عامه پسند بودن. برنامه هایی که درباره شان حرف می‌زنیم خیلی عامه پسند هستند و این ویژگی یک برنامه رسانه‌ای محسوب می‌شود.

یکی از وظایف رسانه در همه جای دنیا این است که ذائقه مردم را تغییر بدهد. این تغییر در هر دو حالت ممکن است. رسانه می‌تواند ذائقه مخاطب را به پایین‌ترین درجه برساند یا اینکه کم کم شروع کند به ذائقه سازی و اعتلا و تربیت ذائقه مخاطب. آن زمان است که ما می‌توانیم بگوییم جامعه ما به لحاظ فرهنگی اعتلا پیدا کرده است. بازیگری که یک کتاب نمی‌خواند چرا باید بیاید بشیند در یک برنامه تلویزیونی؟ آن‌وقت می‌گوییم چرا سرانه مطالعه در کشور ما پایین است. این‌ها یک زنجیره به هم پیوسته است.

موجی که اخیرا در رسانه اتفاق افتاده و برنامه ها به سمت دعوت کردن از آدم‌های معمولی رفتند که تجربه خاصی در زندگی خود داشته اند، چه طوراست ؟

با دعوت کردن این نوع مهمان ها بر اساس این ویژگی که گفتید موافقم. این چیزی است که می‌تواند به دانش مردم اضافه کند. با شنیدن تجربه یک آدم و آشنایی با زندگی او کاملا موافقم.

مجری در یک برنامه مجری محور، چقدر حق دخالت در سیاست گذاری برنامه و تعیین اولویت‌ها را دارد؟

خیلی تاثیر دارد. به هر حال مجری و گوینده ویترین برنامه است. پشت این ویترین یک اتاق فکر قرار دارد که آن گروه‌ تحقیق، اهداف، گزارش ها و سرخط ها را تعیین می‌کنند و در اختیار مجری قرار می‌دهند و باقی ماجرا توانایی مجری است که باید برای کسب اطلاعات جدید در مورد موضوع و کشف مطالب تازه ای که دستش را در اجرا پر کند، تلاش داشته باشد.

 درحال حاضر برنامه‌های زیادی ساخته می‌شود که مجری و تهیه کننده یک نفرند.

این آفت رسانه است. چون مجری در این جایگاه یا باید حواسش به عوامل برنامه باشد یا به تایم گزارش‌ها، یا به اجرایش. اینها با هم تداخل پیدا می‌کنند.

 بهترین زوج هنری شما چه کسی بود؟

در موسیقی رضا عطاران. که سه کار با هم داشتیم. در اجرا هم طبیعتا حسین رفیعی بهترین پارتنر بوده برای من تا الان. در بازیگری هم خیلی بازیگر‌ها بودند که من لذت بردم از اینکه مقابل هم بودیم. مثل شهاب حسینی، خانم رویا تیموریان، سید مهرداد ضیایی، حسن پورشیرازی، مهدی هاشمی و خیلی از دوستان دیگر.

 در این طیف گسترده از نقش های منفی و مثبتی که داشتید، کدام یکی از شخصیت های داستانی که بازی کرید به شخصیت شما نزدیک ترند؟

شخصیت کمیسر شهیدی در «خاطرات مرد ناتمام» به من خیلی نزدیک است  و شخصیت سید مرتضی کاظمی‌ در تله فیلم «مسافر ارغوان» که یک روحانی بود.

 ازاینکه در فیلم «یوسف پیامبر» بازی کردید راضی اید؟

بله. با وجود تمام انتقادهای جدی‌ که به فیلمنامه و قصه دارم و با کارگردان مطرحش هم کرده ام، به لحاظ اینکه یک کار تاریخی مورد پسند مردم انجام دادم راضی‌ام. به قصه حضرت یوسف و در کل قرآن علاقمند هستم، قطعا اگر به آن زمان برگردم و پیشنهاد این نقش را بگیرم باز قبول می‌کنم.

تلویزیون ما  چقدر پتانسیل برنامه‌ها و اجراها و سریال‌های مذهبی را دارد؟

مهم نحوه اجرا و ارائه مفاهیم در برنامه‌های مذهبی است. ما در برنامه سازی مذهبی مشکل داریم. من در این سال‌هایی که برنامه مذهبی اجرا کردم سعی کردم از ظاهر سازی و سطحی نگری پرهیز کنم. با اینکه اعتقادات مذهبی محکم و سختی برای خودم دارم ولی اعتقاد شخصی من رسانه‌ای نیست و با این نوع ارائه مذهب در رسانه به شدت مخالفم. باید زبان روز را پیدا کنیم. اینکه منبر را در تلویزیون ببریم کار به شدت غلطی است. منبر یک رسانه جداست و تلوزیون یک رسانه جدا. هر کدام لوازم و ابراز و اقتضائات خود را دارد. باید از زبان روز و تکنیک‌های روز برای بیان هر مفهومی‌ استفاده کرد.

 در این مورد نمونه‌ای دارید؟

چیزی چشمگیر یادم نمی‌‌آید. اتفاقاتی افتاده ولی به سرعت تغییر کرده و به حالت قبل برگشته. خیلی برنامه برجسته مذهبی‌ یادم نیست که بگویم این درست است.

 چند سالی است گوینده‌های رادیو خیلی علاقمند به بازیگری یا اجرا شدند. مسئله حضور هنرمند‌های رادیویی در تلویزیون و برعکس را چطور ارزیابی می‌کنید؟

من فکر می‌کنم اگر کسی توانایی اجرا و گویندگی و بازیگری را دارد باید این کار را بکند. مجری‌ای که بتواند خوب بازی کند باید بیاید و بازی کند. بازیگری که بتواند خوب اجرا کند، باید بیاید و اجرا کند.

این باعث کم شدن تنوع هنرمند‌ها نمی‌شود ؟

در همه دنیا عرصه برای ورود و کسب تجربه برای آدم‌های مختلف باز است. البته به شرط توانایی.

 در ایران عرصه برای ورود به حوزه های هنری چقدر باز است؟

خیلی کم و این اشتباه است. البته معنای حرف من این نیست که هر کسی که دلش بخواهد تاکید می‌کنم، دلش بخواهد؛ بیاید و عرصه های مختلف هنری را تجربه کند.   شرط لازم توانایی است و این توانایی شاخه های مختلفی دارد. صرف اینکه یکی در جمع خانواده خوب لطیفه تعریف می‌کند معنیش این نیست که بازیگر باشد.یا کسی که مثلا خجالت نمی‌کشد اصلا دلیل خوبی نیست برای اینکه بازیگر خوبی باشد یا اجرای موفقی داشته باشد. خیلی چیزها هست که باید در یک نفر جمع بشود تا توانایی معنا پیدا کند.

برنامه‌های تلویزیونی ماهواره ثابت کردند که بیننده‌های ما، بی نهایت تشنه آموزش دیدن در زمینه‌های مختلف موسیقی هستند، چرا یک اتفاق آموزشی در تلویزیون به شکل یک مسابقه یا یک آکادمی‌ نمی‌‌افتد؟

مسئله خیلی ریشه‌ای تر از این حرف‌هاست. موسیقی در مملکت ما بخاطر احکام شرعی‌ که وجود دارد بلاتکلیف است. در مورد موسیقی بین خود صاحبنظران شرع هم اختلاف دریافت و نظر وجود دارد و ما در مورد حکم شرعی موسیقی به یک اجماع و یک اتفاق نظر نرسیده‌ایم. این بلاتکلیفی ترسی را بوجود می‌‌آورد. آن هم نه در بین مردم. فقط در بین مدیران. مردم موسیقی خوب را می‌شنوند، از آن لذت می‌برند و خروجی یک موسیقی خوب ، یک حال خوب است و پیشرفت اخلاقیات.

 بهترین دوست شما چه کسی بوده ؟ کسانی که اگر نبودند شما الان در این جایگاه نبودید.

در مقاطع مختلف دوستان خیلی خوبی داشتم  و نمی‌توانم یک نفر را نام ببرم. ولی باید یاد کنم از کسانی که خیلی از من بزرگتر هستند. در درجه اول از همه کتاب‌هایی که تا الان خواندم یاد می‌کنم و نویسندگان آنها. چه شعرا و نویسندگان کلاسیک و چه کسانی که در عصر حاضر آثاری منتشر کردند و من آنها را مطالعه کردم. اینها بهترین دوستان منند. دوستانی که شاید خیلی از آنها را ندیدم. در حوزه حرفه‌ام از خیلی از آدم‌ها باید نام ببرم. از مسعود فروتن که هنوز که هنوز است از او یاد می‌گیرم. از علیرضا رضا داد باید نام ببرم. علیرضا رضا داد کسی بود که در حوزه شعر من را تشویق کرد و در تلویزیون سمت‌های مختلفی داشت در زمان های مختلف و در حوزه اجرا و بازیگری خیلی من را تشویق کرد. از ساعد باقری در حوزه شعر. مرحوم قیصر امین پور. سید حسن حسینی. جواد محقق. به سید مهدی شجاعی در حوزه ادبیات و نگاه ادبی به مذهب و تفکر دینی مدیونم.از  دکتر علی‌اصغر حلبی که استاد دانشگاه و محقق هستند بسیار سپاسگزارم. از جلال رفیع خیلی ممنونم و همچنین از دوستان خوب دیگرم که فرصت ذکر نامشان نیست.

نوشته تلویزیون امروز، دیگر چیزی به من اضافه نمی‌کند/ خاطره خوش همکاری با عطاران اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.