وی در ابتدای این نشست گفت : در این جلسات بنای ما روی فیلمنامه است و قرار است بررسی کنیم ببینیم چگونه می توان به یک فیلمنامه خوب رسید و در ساختار فیلمنامه چه چیزهایی لحاظ می شود که یک فیلم موفق می شود و قدرتمند از آب در می آید.

وی افزود: شاید فیلم های پلیسی زیادی در زندگی تان دیده باشید. شاید فیلم های قهرمانی زیادی در زندگی تان دیده باشید و شاید با عناصری از آن صحبت می کنم کاملا آشنا باشید و در همین راستا امروز درباره سیکاریو صحبت می کنیم.

وی تشریح کرد : در ابتدا یک تقسیم بندی روی شخصیت ها انجام بدهیم . همه شما می دانید که یک عنصری به نام «قهرمان» در سینما وجود دارد که اگر بخواهیم تعریفش کنیم می گوییم یک موجود دوست داشتنی است که مخاطب با آن همذات پنداری می کند و بخشی یا وجهی از وجود خودش را در شخصیت قهرمان می بیند ، آن را بسط میدهد و سعی می کند خودش را با او تطبیق دهد.

وی ادامه داد: البته یادمان باشد هیچ مخاطبی نه عام و نه خاص خودش را به طور مطلق شبیه قهرمان نمی داند. چه شما فیلمنامه نویس باشید چه داستان نویس این را به خاطر داشته باشید که بخشی از شخصیت مخاطبتون باید با این شخصیت قهرمان اثابت بکند. پس شخصیت قهرمان معمولا شخصیت دوست داشتنی است که ما همیشه از او انتظار خوبی داریم و معمولا هم کار خوب می کند.

حسینی تاکید کرد : پیرو یک اصل نانوشته در سینما همیشه حق با «خوشگل» هاست. چهره خوب و فیزیک خوب باید قهرمان باشد ، ابزارها در خدمت اوست. غالبا همه عناصر طوری چیده می شوند که شخصیت او در داستان متولد بشود و خودش را نشان بدهد. دو راهی های داستان طوری طراحی می شود که او بتواند به همه آنها غلبه کند.

وی معتقد است : حالا قهرمان ها آرام آرام از قهرمان های فردی که در هالیوود متولد می شوند ، کم کم تبدیل به ابر قهرمان ها می شوند که مثلا نمونه هایش را تا دلتان بخواهد «مارول» خلق کرد.

وی ادامه داد: عنصر دومی که در فیلمنامه با آن سر و کار داریم «ضد قهرمان» است . که همه میدانید چیست و خیلی جای تعریف ندارد . معمولا قرار نیست قشنگ باشد یعنی حتما باید زشت باشد اتفاقا. در ظاهرش باید خودش را نشان بدهد. خبیث است و در هرجا حضور دارد باید کار بدی بکند و مطلق بدی است. به شدت سیاه است. موضع تماشاچی و نویسنده نسبت به او کاملا مشخص است. اصلا نیازی نیست که نویسنده به او کمی وجه انسانی بدهد و معمولا در دو راهی ها خباثت و رذالت و پستی را  باید به او نسبت داد.

حسینی درباره قهرمان های زن نیز گفت : این قهرمان ها هم از همان وجاهت استفاده می کنند و بیشتر در دو راهی هایی قرار می گیرند که وجه صلابت مردانه در آنها پر رنگ شود. حتما باید مثل قهرمان مرد چهره موجه و قشنگی داشته باشد و همان خصوصیات قهرمانان مرد به آنها قابل القاست.

وی اضافه کرد : فقط نکته ای که در سال های اخیر خیلی پر رنگ شده این است که فمینیست ها دارند به قهرمانان زن نوعی طغیانگری علیه دنیای مردانه می دهد . که همیشه سرخوردگی ها و نداشتن های دنیای زنانه را در حرکاتی که شبیه مردهاست از خودش بروز می دهد. مثل شخصیت اصلی «بیل را بکش» و … که وجه زن، وجه مردانه به خودش می گیرد.

وی معتقد است : اما شخصیتی که ما کم تر در سینمای ایران به آن می پردازیم و خیلی مهم است و معمولا نسبت به او سوءتفاهم داریم و خطا می گیریمش همین شخصیت ضد قهرمان با معادل anti hero است.

وی افزود: این شخصیت معمولا الزامات قهرمان را ندارد ولی گاهی کارهای کثیف قهرمانانه انجام میدهد . سمبلش در سینما خیلی زیاده و معمولا تماشاچی از این شخصیت خیلی خوشش می آید مثل «هری کثیف» که تقریبا برای پلیس آمریکا تبدیل به مدل تیپیکال شد. این آدم کارهای کثیفی می کند که کارهای کثیفش علیه جنایت است و بیننده دوستش می دارد. آرام آرام این تبدیل به مدلی جدی شد که بعدها سه گانه «پدرخوانده» از آن استفاده کرد و آرام آرام تبدیل یه شخصیتی شد که دیگر بیشتر از قهرمان ها در سینما حضور پیدا کرد و دوست داشتنی تر از قهرمان ها شد.

وی گفت: این شخصیت بزهکار معمولا محبوب می شود . این شخصیت ها قرار نیست توانایی های شگفت انگیزی شبیه قهرمان ها داشته باشند . اصلا اینطور نیست . آدم های کاملا عادی هستند که معمولا آل پاچینو این نقش ها را بازی می کند ، معمولا رابرت دنیرو بازی می کند.

حسینی تاکید کرد: «سیکاریو» یکی از حسن های بزرگی که در فیلمنامه دارد و به خوبی کشف شده و در «آن» های فیلم آمده و همه چیز جوری چیده شده است که نسبتی که در فیلم برقرار شده نسبت درستی است این است که هر ۴ تیپ مورد نظر یک فیلم قهرمانانه در آن وجود دارد . این دیگر «هری کثیف» نیست که قرار است او را تنها دوست داشته باشیم. «پدرخوانده» نیست که مثلا ما «مایکل» را دوست داشته باشیم . زیرا «مایکل» عملا جنایتکاری است که حتی برادر خودش را کشته اما ما به عنوان مخاطب دوستش داریم. کاری که در «سیکاریو» شده ورژن کمی متفاوت تر و به روزتر این مسئله است.

وی خاطرنشان کرد : سینما آرام آرام به سمتی رفت که دو اتفاق در شکل گیری قهرمان ها افتاد. اتفاق اول اینکه قهرمان ها از آن صورت اسطوره خاص و تراشیده شده آرام آرام شبیه مردم عادی شدند. نکته دومی که در سینما اتفاق افتاده و به خصوص در روزگار ما خیلی جدی است ، وجه قهرمان جمعی است. یعنی گفتند یک نفر قهرمان نباشد بلکه چند نفر کنار هم شخصیت ترکیبی قهرمان ما را تشکیل بدهند. این مسئله آنقدر در سینما جدی شد که «مارول» هم تمکینش کرد علیرغم اینکه تکنیک «مارول» ابر قهرمان سازی است و ابرقهرمان هم زمانی خودش را بروز می دهد که اولا قصه اش را فردی پیش ببرد ، ثانیا «آنتی گونیست» به غایت قدرتمند باشد و ثالثا شما فکر کنید که حتما ابر قهرمان و «super hero» شما شکست خواهد خورد.

وی معتقد است: در چنین قالبی به نظر می رسید که دیگر نیازی نیست «مارول» بیاید قهرمان هایش را کنار یکدیگر جمع کند و پکیجی از قهرمان جمعی درست کند، اما این کار را می کند. در نتیجه فیلمی جدی مانند «سیکاریو» می تواند از این دو فرمول استفاده کند.

وی در پایان جمع بندی کرد : فرمول اول این است که تمام عناصر موجود در یک فیلم قهرمانانه کنار همدیگه جمع بشن که فرمولی طلایی است که نگارش آن خیلی سخت است و تصور نکنید به راحتی می توان چنین چیزی را نوشت. فرمول دوم اینکه یک قهرمان جمعی به جای قهرمان فردی بسازیم که بتوانیم ادامه اش دهیم و گام سوم اینکه وجهی داشته باشد که بتوان دو و سه آن را به صورت سریالی ساخت.

نوشته تبدیل قهرمان‌های فردی به قهرمان‌های جمعی/ از عنصر مهم ضدقهرمان غافل نشویم اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سلسله نشست‌های «فیلمنامه فیلم» در تداوم برنامه‌های «سینماپاتوق» حوزه هنری پیش‌بینی شده و به همت دفتر تولید متن و روابط عمومی و محافل سینمایی حوزه هنری صورت می‌گیرد. این برنامه قرار است میزبان دانشجویان، منتقدان وعلاقمندان حوزه سینما باشد تا ضمن نمایش فیلم هفته به نقد و بررسی فیلم‌نامه اثر بپردازند.

شرکت در این برنامه برای اهالی رسانه و خبرنگاران آزاد است.

نوشته اکران و نقد و بررسی فیلم «سیکاریو» در حوزه هنری اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سولیما در گفت‌وگوی اخیر خود با «ایندیپندنت» توضیح داده: «ایده اصلی ساخت سه فیلم مستقل با روایتی متفاوت است که حول محور بعضی شخصیت‌های کلیدی داستان در همان دنیایی که پیش‌تر نیز ترسیم شده، شکل می‌گیرد.»

درام اکشن و جنایی «سیکاریو» به کارگردانی دنی ویلنوو فیلمساز کانادایی و با نقش‌آفرینی امیلی بلانت، بنیسیو دل تورو و جاش برولین سال گذشته روی پرده رفت و در سه رشته از جمله بهترین فیلمبرداری و بهترین موسیقی متن نامزد جایزه اسکار ۲۰۱۶ شد. در پی موفقیت «سیکاریو»، تهیه‌کنندگان تصمیم گرفتند دنباله ماجراهای جنگ با کارتل‌های مواد مخدر مکزیک را با همان شخصیت‌ها و بازیگران اصلی جلوی دوربین ببرند.

سولیما درباره قسمت دوم «سیکاریو» که قرار است با عنوان «سولدادو» (در زبان اسپانیایی به معنای «سرباز») جلوی دوربین برود، می‌گوید: «نمی‌شود اسم دنباله بهش داد، چون یک فیلم مستقل است و قصه‌ای کاملا متفاوت را با حضور فقط دو تن از شخصیت‌هایی که در «سیکاریو» ملاقات کردید، روایت می‌کند.»

او در ادامه یادآور شده: «دلیل علاقه بی‌حدم به «سولدادو» این است که قرار نیست عینا دنباله فیلم قبلی باشد؛ فیلمی است که مخاطب می‌تواند حتی بدون این که اولی را تماشا کرده باشد، جذبش بشود و ازش لذت ببرد.»

سولیما در اشاره به فیلمنامه و بازگشت تیلور شریدن نویسنده «سیکاریو» در مقام فیلمنامه‌نویس فیلم دوم، اضافه می‌کند: «این‌بار ضد قهرمان‌ها شخصیت‌های اصلی فیلم هستند» و واضح است که شخصیت‌های موردنظر فیلمساز ایتالیایی، الخاندرو گیلیک آدمکش (با بازی دل تورو) و مت گریوز مامور سیا (با بازی برولین) هستند.

امیلی بلانت که در فیلم دنی ویلنوو در نقش قهرمان اصلی داستان – «کیت میسر» – ظاهر شده بود، این‌بار حضور نخواهد داشت که به عقیده خیلی‌ها به دلیل تداخل زمان حضور او در پروژه بازسازی «مری پاپینز» است. با این حال، سولیما اصرار دارد که اصلا از همان ابتدا قرار نبوده بلانت در داستان «سولدادو» نقشی داشته باشد.

او همچنین در اشاره به چالش‌های «شیفته «سیکاریو» شدم. حس می‌کنم فیلمی است که کاملا با رویکردهای مشابه خودم ساخته شده و انگار قرار است صرفا ادامه فیلمی را که قبلا ساخته‌ام جلوی دوربین ببرم. «سولدادو» بیش از آن‌چه در «سیکاریو» دیدید سینمایی خواهد بود؛ قرار است کلی سکانس‌های خارق‌العاده اکشن و باعظمت در فیلم داشته باشیم. شاهد سفری متفاوت در همان دنیای قبلی خواهیم بود. حتی مضمون داستان هم متفاوت است – دیگر تمرکز ماجرا بر معامله مواد نیست؛ بیش‌تر به موضوع مهاجرت مربوط است.»

تریلر جنایی «سوبورا» (Suburra) جدیدترین ساخته سولیما از ۲۶ ژوئن (ششم تیر) در سینماهای امریکای شمالی روی پرده می‌رود. داستان فیلم درباره روابطی است که بین سیاست و جنایت‌های سازمان‌یافته در سال ۲۰۱۱ در رم ایتالیا رخ می‌دهد.

دنی ویلنوو کارگردان فیلم اصلی «سیکاریو» که ساخت فیلم‌های معروفی مانند «محبوسان» و «دشمن» را نیز در کارنامه خود دارد، این روزها مشغول کارگردانی و ساخت قسمت دوم «بلید رانر» میراث ماندگار ریدلی اسکات است که با بازی رایان گاسلینگ، هریسون فورد و رابین رایت (بازیگر نقش «کلیر آندروود» در سریال «خانه پوشالی») به روی پرده خواهد رفت.

نوشته درام اکشن «سیکاریو» سه‌گانه می‌شود اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

***

نیازی به توضیح نیست که هر ژانر سینمایی، الگوی اجرایی- اعم از میزانسن ، دکوپاژ ، تقطیع و …- مخصوص به خود را دارد. از سوی دیگر، فیلمسازان مسلط به مفاهیمی از قبیل لحن، گونه و ژانر – که طبعاً نیاز به شرح این موضوع هم نیست که مصادیق افراد فوق در کشور ما نه در میان جماعت پر تفرعن روشنفکر پر مدعا و نه در میان انبوه فیلمسازان و منتقدین فرم ناشناس محتوازده‌ی ضدروشنفکری، به عدد انگشتان دست هم نمی رسد – که در کنار این تسلط، سینمافهمی مختص به خود را داشته و سمت و سوی آشکاری در مسیر سینمایی خود برگزیده اند، پس از چند تجربه و به مرور، برخی از این اصول اجرایی را به مثابه “ملکه ذهن” خود از بر کرده و آن را خودآگاه یا ناخودآگاه در لحظه لحظه ی پروسه ی بس لذت بخش و عمیق اجرای فیلمنامه، به کار می بندند. در چنین شرایطی – به طور مثال – اگر خبر برسد که وودی آلن، که اساساً بافت اجرایی هر فیلم او لحن و سمت و سویی بازیگوشانه داشته و دارد، مشغول ساخت اثری معمایی است، بیش از هر زمان دیگری در تاریخ فیلم بینی خود، متعجب و هراسان و شوکه خواهیم شد، چرا که حتی تصور این موضوع هم سخت است که آلن بتواند کسی را بترساند، یا درگیر هزارتوی معما و حادثه کند، بی‌آنکه قصد هزل و هجو مخاطب و سوژه و … را یکجا داشته باشد ! یا در مثالی اگرچه نه چندان کامل در سینمای حقیر کشور ما، می توان میزان تعجب هر سینمادوست پیگیری را از ساخته شدن فیلمی کمدی توسط ابراهیم حاتمی کیا تصور کرد. چرا که اساساً حاتمی کیا در تک تک لحظات قرار گیری خود در مقام فیلمساز، از کار با بازیگر تا طراحی میزانسن و …، به سوی خلق قطب مرکزی شبه قهرمان، لحن گزنده ی مانیفست محور سیاسی و … مبتنی است.

***

حال و پس از ذکر این مقدمه، باید ارتباط ان را با نقد فیلمی از یکی از مستعدترین فیلمسازان نسل جدید سینمای هالیوود روشن کنیم. دنیس ویله نوو همین حالا و با کارنامه ای ظاهراً حقیر – تنها با ۳ ساخته – بی شک از مهمترین کارگردانان دهه معاصر است. این بزرگی اما، ابداً نه حاصل مرور تمامی همین ۳ فیلم محدود، که تنها و تنها نتیجه ساخت دومین فیلم او ” زندانیان (prisoners)” است که سال گذشته و در همچنین روزهایی در مدتی کوتاه در کشور ما هم به محبوبیتی در خور شان خود رسید. عبارت مشهور سینمادوستان که ” اگر فلانی همین یک فیلم را هم ساخته بود برای تمام عمرش بس بود” با اندکی اغماض ، لایق ویله نوو است که با فیلم دوم خود نشان داد تا چه حد بر ژانر دلهره مسلط است و تا چه اندازه برای “سرگرمی محوری” سینما ارزش و حرمت قائل است. زندانیان به کفایت می ترساند، به اندازه دلهره می آفریند و به غایت در مسیر دنبال کردن قصه خود چالش و فراز و فرود خلق می کند، و مگر هر سینمادوست پیگیری چه چیزی بیشتر از این از سینما نیاز دارد؟ در کنار لذات حاصل از تماشای زندانیان و بی‌مدعایی دلپذیر آن، آنچه موجب شگفتی بیشتر است، تسلط ویله نوو بر ژانر دلهره و جاری شدن مختصات ژانر در دل منش تکنیکی اوست، چنان که به نظر می رسد فیلمساز در باوراندن تم دلهره آمیز خود نه تنها عقب تر از فیلمنامه حرکت نمی کند، بلکه پیشروتر هم هست و در تجربه ای بدیع با فیلمسازی رو به رو می شویم که به خوبی می داند چطور می توان در لحظه لحظه کارگردانی، از انتخاب لنز و رنگ و نور، تا هدایت بازیگر و قاب بندی، تم غالب فیلمنامه را جاری و منتشر کرد. ویله نوو جوان با ساخت دومین فیلم خود نشان داد که بی شک مسلط ترین کارگردان معاصر ما بر ژانر دلهره است. از سوی دیگر و در امتداد همین بحث، می توان گفت که ویله نوو یکی از بهترین مثال ها در سینمای روز آمریکا برای مقدمه ی ذکر شده در این مطلب است. او کارگردانی است که پیش فرض های ذهنی مبتنی بر قواعد و مناسبات ژانر تریلر و مختصات آثار دلهره محور را داشته و اساساً – به هر دلیل قابل پیش بینی یا غیر قابل پیش بینی که طبعاً ما نمی دانیم و باید از خلال گفتگوهای احتمالی صورت گرفته با او کشف کنیم – نشان می دهد که به معنای تام و تمام کلمه ، “کارگردان ژانر دلهره” است. تفاوتی ندارد که او به سراغ چه فیلمنامه ای با چه لحنی رفته باشد، چرا که محصول نهایی بی شک ربط و نسبتی با الگوهای کارگردانی ژانر تریلر دارد. حال بدیهی است که فیلمساز قصه ما، باید در حرکتی خودشناسانه، در انتخاب فیلمنامه مورد نظر خود – که دست بر قضا ویله نوو خود فیلمنامه نویسد و دقیقاً باید دست به چنین انتخابی در میان نوشته های دیگران بزند – دقتی ظریف و دقیق به خرج دهد. کاری که ویله نوو در مورد ساخت سیکاریو – با این حجم از تمجیدهای غیر قابل درک نسبت به فیلم در کشور ما – انجام نداده است، و دلایل آن را در بند بعدی شرح خواهیم داد.

***

سیکاریو فیلمی است سرد و خشن، درباره بی رحمانه ترین مناسبات جاری در میان اعضای کارتل های بزرگ قاچاق مواد مخدر در مرز مکزیک. در امتداد چندین ساخته ی مشابه خود در هالیوود، از هر زرق و برق سانتی مانتالیستی به دور و در اصطلاحی برای روشن تر شدن ذهن، فیلم “خاک و خل و بیابان” است. در راستای این مسیر، زنی “مردانه منش” به عنوان قهرمان اصلی فیلم انتخاب شده که قرار است وارد محیطی به غایت بی رحم و تلخ شود. در نقطه مقابل او، چند پلیس ظاهراً محترم و باطناً فریبکار قرار دارند که مطابق رسم و سنت چنین فیلمی، باید همواره نگران دسیسه های احتمالی آنها – با بازی و چهره ی ذاتاً شک برانگیز بنسیو دل تورو و جاش برولین – بر علیه زن همدلی برانگیز قصه باشیم. قطعاً ذهن هر سینما دوست فیلم شناسی که هنوز سیکاریو را ندیده است، چنین حدس بزند که فیلمی با این مختصات، احتمالاً دوربینی روی دست و چند صحنه ی درگیری خونین میان بومیان مکزیکی و … داشته باشد تا بیش از پیش تنش و خراش مورد نظر خود را بر ذهن مخاطب به جا بگذارد. اتفاقاً غیر از دوربین روی دست، باقی حدس ها درست است و شما به درستی حدس زده اید که با فیلم دیگری از قماش بابل ( آلخاندرو گونزالس ایناریتو)، هارت لاکر ( کاترین بیگلو) و … رو به رو خواهید بود. اما این محصول خشن بیابانی پر گرد و غبار – !- عملاً خط داستانی پررنگی نداشته و تام شرایدر – بازیگر سابق تلویزیون و سینما و نویسنده ی بی استعداد امروز – فیلمنامه ای را به ویله نوو خوش فکر تحویل داده که سوار بر موج آثار متمرکز بر چالش های اخلاقی – که سراسر دنیا را فراگرفته و البته در حرکتی وطن پرستانه باید گفت که بی شک موفقیت های اصغر فرهادی و ساخته های اخیرش در رواج این گونه ی سهل و ممتنع در سینمای روز بی تاثیر نبوده – صرفاً و تنها با مکث و تامل بر مفاهیمی از قبیل تعهد اخلاقی و انسانی، دوگانه ی حقیقت یا مصلحت و …، سودای موفقیت و راه یافتن به دل سینمادوستان را دارد. غافل از اینکه تمرکز بر چالش های اخلاقی انسان معاصر، نه به خودی خود که در دل قصه و درام است که شانیت و هویت می یابد. اما در سیکاریو تنها با زنی رو به روییم که متوجه فساد در دل پلیس شده، و حالا پشت سر هم بغض می کند و سیگار می کشد، تا به ما بفهماند که چالش پذیرش مصلحت یا فریاد زدن حق و حقیقت چقدر چالش دردناکی است! اما آیا انتخاب این فیلمنامه ی بی مایه، تنها اشتباه ویله نوو در مسیر ساخت سیکاریو –مشهورترین و ستایش شده ترین اثر مستقل امسال سینمای جهان – است ؟ پاسخ منفی است. اتفاقاً ویله نوو با میزانسن های سیال و غافلگیرکننده، از اولین سکانس فیلم و افتتاحیه نفسگیر آن تا تک تک سکانس های اثر تا پایان، فیلمی خوش ساخت و جذاب خلق کرده است و به معنای واقعی کلمه، از فیلمنامه ای ضعیف اثری قابل دیدن و قابل تحمل به بار آورده است.

اما آنچه تجربه ی تماشای فیلم را به پروسه ای غریب تبدیل می کند، آنست که فیلم از ابتدا تا انتها ، چه برای مخاطب سینماشناس دقیق تا مخاطب عام فیلم بین، به نظر اثری در ژانر دلهره می رسد ولی هرگز به انتظارات مخاطب برای پیشروی روی مرزهای این ژانر پاسخی نمی دهد. سیکاریو فیلمی است صرفاً خشک و خشن، که هیچ نشانه و دلیلی برای تبدیل شدن به اثری در گونه دلهره و با لحنی معمایی و وحشت آمیز ندارد، اما کارگردان به علت تسلط و تمایل ناخودآگاه – یا شاید خودآگاهانه و به اشتباه –بر تریلر سازی و پرداخت ژانر وحشت، فیلمی با مختصات این ژانرها ساخته است. نتیجه آنکه از سکانس اول و بر هم خوردن آرامش آن منطقه آرام و دلنشین صحرایی با ورود چند کماندوی سیاه پوش، تا فصل های تونل، تا فصل طعمه قرار دادن پلیس زن اصلی قصه برای دستگیری یکی از عوامل باند قاچاق، تا فصل های انتقام گیری دل تورو از سردسته کارتل قاچاق، همه و همه قرار است که بترسانند و دلهره بیافرینند، اما در زمین بازی ژانر پلیسی محدود می مانند. انتظار به وجود آمده هم حاصل هیچ عامل دیگری جز منش تکنیکی فیلمساز و روش او در طراحی میزانسن و قاب بندی و تقطیع و … نیست. به یک مثال قابل تامل در تبیین موضوع مطرح شده توجه کنید:

یکی از سکانس های مهم و موثر فیلمنامه، ورود نیروهای پلیس به دل تونل زیرزمینی برای پیداکردن خروجی نهایی تونل است. این فصل تقریباً به طور کامل، از زاویه نگاه دوربین ای دید در شب روایت می شود. انتخاب این دوربین ها با توجه به توجیه منطقی عدم وجود نور در تونل، یک انتخاب هوشمندانه – و البته نه چندان بدیع و خلاقانه – است. بیش از نود درصد پلان های این فصل، زاویه مدیوم شات یا بسته تر از آن را داشته و تلاش شده است تا کمترین میزان از نماهای باز به کار رود. از سوی دیگر، دوربین لرزه های روی دست محسوسی داشته تا القای حرکت کند. همچنین در بیشتر پلان ها، همواره یه جسم – که همان پیکره پلیس جلویی است- در حکم مانعی جلوی دوربین قرار دارد. در واقع یک صف از پلیس ها در حال حرکت پشت سر هم بوده و دوربین در موضع زاویه دید هر یک از آنها قرار می گیرد و جلو می رود. این دکوپاژ و طراحی میزانسن، اساساً برای هر بیننده ای القای ناامنی و دلهره کرده و لحظه به لحظه او را برای یک غافلگیری مهم آماده می کند. اما در ادامه چه اتفاقی می افتد؟ هیچ ! پس از این سکانس طولانی و مفصل، شخصیت اصلی از تونل خارج شده و قصه روی زمین ادامه می یابد! و این درست همان به کارگیری منطق ژانر دلهره در فیلمی است که منطقی متفاوت را طلب می کند. گویی سکانسی از فیلم “زندانیان” را می بینیم که به طور اشتباه در دل سیکاریو گنجانده شده است.

اگرچه سیکاریو فیلم دلپذیری نیست، اما بی شک ویله نوو به استناد فیلم قبلی خود و حتی رویه غلط خود در فیلم جدید، بهترین استاد معاصر سینمای دنیا در شناساندن چگونگی جاری شدن تم و مضمون یک ژانر خاص در دل کارگردانی فیلم برای هر علاقه‌مند به سینمایی است.

***

در امتداد این بحث، می توان به دستاورد مواجهه با فیلم های ویله نوو جوان برای سینمای جمع و جور ما نیز اشاره ای هر چند مختصر داشت. آنچه در ایران و به لطف نقدهای مسعود فراستی در برنامه هفت، تحت عنوان “در نیامدن فیلم” شناخته شده و البته به درستی مورد تحلیل قرار می گیرد، در اصل و اساس خود، اشاره به همین مبحث دارد. هر کارگردان در اجرای فیلمنامه، به شکل و گونه ای از امکانات بالقوه فیلمسازی استفاده می کند، که متمایل و مرتبط با مختصات ژانری خاص است، و طبعاً این اتفاق در صورت تسلط کارگردان بر اقسام فیلمهای تاریخ سینما، به صورت خودآگاه و بر اساس جهان بینی سینمایی او صورت می گیرد. در چنین شرایطی، بدیهی است که هر فیلمساز صرفاً ژانرهای به خصوصی را دارای ربط و نسبت با جهان خود می داند. پس دست گذاشتن روی لحن هایی دور از ادبیات دستوری او، در نهایت به همان نتیجه ای منجر می شود که از آن تحت عنوان” درنیامدن فیل” یاد می کنیم. یکبار دیگر و به عنوان اختتامیه مطلب، شما را دعوت می کنیم به تصور موقعیتی فرضی، که در آن فیلم تازه ی عباس کیارستمی اثری در ژانر حادثه ای معرفی شود، و واکنش ذهنی شما به این همنشینی میان نام کیارستمی با ویژگی های خاص سینمایش و ژانر حادثه به عنوان دورترین گونه ی قابل تصور از کیارستمی، همان مضمونی است که این یادداشت به دنبال تبیین و شرح آن بود.

نوشته هاراگیری!/ ادامه نقد فیلم‌های سینمای جهان در سوره سینما؛ «سیکاریو» (Sicario) اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.