این مقدمه بهانه‌ای بود برای ورود به این مبحث که جامعه امروز ایران باتوجه‌به موج ناملایمات و دشواری‌هایی که ناگزیر تحمل می‌کند، چقدر نیازمند روحیه بخشی و غصه زدایی است. وظیفه‌ای که بی شک تلویزیون به‌عنوان یکی از کم‌هزینه‌ترین و در دسترس ترین رسانه‌های کشور باید در تحقق آن پرچمدار باشد. بدیهی است که رجوع به کمدی و طنز و فکاهه نیز بستری مناسب برای تزریق نشاط و شادی به جامعه است.

مردم امروز گویی زیر بار فشارها و مسئولیت‌هایشان، کمدی را راهکاری جدی و موثر در کاهش تنش و کسب آرامش تلقی می‌کنند. از مهران مدیری به عنوانیکی از شناخته شده‌ترین برنامه سازان در حوزه کمدی، حتی در جایگاه مجری یک مسابقه با محوریت سنجش اطلاعات عمومی، می‌خواهند بیشتر با حضار و شرکت کنندگان شوخی کند و لحظه‌های کمدی خلق کند! در سینما اقبال بیشتری به کمدی‌ها نشان می‌دهند. ویدئوهای فضای مجازی با موضوع و کپشن طنز، بیش از همه خواهان دارند. استندآپ کمدین‌ها در پلتفرم‌هایی مثل اینستاگرام غالباً محبوبترند. همه اینها گواهی بر مطالبه مردم به کمدی سازی است.

«دودکش ۲» از جمله جدیدترین سری سازی‌های تلویزیون، می‌تواند پاسخی شایسته به چنین مطالبه ای باشد. اصولاً سری مجموعه‌ها به واسطه پیشینه ای که در ذهن مخاطب ایجاد کرده اند، هم در برقراری ارتباط سریع‌تر عمل می‌کنند و هم مصداق «از تو به یک اشارت، از ما به سر دویدن»، چنان با کاراکترها، مناسبات و رفتارهایشان خو گرفته و آشنایند که آنان را اغلب جزیی از خانواده خود می‌پندارند.

در «دودکش ۲» به کارگردانی برزو نیک نژاد و تهیه کنندگی زینب تقوایی که اخیراً روی آنتن شبکه یک رفته است، کاراکترهایی از این دست متعددند. شخصیت‌هایی که با قرارگیری در موقعیت‌های کمدی، کنش و واکنش‌های بامزه ای دارند. «دودکش ۲» معجونی از همین کمدی‌های موقعیت است. هوراس نیوکامب نظریه پرداز و منتقد معروف، «کمدی موقعیت» را ارائه فرمول مشکل، راه حل ساده و دلگرم کننده می‌داند که مخاطب با تماشایش دلگرم می‌شود، درگیر انتخاب یا تضاد نمی‌شود و مجبور نیست ارزش‌هایش را بازبینی کند(راهنمای شناخت تلویزیون، نوشته دیوید مک کوئین).

کاراکترهای «دودکش ۲» نیز در دل همین موقعیت‌ها صیقل می‌خورند و به خودشناسی می‌رسند. مجادله می‌کنند. به آشتی می‌رسند. به مشکل می‌خورند و گاه به کمک خرد جمعی و حمایت خانوادگی، بر آن غلبه می‌کنند. یعنی درست مطابق آنچه در زندگی عادی شهروندان جاری است.

فیروز مشتاق (با بازی هومن برق نورد) در مقام عقل کل، در عین بلاهت‌های خفیف و سادگی‌های شبه کودکانه، در کنار اکت و دیالوگ‌های کمدی، بیننده را مجاب می‌کند که زندگی در همزیستی غم و شادی و خوشی و مصیبت مفهوم می‌یابد. منطق او احتمالاً همان «سخت نگیر و بهتر زندگی کن!» باشد که پیامش البته با ادبیات تهاجمی و صدای بم به گوش می‌رسد!

نصرت (با بازی بهنام تشکر) و یا بهروز (امیرحسین رستمی) در تناقض با این منطق فیروز، مدام با او در چلنج و رویارویی هستند تا در رهگذر ایجاد «کمدی موقعیت»، تماشاگر را بخندانند و ضمناً، به او نکته ای بیاموزند.

مردم این رفتارهای کاراکترهای «دودکش ۲» را قابل لمس می‌دانند و آنها را درک می‌کنند. نکته ای که می‌تواند با چاشنی کمدی، به استقبال از یک اثر نمایشی بینجامد و این سریال نیز طبعاً ازً چنین پتانسیلی برخوردار است.

این در واقع رسالت اصلی «دودکش ۲» یا دیگر سری مجموعه‌هایی نظیر «پایتخت» یا «نون. خ» نیز هست.

با این وجود به نظر می‌رسد تلویزیون باید و موظف است که با نظارت مستمر روی این دست تولیدات که پیشاپیش، اعتماد مخاطب را جذب کرده و اصطلاحاً حرفشان برو دارد، از کاهش کیفیت شان جلوگیری کند و نیز از آنها به مثابه ابزارهایی مقبول برای فرهنگ سازی در عین سرگرمی سازی بهره ببرد.

سری مجموعه‌هایی که ذیل عنوان «بِرند» برای تلویزیون نیز کارکرد فرهنگی و اقتصادی چشمگیری دارند و خروجی شان روی آنتن با لحاظ استانداردهای برنامه سازی، می‌تواند به حفظ و جذب بیننده کمک شایانی کند.

نوشته کمدی‌های تلویزیونی، خونی تازه در رگ‌های جامعه اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

هومن برق نورد، امیرحسین رستمی، سیما تیرانداز، نگار عابدی، محمدرضا شیرخانلو، یاس نوروزی و الهام اخوان و (با حضور) بهنام تشکر و (بازیگران  خردسال) حسین شهبازی، مهنا سیدی، هانا عباسی گروه بازیگران فصل دوم «دودکش» را تشکیل می دهند.

در خلاصه داستان سریال آمده است: «خانواده فیروز مشتاق که بی قیف و قپی به سفری رفته اند، در راه بازگشت به تهران با دختری همسفر می شوند که از نظر بهروز، «نیمه گمشده» قلمداد می شود و به ضرس قاطع، شروعی برای فرو رفتن خانواده در آمپاس است! بماند که با آنچه از نصرت و شرایط جدیدش مشهود به نظر می رسد، بستر قمپزش گسترده تر از قبل شده است و با عقبه ای که از آنان سراغ داریم، ماجراهایی آغاز می شوند که بی هیچ شائبه ای در زندگی همه و بویژه کسانی که پا به قالیشویی می گذارند، تاثیرگذار هستند!».

نخستین فصل این سریال در ماه رمضان سال ۱۳۹۲ روی آنتن شبکه یک رفت و از پربازدیدترین سریال‌های تلویزیون بود.

نوشته رضا صادقی تیتراژ فصل دوم سریال «دودکش» را می‌خواند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

هومن برق نورد، امیرحسین رستمی، سیما تیرانداز، نگار عابدی، محمدرضا شیرخانلو، یاس نوروزی و (با هنرمندی) بهنام تشکر در این سریال بازی دارند و بزودی چهره‌های دیگری به این گروه می‌پیوندند.

در خلاصه داستان سریال آمده است: «خانواده فیروز مشتاق که بی قیف و قپی به سفری رفته اند، در راه بازگشت به تهران با دختری همسفر می شوند که از نظر بهروز، «نیمه گمشده» قلمداد می شود و به ضرس قاطع، شروعی برای فرو رفتن خانواده در آمپاس است!

بماند که با آنچه از نصرت و شرایط جدیدش مشهود به نظر می رسد، بستر قمپزش گسترده تر از قبل شده است و با عقبه ای که از آنان سراغ داریم، ماجراهایی آغاز می شوند که بی هیچ شائبه ای در زندگی همه و بویژه کسانی که پا به قالیشویی می‌گذارند، تاثیر گذار هستند!».

یادآور می شود نخستین فصل این سریال به کارگردانی محمدحسین لطیفی و تهیه کنندگی زینب تقوایی در ماه رمضان سال ۱۳۹۲ روی آنتن شبکه یک رفت و جزو تولیدات پرمخاطب و خاطره انگیز سیما بود.

فیلمنامه فصل دوم سریال «دودکش» توسط گروه نویسندگان با طراحی و سرپرستی برزو نیک‌نژاد در حال نگارش است.

نوشته فصل دوم سریال تلویزیونی «دودکش» کلید خورد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سازندگان فصل دوم سریال کمدی اجتماعی «دودکش» که در سکوت خبری مراحل پیش تولید پروژه را آغاز کرده‌اند، تصمیم دارند تصویربرداری را بزودی در یکی از استانهای کشور به غیر از پایتخت آغاز کنند.

این سریال برای پخش از شبکه یک سیما تولید می‌شود.

نوشته پیش‌تولید فصل دوم سریال «دودکش» آغاز شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

آقای نیک‌نژاد! شما کارتان را در سال ۱۳۷۴ با دستیاری کارگردانی شروع کردید، با خیلی از چهره‌های مهم تلویزیون هم کار کردید……

بله! در تلویزیون تقریباً با همه‌ی بزرگان کار کردم. هشت سال با سعید سلطانی، سه سال و نیم با سیروس مقدم، حدود دو سال با حسین لطیفی، رضا آهنج و جواد افشار.من و جواد افشار با هم شروع کردیم. او هم دستیار بود. اگر اشتباه نکنم جواد در سال ۱۳۷۹ اولین کارگردانی‌اش را آغاز کرد. خیلی با افشار رفیق بودیم و با هم کار می‌کردیم. در سینما هم که کانون پرورش فکری کودک و نوجوان تهیه‌کننده بزرگی بود.

در زمانی که دستیار بودید کار نویسندگی هم انجام می‌دادید؟

اولین کار نوشتاری‌ام فیلم سینمایی «کلبه» بود. فکر می‌کنم سال…

۱۳۸۷.

بله. قبل از آن اگر تیتراژها را نگاه کنید، بازنویسی فیلمنامه داشته‌ام، ولی فیلمنامه جدی اول‌ام «کلبه» بود. بعد از آن سریال «دودکش» را نوشتم.

در زمان نگارش «پیتزا مخلوط» در کمدی خامی داشتم

شما فیلمنامه‌ی فیلم سینمایی «پیتزا مخلوط» را هم نوشتید که آقای «قاسمی جامی» آن را کارگردانی کرد. آن کار با فیلمنامه‌های جدید شما خیلی تفاوت دارد و سطحش خیلی پایین‌تر از کارهای اخیرتان است.

به نظرم فیلمنامه با ساختار است که به یک اثر هنری تبدیل می‌شود. «پیتزا مخلوط» در آن سال فروش بسیار خوبی داشت و جزو نه فیلم پروفروش بود. یادم هست آن سال ستاره‌ها خیلی از فیلم‌ها را بازی کرده بودند، ولی نفروختند، اما «پیتزا مخلوط» جزو نه فیلم پرفروش آن سال شد و می‌توانست اتفاقات خیلی خوبی برای‌اش بیفتد. دلیل‌اش هم این بود که یک گروتسکی از کمدی داشت. یک بستر اجتماعی تلخ داشت که قرار بود لایه‌ی بیرونی آن شیرین گفته شود. سالی که دارید می‌فرمایید تا الان نزدیک به هفت هشت سال گذشته است. مطمئناً در آن موقع خامی در کمدی داشتم.

آقای قاسمی جامی را قبل از «پیتزا مخلوط» همه با سریال معروف «سیمرغ» که روایت زندگی شهیدان شیرودی و کشوری بود به یاد می‌آوردند و این سوال هنوز وجود دارد که کارگردان «سیمرغ» چرا باید «پیتزا مخلوط» بسازد؟

واقعیت این است که سینما و تلویزیون مال مردم‌اند و باید کاری کنیم که مردم دوست داشته باشند. اگر هم «پیتزا مخلوط» را می‌بینند، برای‌شان بسازیم. مگر در سینمای جهان غیر از این است؟ همه می‌گویند هالیوود، هالیوود. ته‌اش را که جمع می‌کنید، از هر ۱۰۰ فیلمی که ساخته می‌شود، ۲۰ تا فیلم سر و شکل‌دار درست از آن در می‌آید. بیشترشان جنبه‌ی سرگرمی دارند. ما در ایران در سال ۶۰، ۷۰ تا فیلم می‌سازیم که از این تعداد چهار، پنج تا جنبه‌ی سرگرمی دارند و بقیه را می‌سازیم که جلوی همکاران‌مان بگوییم ما هم بلدیم فیلم بسازیم. امیدوارم این اتفاق بیفتد که بشود بینابین این دو کار کرد.

«دودکش» به صورت ناگهانی ساخته شد!

به سراغ آثار پر بیننده‌ی شما در چند سال اخیر برویم. اولین کاری که در آن دیده شدید و نام‌تان به عنوان نویسنده مطرح شد، سریال «دودکش» بود. روند نوشتن فیلمنامه‌ی این اثر چگونه بود؟ شما طرحی داشتید و بردید و به آقای لطیفی ارائه دادید؟ یا ایشان آمدند و به شما سفارش کار دادند؟ این همکاری چگونه شکل گرفت؟

قرار بود برای سریالی به اسم «طلاق ممنوع» دستیار آقای لطیفی باشم. به عنوان دستیار و برنامه‌‌ریز قرارداد بستم. نمی‌دانم چرا آن فیلمنامه نوشته نشد و کمی خلل در آن به وجود آمد. حسین آقا به من گفت: «طرحی داری؟» گفتم: «آره! یک کار دارم که این‌جوری است. یک‌جور کمدی از جنس خودم است و انگار مثل کمدی‌های دیگری که دیدی نیست و فرم دیگری دارد.» نشستیم و دو سه بار با هم صحبت کردیم و بردیم دادیم و شد «دودکش».

پس «دودکش» ناگهانی ساخته شد.

بله، البته قبلاً با حسین آقا همکاری داشتیم، ولی «دودکش» ناگهانی شد.

«ناخواسته» را ارزان ساختم، چون می‌دانستم کسی برایم سرمایه‌گذاری نمی‌کند

بعد از «دودکش» فضا را مناسب دیدید و به سراغ اولین فیلم سینماییتان؛ «ناخواسته» رفتید و در این اثر برای اولین بار کارگردانی را تجربه کردید.

بله.

روند شکل‌گیری این فیلم چگونه بود؟

«ناخواسته» را هم خیلی وقت بود می‌خواستم کار کنم. حتی به دو سه جا هم ارائه داده بودم و گفتند حالا بیایید فیلم ویدئویی بسازید گفتم نه، منتظر می‌مانم تا بتوانم سینمایی‌اش را بسازم. با آقای سیدزاده قبلاً کار کرده بودم. همین‌طور با حسین لطیفی. گفتیم آقا! می‌خواهیم یک فیلم ارزان بسازیم. می‌دانم کسی هم برای‌ام سرمایه‌گذاری نمی‌کند. بودجه‌ی کمی به من بدهید، ان‌شاءالله سعی می‌کنیم فیلم را تمام کنیم. «ناخواسته» با تلاش یک گروه و لطف خیلی از هنرمندها به بنده که مدیون‌شان هم هستم، ساخته شد.

تهیه‌کننده دوست ندارد «ناخواسته» را در «هنر و تجربه» اکران کند

چون «ناخواسته» هنوز اکران نشده است، شاید خیلی درباره‌اش صحبت نکنیم، بهتر باشد. ولی چرا ۳ سال است این فیلم اکران نشده؟

سینمای هنر و تجربه تعریف دارد. فیلم «ناخواسته» فیلمی است بینابین این اتفاقات. به نظر من سینمای هنر و تجربه سینمای ایده‌پرداز است. تقریباً بیشتر فیلم‌های هنر و تجربه را می‌بینم. یک تجربه نو می‌کنند که آن تجربه می‌تواند حتی در ساختار فیلم‌های فیلمسازان بزرگ هم تأثیر بگذارد. «ناخواسته» واقعاً یک فیلم سینمایی است که دارد قصه می‌گوید و مخاطب را همراه و سرگرم می‌کند و حرف‌اش را می‌زند. شاید اگر در بخش هنر و تجربه بیاید، به آن اجحاف شود. به هر حال فیلم برای تهیه‌کننده است و او دوست نداشت کار را به هنر و تجربه بدهد و من اصلاً در این کار دخالتی ندارم.

آن‌ها در خیلی از فیلم‌های‌شان خشونت اسلام را نشان می‌دهند

شما هم در فیلم «ناخواسته» و هم در سریال «دودکش» شخصیت‌هایی داشتید که طلبه و روحانی بودند. در فیلم «ناخواسته» که شخصیت اصلی و محوری فیلم یک طلبه است. این اتفاق هم ممکن است جذاب باشد و هم به نوعی یک ریسک محسوب می‌شود.

الان وقتی بخواهیم اِلِمانی از امام حسین(ع) را در تلویزیون نشان بدهیم، ذوالجناح، سپر، کلاه‌خود و … را به نمایش می‌گذاریم. وقتی می‌خواهیم از حضرت علی(ع) صحبت کنیم، ذوالفقار را در تصویر نشان می‌دهیم و می‌گوییم حضرت علی(ع) است. من کمی با این مشکل دارم. می‌خواهی روایت بیاوریم که امام حسین(ع) را از بوی عطرش در کوچه‌ها پیدا می‌کردند؟ می‌خواهی روایت بیاورم که حضرت علی(ع) عاشق بوده است؟ اینها خیلی خاص بودند. حس می‌کنم در سینما و تلویزیون خودمان هم خشونت را آورده و نشان داده‌ایم. در مورد کسی که صد در صد معتقد است حرف نمی‌زنم. برای کسی که اعتقاد دارد، در تعزیه یک تشت آب می‌گذاریم و می‌گوییم این فرات است و اوگریه می‌کند. دارم در این باره بحث می‌کنم که داریم یک دین و مذهب را اشاعه می‌دهیم و همه‌ی ادیان دیگر جهان می‌بینند و باید بگویند چه خوب است. فیلمی بود به نام «موسی ابراهیم» که عمر شریف بازی می‌کرد. می‌گفت: «اینجا بوی چه می‌آید؟» گفت: «بوی عنبر، عطر و گلاب. اینجا کلیسای کاتولیک‌هاست.» بعد گفت: «اینجا بوی چه می‌آید؟» گفت: «بوی پا و جوراب. اینجا مسجد مسلمان‌هاست.» آن‌ها در خیلی از فیلم‌های‌شان خشونت اسلام را نشان می‌دهند درحالیکه ما خیلی دین رئوفی داریم.

غربی‌ها خیلی بهتر از ما دین و عقایدشان را تبلیغ می‌کنند

یعنی شما قصد داشتید رئوف بودن دین اسلام را در فیلم «ناخواسته» از طریق محوریت قرار دادن شخصیت یک طلبه در داستان، به نمایش بگذارید یا اینکه هداف دیگری داشتید؟

ببینید از نظر من همه‌ی طلبه‌ها و روحانیون عاشق شده‌اند. مگر می‌شود عاشق نشده باشند؟ اصلاً اسلام دین عاشق شدن است. تنها دینی است که می‌گوید ازدواج کنید. ازدواج اتفاق عجیب و غریبی نیست. باید عاشق شوی و دل‌ات بلرزد که ازدواج کنی و تمام عشق‌های دنیا ناخواسته است. تو با برنامه‌ریزی که عاشق کسی نمی‌شوی. مگر با برنامه است؟ فیلم «ناخواسته» همان ناخواسته عاشق شدن است. ما با یک طلبه طرف هستیم که بر اثر اتفاقی با یک دختر به یک بیابان خلوت می‌رود و با نفس خودش دوئل می‌کند، چه کسی در آن برنده می‌شود؟ کسی که اعتقاد محکمی دارد. از آن طرف ما می‌فهمیم طلبه‌ی ما در اوج سادگی‌اش به حرف‌ها گوش می‌دهد و گاهی اشتباه می‌کند. کل آدم‌ها ناخواسته دروغ می‌گویند، غیر از همان آدمی که طلبه است. دختر آن جایی در کنار این آدم آرامش پیدا می‌کند که اتفاقاً می‌فهمد طلبه است. کسی این فیلم را به من سفارش نداده است. نه حوزه به من پول داده و نه کسی به من گفته است که چنین فیلمی بسازم. به نظرم غربی‌ها خیلی درست‌تر از ما در سینما و ادبیات‌شان به این مسائل فکر کرده‌اند. شاید اگر ما این کار را بکنیم، کسی مثل شما این سئوال را بپرسد که آقا! چرا طلبه؟ اما تأثیری که آن کشیش در «بینوایان» در ناخودآگاه می‌گذارد، آن‌قدر زیاد است که امروز پس از سال‌ها در باره‌ی آن کشیش صحبت می‌کنیم.

آدم‌بدهای ایرانی هم باید با بدمن‌های هالیوودی فرق کنند!

یعنی شما قصد جذاب و درست نشان دادن دین اسلام را در قالب شخصیت یک طلبه داشتید؟

چند سال از انقلاب گذشته است؟ قبل از انقلاب که کمتر به روحانیت پرداختند. اما بعد از انقلاب می‌شود بگویید چند فیلم پیرامون روحانیت داشتیم؟ چند فیلم توانست یک طلبه یا روحانی جذاب به تماشاچی بدهد که تماشاچی وقتی بیرون می‌آید حال‌اش بد باشد از اینکه او را از دست داده است. چند تا توانسته‌اید بسازید؟ «ناخواسته» نه ادعایی دارد، نه چیزی. یک قصه کاملاً عاشقانه را تعریف کرده است. ما آدم‌های بسیار لطیفی هستیم. مسلمان‌ها در اوج لطافت هستند. عطر، پاکیزگی و دل برای مسلمان‌ها مهم است. نمی‌خواهم تعبیر بدی شود. ما ۷۰ درصد تصمیمات‌مان را دلی می‌گیریم. اگر غیر از این بود در زمان جنگ، آخر کدام عقلی می‌گوید روی مین بخواب؟ کدام عقلی می‌گوید روی سیم خاردار بخواب؟ کدام عقلی می‌گوید بایست و تیر بخور. این مال دل است. تصمیمات و اتفاقات‌مان هم دلی است. فیلم‌های «ناخواسته» و «زاپاس» بحث دل هستند. بحث دل آدم‌هاست. وقتی بحث دل می‌شود منطق در درجه‌ی دوم اهمیت قرار می‌گیرد. این لطافت، پاکی و خاص بودن که مال ماست، انگاری یادمان می‌رود. بعضی وقت‌ها فیلم‌هایی را می‌بینم که می‌گویم ما این آدم‌ها را در ایران نداریم. این مال هالیوود است. این همان bad man است. به زندان‌های ایران برویم که طرف قتل کرده است. دلیل قتل‌های‌مان چیست؟ دو برادر با هم دعوا کرده و عصبانی شده و یکی قندان را پرت کرده و به سر طرف خورده و او را کشته است. آدم بدهای‌مان هم از فرم ایرانی هستند. ما اصلاً فرم دیگری داریم. پای‌تان را که از ایران زمین بیرون می‌گذارید، متوجه می‌شوید. مگر می‌شود کسی زنگ در خانه‌ای را در ایران بزند و بگوید من گرسنه‌ام و غذا می‌خواهم و فردی که در خانه است به او غذا ندهد؟ ولی پای‌تان را از مرز ایران بیرون بگذارید. زنگ در چند خانه را می‌توانید بزنید و بگویید غذا می‌خواهم؟ به ایرانی باید یک‌جور دیگر نگاه کرد و برای‌اش جور دیگری فیلم ساخت.

اغلب منتقدین وقتی می‌گویند کارت کمدی است، انگار به شما فحش داده‌اند!

فضای «ناخواسته» با فیلم‌هایی که بعداً از شما دیدیم تفاوت‌هایی دارد و فضای آن فضای نسبتا تلخی است. این را قبول دارید؟ فیلمسازهای ما معمولا در اولین اثرشان می‌گویند بسم الله الرحمن الرحیم! فعلاً یک فیلم تلخ بسازیم که روشنفکران تحویلمان بگیرند! شما با این نیت شروع کردید یا نه؟

نه. اما شاید من دیگر یک فیلم کمدی مانند «زاپاس» نسازم. دلیل‌اش را صادقانه می‌گویم. گویی در ایران زمین اغلب منتقدین و اغلب دست‌اندرکاران خیال می‌کنند کمدی شوخی است. اصلاً انگاری وقتی به شما می‌گویند کارت کمدی است، به شما فحش داده‌اند. منتقدان به کارگردان می‌گویند کارت کمدی است؟ انگار من نخودی‌ام. آقا! کمدی و ژانر وحشت از نظر من جزو سخت‌ترین ژانرهای سینماست. چرا؟ تو جدا از اینکه باید قصه بگویی، باید لحظه را هم در بیاوری. یعنی همیشه انرژی‌ای که در کارهای کمدی از منِ برزو نیک‌نژاد گرفته می‌شود، اگر سه برابر نباشد حداقل دو برابر کارهای دیگر است. این قسمی است که همیشه با خودم خورده‌ام و تا آخر هم و تا وقتی که زنده هستم ادامه خواهد داشت. می‌توانید به من بگویید نیک‌نژاد! فلان کاری که کردی معلوم است سر آن وقت کم گذاشتی. معلوم است دمِ دستی گرفته‌ای. می‌گویم هیچ‌وقت آن روز نخواهد آمد. من و شما و همه کسانی که در رسانه‌های مختلف کار می‌کنیم، هیچ‌وقت نمی‌توانیم سرمان را جلوی مردم بالا بگیریم. تلاش کنیم لااقل پایین نیفتد؛ همه‌مان، فرقی نمی‌کند.   ‌

مردم منبرهای آقای قرائتی را خیلی دوست دارند، چون طنز دارد!

در کل قبول دارید که «ناخواسته» با سایر آثار شما که فضای طنز دارند، متفاوت است؟

«ناخواسته» اصلاً طنز نیست، تلخ است. در دیالوگ‌های‌اش طنز دارد. کما اینکه همین الان که من و شما داریم با هم حرف می‌زنیم، در کلام‌مان طنز داریم، چون مردم ایران زمین ذاتاً به‌نوعی خوی شاعر مسلکی و طنازی دارند. آن زمانی که ۶۰ کشور حمله کرده و همبسته شده‌اند که بیایند و ایران را بزنند، ما در جنگمان اوج طنازی را داریم. این اتفاق را واقعاً می‌بینیم. مردم منبرهای آقای قرائتی را خیلی دوست دارند. چرا؟ چون طنز دارد. طنز بخشی از ادبیات ماست و در «ناخواسته» هم این اتفاق می‌افتد و این را داریم، ولی «ناخواسته» یک عاشقانه است با خشونت عشق و «زاپاس» یک عاشقانه است با لطافت عشق.

«دردسرهای عظیم» چگونه شکل گرفت؟

از بحث «ناخواسته» بگذریم. شما بعد از این فیلم «دردسرهای عظیم» را به عنوان اولین سریال‌تان کارگردانی کردید. این اعتماد بین شما و سازمان صدا وسیما چگونه شکل گرفت؟ «ناخواسته» که هنوز پخش نشده بود که بگوییم در اکران موفق بوده و صداوسیما با یک کارگردان موفق همکاری کرده. شما سابقه‌ی کارگردانی دیگری هم نداشتید. سازمان روی حساب سابقه نویسندگی‌تان به شما اطمینان کرد؟

بعد از «ناخواسته» و قبل از «دردسرهای عظیم» سریال نوروزی «روزهای بد به در» را برای مهران مهام نوشتم که سعید آقاخانی آن را کارگردانی کرد. مهران مهام می‌دانست من طنازی را بلدم. طرح «دردسرهای عظیم» را در دفتر ایشان خواندم. قصه‌ی «دردسرهای عظیم» قصه مردی بود که زنده می‌شد و در آن بهار و لطیف نقش خاصی نداشتتند و شخصیت‌های بهار و لطیف در مسیر نگارش شکل گرفتند. پنج قسمت «دردسرهای عظیم» را در دفتر بودم. مهران مهام یک‌جوری به قلم‌ام اعتماد داشت. همیشه در تلویزیون صادقانه مدیون‌اش هستم، چون کارگردانی نبودم که با تلویزیون شروع کرده باشم. خیلی‌ها با تلویزیون شروع کردند. دو دهه دستیاری کردم و بعد هم فیلمنامه نوشتم و فیلم سینمایی هم ساختم، ولی می‌دانم باز مهران مهام پای کار ایستاد که آن کار را به برزو نیک‌نژاد بدهند تا بسازد. به این راحتی نیست. بالاخره تلویزیون و رسانه ملی است و کار در آن شوخی نیست. آن اتفاق افتاد.

از دو فیلم سینمایی‌ام فقط ۹ میلیون تومان پول گرفته‌ام!

شما یکمرتبه در آستانه ۴۰ سالگی پشت سر هم نوشتید و فیلم ساختید، آن هم پی در پی و پشت سر هم. فکر نمی‌کردید این به کیفیت کارتان یک‌مقدار لطمه بزند؟

همین الان شش طرح فیلمنامه، سریال و سه تا سینمایی نوشته شده دارم. برای چه زمانیست؟ آن موقعی که نوشتم و تو مرا آدم حساب نکردی و گفتی برو بابا. نوشتم و گفتم بخوان و گفتی حالا برو اینجا. اینها در خانه مانده است. اینها یکدفعه که بیرون نمی‌آید. یک خبرنگار زنگ زد و گفت: «آقای نیک‌نژاد! امسال خیلی کار کردی.» گفتم: «صبر کن.» عید فطر پارسال کی بود؟ ۱۵ تیرماه. اصلاً بگو بگو ته تیر بود. مرداد، شهریور، مهر، آبان، آذر و نیمه دوم آذر «زاپاس» را شروع کردم. چهار ماه و نیم کار نکردم. شما کجا بودید؟ «زاپاس» را کار کردم و تا الان دارم با شما صحبت می‌کنم بابت‌اش یک ریال پول نگرفته‌‌ام. اگر قرار باشد سینمایی کار کنم، باید برای دل‌ام کار کنم، چون هنوز برزو نیک‌نژاد هستم. هنوز کارگردانی نیستم که کسی به من بگوید نیک‌نژاد! بیا این ۶۰۰ میلیون ـ نمی‌گویم یک میلیارد و نیم ـ را بگیر و برو فیلم‌ات را بساز. اگر کسی را می‌شناسید بروم با او فیلم بسازم. من نمی‌شناسم. از «دردسرهای عظیم۱» تا «دردسرهای عظیم۲» کدام کار را ساختم؟ فاصله این دو کار یک سال است. در این یک سال کدام کار را ساختم؟ «ناخواسته» دو سال پیش ساخته شد. «ناخواسته» را هم برزو نیک‌نژاد دستمزد کارگردانی‌ را در حدی گرفت که بتواند فقط اجاره خانه‌اش را بدهد. لااقل سینما را هیچ‌وقت برای پول کار نکرده‌ام، چون از دو فیلم سینمایی که تا حالا کار کرده‌ام، ۹ میلیون تومان پول گرفته‌ام.

بعضی‌ها هم ماهواره نگاه می‌کنند، ولی خیلی جاها تنها دلخوشی‌شان همین تلویزیون است!

فیلم «ناخواسته» با تمام انتقاداتی که وجود دارد یک فیلم قصه‌گو است. این موضوع در جشنواره‌ای که اکثر فیلم‌ها غیرقصه‌گو بودند و اصلاً نمی‌شد تا آخر آن‌ها را دید بهتر دیده شد. شما می‌توانستید بایستید و دوباره فیلم سینمایی بسازید و از کارگردانان سینمایی که تلویزیون را برای خودشان افت کلاس می‌دانند هم بهتر فیلم بسازید، ولی چرا سریال‌سازی را انتخاب کردید؟

این جمله را شاید قبلاً هم گفته‌ام که مردم را دوست دارم و برای مردم کار می‌کنم، اما این دو شرطی است. یعنی چه؟ دوست دارم دیده شوم. منظورم این اتفاق هم هست. در سینمایی که تو فیلم می‌سازی و وقتی می‌گویند ۶ میلیارد فروخت، یعنی اوه!!! ۶ میلیارد یعنی یک میلیون نفر فیلم‌ات را دیده‌اند. ۶ میلیارد، قیمت بلیت را بگذار و دو دو تا چهار تا کن و ببین حرف‌ام درست است یا نه؟یک جعبه جادویی هست که همه ما پای آن، یک‌سوم زندگی‌مان را خاطره داریم. کمی مرور کن. داشتی تلویزیون نگاه می‌کردی، زنگ خورد و به تو خبر بد دادند. داشتی تلویزیون نگاه می‌کردی و به امتحان فردای‌ات فکر می‌کردی. داشتی درس می‌خواندی، ولی حواس‌ات به صدای تلویزیون بود. تصویرسازی کردی. تلویزیون برای نسل ما یعنی همه چیز، یعنی تنها سرگرمی موجود. آن زمان فقط یک تلویزیون داشتیم. در خانه می‌گفتند این‌قدر تلویزیون نگاه نکن. برو درس‌ات را بخوان. یعنی اگر ما را از کل جهانی هستی کات می‌کردند، اما تلویزیون بود، مشکلی نداشتیم. بدون تلویزیون یعنی هیچی. فقط باید درس می‌خواندی یا در کوچه فوتبال بازی می‌کردی. هیچ چیز دیگری نداشتیم. می‌دانم بعضی‌ها هم ماهواره نگاه می‌کنند، ولی خیلی جاها را مطمئن هستم تنها دلخوشی‌شان همین تلویزیون است.

در کارهای شما یک اتفاق جالب افتاده است. اینکه دیگران سریال‌هایی را که شما می‌نویسید می‌سازند، اما خودتان سریال‌هایی را می‌سازید که دیگران نوشته‌اند!

امروز خواهشی از آقای سیفی آزاد کردم. گفتم می‌شود لطفی به من کنید؟ طرحی را در روز سوم یا چهارم اردیبهشت به شما ارائه می‌دهم. من شش ماه نسازم و فقط بنویسم و بعد از شش ماه شروع کنم و کار خودم را بسازم. ان‌شاءالله قرار است این اتفاق بیفتد.

الان مردم قصه می‌خواهند، حتی اگر قصه‌ات فقط یک خط باشد!

طرح «زاپاس» از کجا آمد؟ از همان طرح‌های قدیمی زمان دستیاری شماست؟

نه، «زاپاس» دغدغه این اتفاق بود که چه کنم همه می‌زنند به سرم و می‌گویند آقا یک فیلم ساختی و اکران نشد. برای «زاپاس» اسپانسر داشتم. اسپانسرم در لحظه آخر گفت فیلم قبلی شما اکران نشده است و نمی‌توانیم اسپانسر شما باشیم. از کجا معلوم این فیلم را هم بسازی و اکران شود؟ یک فیلمی اکران نمی‌شود که فیلم شریف و تحسین شده بسیاری از فستیوال‌هاست. اکران نمی‌شود و انگاری فقط کارگردان‌اش باید شرمنده باشد. تهیه‌کننده می‌گوید برای‌ات پول گذاشتم و برنگشت و راست هم می‌گوید. بازیگر می‌گوید من برای آن فیلم زحمت کشیدم، کی اکران می‌شود؟ همه اینها انگاری فحش خواهر و مادرش مال من است. گفتم فیلم بعدی را طوری می‌سازم که باز روی اعتقادات‌ام بایستم و اینکه بگویم در هر فیلمی که می‌سازم حرفی برای گفتن دارم. الان مردم قصه می‌خواهند، حتی اگر قصه‌ات فقط یک خط باشد. هاچ مادرش را پیدا می‌کند یا نه؟ نِل به پارادایز می‌رسد یا نه؟ حنا دختری در مزرعه چه می‌شود؟ کوزت نجات می‌یابد یا نه؟

اگر هالیوود هم پیشنهاد کار بدهند نمی‌روم!

خیلی‌ها سعی می‌کنند تلخی‌ای را در آثارشان به خورد مخاطب بدهند که وقتی از سینما بیرون می‌رود، بیننده افسرده و مغموم باشد، ولی آثار شما همان‌طور که اشاره هم کردید، در عین حال که نکات جدی زیادی دارد و یا به قول شما تِم تلخی دارد و اتفاقی که می‌افتد شیرین نیست، ولی فضای مفرح و شادی دارد. شما گفتید که اگر الان مرا رها کنند، می‌روم و بازهم «ناخواسته» را می‌سازم. من این حرف شما را نمی‌توانم هضم کنم.

سینمای «ناخواسته» لطیف است، «ناخواسته» عین قصه‌های مادربزرگ‌ها است. لطافتی می‌آید و عاشقانه‌ای را دنبال می‌کند. فرق‌اش با قصه‌های مادربزرگ فقط در ته آن است. ته قصه به تو می‌گوید نگاه کن! ما جایی لطمه می‌خوریم که چشم‌مان را می‌بندیم. دختر اگر به «مهرداد صدیقیان» می‌گفت نرو، تمام بود. دیگر این اتفاق تلخ نمی‌افتاد. یک اشتباه کوچک. در بحث عاشقانه نباید اشتباه کوچک کنیم، چون بحث دلی است. به فرض محال سینمای هالیوود به برزو نیک‌نژاد بگوید بلند شو بیا اینجا. شعار نمی‌دهم. نمی‌روم. شک نکن که نمی‌روم. بدون دل‌ام نمی‌روم. دل‌ام اینجاست. اصلاً شک ندارم. در سینما دو سه پیشنهاد داشتم و هیچ‌کدام‌شان خوب نبود، یعنی پیشنهاد خوب سینمایی به من نشد. کارهایی را که در تلویزیون رد کردم و گفتم نمی‌سازم، وقتی مرور می‌کنی، می‌فهمی چقدر بوده است که نساخته‌ام، به خاطر اینکه بلد نبودم آنها را بسازم و یا اگر می‌ساختم در آنها حرفی برای گفتن نداشتم. کارمند که نیستم. باید ببینم بلدم ببرم یا نه. واقعاً طنازی را دوست دارم. دوست دارم تماشاچی را با قصه‌ام نگه دارم. حالا اگر می‌توانم با «ناخواسته» نگه دارم، این کار را می‌کنم.

آیا واقعاً زندگی در ایران تلخ است که فیلم تلخ بسازیم؟

تا به حال به این موضوع فکر نکردید که طبق مد روز سینما بروید و یک فیلم تلخ بسازید؟

آیا واقعاً زندگی در ایران تلخ است؟ اگر تلخ باشد، تلخ می‌سازیم. زندگی در ایران سخت هست، ولی تلخ نیست. مثالی برای شما می‌زنم. مردم قبلاً به مسافرت مشهد می‌رفتند. دور فرودگاه یا حوالی حرم فرش یا حصیر می‌انداختند و همان‌جا می‌خوابیدند. یک هدف داشتند. زیارت امام رضا(ع). می‌خواستند بروند دریا را ببینند و هدف‌شان دیدن دریا بود. فرش می‌انداختند و اگر پشه‌بند هم داشتند خیلی شاهانه بود، چون کنار دریا پشه زیاد بود. الان شما می‌خواهی به مشهد بروی، سعی می‌کنی با بهترین پرواز بروی. می‌گویی نه، این پرواز خوبی نیست. هتل کجا برویم؟ هدف‌های‌مان جور دیگری شده است. یک زمانی وقتی کیک به خانه‌مان می‌آمد می‌پرسیدیم تولد کیست؟ حالا دیگر کیک حرمت ندارد. وقتی هندوانه می‌آمد شب یلدا بود. الان دیگر هندوانه هم حرمت ندارد. الان همه چیز می‌خواهیم. بارها شده است از خانه بیرون می‌رویم و می‌گوییم ما که خریدی نداریم و همه چیز در خانه هست. وقتی برمی‌گردیم آن‌قدر دست‌های‌مان پر است که در را با شانه باز می‌کنیم و به داخل خانه می‌رویم. ما که همه چیز داشتیم. این ولع خریدن و حرص داشتن است. این اتفاق زندگی را سخت کرده است. ما می‌گوییم دو تا بچه داریم که اتاق خواب می‌خواهند. خواسته‌های‌مان هم بالا رفته‌اند. واقعاً اگر روزی بخواهم فیلم تلخ بسازم باید این‌جوری بسازم، ولی هیچ‌وقت در ساخته‌های‌ام دروغ نگفته‌ام و نگذاشته‌ام بازیگرم ادا در بیاورد. مثلاً در «دودکش» اگر یادتان باشد آن موقع تب «شام ایرانی» در تلویزیون من و تو آمده بود و کل مردم می‌گفتند بفرمایید شام. اصلاً نمی‌دانستم تیرامیسو چه هست و آن وقت در بقالی‌ها زده بود تیرامیسو رسید. تا دیروز آلاسکا نداشت، زده بود تیرامیسو رسید. یادت هست؟

خیلی‌ها «تیرامیسو» را به خاطر پُزش می‌خوردند!

بله، کاملاً.

مردم نمی‌دانستند تیرامیسو چه هست و هیچ‌کس دوست نداشت. خیلی‌ها دوست نداشتند و به خاطر پُزش می‌خوردند. همین را در «دودکش» آوردم. بچه می‌خورد و پدرش می‌گفت: «بستنی است؟» ولی بچه می‌گفت: «نه، تیرامیسوست!.»

فیلمی می‌سازم که اگر با خانواده‌ام به سینما ‌رفتم شرمنده‌شان نشوم

در جشنواره‌ی امسال فیلم کمدی خیلی کم بود. فیلم «بارکد» کمدی‌ترین فیلم جشنواره محسوب می‌شد. در اکران نوروز هم «من سالوادور هستم» و «۵۰ کیلو آلبالو» اکران شدند که در جشنواره نبودند. نقطه تمایز کمدی شما با بقیه، به‌خصوص بارکد این است که آنها پر از شوخی‌های جنسی و غیر خانوادگی است. این تمایز واقعاً وجود دارد. نمی‌دانم اسم کمدی شما را چه بگذاریم؟ کمدی شریف؟ کمدی خانوادگی؟

در همه سناریوهایی که نوشته و ساخته‌ام، صیانت خانواده برای‌ام اصل بوده است. فکر می‌کنم دغدغه ما خانواده است، مخصوصاً در تلویزیون وقتی می‌گوییم سریال ایرانی، ویژگی‌اش خانواده ایرانی است. خانواده ایرانی کیست؟ همانی که دیگر عقده‌اش را داریم. زمستان‌ها کرسی می‌گذاریم، کرسی‌ای که باعث می‌شود دور هم باشیم، سفره پهن می‌کنیم، سفره‌ای که باعث می‌شود دور هم باشیم. یک پنکه یا کولر روشن می‌کنیم، در اتاق‌ها را می‌بندیم و همه یک جا می‌مانیم. نذری‌های‌مان از نذری امام حسین(ع) بگیر تا سمنوپزان. او می‌گوید من فلان چیز را می‌آورم، دیگری می‌گوید من بهمان چیز را می‌آورم. مهم بانی شدن است، بقیه‌اش پشت هم بودنی ایرانی‌هاست. مگر گلریزان مال کیست؟ مال ما ایرانی‌هاست. برای کسی اتفاقی می‌افتاد گلریزان می‌کردند مشکل‌اش حل شود. طرف می‌خواست جهیزیه تهیه کند، این اتفاق می‌افتاد. یکی می‌خواست برود مکه، ناموس و کل زندگی‌اش را به در و همسایه می‌سپرد و به امید یک همسایه می‌رفت. الان کجا هستیم؟ الان ۲۰ واحد هستیم. شب اتفاقی بیفتد، در کدام‌یک از این خانه‌ها را می‌توانم بزنم؟ زمانی که ما بچه بودیم، حالا من شهرستان بودم، ولی حتماً برای شما هم این اتفاق افتاده است. دو تا سیب‌زمینی کم داشتیم، می‌رفتیم خانه همسایه. می‌گفت سیب‌زمینی آن پایین است، خودت برو بردار. الان این سیستم ما قشنگ است یا آن شکل زندگی قشنگ بود؟ سعی کرده‌ام اگر فیلم سینمایی می‌سازم با خانواده‌ام که به سینما می‌روم شرمنده‌شان نشوم. تلویزیون را هم که سال‌هاست داریم کار می‌کنیم و تعریف‌اش معلوم است و باز هم خانواده حرف اول را خواهد زد.

اگر سرعت، به کیفیت «قرعه» لطمه زده، گردن من است

بعد از «زاپاس» به سراغ «قرعه» رفتید. از اول قرار بود برای عید آماده شود؟ خیلی دیر شروع نکردید؟

خیلی دیر. «قرعه» در ۶۱ روز بسته شد.

با این همه بازیگر.

با این همه هنرورهایی که برای‌مان بازی کردند. یعنی هنرورهایی که ثابت و مال آن محله هستند. من پذیرفتم. اگر سرعت، به کیفیت لطمه زده گردن من است. به من گفته‌اید پنج ساعته می‌توانی به بندرعباس بروی؟ گفته‌ام بله. تو هم آمدی. می‌توانستم بگویم نه، ولی گفته‌ام آره، پس گردن من است. تمام تلاش‌‌ام را کردم، همه گروه هم تلاش‌شان را کردند، ولی به تماشاچی ربطی ندارد که ما فقط ۶۱ روز وقت داشتیم، به تماشاچی آنچه که می‌بیند ربط دارد. فکر می‌کنم با آنهایی که «قرعه» را کامل دیده‌اند می‌توانیم حرف بزنیم. تماشاچی وظیفه ندارد کل سریال ما را ببیند. نه بابت‌اش حقوق می‌گیرد، نه چیز دیگری. تماشاچی قسمت هشتم ما را می‌بیند. اگر از قسمت هشتم لذت برد، دوست دارد ادامه بدهد. به دلیل تعدد شخصیت‌ها تماشاچی در جاهایی آدم‌ها را گم کرد. «قرعه» از قسمت هشتم به بعد نسبت به قبل از آن، تماشاچی زیادی داشت، چون قصه خط خودش را پیدا کرده بود. آخری‌ها که دیگر خیلی دوست داشتند. از روی نظرات مردم می‌گویم. می‌گفتند کاش برق‌نورد را زودتر آورده بودی. از آماری هم که گرفته‌اند، پرتماشاچی‌ترین سریال عید بود. عید یک سختی دارد که گفتم شاید دیگر هیچ‌وقت به سراغ‌اش نروم، فرق box عید است با box ماه رمضان.

«قرعه» در کارگردانی از «دردسرهای عظیم» پخته‌تر است

این که سریال‌های ماه رمضان بیشتر از سریال‌های نوروز دیده می‌شوند حرف درستی است. ولی سریال‌های نوروزی امسال تلویزیون، نسبت به سال‌های گذشته با استقبال کمتری روبه‌رو شدند.

کدام سریال عید ما گرفته است؟ یک بار محرم به عید خورد و «شب دهم» گرفت. یا کلاه قرمزی. این همه سال است که سریال مناسبتی شروع شده است. «زن بابا» هم به گمان‌ام کمی دیده شد. پایتخت بود و کلاه قرمزی هم که وضع‌اش فرق می‌کند. اصلاً نمی‌شود در ایام عید مردم را پای تلویزیون نشاند، مگر اینکه طبع روشنفکری‌ات را کنار بگذاری و بگویی می‌خواهم مردم را بخندانم. تمام! این می‌شود «خندوانه» و «دورهمی» یا هر چیزی که باعث خنده می‌شود و این همان talk show است. چرا تماشاچی باید بیاید و مثلاً قصه ما را شب عیدی دنبال کند؟ این یکی دارد مسافرت می‌رود، آن یکی می‌گوید چندم می‌آیی؟ در مهمانی همه داریم حرف می‌زنیم و آن هم دارد پخش می‌شود. زمان پخش «قرعه» زمان بدی هم بود. یک ربع به نه شب که هیچ‌کسی در این ساعت در ایام عید در خانه نمی‌ماند و تکرار ساعت سه بامداد هم که حکایتی است!

دوران ساخت «قرعه» خیلی سخت گذشت. از تمام ابزارهای سینمایی و تلویزیونی در آن کار استفاده کردم و شما شتابزدگی را در هیچ‌یک از سکانس‌ها نخواهی دید. لااقل کار خودم را با کار خودم که می‌توانم قیاس کنم. ۵۲ قسمت «دردسرهای عظیم» را ساختم و می‌توانم بگویم «قرعه» در کارگردانی از «دردسرهای عظیم» پخته‌تر است. ولی لیاقت تماشاچی ایرانی خیلی بالاتر از این حرف‌هاست و بابت تمام کمبودهایی که در سریال «قرعه» بود و یا به دلیل فشردگی، کمتر توانستم آنها را بخندانم خواهش‌ام این است که به حرمت سال‌هایی که کار کردیم، تمام مشکلات «قرعه» را بر من ببخشند.

از این حرف‌های‌تان معلوم است انگار از فیلمنامه چندان راضی نیستید.

فیلمنامه خیلی تلاش‌اش را کرد.

مال آقای تنابنده بود. درست است؟

شاید فیلمنامه باید در ۲۶ قسمت نوشته می‌شد.

ویکتور هوگو هم برای نوشتن «قرعه» در سیزده قسمت کم می‌آورد!

بله، با توجه به این همه شخصیت…

یعنی وقتی قرار است قصه در سیزده قسمت جمع شود و این همه آدم داریم، یک قرعه‌کشی داریم. قرعه‌کشی را که با پنج نفر نمی‌شود انجام داد. بحرانی وجود ندارد. قرعه‌کشی باید ۵۰ نفره باشد و این همه آدم. ۵۰ نفر آدم را که نمی‌توانی به هیچ‌کس نپردازی و بگویی دو نفر. از ۵۰ نفر باید دست‌کم به ۲۰ نفر بپردازی. تعداد آدم‌ها به خاطر این است. قرار است همه اینها را در سیزده قسمت بگویی. به نظرم ویکتور هوگوی فقید هم کم می‌آورد.

چرا قبول کردید؟ شما که می‌دانستید این همه شخصیت در داستان‌تان وجود دارد و باید در سیزده قسمت هم جمع شود و زمان هم کم دارید.

از اتفاقات مهم این است که یکدفعه تهیه‌کننده‌ای به اسم محمود اتحادی با تو تماس می‌گیرد. سال‌ها وقتی دستیاری کردی، او در کنارت مدیر تولید بود و می‌خواهد که باشی. مدیر پروژه آن کار الهام غفوری است که سه سال و نیم در دفترش دستیاری کردی. مشاور هنری کار سیروس مقدم است که سه سال و نیم با افتخار دستیارش بودم. وقتی این ویژگی‌های خوب داده می‌شود و بعد هم طرحی را می‌خوانی که جدید است. قصه محلی است و سال‌ها این اتفاق را ندیده‌ای که قصه‌ای در محله‌ای با این همه آدم اتفاق بیفتد و می‌دانی کار سختی است. برای‌ام ساده است که سه چهار بازیگر را بگذارم و یا علی مدد و اتفاقی بیفتد. بهترین لحظه‌ها را هم در آن در می‌آوریم و کمدین می‌گذاریم و… ولی وقتی ۲۴ بازیگر داری، لااقل باید بتوانی دوازده لحظه در بیاوری. این مسائل باعث شد که قبول کنم.

شما معمولا از جواد عزتی در کارهایتان استفاده می‌کنید. این بار چرا در سریالتان بازی نکرد. به نظرم می‌توانست به روند «قرعه» خیلی کمک کند.

قطعاً. ما حتی تولد جواد را هم در دفتر خودمان گرفتیم، ولی جواد قبل از آن با سعید آقاخانی صحبت کرده بود.

کار بعدی شما چیست؟

عرض کردم با آقای سیفی آزاد صحبت کردم که سریال خودم را بسازم. امیدوارم شرایط به وجود بیاید. چندان حس خوبی ندارم. می‌گویم به ما شش ماه فرصت بدهید که سریال را بنویسم و قطعاً در اجرا ضربدر ۳ می‌شود. می‌دانم دارم برای خودم می‌نویسم و پر از لحظه‌های کمدی خواهد بود. واقعاً دوست دارم در ظرف آن ۴۵ دقیقه‌ای که مهمان خانه‌های مردم می‌شویم، دیگر به اجاره عقب افتاده و پول مدرسه غیرانتفاعی که قرار است بدهیم و به مسافرت خارجی که می‌خواهیم برویم و یا به شهریه دانشگاه آزاد و… چندان فکر نکنیم. ان‌شاءالله در آن ۴۵ دقیقه این اتفاق بیفتد. در مورد «قرعه» هم قسم می‌خورم که چه خودم و چه گروه‌ام که نویسنده‌ها هم جزو آن هستند، لحظه‌ای کم نگذاشتیم. شاید زمان، اجازه‌ی کار بیشتری را به ما نمی‌داد، ولی چون بنده زمان را پذیرفته بودم، پس مسئول کمی و کاستی‌های اثر هم خود من هستم.

ان‌شاءالله گفتگوی بعدی ما بعد از اکران «زاپاس» و «ناخواسته» باشد.

مثل اینکه قرار است امسال هر دوی آنها اتفاق بیفتد. احتمالاً یکی در گروه هنر و تجربه.

با تشکر از فرصتی که در اختیار ما قرار دادید.

نوشته نیک‌نژاد: زندگی در ایران تلخ نیست که فیلم تلخ بسازم/ الان مردم قصه می‌خواهند/ اگر از هالیوود هم پیشنهاد کار بدهند نمی‌روم!/ فیلمی می‌سازم که بدون شرمندگی با خانواده‌ آن را ببینم اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

تک سرنشین خجالت بکش!

فیلم بعدی «متولد ۶۵» بود. فیلمساز در این فیلم موفق شده بود یک سوژه خوب و یک شروع جذاب را بعد از سی دقیقه چنان نابود کند که نگو! لزوم همراه داشتن اوراق هویتی مثل کارت ملی، شک نکردن به همسر وسط مخمصه و بدبختی، دروغگو نگوییم، حالا نهار رو توی برج نخوری نمیمیری و… از جمله پیامهای مثبت فیلم بود.

البته فیلمساز بصورت زیرپوستی به مسئله ترافیک هم اشاره کرده بود. چون اگر شخصیتی که نقشش را آنا نعمتی بازی میکرد در ترافیک نمیماند و دقیقه پانزده فیلم به لوکیشن فیلمبرداری می‌رسید و میگفت که افشار پسر ابک نیست، ما بجای یک فیلم بلند، با یک فیلم کوتاه طرف بودیم. بیایید از ماشین شخصی استفاده نکنیم… تک سرنشین، خجالت بکش!

دودکش ۲ و دردسرهای عظیم ۳

فیلم بعدی که در برج میلاد دیدیم «زاپاس» بود. احتمالا در ابتدا فیلمساز این کار را بعنوان یک سریال ۱۳ قسمتی برای نوروز ساخته بود اما دیده پنجشنبه ساعت ۱۱ شب برج میلاد خالی است، گفته یک نسخه نود دقیقه‌ای آن را هم اینجا نمایش بدهیم. خیلی هم خوب. البته ما برای اینکه ته فیلم را ندانیم و تعطیلات نوروز چیزی برای دیدن داشته باشیم، بعد از نیم ساعت بلند شدیم و آمدیم بیرون!

سری جدید شوک!

آخرین فیلمی که دیدیم «لانتوری» بود. فیلمی از سری برنامه‌های شوک شبکه سوم سیما که البته از چند بازیگر معروف هم بهره می برد! متاسفانه ساعت نامناسب فیلم که نیمه های شب بود و مردم هم دیگر خوابشان می آمد اجازه نداد که فیلمساز به همه موضوعات مد نظر بپردازد، وگرنه قطعا ریشه یابی مواردی چدن رد صلاحیت سید حسن خمینی نیز میتوانست بخشی از این برنامه تلویزیونی… ببخشید… فیلم سینمایی باشد!

البته شایعاتی هم مطرح شده مبنی بر اینکه محمدرضا ورزی برای دو ساعت گریمور سریال معمای شاه را به سازنده لانتوری قرض داده است تا بتواند چهره اسیدپاشی شده را خوب در بیاورد… الله اعلم!

نوشته «لانگ شوت!!»- طنزهای سوره سینما از جشنواره فجر/ گریمور معمای شاه در سری جدید شوک! اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

نیک‌نژاد به سوره سینما گفت: بعد از نوشتن سریال «روزهای بد در» که در نوروز ۹۳ از شبکه سه پخش شد، تقدیر این بود که باز هم همکاری ما با این شبکه ادامه داشته باشد و به زودی سریالی با کارگردانی من و تهیه‌کنندگی ایرج محمدی و مهران مهام کلید می‌خورد. این سریال بسیار پربازیگر است و چهره های مطرح سینمایی و تلویزیونی در آن حضور دارند. متن مجموعه به قلم علیرضا کاظمی‌پور و سعید جلالی نوشته و همه لوکیشن‌ها در تهران است.

وی افزود: موازی با سریالی که اشاره کردم و نام آن را به خاطر اینکه هنوز قطعی نیست فاش نمی‌کنم، درگیر پیش‌تولید دومین فیلم بلند سینمایی ام هستم که ان شاء الله با وزیدن اولین بادهای سرد سال،  کلید می‌خورد. حال و هوای این مجموعه با اولین فیلم من «ناخواسته»، متفاوت است اما درست مثل آن اثر، در یک کلام دغدغه عشق دارد و یک قصه عاشقانه را در بستری کاملا اجتماعی تعریف می‌کند. در این فیلم هم قرار است خنده ببینیم و هم گریه و خلاصه درست مثل یک زندگی، در تلاشم واقعیت‌هایی ملموس را جلوی دوربین بیاورم. البته این فیلمنامه تا مهرماه که کلید بخورد بازنویسی خواهد شد.

فیلم سینمایی «ناخواسته» به کارگردانی بروز نیک‌نژاد در سی و دومین جشنواره فجر روی پرده رفت و در نوبت اکران است.

نوشته برزو نیک‌نژاد نیمه اول امسال سریال می‌سازد/ فیلم دوم کارگردان «ناخواسته» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

به گزارش سوره سینما، رضا صادقی به دعوت از لطیفی کارگردان مجموعه،  در سکانس‌هایی از قسمت آخر این سریال بازی می‌کند. رضا صادقی پیش از این نیز تجربه بازیگری را داشته است، به خصوص که فیلمی هم بر اساس شخصیت وی با نام «بی‌خداحافظی» در سال گذشته به اکران رسید.

سریال «دودکش» که در ایام ماه مبارک رمضان از شبکه یک روی آنتن می رفت، با بازی بهنام تشکر، هومن برق نورد ، سیما تیر انداز و نگاه عابدی داستان دو خانواده را روایت می کرد که درگیر مشکلات مالی هستند. محمدحسین لطیفی پیشتر مجموعه‌های «وفا»، «صاحبدلان»، «کت جادویی» و … را کارگردانی کرده است.

نوشته رضا صادقی در آخرین قسمت «دودکش» بازی می‌کند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

برزو نیک‌نژاد به عنوان اولین تجربه نوشتن سریال، سراغ «دودکش» رفت. دودکشی که بتواند پلشتی‌ها و مشکلات را از خانه بیرون ببرد و مردم را برای شاد بودن به داشته‌هایشان ارجاع دهد. نیک‌نژاد درباره این تجربه به سوره سینما گفت: در ابتدا بگویم که رقابت با دیگر مجموعه‌های رمضانی برای من مهم نبود. دوستانی که دو سریال «مادرانه» و «خروس» را ساخته‌اند از دوستان من هستند و رفاقت بین ماست بنابراین حس رقابت در من وجود نداشت.

وی افزود: این روزها در فضای مجازی شاهد مقایسه سریال‌های ماه رمضانی هستم. اساسا مقایسه اشتباه است. مخصوصا مقایسه دو سریالی که هم‌ژانر نیستند. زمانی مقایسه مجموعه‌ها مفید است که مثلا چند مجموعه طنز برای ایام نوروز ساخته شود و ببینیم کدامیک در رعایت اصول طنز موفق‌تر و جذاب‌تر عمل کرده‌اند.

وی گفت: شیطنت برخی رسانه‌ها باعث ایجاد فضای مقایسه و رقابت و اینکه کدام بهتر است شده. مطمئنا مردم دارند سریال‌ها را می‌بینند. هر سریالی مخاطب خود را دارد. در بازخوردهایی که تاکنون از سریال «دودکش» دیده‌ام متوجه شدم که مردم دارند این سریال را می‌بینند و قطعا تعارفی با من ندارند و دروغ هم نمی‌گویند که سریال جذبشان کرده است. همه مجموعه‌های ماه رمضان برای اینکه بتوانند مجموعه‌ای بسازند که در جذب مردم موفق باشد تلاش کرده‌اند و زحمت همه دیده می‌شود.

نیک‌نژاد ادامه داد: «دودکش» را اساسا مبتنی بر واقعیت نوشتم. البته در تولید اثر نمایشی تخیل هم دخالت دارد ولی تلاش من بر این بود حرفم واقعی و آشنا باشد. دوست داشتم قصه «دودکش» امید را در دل مردم زنده کند. همانطور که از نام سریال پیداست برای هر زندگی یک دودکش لازم است تا اضافات را به بیرون ببرد.

این نویسنده اضافه کرد: همانطور که برای هر بخاری که زمستان را برای ما دلنشین می‌کند دودکش لازم است و اگر دودکش نباشد بخاری به تدریج جان آدم را می‌گیرد در هر زندگی یک دودکش مثالی لازم است تا نواقص، غصه‌ها و نداشتن‌ها را از زندگی دور کند و نفس تازه به خانه ببخشد.

نویسنده «پیتزا مخلوط» گفت: دوست داشتم بگویم اینقدر به نداشته‌هایمان فکر نکنیم، داشته‌هایمان و دور هم بدونمان را غنیمت بشماریم. از ابتدا قصدم این بود که حرفم را با لحن شوخی و طنز بزنم. کمدی رسالت عجیبی دارد. کمدی حرفش دقیقا مثل آرایشگری است. آرایشگر فقط کمی از اضافه‌های مو را می‌چیند و تو فکر می‌کنی خیلی زیبا شده‌ای. در حالی که همان آدم هستی. اگر یک دودکش داشته باشیم که مشکلاتمان را با خود ببرد همه چیز خوب و شیرین است. من در نوشتن به بستر زندگی علاقمندم و خود تلویزیون، هوشنگ مردای کرمانی و «قصه های مجید» این شیوه را به من یاد داد.

نیک‌نژاد گفت: «دودکش» سریالی است که وقتی به پایان برسد مخاطب یک بار از ابتدا تا انتها آن را مرور می‌کند و متوجه چیزهایی در آن می‌شود که برایش ارزشمند است. نظر همه مخاطبان برای من محترم است و اگر کاستی وجود دارد آن را می‌پذیرم. نویسنده قرار نیست بنویسد بعد بنشیدند به توضیح دادن. همه حرفهایش را در فیلمنامه زده و توضیح دادن کار اضافی است. کمی برای قضاوت این سریال زود است و باید جلوتر رفت.

نیک‌نژاد درباره اینکه آیا نوشتن برای تلویزیون را ادامه خواهد داد افزود: دغدغه نوشتن از کودکی با من بوده اما آیا اینکه باز هم سریال خواهم نوشت خیلی بستگی به خود تلویزیون دارد. باید ببینیم تلویزیون به من سفارش می‌دهد و اساسا به قلم من علاقه دارد یا خیر. ما به تلویزیون می‌گوییم جعبه جادو نه به سینما. به این مدیوم بشدت علاقمندم. امیدوارم دوباره این اتفاق بیفتد.

وی خاطرنشان کرد: این روزها در کنار محمدحسین لطیفی پای میز مونتاژ هستم. تصویربرداری سریال چهار روز قبل از ماه رمضان تمام شد و تاکنون مونتاژ آن ادامه دارد. خیلی خسته شدیم ولی با بازخوردهای مثبتی که دیده‌ایم خستگی از تنمان در رفت.

نوشته قصد رقابت نداشتم/ دوست داشتم امید را در دل مردم زنده کنم اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سوره سینما- امسال بر خلاف سال‌های گذشته تصویربرداری مجموعه‌های رمضانی دچار مشکلات و مسائل حاشیه‌ای نشده است. از میان سه مجموعه اصلی تنها «مادرانه» در مرحله تصویربرداری است و «خروس» و «دودکش» به نقطه پایانی رسیده‌اند.

تصویربرداری مجموعه تلویزیونی «مادرانه» که شب‌های ماه رمضان از شبکه سه در حال پخش است تا ۱۲ روز دیگر ادامه دارد. گروه در تهران همچنان مشغول تصویربرداری است. تدوین و صداگذاری، همزمان انجام می‌شود. این مجموعه تلویزیونی ویژه ماه رمضان تولید شده و مهدی سلطانی، مهرداد ضیایی، لعیا زنگنه، شقایق فراهانی، عباس غزالی، هستی مهدوی، شهین تسلیمی و … در آن بازی می‌کنند.

«مادرانه» داستان اردلان تمجید است که ۶ سال پیش همسرش او را ترک کرده و حالا برای پس گرفتن فرزندانش به ایران برگشته. دختر ۱۹ ساله تمجید معتاد شده و ترجیح می‌دهد با مادرش به خارج برود. اردلان تمجید برای حفظ کانون خانواده و تربیت فرزندانش می‌کوشد. «مادرانه» محصول مؤسسه فرهنگی هنری «وصف صبا» ست. سعید نعمت‌الله نویسنده و جواد افشار کارگردانی «مادرانه» را بر عهده دارد.

تصویربرداری سریال «خروس» که این شب ها از شبکه دوم در حال پخش است عید نوروز تمام شده بود.  سعید آقاخانی تصویربرداری این سریال را اوایل سال به پایان رسانده بود و مجموعه بعد از گذشت ۵ ماه به پخش  رسید.  سریال «خروس»برای پخش در عید نوروز آماده می شد، اما همان ایام مسوولان شبکه تصمیم گرفتند سریال «آب پریا» را جایگزین آن کنند و از عوامل خواستند این سریال ۱۳ قسمتی را به ۲۴ قسمت برسانند تا برای پخش در شب های مبارک رمضان مناسب باشد. شاید هنوز زود باشد از عبارت آب بستن برای این مجموعه استفاده کنیم ، اما آنچه از ظاهر ماجرا پیداست، فیلمنامه ای که برای ۱۳ قسمت نوشته شده باشد، چطور می تواند در یک مدت کوتاه ۲۴ قسمتی شود؟

«خروس» روایتی از زندگی پدری است که دچار مشکل غیرمنتظره‌ای می‌شود. این مشکل خانواده را به تکاپو می‌اندازد و پسر خانواده با همفکری دوستانش تلاش می‌کند تا چاره‌ای برای رفع این مشکل بیاندیشند. در نقشه بچه‌ها، مغز متفکر یک خروس است. فیلمنامه این سریال را مصطفی کیایی نوشته است. جواد رضویان، یوسف تیموری، اکبر کریمی مبارکه و … بازیگران «خروس» هستند.

تصویربرداری سریال «دودکش» ، یکی دیگر از مجموعه های ماه مبارک رمضان دو هفته قبل به پایان رسید. این سریال به کارگردانی محمد حسین لطیفی و تهیه کنندگی زینب تقوایی از شبکه یک پخش می‌شود. هومن برق نورد، بهنام تشکر، سیما تیرانداز، امیرحسین شریفی و … بازیگران این مجموعه طنز هستند.

نوشته تصویربرداری «مادرانه» ادامه دارد/ سریال‌های رمضانی در خط پایان اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

 الوند نویسنده مجموعه‌های طنز درباره فعالیت‌های جدیدش به سوره سینما گفت: مشغول مذاکره برای تولید مجموعه‌ای جدید به کارگردانی مهران مدیری هستیم. ابتدا باید مجوزهای لازم را دریافت کنیم و بعد روی طراحی داستان‌ها فکر کنیم و بعد مقدمات تولید فراهم شود. این مجموعه مثل «قهوه تلخ» و «ویلای من» برای شبکه خانگی تولید می‌شود.

وی نویسنده«ویلای من»  درباره موفقیت این مجموعه در مقایسه با «قهوه تلخ» گفت: نه تنها «ویلای من» بلکه هیچ مجموعه‌ای به لحاظ فروش میدانی قابل مقایسه با «قهوه تلخ» نیست. کف فروش «قهوه تلخ» در بدترین شرایط فاصله زیادی با فروش مجموعه‌های دیگر داشت. بعید می‌دانم چنین موفقیتی دوباره تکرار شود.

این نویسنده افزود: شاید حتی خود کارگردان یعنی مهران مدیری هم نتواند دوباره با این میزان موفقیت مجموعه‌ای را تولید کند. موفقیت «قهوه تلخ» دلایل متعددی داشت. سال ۸۸ به لحاظ شرایط اقتصادی و سیاسی خیلی با امروز فرق داشت و به اقبال «قهوه تلخ» دامن زد. این مجموعه اولین مجموعه‌ای بود که مدیری در شبکه خانگی توزیع می‌کرد و نوعی تازگی داشت. در عین سه سالی که درگیر این مجموعه بودیم فضای تبلیغاتی خوبی از جمله نصب بیلبوردها در سطح شهر داشتیم. در حال حاضر نصب بیلبورد برای کمتر مجموعه‌ای و حتی فیلم سینمایی در ابعاد گسترده اتفاق می‌افتد چون هزینه‌ها بسیار بالاتر رفته است.

وی گفت: با توجه به شرایط فروش «ویلای من» چندان هم بد نبود. البته دیگر محصولات فرهنگی هم مورد استقبال مخاطب قرار نمی‌گیرند. ریزش مخاطب تلویزیون مسئله‌ای است که همه به آن اذعان دارند. با توجه به مشکلات مالی تلویزیون بعید می‌دانم من و همکارانم بتوانیم به آن سمت برویم. نمی‌خواهم بگویم نویسنده‌های گرانی هستیم ولی هزینه ما نسبت به دیگر گروه‌ها بالاتر است.

الوند افزود: تلویزیون در حال حاضر تولیداتش محدود به تقسیم‌بندی‌های ماه رمضان، نوروز و پاییز است. فراتر از این تقسیم‌بندی تولیدی ندارد.

این نویسنده درباره مجموعه‌های طنز در حال پخش گفت: نتوانستم با دقت پیگیری کنم. اما همان میزانی هم که تماشاگر این مجموعه‌ها بودم می‌توانم بگویم که «دودکش» به دلیل فضای نو و دو بازیگر اصلی بهنام تشکر و هومن برق‌نورد که مخاطب با آنها خاطره دارد توانسته مخاطب را پای تلویزیون بکشاند. طنز سعید آقاخانی در «خروس» هم به نظرم جذاب است.

الوند نویسنده مجموعه‌های «قهوه تلخ»، «ویلای من» و فیلم‌های «هر چی تو بخوای» و «مزاحم» و … است.

نوشته مجموعه جدید مدیری در راه/ «دودکش» و «خروس» جذاب هستند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سوره سینما- علی رضایی: امسال رقابت اصلی برای جذب مخاطب با سه مجموعه «خروس»، «مادرانه» و «دود کش» است. در کنار این سه مجموعه مناسبتی البته شبکه های مختلف انواع و اقسام برنامه ها، مجموعه های تکراری، تاک شوها و جنگ‌ها را روانه آنتن کرده اند تا در این فصل داغ مخاطب بیشتری جذب کنند. طبق سنت دیرینه البته مردم دوست دارند بیش از هر چیز سریال ها را دنبال کنند، مجموعه هایی که به ترتیب پس از اذان مغرب و پایان یک روز روزه داری روی آنتن می روند و این فرصت را به اعضای یک خانواده می دهند تا در کنار هم به تماشای سریال ها بنشینند.

امسال دو مجموعه با حال و هوای طنز پخش می‌شود و یک مجموعه فضایی اجتماعی و جدی دارد. از میان نام‌هایی که مجموعه روی آنتن دارند، محمدحسین لطیفی سابقه حضور در ماراتن ماه رمضان را دارد، «صاحبدلان» هنوز موفق ترین و محبوب ترین اثر کارنامه لطیفی و یکی از متفاوت ترین مجموعه های رمضانی است. پیش از پخش «دودکش» به نظر می‌رسید لطیفی پیروز رقابت کارگردان‌های تلویزیون باشد، اما آنچه به نظر می رسد پدیده امسال مجموعه «مادرانه» است، آن هم از جواد افشار که پیشتر با وجود سابقه ساخت مجموعه های مناسبتی هرگز به عنوان یک کارگردان درجه یک در تلویزیون شناخته نشده بود.

«خروس»

وقتی قصه‌ها به پایان می‌رسند

مجموعه «خروس» به کارگردانی سعید آقاخانی قرار است مخاطب را بخنداند، حضور جواد رضویان، یوسف تیموری و حمید لولایی در این مجموعه این انتظار را در مخاطب به وجود می‌آورد که ساعتی سرگرم می شود و می خندد. نتیجه البته همانی نیست که انتظار می رود. «خروس» ضعف قصه و فیلمنامه دارد، موقعیت ها تازه و خنده دار نیستند، هر چند که ایده اصلی زندانی شدن پدر در بیمارستان به خاطر نبود پول جالب است، اما موقعیت‌هایی که در دل این ایده پرورانده شده و قصه های فرعی برای مخاطب انگیزه ای برای دنبال کردن قصه باقی نمی گذارند.

به عنوان مثال شوخی با خواستگاری کردن پدر (کریم اکبری مبارکه) از پرستار و سوء تفاهم هایی که به دنبال آن وجود می‌آید به شکل های مختلف در مجموعه‌های طنز دیگر تکرار شده و نه تماشاگر را می خنداند، نه او را درگیر تعلیق می کند.شیرین کاری‌های یوسف تیموری هم نمی تواند مجموعه «خروس» را به انتخاب اول روزه داران تبدیل کند. به دلیل ضعف قصه «خروس» نمی‌تواند غافلگیرکننده و جذاب باشد. اتکا به خلاقیت بازیگران و پیشینه ذهنی که برای مخاطب ایجاد می کنند، به تنهایی نمی‌تواند عامل استقبال از یک مجموعه باشد.

«دودکش»

ماجراهای زوج دوست داشتنی

«دودکش» بخش قابل توجهی از موفقیتش را مدیون حضور هومن برق‌نورد است، بازیگری که این قابلیت را دارد یک تنه یک مجموعه را به اثری دوست‌داشتنی و شیرین تبدیل کند، حتی اگر ریتم مجموعه کند باشد یا داستان آن گنجایش تبدیل شدن به مجموعه‌ای ۳۰ قسمتی را نداشته باشد. «دودکش» با نام عجیب و غریبش موقعیت‌هایی بامزه دارد، رقابت دو مرد از یک خانواده و تنش‌هایی که این رقابت به وجود می آورد موتور اصلی قصه است. طبیعی است در چنین فضایی دو بازیگر اصلی اگر درست انتخاب شوند، درست در کنار هم قرار بگیرند و به اصطلاح بده بستان درستی داشته باشند، همه چیز خوب پیش می رود. تا اینجا محمدحسین لطیفی توانسته از برگ برنده انتخاب زوج برق نورد- بهنام تشکر بهترین استفاده را بکند.

اما در این بین و با وجود بازی های خوب و فضای گرمی که مجموعه دارد، کاراکترهای فرعی مثل کارگرهای قالیشویی حضوری زائد در قصه دارند و شوخی‌ها و موقعیت‌هایی که بر اساس حضور آنها در قصه نوشته می‌شود، تازه و دوست داشتنی نیست. مثل شوخی با کله پاچه.

نکته قابل تامل بعدی شوخی با موضوع فقر است، فقر پدیده‌ای اقتصادی و اجتماعی و دلیل بسیاری از بزه ها و بحران‌ها است، اصرار تلویزیون برای شوخی با این موضوع، ساده انگاشتن آن، از بین بردن حساسیت مردم برای مقابله و مواجهه با فقر و… اتفاقی تازه نیست. به نظر می رسد قرار است با این شیوه و با خندیدن به عمق فاجعه‌ای که جامعه را در برگرفته، مردم را برای پذیرفتن فقر و تسلیم شدن به فرهنگ آن آماده می‌کنیم. در حالی که آموزه های دین اسلام با تاکید بر احترام به فقرا و نیازمندان، بسیار فقر را نکوهش کرده و آن را پدیده ای مذموم دانسته است.

«مادرانه»

اینک آخر الزمان

برگ برنده «مادرانه» ساخته جواد افشار فضای جدی آن است، در حالی که دو مجموعه شبکه اول و دوم فضایی طنزآمیز دارند، «مادرانه» واقعیتی عریان را به نمایش می‌گذارد. اردلان (مهدی سلطانی) زندگی رو به زوالی دارد، همسرش او را ترک کرده، دخترش معتاد شده و خانواده کوچکش در مرز فروپاشی است. او که مردی متمول است، پرخاشگر، تنها و طرد شده به دنبال حفظ این کانون در آستانه نابودی است.

حمید نعمت الله نویسنده «مادرانه» مثل همیشه در پس یک درام اجتماعی، ارزش‌های مذهبی، اخلاقی و انسانی را ترویج می‌کند. مهارت او در طرح قصه‌هایی که موضوع تازه دارند و خلق روابط ویران شده قابل قبول است. به نظر می‌رسد بخش قابل توجهی از امتیازهای «مادرانه» را باید به پای محمدرضا شفیعی نوشت. تهیه کننده‌ای که در حوزه کاری خود می‌داند سراغ چه سوژه‌ها و شخصیت‌هایی برود.

مجموعه های تولید شده در دفتر شفیعی استانداردهایی را در مجموعه سازی پی ریزی کرده و به آن وفادارند، گروه بازیگرانی که بر اساس معیارهایی غیرکلیشه‌ای انتخاب می‌شوند، قصه هایی که رویکرد قوی اجتماعی دارند، موسیقی خوب، ترانه‌هایی در یادماندنی و ساختار و فرمی که نشان دهنده نوعی سلیقه است.

«مادرانه» با نمایش ویرانی یک خانواده، بر خلاف «دودکش» و «خروس» بدون شوخی با ضعف‌های این روزگار زندگی ایرانی و طبقه پایین جامعه، زخم‌هایی را نشان می‌دهد که خانواده‌ها را از هم می‌پاشد. رشد مصرف گرایی و تجمل و پناه بردن جامعه به مادیات چیزی است که «مادرانه» نقد می کند. البته مجموعه این قابلیت را دارد که با قصه‌ای پرکشش، دیالوگ‌هایی که خوب نوشته شده و بازی‌هایی درست و تاثیرگذار این کار را انجام دهد.

نمی‌توان از «مادرانه» گفت و از مهدی سلطانی و تلاشش برای ساختن چهره ای تازه از یک پدر صحبت نکرد، سلطانی آمیزه ای از خشونت و استیصال اردلان را طوری بازی کرده که بازیگر دیگری هرگز به این سمت نرفته است. هستی مهدوی فر بازیگر نقش رها که پیشتر در مجموعه «جراحت» و فیلم سینمایی «سوت پایان» او را دیده بودیم هم کاملا تصویری دیگرگون از خود و توانایی هایش برای نقش آفرینی ارائه داده است.

پدیده تلویزیون امسال در ماه رمضان، «مادرانه» است، جهشی بزرگ در کارنامه جواد افشار و ادامه موفقیت‌های تیم محمدرضا شفیعی و حمید نعمت‌الله.

نوشته آیا دوران طلایی مجموعه‌های رمضانی تمام شده است؟ اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.