* آقای متقی بازیگری را از چه سالی آغاز کردید؟

همان‌طور که در گفتگوهای قبلی نیز گفته شد، من از سال ۱۳۸۶ وارد فضای دانشگاه و حرفه بازیگری شدم. از همان سال‌ها مشغول فعالیت‌های تئاتری دانشگاهی و در واقع خود دانشگاه شدم. (البته من بسیار قبل‌تر مشغول کار و فعالیت‌های تئاتری بودم. نمونه‌اش هم تئاترهای خیابانی استانی سال‌های دور بود). سپس پس از دوران سربازی مجدد در ارشد همین رشته مشغول به تحصیل و کار به طور توأمان شدم.

اولین کارم به‌صورت حرفه‌ای فیلم «تا دوردست» با نام قبلی «آواز پر جبرئیل» به کارگردانی آقای حسین قاسمی جامی بود. سپس به فیلم سینمایی «پشت دیوار سکوت» آقای مسعود جعفری جوزانی دعوت شدم و پس از آن چند سریال و فیلم مانند «آرام می‌گیریم» به کارگردانی آقای روح‌الله سهرابی، «حوالی پاییز» به کارگردانی آقای حسین نمازی، فصل اول «گاندو» به کارگردانی آقای جواد افشار، فیلم «ترانه آتش» به کارگردانی آقای روح‌الله سهرابی، سریال «دادستان» به کارگردانی آقای مسعود ده‌نمکی و در نهایت فصل دوم «گاندو» حضور پیدا کردم. از همه این اساتید محترم که بی شک پیشرفت این بنده حقیر، کمک و تلاش همه عزیزان است، کمال تشکر را دارم.

* از نقشتان در فصل دوم «گاندو» بگویید

نقش علی سایبری در فصل اول «گاندو» یکی از نقش‌هایی بود که به‌ظاهر برای مخاطب ساده به نظر می‌آمد. اما باتوجه‌به خصوصیات و ویژگی‌های این نوع اشخاص، بسیار نیازمند ظریف کاری‌هایی بود که در زمان تمرین و قبل از رفتن جلوی دوربین روی آن متمرکز شدم. به نظرم هر نقشی حتی اگر مشابه آن در دنیای واقعی وجود داشته باشد، می‌تواند تغییراتی در آن حاصل شود به‌طوری‌که از دایره واقعیت خارج نشود. به طور مثال آدم از کلیشه‌ها می‌تواند استفاده کند. تیپ‌هایی که در تئاترها و به بیان بهتر نمایش‌های قدیمی ایرانی به‌شدت دیده می‌شود. اما می‌توان با وام گرفتن از این عناصر – به طور مثال – در بازی خود سود ببریم. در حقیقت این موارد یکی از تجربیاتی است که می‌توان از شخصیت‌ها و تیپ‌های نمایشی نیز کمک گرفت.

حال برگردیم به نقش علی سایبری. بر خلاف خیلی از دوستان و همکاران که همیشه عقیده دارند که «وقتی شما یک نقشی را بازی کردی پس ممکن است در همان نقش بمانی» اما من چنین نظری نداشتم و همیشه به این معتقدم که هر نقشی حتی اگر تکراری هم باشد قابلیت گسترش و پرداخت جدید را دارد. همین‌طور که یک شخصیت در زندگی واقعی همواره در حال تغییر و آزمون‌وخطا هست. شما زمانی که یک فرد را پس از ده سال هم ببینید به‌احتمال زیاد تغییراتی ولو کم در رفتار وی مشاهده خواهید کرد. بنا به این دلایل و دلایل دیگر تصمیم به همکاری با فصل دوم سریال را گرفتم و خدا را شکر بازخورد خیلی خوبی هم داشته است.

* برای رسیدن به نقش علی سایبری، از چه روشی استفاده کردید؟

این‌گونه نقش‌ها و به عبارتی نقش‌هایی که در مورد اشخاص هکر و خاص (که به نظرم این افراد، افرادی عجیب و خاصی هستند که به‌شدت در فضای ذهنی و پیچیده خود زندگی می‌کنند) هستند همیشه آدم را قلقلک می‌دهد که در مورد اشخاصی که این فضای ذهنی را دارند، جستجو و کنکاش کنم. این افراد همواره به دنبال فعالیت‌های سخت و کارهای پیچیده علمی هستند. انگار که می‌خواهند یک معادله سخت ریاضی یا فیزیک را حل کنند. همان‌طور که قبلاً در گفتگوها گفته‌ام زمان برای آنان بسیار ارزشمند است و همیشه سعی دارند مانند عملیات ریاضی کوتاه‌ترین راه را برای رسیدن به حل مسئله پیدا کنند. به‌قدری دقیق و سریع در این حوزه عمل می‌کنند که همه را متحیر می‌کنند. حتی اگر نسخه‌های خارجی‌ای که با بازی این نوع اشخاص وجود دارد و در فیلم‌ها و مستندات مشهود است بنگریم، رفتارهای آنان در زندگی نیز خاص است و سبک زندگی روزمره آنان شاید متفاوت‌تر از هر فرد دیگری به نظر برسد. بخش دیگر شاید فعالیت‌های ذهنی و هوش این اشخاص است که این‌گونه سرعت عمل و فعالیت‌هایشان را بالا می‌برد.

برای رسیدن به این نقش یک بخش از حس همذات‌پنداری با این عزیزان استفاده نمودم و برای رسیدن به یک نقش خوب که جذابیت و قابلیت بصری داشته باشد از مجموعه تکنیک‌های بازیگری و همین‌طور تجربیاتم از فعالیت‌های سال‌های قبل که وجود داشت، به آن اضافه کردم که خروجی نقش، کاری متفاوت و جذاب در آید. یکی از کارهایی که برای رسیدن به نقش درست – به عقیده من تأثیرگذار است – آشنایی با این‌گونه شخصیت‌ها و تا حدودی صحبت‌کردن در مورد فعالیتشان است. همچنین شاید زندگی‌کردن در کنار این افراد و رفتارهای آنان را درنظرگرفتن برای اجرای نقش درست، بسیار کمک‌کننده باشد. اگر دسترسی به این افراد وجود نداشته یا بسیار سخت باشد (که تا حدودی در کارهای این شکلی این‌گونه نیز هست) بهتر است از افراد مشابه و کسانی که نزدیک به این حرفه هستند و یا جستجو در منابع اینترنتی استفاده کرد که خود نیز از این مسیر و مسیرهای دیگر در جهت بازی طبیعی‌تر سود بردم. اما نکته نهایی خروجی نقش است که قطعاً از دید هیچ بیننده‌ای پنهان نمی‌ماند.

* واکنش‌های مخاطبان در مقابل فصل دوم سریال «گاندو» را چگونه می‌بینید؟

بازی در این نقش با اینکه ادامه نقش قبلی است به نظرم بیشتر شخصیت را پرورش داده است و این شخصیت به یک پختگی خاصی رسیده است. حتی جزئیات در حرکات و رفتار به نظرم عمیق‌تر شده که به‌احتمال زیاد این به همان موضوع درونی کردن نقش برای بازیگر برمی‌گردد. خیلی‌ها از تفاوت بازی احساس رضایت کردند و حتی به موارد جزئی‌تر اشاره کردند که به‌صورت مصداقی می‌توانم به گریم و شکل جدید خود اشاره کنم که برخی از عزیزان به آن اشاره کردند و به نظرشان متفاوت‌تر از فصل یک بود و همین نکته رضایت آنان را دوچندان کرده بود. در این کار هم با وجود بازخوردهای عالی، عزیزانی نیز بازی مرا مورد ارزیابی قرار دادند و به نظرشان در مورد همان تفاوتی که قبلاً در موردش صحبت کردم حرف می‌زدند اما نکته جالب این بود که همین تفاوت در اجرای نقش و تغییر نسبت به فصل یک برایشان در نهایت باورپذیر و قابل‌باور بود. حتی چند تن از دوستان و طرفداران در حوزه رسانه و بازیگری به من می‌گفتند که چرا نقش یک بازی نمی‌کنی و این برایم خیلی ارزشمند بود! نکته پایانی که به نظرم هم در فصل یک وجود داشت و هم در فصل دو نیز دیده می‌شد تبدیل‌شدن به یک هکر واقعی نیروی امنیتی بود که تقریباً همه طرفداران و دوستان عزیز روی آن اتفاق‌نظر داشتند.

* برنامه‌های آتی‌تان در حوزه بازیگری چیست؟

فعلاً در حد حرف و صحبت هست و تا زمانی که به قطعیت نرسد ترجیح می‌دهم در موردشان صحبت نکنم.

یک نکته‌ای که به نظرم گفتنش خالی‌ازلطف نیست این است که فعالیت‌های خود را در این مدت همچنان بازنگری می‌کنم و نسبت به کارهای قبل سعی می‌کنم بیشتر وسواس به خرج دهم. چون بر این عقیده هستم که نگاه‌کردن مجدد بارهاوبارها و ارزیابی برای رشد و پرورش بازیگر خیلی اهمیت دارد.

در انتها از آقای افشار عزیز، آقای امینی عزیز، آقای سلطانی عزیز، آقای قادری و دستیاران کارگردان عزیز که همیشه به من لطف دارند و همواره در جهت ارتقای بازی کوشش می‌کنند تشکر می‌کنم. اگر خوب ظاهر شدم قطعاً کمک‌های همه این عزیزان و استادان بزرگ است.

نوشته گفت‌وگو با حمید متقی بازیگر «گاندو» / هر نقشی قابلیت پرداخت جدید را دارد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

آقای متقی بازیگری را از چه سالی آغاز کردید؟

من از سال ۱۳۸۶ وارد فضای دانشگاه و حرفه بازیگری شدم. از همان سالها مشغول فعالیت‌های تئاتری دانشجویی و خود دانشگاه شدم. سپس پس از دوران سربازی مجدد در ارشد همین رشته مشغول به تحصیل و کار به طور همزمان شدم.

اولین کارم به صورت حرفه ای فیلم «تا دور دست» آقای حسین قاسمی جامی بود. سپس به فیلم «پشت دیوار سکوت» آقای مسعود جعفری جوزانی دعوت شدم و پس از آن چند سریال و فیلم مانند «آرام می گیریم»، «حوالی پاییز»، «گاندو» و همچنین در فیلم «ترانه آتش» حضور پیدا کردم.

از نقشتان در سریال «دادِستان» بگویید و این که چه شد که برای بازی در این سریال انتخاب شدید؟

یکی از اتفاقاتی که باعث حضور من در کار آقای ده نمکی شد؛ فعالیت های قبلی من و به طور خاصه بازی در سریال «گاندو» که در آن سریال نقش یکی از ماموران امنیتی سایبری را داشتم و در آن سریال با نام علی سایبری شناخته شدم و در واقع یکی از تاثیرگذارترین بازی من که شخصیت یک فرد امنیتی را نشان می داد و البته ویژگی های این اشخاص که سرعت، دقت و چالاکی در رفتار خود را همواره نشان می دهند سبب انتخاب من در این نقش بود. با این تفاوت که در این سریال علاوه بر ویژگی‌هایی نظیر هکر بودن و در اتاق امنیت قرار داشتن در فعالیت های عملیاتی و حالت های تهاجمی نیز شرکت داشتم. شاید یکی از این دلایل اعتماد تهیه کننده محترم و کارگردان محترم به بنده بوده است.

با توجه به تحصیلات آکادمیک شما در حوزه بازیگری، آموزشهای دانشگاهی را تا چه اندازه در چهره شدن یک بازیگر و موفقیت او در عرصه بازیگری تاثیر گذار می دانید؟

یکی از سوالاتی که همواره پرسیده می شود تاثیرگذار بودن دانش آکادمیک در بازیگری است که البته هر یک از بازیگران محترم به این سوال به شیوه خود پاسخ می دهند. فی المثل برخی اعتقاد به تجربه و مدام در صحنه و جلوی دوربین بودن و نه دانش تئوریک تاکید دارند. برخی دیگر به دانش تئوریک به عنوان نیروی محرکه رسیدن به نقش تاکید می کنند. فارغ از اینکه کدامیک صد در صد درست است؛ به نظرم پذیرش هر یک بدون آن یکی سخت می نماید. احتمالا کاری که یک بازیگر انجام می دهد از تجربیات شخصی خود و دانشی که از کتب و این تجربیات گرفته است هر دو باهم به کمکش می آید. چون اگر فقط به دانش اکتفا شود احتمالا مسائلی هست که حتما در زندگی باید تجربه کرد و در کتاب آن موارد یافت نمی شود. در هر حال و به نظرم تا حد زیادی تجربه های عملی بازی های پیشین روی بازی کارهای بعدی تاثیر گذار است. شاید این جمله سعدی با این موضوع بی ارتباط نباشد: عالم بی عمل به چه ماند؟ به زنبور بی عسل

برای رسیدن به نقش مرتضی، از چه روشی استفاده کردید؟

من تجربه بازی در نقشی مشابه مرتضی را در «گاندو» داشتم. ممکن است افرادی در کنار بازیگر قرار بگیرند و اطلاعاتی به او بدهند. حتی در بازخوردها عده ای به من گفتند که ما در یک برهه ای از زمان نیروی امنیتی بودیم و تجربه مشابه با نقش مرتضی داشتند. تیم های امنیتی و نیروهای نوپو و تیم اسکورت در کنار ما حین ضبط حضور داشتند و موارد کلی را به ما آموزش می دادند. اما بعد از پخش سریال افرادی که دورادور می شناختم و در سازمان و موقعیت نیروی امنیتی بودند نقاط کلیدی و پر اهمیت کار را می گفتند. همچنین سکانسهایی که به خوبی از انجام آن بر آمدم را اشاره می کردند و حتی این را به من گفت که اولین اشتباهی که از تو سر بزند تاثیر منفی در ادامه کارت خواهد داشت.

درباره محدودیت هایی که وجود داشت باید به سکانس مجلس اشاره کنم که باید از چند طرف به تروریست ها شلیک می کردیم و یکی باید جلو می رفت و دیگری از پشت او را پوشش می داد و یادم است آن زمان روی پله ایستاده بودم و به مامورانی که در کنارمان بودند گفتم چرا باید این گونه رفتار کنیم؟ او گفت: چون هر لحظه ممکن است اتفاق جدیدی بیفتد. اینطور بود که در لحظه باید درست ترین کاری که به ذهنت می رسد را انجام بدهی. یا اینکه وقتی یک بار از در ورودی مجلس بیرون می رفتیم خیلی سخت باید به داخل برمی گشتیم و سیستم آنجا اینطور بود که برای هر بار ورود باید آفیش می شدید و شرایط سختی بود.

نکته دیگر این است که برای یکی از نقشهای قبلیم که بیمار اچ آی وی مثبت در فیلم «پشت دیوار سکوت» آقای جعفری جوزانی بود فردی اینچنینی را دیدم و معمولا اصول کاریم به گونه ای است که باید قبل از شروع کار شبیه به فردی که می خواهم او را بازی کنم را از نزدیک ببینم. اما در کارهایی مثل دادستان دسترسی به افراد و مامورین امنیتی سخت است و نمی توان هر لحظه سوالی از این افراد پرسید. هرچند این را هم باید در نظر بگیرید که ماموران امنیتی به خاطر اقتضای کاری خودشان نباید اطلاعاتی به کسی بدهند. به این دلایل یک بخشی هم از قوه تخیل خودم وام گرفتم. در قسمت های پایانی دادستان دیدیم که صادق شهید می شود و همسرش را هم نمی بیند و احساس می کنم افرادی که در چنین موقعیت هایی زندگی می کنند، افراد خاصی هستند.

واکنش های مخاطبان در مقابل سریال «دادِستان» را چگونه می بیبیند؟

تا به حال بازخوردهایی که دریافت کردیم هم مثبت هست و هم منفی. هر سریالی می تواند موضوع بی عدالتی را در ابعاد مختلف نشان دهد. فکر می کنم موضوع عدالت خواهی یک موضوع کلی است و با توجه به شرایطی که در دنیا و کشور ما حاکم است مسئولین دلسوز باید دلشان به درد بیاید و مردم را درک کنند. بحث گفتمان عدالت خواهی شاید در سریال «دادستان» کمی شعاری بیان شده است. باید بگویم در همه کارها بحث عدالت خواهی را می‌بینیم اما در «دادستان» به خاطر نامی که برایش انتخاب شده است این عدالت خواهی مشخص و پررنگ است. در شرایط خاصی که اکنون به سر می بریم شاید گفتن برخی مسائل سخت باشد اما ایمان دارم که شرایط بهتر و بهتر خواهد شد.

برنامه های آتی تان در حوزه بازیگری چیست؟

پیشنهادهایی هست اما هنوز به قطعیت درباره آنها نرسیدم و با پروژه ای قراردادی نبستم.

همینطور در این مدت به مرور کارهای خودم می­پردازم. همچنان به دنبال نقش های متفاوت و چالش های جدید در بازیگری هستم.

در انتها از آقای خزاعی بسیار ممنونم که این فرصت را در اختیار من قرار داد و همینطور از جناب ده نمکی. اگر خوب ظاهر شدم قطعا کمک ها و هنرهای این دو عزیز بزرگوار بود. همچنین این جا از دیگر همکاران نیز تشکر ویژه ای دارم.

نوشته گفت‌و‌گو با حمید متقی بازیگر «دادِستان»/ عدالت خواهی در این سریال مشخص و پررنگ است اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

وی افزود: بازیگری هنری ذاتی است. بعضا برای خیلی از آدم ها این شرایط پیش آمده است که در مواجهه با نوع گویش، حرکات و حالات برخی افراد به نتیجه برسیم که این فرد از چه توانایی خوبی در بازیگری برخوردار است اما برخلاف آنچه که در ظاهر مشخص است، بازی نقش ها نیاز به استعداد در بیان حس های ملموس با واقعیت ، فن و تکنیک دارد تا بتوان موضوع و حالات درونی یک اتفاق را به نمایش گذاشت. فارغ از تحصیلات آکادمیک در این حوزه و قدرت آن در پرورش استعداد افراد، تجربه متعدد کاری در عرصه تئاتر، نمایشنامه خوانی، کارگردانی و  اجرا نیز به این توانایی کمک می کند . در وجوه دیگر این قضیه، فیزیک و چهره بازیگر عاملی دیگر برای انتخاب نقش و کاراکتر است. این در حالی است که برخی بازیگران صرفا به واسطه ظاهر پسندیده، برای فیلم انتخاب شده اما به علت تکرار بازی در یک قالب مشخص، بعد از مدتی از عرصه بازیگری حذف شده اند.

متقی در خصوص نقش علی سایبری در سریال «گاندو» خاطرنشان کرد: در مرحله پیش تولید کار بود که با جواد افشار برای حضور در این فیلم صحبت کردم و با اعتماد ایشان، برای نقش علی سایبری انتخاب شدم . علی شخصیت پیچیده و نخبه ای بود که در سکانس هایی از فیلم به دنبال رمزگشایی از معمای مرموز این داستان می گردد. مامور سایبری که با شخصیت ساده و طنز آمیزش، فردی نخبه است که با تعهد و حس مسئولیت خود موفق عمل می کند.

وی عنوان کرد: موفقیت در هر زمینه ای نیاز به تلاش دارد اما حرفه هایی چون بازیگری قطعا بدون تمرین به جایی نمی رسد.  نقش علی سایبری زوایای پنهانی از یک شخصیت را نشان می دهد که در حین خونسردی، به دنبال کشف روابطی گنگ در کار است. برای پذیرش بهتر نقش، بارها دیالوگ ها را خوانده و پوزیشن را تمرین کردم تا به این نتیجه رسیدم که علی شاید یکی از موارد جالب شخصیت «ادوارد اسنودن» باشد که بیشترین افشاگری را در فیلم انجام داده است.

بازیگر سریال «گاندو» موفقیت این سریال را در پیوستگی کاراکترها به هم معرفی کرد و اذعان داشت: وابستگی شخصیت های این سریال نقطه اوجی برای هیجان سازی و ترغیب مخاطب به ادامه داستان است. این در حالی است که با وجود استقلال برخی کاراکترها، تمام داستان حول کاری دسته جمعی اتفاق افتاده و هوشمندی کارگردان و نویسنده  را نشان می دهد.

وی اظهار داشت: «گاندو» بهترین تجربه کاری من بوده است چرا که جسارت و روشن بینی نسبت به بیان برخی موضوعات در این سریال با حساسیت بالایی همراه بوده و سکانس های جالبی را برای مخاطب به نمایش می گذارد که تاکنون هر کارگردانی چنین جسارتی در ساخت فیلم نداشته و با تکرر موضوعات در سریال ها، منجر به مخاطب گریزی شده اند.در این میان هماهنگی نقش ها با یکدیگر از جمله نکات مثبت این سریال است. شخصیت علی سایبری و تمرکز بالای او در کشف معماها، علاوه بر خلق روحیه شوخ طبعی در جریانات، بر اهمیت و جدیت نیروهای اطلاعات در ماموریت های خود تاکید دارد . به طور کلی این فیلم از جمله آثار منحصر به فردی است که نمونه های نظیر آن در تلویزیون کم بوده است.

متقی در خصوص واکنش مخاطب به این سریال گفت: جسارت و ریتم بی نظیر سریال «گاندو» در بربار مخاطب با استقبال خوبی مواجه شده است که این خود جای تقدیر دارد. عکس العمل مخاطبان نسبت به شخصیت علی سایبری و تغییر غیر منتظره اش در رمزگشایی هایی کاری منجر به شگفت زدگی بسیاری از بینندگان و اظهار لطف در فضای مجازی به بنده است.

وی افزود: در حال حاضر مشغول فعالیت دانشگاهی خود هستم. تاکنون چند پیشنهاد کاری داشته ام اما تصمیمی نسبت به آن نگرفته ام چرا که به دنبال نقش‌های خاصی هستم  که منجر به اتفاقات جدیدی در حیطه کاری‌ام شود.

نوشته «گاندو» جسارتی از حقیقت‌های ناگفته/ مخاطب‌گریزی رسم سریال‌های تلویزیونی است اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

اکران فیلم «پشت دیوار سکوت» ساخته مسعود جعفری جوزانی این نواقص را بار دیگر یادآوری کرد. این فیلم بر یکی از تلخ ترین حوادث پزشکی کشور یعنی تزریق خون های آلوده که خانواده های زیادی را درگیر کرده و حتی با وجود صدمات جبران ناپذیر و شکایات متعدد هرگز پرده از زوایای آن برداشته نشد متمرکز شده است. تا قبل از نمایش عمومی پیشگویی ها نوید استقبال از آن می داد اما در طول ۲ هفته اکران در ۳۱ سالن سینمایی فقط ۸۵ میلیون تومان فروش داشت! چرا؟ آیا عواملی دخیل هستند تا چنین ایده هایی که هر چند سال یکبار فرصت بروز پیدا می کنند متضرر شوند؟ آیا قرار است موانع به حدی باشد که هنرمندان به سمت اینگونه آثار گرایش پیدا نکنند؟

با حمید متقی که در کسوت بازیگر در این فیلم ایفای نقش کرده است گفت و گو کرده ایم. حمید متقی کارشناس ارشد بازیگری تئاتراست. او در نمایش هایی همچون «دیوار چین»، «خورشید دریا»، «اتوبوسی به نام هوس» و نیز فیلمهایی همچون «دوردست»، «امپراتور جهنم» و «بازگشت» ایفای نقش نموده است. شرح این مصاحبه را در ادامه می خوانید:

* «پشت دیوار سکوت» حوادث تلخی را نشانه گرفته است. تلنگری به معمای خون های آلوده می زند، تابوی ایدز را درهم می شکند و از دردهایی که در پس ناآگاهی های اجتماعی سنگر گرفته اند، پرده بر می دارد؛  وقتی فیلمنامه را خواندید و این آسیب ها برایتان کالبدشکافی شد، چه حسی داشتید؟

– من از زمانیکه نام ایدز به گوشم خورد، همواره از این بیماری وحشت داشتم. اچ.آی.وی یک حقیقت مجهول در ذهن من بود و سالهاست که با این نگاه درگیرم. واقعا در این خصوص اطلاعات جامعی نداشتم چون آنگونه که باید متولیان امر در این خصوص چیزی برای عموم ارائه نداده اند. همیشه اعتقاد دارم به هر موضوعی که فکر کنیم؛ اتفاق می افتد و خدا را شکر این موضوع با یک فیلم برایم اتفاق افتاد. وقتی فیلمنامه را خواندم به ویژه زمانیکه با شخصیت سعید، بیماری که من تا حدودی نقش او را در فیلم بازی کردم آشنا شدم دریچه جدیدی از این بیماری و واقعیت های اطراف آن برایم باز شد. فردی منزوی و گوشه گیر که جامعه او را فقط به خاطر ناآگاهی از نحوه برخورد با بیماران مبتلا به اچ.آی.وی، طرد کرده بود. سعید در پس یک بداقبالی و در موج اول ویروسی که خون های آلوده فرانسوی در اوایل دهه ۸۰ به ایران آمده بود و همچنان متهم آن مشخص نیست و حتی فرانسه زیربار مسئولیت آن نمی رود، به این بیماری مبتلا شد.

من وارد آن قضیه اسفناک نمی شوم، اما می خواهم از نحوه ارتباط مردم با سعید بگویم. این فرد خیلی تنهاست. آنقدر تنها که به خاطر آن CD4 خونش به حد زیادی پایین آمده و در حسرت یک همنشین است. مردم به واسطه ناآگاهی و کم کاری متولیان امر در این ارتباط، علاقه ای به حضور در کنار او ندارند. به او کار نمی دهند و حتی مراکز پزشکی حاضر به معاینه او نیستند. جالب تر اینکه هر روز بر تعداد آنها اضافه می شود. آماری که در رابطه با ایدز سال ۹۶ شنیدم ابتلای بیش از ۳۶ هزار نفر در کشور بود که نسبت به سالهای ۹۳-۹۴ پیشرفت زیادی داشته و جالبتر اینکه هیچ آموزش پیشگیرانه ای هم وجود ندارد. من نمی خواهم کسی را متهم کنم اما واقعا این موضوعات حاد نیاز به آموزش دارند.

در حال حاضر بیشترین آمار ایدز  مربوط به سنین ۲۱ تا ۳۵ سال است و متاسفانه مطرح شدن آن در جامعه تابوست. واقعا نیاز است تا از صور مختلف مثل آموزش در مدارس، بهره گیری از رسانه ها، تئاتر، سینما و … بدان توجه کرد.

* موضوع بحث ما دقیقا گرفتن پاسخ همین سوال است. شما سال هاست در تئاتر و سینما فعال هستید و به صورت آکادمیک نیز در تئاتر تحصیل کرده اید. آیا تئاتر و سینما می توانند در این گونه مباحث گره از مشکلات جامعه بردارند؟

– صددرصد. تئاتر یک مدرسه است. کسانیکه به عنوان مخاطب حضور می یابند به واسطه ارتباط رودر رو و مستقیم خیلی سریعتر از کانال های دیگر موضوعات را درک می کنند. به نظر من برای اینگونه مسائل تئاتر از جایگاه ویژه ای برخوردار است.

* چرا در هنرهای نمایشی کمتر به آن پرداخت می شود؟

– برخی موضوعات در تئاتر مغفول نیستند. مثلا در خصوص ایدز آقای مسعود رایگان نمایشی با عنوان «دو مرد در یک اتاق» را در دانشگاه های علوم پزشکی روی صحنه برد و در تهران و بسیاری از شهرستان ها اجرا داشت. یا در جشنواره «روبان قرمز» نمایش هایی با موضوع ایدز روی صحنه می روند اما در سطح کلان متاسفانه اینها خیلی گذرا همچون نسیمی می آیند و می روند و برای من هم سوال است که چرا در تئاتر آنگونه که باید به این موضوعات مهم اشاره نمی شود. من تاکنون یک نمایش ساختارمند و استخوان دار که به موضوعاتی همچون ایدز (که در جهان یک روز خاص به نامش نامگذاری شده است)  بپردازد، ندیدم؛ چه برسد به ماجراهایی مثل خون های آلوده که انگارگذر این زمان اندک آن را کمرنگ کرده است.

*دلیلش را کجا باید جستجو کرد؟

– واقعا این موضوع برای من هم سوال است. نمی دانم با نیرویی فراتر از تصمیم گیری کلان در کشور مواجه ایم؟ جریانی پرنفوذ می خواهد برخی موضوعات را از نگاه مردم پنهان کند؟ من واقعا دست آقای جوزانی را می بوسم که ریسک کرد و به این موضوع خاص توجه نشان داد.

* برخی معتقدند نبود مخاطب نقش بسزایی در این خصوص دارد و کارگردانان عمدتا به سمت نمایش هایی می روند که مخاطب را جذب کند، چقدر این موضوع دربی توجهی هنرمندان تئاتر به مقولات مهم جامعه تاثیرگذار است؟

– نمی توان این موضوع را دلیل دانست. به هرحال وظیفه یک فعال حوزه نمایشی این است که ابتدا مخاطب شناسی کند و در هدف گذاری ایده های خود علایق مخاطب را در نظر بگیرد. مخاطب امروز به کارهای موزیکال، طنز و … علاقه مندتر است خوب چه ایرادی دارد که هم حرف خود را بزنیم و هم به سلایق مخاطب احترام بگذاریم. سال گذشته نمایش «شلتر» دوسه بار در سالن های مختلف اجرا شد. نمایشی که به یک موضوع خاص اجتماعی مثل کارتن خواب ها می پردازد و در یکی از بخش هایش موضوع ایدز را نیز مطرح می کند. این نمایش مخاطبان زیادی داشت و تماشاگر با اشتیاق نمایش را تماشا می کرد. جالب تر اینکه ما در «شلتر» بازیگر مطرح نمی دیدیم اما کار آنقدر قوی روی صحنه آمد که مخاطب برای تماشا صف کشید. پس به نظر من علایق مخاطب اگرچه تاثیرگذار است اما مخاطب علاقه مند به تماشای کار خوب است و اگر با این ایده ها نیز نمایش خوبی ساخته شود بی شک استقبال خواهد شد.

به نظر من باید بررسی شود که چرا یک هنرمند راجع به موضوعی که به اوایل قرن ۱۹ در فرانسه رخ داده تئاتر کار می کند اما راجع به مسئله به این مهمی کار نمی کند؟! شاید باور نکنید اما از نظر من برخی اصلا در این خصوص اطلاعاتی ندارند. ما در قرن ۲۱ زندگی می کنیم اما خیلی از مردم حتی چند جمله نمی توانند در خصوص موضوعاتی مثل ایدز که یک خطر بالقوه است، صحبت کنند. یکی از دلایل آن به دانشگاه ها بر می گردد. برخی اساتید هنوز یک موضوع خاص را بدون توجه به گذر زمان درس می دهند. دانشجویان سالیان متوالی یک موضوع تکراری را می آموزند و طوری تربیت نمی شوند که در خصوص این موضوعات خاص فکر کنند. شاید با یک تلنگر بتوان به تازه کاران به راحتی جهت داد. مثلا موضوع خون های آلوده که به ۱۴-۱۵ سال قبل باز می گردد، برای دانشجویان و هنرمندان جوان ناآشناست. شاید یک سرنخ بتواند باعث جرقه ای شود و کارهای خوبی را به ثمر نشاند اما حلقه گمشده همان کسی است که باید تلنگر بزند و نمی زند.

از سوی دیگر به نظرم برخی موضوعات برای مردم تابوی ذهنی است. انگار یک ترس حاصل از ناآگاهی مانع از حرکت به سمت آن می شود. این ترس، این نگرانی ازیک موضوع مجهول، عدم تحقیق، دنبال کارهای آماده رفتن و … بی شک تاثیرگذار است.

* به عنوان یک هنرمند تئاتر، راه برون رفت از اینگونه خط قرمزها که شاید برای عموم به شکل تابو شده است، چیست؟ ممکن است برخی ذی نفوذان علاقه ای به بازکردن آن نداشتند باشند؟

– این موضوعات از یکسو نیاز به تحقیق زیاد و از سوی دیگر نیاز به دقت دارند. هنرمندان برای ورود به اینگونه موضوعات باید با دست پر وارد شوند. شاید یکی از دلایل بی رغبتی همین نیاز به تحقیق باشد. جامعه را باید به دقت رصد کرد و از دل آن به دنبال سوژه گشت. اینها ممارست می خواهد و به نظرم هرکسی حوصله آن را ندارد. به همین دلیل است که گاهی کاری که هیچ ارتباطی با فرهنگ و جامعه ندارد، چندین بار روی صحنه می رود و اینگونه موضوعات فراموش می شوند.

دومین موضوع، مقابله با تحریف و دستکاری است. به عقیده من بهترین راه ورود به این موضوعات، تولید تئاتر مستند است که بدون کوچکترین دخالت، تغییر یا تحریفی برای مخاطب موضوعات را باز کند.

و مسئله دیگر گسترش محدوده اجرا از سالن های نمایش به میان مردم است. چرا نمایشی که آقای رایگان به زیبایی برای صحنه آماده کرد فقط به دانشگاه های علوم پزشکی اختصاص یافت. چرا در سایر دانشگاه ها، مدارس و حتی در سالن های نمایش روی صحنه نیامدند. بهترین راه برای اطلاع رسانی این چنین موضوعاتی حضور در بین مردم است. در نهایت همه اینها نیازمند برنامه ریزی در سطح کلان فرهنگی وحمایت مسئولان است.

نوشته متاسفانه مردم بسیاری از موضوع خون‌های آلوده بی‌خبر هستند/ ضرورت توجه هنر به معضلات ناشناخته اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.