این مستند به روایت تلاش‌های سیدعلی میرفتاح، هنرمند نقاش، در جریان جنگ ۱۲ روزه ایران با رژیم صهیونیستی می‌پردازد و نقش هنر در بازنمایی مفاهیم مقاومت و هویت ملی را به تصویر می‌کشد.

مستند «نام جاوید وطن» محصول سازمان هنری رسانه‌ای اوج است و با نگاهی مستند، به تجربه‌های زیسته و فعالیت‌های هنری در بستر یک رویداد تاریخی می‌پردازد.

نوشته «نام جاوید وطن» روی آنتن شبکه مستند می‌رود اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

رجب‌بیگی درباره سوژه این فیلم توضیح داد: سوژه‌ مستند «حرف معما» از یک مواجهه‌ کاملاً طبیعی و زیسته شکل گرفت، نه از یک تصمیم از پیش‌طراحی‌شده برای یافتن موضوع؛ من اعتقاد دارم سوژه‌ مستند، معمولاً جایی بیرون از زندگی روزمره پنهان نشده؛ ما هر روز با سوژه‌های متعددی روبه‌رو می‌شویم، اما بعضی از آن‌ها آن‌قدر ذهن را درگیر می‌کنند که آدم ناخواسته دنبال‌شان می‌رود. جرقه این فیلم با آشنایی من با پروفسور کامران وفا، فیزیکدان برجسته و از چهره‌های شاخص نظریه ریسمان، در جریان برگزاری جایزه علم و فناوری مصطفی (ص) زده شد. اما خیلی زود مشخص شد که سوژه‌ فیلم صرفاً معرفی یک دانشمند نیست، بلکه پرسشی بنیادین‌تر در مرکز آن قرار دارد: مسئله‌ی آفرینش و راز هستی؛ پرسشی که هم در مرزهای دانش فیزیک امروز مطرح است و هم ریشه‌ای عمیق در فلسفه، عرفان و فرهنگ ایرانی دارد.

وی ادامه داد: این فیلم تلاش می‌کند این پرسش را از چند زاویه دنبال کند: از نگاه علم معاصر و نظریه ریسمان، از زبان یک دانشمند ایرانیِ فعال در سطح جهانی، و در کنار آن از منظر مردم عادی که با وجود دغدغه‌های روزمره، هنوز به این سؤال فکر می‌کنند که جهان چگونه آغاز شده است. به همین دلیل، سوژه‌ی «حرف معما» در نهایت به یک گفت‌وگوی چندلایه میان علم، انسان و فرهنگ تبدیل می‌شود.

او درباره انگیزه خود از ساخت این فیلم مستند گفت: از ابتدا قرار نبود فیلم صرفاً یک پرتره‌ کلاسیک از یک چهره‌ علمی باشد. جذابیت شخصیت پروفسور وفا بدون شک نقش مهمی در شکل‌گیری فیلم داشت، اما آنچه من را نگه داشت، پیوندی بود که میان علم روز، پرسش‌های فلسفی و زیست اجتماعی امروز برقرار می‌شد. با توجه به پیش‌زمینه‌ شخصی من در حوزه‌ مستند علمی و پژوهش‌هایی که در دوره‌ کارشناسی ارشد انجام داده بودم، علاقه داشتم مفاهیم پیچیده‌ علمی در مرز دانش به زبانی قابل‌فهم برای مخاطب عمومی روایت شود. اما در دل همین مسیر، لایه‌ اجتماعی فیلم به‌طور طبیعی شکل گرفت؛ این سؤال که آیا این دغدغه‌های بنیادین در زندگی امروز مردم ایران چه جایگاهی دارند؟ آیا فراتر از معیشت و روزمرگی، هنوز مجالی برای پرسش از آفرینش و معنا وجود دارد؟

رجب‌بیگی در پاسخ به این سوال که فیلمش در چه ژانری ساخته شده است، گفت: فیلم مستند «حرف معما» نه صرفاً پرتره است و نه فقط اجتماعی؛ بلکه تلاشی برای کنار هم نشاندن این لایه‌ها در قالب یک مستند چندرگه است. من «حرف معما» را آگاهانه یک مستند چندرگه یا مولتی‌ژانر می‌دانم. فیلم در عین حال که واجد ویژگی‌های مستند پرتره است، به همان اندازه یک مستند علمی در مرز دانش، یک مستند اجتماعی و حتی فیلمی با رگه‌های فلسفی و عرفانی است. فیلم نه کاملاً در یک ژانر حل می‌شود و نه قصد دارد خود را به یک تعریف محدود کند. به‌نظر من، وقتی موضوعی مثل آفرینش و هستی مطرح است، خودِ موضوع اقتضا می‌کند که از چند زاویه‌ مختلف به آن نگاه شود.

او درباره روند تحقیق و پژوهش این مستند گفت: پژوهش یکی از زمان‌برترین بخش‌های تولید این مستند بود و چند سال به طول انجامید. بخش مهمی از این تحقیقات با کمک استاد عرفایی، عضو هیئت علمی دانشگاه صنعتی شریف و مترجم آثار پروفسور وفا، پیش رفت. همچنین خود پروفسور وفا نقش مؤثری در معرفی منابع و افراد مرتبط داشتند.

اطلاعات درباره ایشان به زبان فارسی بسیار محدود است؛ نه می‌شود گفت کاملاً کم، نه گسترده. عمده‌ منابع موجود به زبان انگلیسی است؛ شامل مصاحبه‌ها، سخنرانی‌ها و مستندهایی که در حاشیه جوایز و رویدادهای بین‌المللی از ایشان ساخته شده است. به فارسی، اگر اشتباه نکنم، تنها یک کتاب ترجمه‌شده از خود ایشان و یک کتاب درباره زندگی و آثارشان وجود دارد. در کنار منابع مکتوب و ویدیویی، بخش مهمی از تحقیق، مطالعه‌ نظریه ریسمان و گفت‌وگو با اساتید و دانشجویان فیزیک بود تا بتوانیم این مفاهیم پیچیده را هم بفهمیم و هم به زبان ساده در فیلم مطرح کنیم.

این فیلمساز مستند درباره فرم روایی مستند «حرف معما» گفت: فرم روایی فیلم در طول زمان و با آزمون و خطا شکل گرفت. در ابتدا به این فکر می‌کردیم که روایت را با نریشن جلو ببریم، اما در فرآیند تدوین، بارها ساختار را تغییر دادیم؛ مصاحبه‌ها را جدا و دوباره کنار هم گذاشتیم، نریشن را حذف و سعی کردیم روایت به‌صورت ارگانیک از دل تصویر و گفت‌وگوها بیرون بیاید. در نهایت تلاش ما این بود که با وجود تنوع لحن‌ها و موضوعات ــ از فیزیک نظری گرفته تا شعر خیام و گفت‌وگو با مردم عادی ــ یک نخ تسبیح روایی ایجاد کنیم که این صداهای متنوع را به هم متصل کند. این‌که تا چه حد در این کار موفق بوده‌ایم، طبیعتاً قضاوتش با مخاطبان و منتقدان است.

او درباره روند تولید فیلم توضیح داد: انتخاب سوژه و مسیر تولید تقریباً هم‌زمان شکل گرفت. بعد از آشنایی با پروفسور وفا، با اجازه‌ ایشان و هماهنگی با بنیاد علم و فناوری مصطفی(ص) توانستیم در مراسم‌های مرتبط با جایزه مصطفی، در مکان‌هایی مثل دانشگاه شریف، تالار وحدت و پارک علم و فناوری پردیس، با دوربین حضور داشته باشیم. پس از بازگشت ایشان از ایران، ارتباط‌مان حفظ شد و وارد یک دوره‌ طولانی تحقیق، مطالعه و گفت‌وگو با متخصصان شدیم. مدتی عملاً فیلم را کنار گذاشتیم و فقط پژوهش کردیم. بعد از آن، دوباره به میز تدوین برگشتیم و هم‌زمان ایده‌ گفت‌وگو با مردم عادی به فیلم اضافه شد که به شکل‌گیری فرم نهایی کمک زیادی کرد.

رجب‌بیگی در پایان ضمن معرفی عوامل فیلمش گفت: مستند «حرف معما» به‌صورت کارگردانی مشترک ساخته شده و محمدجعفر صفاری‌نیا نیز در مقام کارگردان در کنار من حضور داشتند. بخش عمده‌ پژوهش علمی با همراهی استاد عرفایی انجام شد و خود پروفسور کامران وفا نیز نقش مهمی در شکل‌گیری محتوای فیلم داشتند. سایر عوامل تولید، بسته به بخش‌های مختلف فیلم، در حوزه‌های تصویربرداری، تدوین و پژوهش در کنار ما بودند که حاصل تلاش جمعی آن‌ها به شکل‌گیری این مستند انجامید.

براساس این گزارش، فیلم مستند «حرف معما» امشب دوشنبه ۴ اسفند ۱۴۰۴ ساعت ۱۹ از شبکه مستند سیما پخش می‌شود و بازپخش‌های آن دوشنبه ۴ اسفند ساعت ۲۴ و سه شنبه ۵ اسفند ساعت ۹ صبح است.

نوشته «حرف معما» روی آنتن شبکه مستند می‌رود اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

حسن بیگی کارگردان این مستند گفت: «آواز گمشده» مستندی سفرنامه‌ای-پژوهشی درباره آوازِ دشتی چوپانی و قربان خان شاهی است. قربان خان شاهی از تعزیه‌خوانان و آوازخوانان برجسته دوران قاجار بوده که آواز دشتی چوپانی او بر روی صفحات گرامافون باقی مانده است. در طول فیلم، راویِ اول‌شخص به دل دشت‌ها وکوه‌ها می‌زند و به استان‌های خراسان، قزوین، اصفهان و گیلان سفر می‌کند. راوی تلاش می‌کند چوپانی را پیدا کند که بتواند آواز دشتی چوپانی بخواند؛ آوازی به سبک و سیاق چوپان‌ها در قدیم.

وی ادامه داد: در طول فیلم زندگی و آثار قربان خان شاهی هم بررسی می‌شود. در پایان فیلم آواز دشتی چوپانی قربان خان شاهی را می‌شنویم که با فُرم آوازی چوپان‌های قدیم اجرا کرده است.

او‌ درباره انگیزه خود از ساخت این فیلم مستند گفت: من پیش از «آواز گمشده» مستندی درباره ابوالحسن خان اقبال آذر تولید کرده‌ام با نام «اقبالِ ایران». اقبال آذر مثل قربان خان شاهی از تعزیه‌خوانان و آوازخوانان برجسته دوران قاجار و به نوعی هم مکتب قربان خان بوده. تولید «آواز گمشده» به نوعی ادامه و تکمیل مستند «اقبالِ ایران» بود. در واقع تلاش کردم راهی را که در مستند «اقبالِ ایران» شروع کردم در «آواز گمشده» ادامه دهم. از طرفی، من به تاریخ و شخصیت‌های تاریخی بسیار علاقه دارم و بخش عمده مطالعاتم در زمینه تاریخ ایران است؛ به خصوص تاریخ عصر صفوی به بعد.

وی خاطرنشان کرد: در طی پژوهش این فیلم «آواز گمشده» موفق شدیم روایت‌های کوتاهی از زندگی قربان خان شاهی پیدا کنیم. این روایت‌ها از زبان شخصیت‌های مهم فرهنگیِ آن دوران بیان شده‌اند، مثل استاد جواد بدیع‌زاده و زنده یاد حسن مَشحون. امثال این روایت‌ها، دید ما را نسبت به شرایط فرهنگی و اجتماعی مردم عادی در دوره‌های مختلف تاریخی باز می‌کند. از این جهت من به خرده روایت‌های تاریخی بیشتر از روایت‌های معروف و شاخص تاریخی علاقه دارم.

این فیلمساز مستند درباره ژانر این فیلم گفت: به نظرم «آواز گمشده» را می‌توانیم پُرتره‌ی تاریخی بنامیم. همان طور که گفتم این کار را در مستند «اقبالِ ایران» شروع کردم؛ مستند پُرتره با سویه‌های عمیق تاریخی.

حسن بیگی درباره روند تحقیق و پژوهش این مستند گفت: بخش عمده تحقیقات ما کتابخانه‌ای بوده، هر چند سفر به مناطق مختلف ایران کمک کرد تا پژوهشمان تکمیل‌تر شود. مهمترین منابع پژوهش ما کتاب‌های مثل تعزیه در ایران، نوشته صادق همایونی، سرگذشت موسیقی ایران، نوشته روح‌الله خالقی، پژوهشی در تعزیه و تعزیه‌خوانی، نوشته عنایت‌الله شهیدی و سرگذشت موسیقی‌دانان قزوین، نوشته مهدی نورمحمدی بود.

او درباره فرم روایی این مستند نیز گفت: فیلم من دو سوژه دارد که تصمیم گرفتم این دو سوژه را با دو فُرم متفاوت روایت کنم. سوژه اول آواز دشتی چوپانی است که به شکل مستند سفرنامه‌ای دنبال می‌شود؛ مستندی که سیال و پویاست. سوژه دوم قربان خان شاهی است که به کمک عکس و اسناد آرشیوی روایت می‌شود. در پایان فیلم، این دو سوژه با ترفندی به هم می‌رسند و معنای فیلم را کامل می‌کنند. کنار هم قرار دادن این دو فُرم متفاوت در یک فیلم، این خطر را داشت که ممکن بود همه چیز اشتباه از آب درآید. ولی من تصمیم گرفتم این کار را تجربه کنم و البته از تجربه‌ام رضایت دارم.

وی اضافه کرد: بعد از انتخاب سوژه، ادامه مسیر بسیار طولانی شد، چرا که مجبور بودم به استان‌های مختلف سفر کنم و در کوه‌ها و دشت‌ها به دنبال چوپان‌ها و رَمه‌های گوسفندان بگردم. به کوهستان‌های خراسان شمالی رفتم و به دشت‌های اصفهان و کاشان زدم. به ارتفاعات داماش سفر کردم و تقریبا کل دشت قزوین را زیر پا گذاشتم. و البته به همدان و زنجان هم سفر کردم. هر چند مجبور شدم فقط بخش کوتاهی از سفرم را در فیلم نشان دهم.

او تاکید کرد: در بسیاری از مناطق هم چوپان‌ها مهاجر بودند و همکاری نکردند. در مرحله جمع‌آوری اطلاعات و اسناد آرشیوی هم کارم سخت بود چرا که از قربان خان شاهی اطلاعات چندانی در دست نبود. چند قطعه آوازیِ بی‌کیفیت که از روی صفحه گرامافون ضبط شده بود و چند صفحه زندگینامه؛ تنها اسنادی بود که داشتم. اما موفق شدم دو عکس بسیار جالب از قربان خان پیدا کنم و با کمک هوش مصنوعی کیفیت آنها را بالا ببرم. قطعات آوازی قربان خان هم به کمک نرم‌افزار پالایش شد تا وضوح بیشتر پیدا کند. در مجموع مرحله تولید فیلم بسیار سخت‌تر و پُرماجراتر و البته جداب‌تر از مرحله پس‌تولید بود.

عوامل تولید مستند «آواز گمشده» عبارتند از: تصویربردار: وحید گلریز، صدابردار صحنه‌ای: حامد احمدی، تدوین و صداگذاری: میثم آقاجان‌زاده، مدیر تولید: صبا کاظمی، گوینده گفتار متن: مهدی خدایی، میکس و مسترینگ صدا: فرامرز نصیری، صدابرداری استودیویی و پالایش صدا: استودیو سیمازر، عکس: علیرضا خمسه، نگارش و پژوهش فیلمنامه: نیما حسن بیگی و صبا کاظمی، تهیه‌کننده و کارگردان: نیما حسن بیگی.

براساس این گزارش، فیلم مستند «آواز گمشده» امشب چهارشنبه ۲۹ بهمن ساعت ۱۹ از شبکه مستند سیما پخش می‌شود و بازپخش‌های آن ساعت ۲۴ چهارشنبه ۲۹ بهمن و ۹ صبح پنجشنبه ۳۰ بهمن است.

نوشته رونمایی از مستند «آواز گمشده» در شبکه مستند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

این مستند بازخوانی روایت اتحاد کشورهای عربی در سال ۱۹۷۳ و تصمیم تاریخی آنان برای اعمال تحریم نفتی علیه غرب است.

مستند «سلاح نفت» محصول پردیس بین‌الملل سازمان اوج و توسط خانه مستند تهیه و تولید شده است.

«سلاح نفت» چهارشنبه ۲۸ آبان ساعت ۱۹ روی آنتن شبکه مستند می‌رود.

نوشته مستند «سلاح نفت» روی آنتن می‌رود اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

۲۵ مجموعه مستند راه‌یافته به بخش مسابقه، از شنبه ۲۴ آبان‌ماه از شبکه مستند سیما پخش می‌شوند و به رقابت با یکدیگر می‌پردازند. با توجه به محدودیت‌های جشنواره برای نمایش همه قسمت‌های مجموعه‌ها، از هر مجموعه یک قسمت به نمایندگی انتخاب شده و روی آنتن شبکه مستند سیما می‌رود.

اسامی مجموعه مستندهای بخش مسابقه نهمین جشنواره تلویزیونی مستند عبارتند از:

«داستان بقا» (مجید گل عبد)، «چی شد که شد» (محمدجواد امیرانی)، «نقطه صفر» (سعید سبحانی)، «آسمان خاکی» (مجتبی قاسمی)، «هم‌رکاب» (وحید فرجی)، «پا به ماه» (مهدیه سادات محور)، «آقای دیپلمات» (امیرحسین جان‌پناه)، «آب و نون» (رضا اکبریان گالشکلایی)، «خانه‌های نورانی» (محمدامین نوروزی)، «میراث نورانی» (محمدامین نوروزی)، «حرم تا حرم» (مصطفی دالایی)، «نهضت ادامه دارد» (مهدی محرابی محمودآبادی)، «نبرد خاموش» (محمدمهیار کلهر)، «سلاح ایرانی»، «ماجرا» (علی ترابی)، «ابر سازه‌های ایران» (محمدمهدی خالقی)، «حیات وحش منوجان» (خلیل زارعی)، «نبردهای فانتوم» (مصطفی شوقی)، «دریبل» (عطا پناهی)، «سفر در کرانه خلیج فارس» (ایمان بدری رمضانی)، «ماجرای اروپا» (هاشم مسعودی و مجتبی خیاط احسانی)، «کوچه باغ» (حسین روئین تن)، «شبکه» (امید طهرانی)، «یکی از ما» (زهره نجف‌زاده جمکرانی) و «تهران تل‌آویو» (سیدمحمدعلی صدری‌نیا).

براساس این گزارش، نمایش مجموعه مستندها تا روز سه‌شنبه ۱۸ آذرماه از شبکه مستند سیما هر شب ساعت ۲۱ ادامه دارد و بازپخش آنها نیز ساعت ۲۴ و روز بعد ۹ صبح خواهد بود. امشب شنبه ۲۴ آبان ماه، مجموعه مستند «داستان بقا» به تهیه‌کنندگی مجید گل عبد ساعت ۲۱ روی آنتن می‌رود.

نوشته معرفی مجموعه مستندهای بخش مسابقه نهمین جشنواره تلویزیونی مستند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

احمد ضابطی جهرمی فیلمساز و پژوهشگر نام آشنای سینمای مستند، در گفت‌وگو با حامد شکیبانیا درباره‌ی فرهنگ و هنر زادگاهش شهر جهرم سخن می‌گوید و مروری بر مجموعه مستند خود درباره‌ی جهرم، «چتر سبز، نخل جهرم» دارد. این مجموعه مستند از جمله کامل‌ترین مجموعه‌هایی است که درباره‌ی یک شهر ساخته ‌شده است؛ یکی از قسمت‌های آن یعنی «نخل و یادگارهای معماری» در سال ۱۳۶۹ موفق به دریافت جایزه مدال طلای بهترین فیلم و جایزه ویژه هیئت‌داوران از جشنواره لوزان سوئیس شد.

«چتر سبز، نخل جهرم»، تصویر کاملی از نخلستان و معماری شهر جهرم ارائه می‌دهد و در آن تصاویری بکر و باکیفیت از این شهر تاریخی وجود دارد که توسط مرتضی پورصمدی، احمد قانعی، فرهاد ورهرام و محمد زین‌الدینی ضبط شده است.

در بخش دیگری از نردبان این هفته، ضابطی جهرمی درباره‌ی تجربیات خود از سینمای ایران، به ویژه تدوین، ساخت فیلم‌های مستند ایران‌شناسی، فیلمبرداری در سینمای مستند و همکاری با چهره‌های نام آشنای سینمای ایران از جمله فرهاد ورهرام و مرتضی پورصمدی سخن می‌گوید.

احمد ضابطی جهرمی از مستندسازان و تدوینگران برجسته‌ی ایرانی است که به دلیل پژوهش‌ها و تألیفات گسترده‌اش در حوزه‌ی تدوین، از او به عنوان پدر علم تدوین ایران یاد می‌شود. او بیش از ۲۰ کتاب تخصصی در زمینه‌ی تدوین، سینما و فیلمسازی مستند نوشته و برای تولید فیلم‌های سینمایی و مستند جوایز متعددی را از جشنواره‌های داخلی و بین‌المللی دریافت کرده است.

برنامه‌ی تلویزیونی «نردبان» تلاش می‌کند با نگاهی تخصصی به فیلم و عکس مستند، مروری بر آثار ایرانی و خارجی این حوزه داشته باشد. این برنامه با اجرای حامد شکیبانیا، کارگردانی و تهیه‌کنندگی اصغر احمدپور و فاطمه بوربور و ضبط شده در استودیو نفت، با بخش‌هایی متنوع جمعه‌ها ساعت ۱۸:۳۰ روی آنتن شبکه‌ی مستند می‌رود و بازپخش آن شنبه‌ها ساعت ۰۰:۰۰ و ۱۴:۳۰ است.

نوشته احمد ضابطی جهرمی مهمان برنامه «نردبان» شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

فرهاد ورهرام، فیلمساز نام آشنای سینمای مستند مهمان نردبان این هفته است‌؛ او در گفت‌وگو با حامد شکیبانیا درباره‌ی موضوع فیلمسازی مستند و «خاطرات روستا»، سخن می‌گوید. همچنین برش‌هایی از مجموعه مستند «خاطرات روستا» و تعدادی دیگر از آثار وی مرور می‌شود.

فرهاد ورهرام از پیشکسوتان سینمای مستند است؛ او فعالیت هنری خود را از سال ۱۳۵۲ آغاز کرد و تاکنون در زمینه‌های فیلمبرداری، کارگردانی، تحقیق و عکاسی فعالیت‌های مختلفی داشته است. بخش مهمی از فعالیت‌های وی به مطالعات مردم‌شناسانه و مونوگرافی اختصاص دارد. ورهرام فیلم‌های مستند متعددی در حوزه‌ی هویت فرهنگی اقوام ایرانی و معرفی آن ساخته است که از آن جمله می‌توان به «تاراز»، «گلاب»، «نخل»، «بازار در اردهال»، «یاد و یادگار»، «خاطرات روستا» و … اشاره کرد.

فیلم مستند «خاطرات روستا» با نگاهی مردم‌شناسانه به روستاهای ایران، پیشینه و هویت فرهنگی تاریخی آنان را معرفی می‌کند. این مجموعه مستند تولید شبکه مستند سیما است.

بخش دیگری از نردبان این هفته، اختصاص به پرونده‌ی «غزه» دارد و موضوع «انعکاس تصویر غزه و فلسطین در رسانه‌ها» مورد بررسی قرار می‌گیرد. در این بخش، مصاحبه‌ی اختصاصی با ایمان محمد عکاس و خبرنگار فلسطینی روی آنتن می‌رود و تعدادی از عکس‌های او مرور می‌شود. در بخش «کتاب مستند» نیز، ۲ اثر درباره «مدرسه» مرور می‌شود که یکی از آنها به صورت مستقیم و دیگری به صورت غیرمستقیم به این موضوع می‌پردازند.

برنامه‌ی تلویزیونی «نردبان» تلاش می‌کند با نگاهی تخصصی به فیلم و عکس مستند، مروری بر آثار ایرانی و خارجی این حوزه داشته باشد. این برنامه با اجرای حامد شکیبانیا، کارگردانی و تهیه‌کنندگی اصغر احمدپور و فاطمه بوربور و ضبط شده در استودیو نفت، با بخش‌هایی متنوع جمعه‌ها ساعت ۱۸:۳۰ روی آنتن شبکه‌ی مستند می‌رود و بازپخش آن شنبه‌ها ساعت ۰۰:۰۰ و ۱۴:۳۰ است.

نوشته فرهاد ورهرام مهمان برنامه «نردبان» می‌شود اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

حمید احمدی لاری فیلمساز و پژوهشگر سینمای مستند مهمان «نردبان» این هفته است‌؛ او در گفت‌وگو با حامد شکیبانیا درباره‌ی موضوع «پژوهش در سینمای مستند»، سخن می‌گوید. همچنین برش‌هایی از فیلم مستند «صیادان؛ صید کولی کر» مرور می‌شود.

فیلم مستند «صیادان؛ صید کولی کر» در سال ۱۳۵۵ به کارگردانی و فیلمبرداری حمید احمدی لاری ساخته شده است. تاثیر برجسته و طولانی مدت این مستند بر آثار دیگر در حوزه‌ی ادبیات و فرهنگ جنوب، از جمله رمان «کولی کر» نوشته‌ی عباس عبدی، قابل مشاهده است.

در بخش دیگری از «نردبان» این هفته، اصغر احمدپور در گفت‌وگو با حامد شکیبانیا درباره‌ی «امر واقع و ادوارد وستون» سخن می‌گوید و از این دریچه، نگاهی به کارنامه و آثار هنری ادوارد وستون دارد.

ادوارد وستون عکاس مشهور آمریکایی است که به دلیل نگاه خاصش به اشیا و دنیای پیرامون، شهرت پیدا کرده است. گویی برای او، اشیایی که در تجارب روزمره به کار می‌رفت به صورت پیکره‌هایی زنده و اندام‌وار درآمده بود.

در بخش «و اینک مستند»، کارنامه هنری ویم وندرز مرور می‌شود. «کارگاه تجربه» این هفته نیز اختصاص به کن برنز دارد. همچنین برش‌هایی از گفت‌و‌گو با احسان رجبی پخش می‌شود.

برنامه‌ی تلویزیونی «نردبان» تلاش می‌کند با نگاهی تخصصی به فیلم و عکس مستند، مروری بر آثار ایرانی و خارجی این حوزه داشته باشد. این برنامه با اجرای حامد شکیبانیا، کارگردانی و تهیه‌کنندگی اصغر احمدپور و فاطمه بوربور و ضبط شده در استودیو نفت، با بخش‌هایی متنوع جمعه‌ها ساعت ۱۸:۳۰ روی آنتن شبکه‌ی مستند می‌رود و بازپخش آن شنبه‌ها ساعت ۰۰:۰۰ و ۱۴:۳۰ است.

نوشته حمید احمدی لاری با «صیادان؛ صید کولی کر» به «نردبان» می‌آید اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

این مجموعه مستند تلاشی است مستمر برای به تصویر کشیدن بخشی از تاریخ معاصر که در آن افراد و گروه‌هایی از دل بحران‌های بزرگ، داستان‌هایی ماندگار و الهام‌بخش رقم زدند.

در هر بحران، چالش‌هایی همراه است؛ اما آنچه در «ماجرا» برجسته می‌شود، اراده، تدبیر و روحیه جمعی افرادی است که از میدان عمل تا سطح مدیریت، با یک باور مشترک ایستادند: «ما باید در صحنه حضور داشته باشیم.»

«ماجرا» به تهیه‌کنندگی و کارگردانی علی ترابی، در قالب ۱۲ قسمت ساخته شده است و هر قسمت با عنوانی مستقل و ماجرایی منحصر‌به‌فرد معرفی خواهد شد.

قسمت نخست این مجموعه با عنوان «صدایی در طوفان»، جمعه ۷ شهریورماه ساعت ۲۲:۳۰ به صورت هفتگی از شبکه مستند سیما روی آنتن می‌رود.

ایده اولیه این مستند در روز‌های ابتدایی دفاع مقدس ۱۲ روزه، در شبکه مستند شکل گرفت و همزمان با آغاز مراحل پیش‌تولید، روند شناسایی سوژه‌ها نیز آغاز شد.

فرآیند تولید «ماجرا» با وجود محدودیت‌های گسترده‌ای که بر بخش‌های مختلف اجرایی حاکم است، با همکاری مؤثر مجموعه‌ها و نهاد‌های مرتبط به سرانجام رسیده و روند تولید سایر قسمت‌ها همچنان ادامه دارد.

نوشته روایت تصویری از ایستادگی در دل بحران در مستند «ماجرا» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

این دانشگاه در بهمن ۱۳۶۲ تاسیس شد و پس از ترور آیت‌الله صدوقی، به پاس نقش برجسته ایشان در بنیان‌گذاری این مرکز علمی، به نام وی نامگذاری شد.

«نامه خونین» به تهیه‌کنندگی و کارگردانی سیدمسعود آستانداری، بخشی از تحولات آموزش عالی و بهداشت و درمان استان یزد در سال‌های نخست پس از انقلاب را بازخوانی می‌کند.

این مستند محصول سازمان هنری رسانه‌ای اوج است و با استفاده از اسناد و تصاویر تاریخی، روایتی مستند از پیوند علم، جهاد و ایثار ارائه می‌دهد.

این برنامه پنج‌شنبه ۱۶ مرداد ساعت ۱۹:۳۰ روی آنتن شبکه مستند می‌رود.

نوشته «نامه خونین» روی آنتن شبکه مستند می‌رود اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

فرهاد ورهرام مستندساز شاخص کشور و اصغر احمدپور مهمانان این قسمت از نردبان هستند و در گفت‌وگو با حامد شکیبانیا درباره‌ی موضوع برنامه سخن می‌گویند. ورهرام که تجربه‌ی طولانی مدتی از ساخت فیلم درباره‌ی ایل بختیاری دارد، تجربیات فیلمسازی مستند از آنان را تعریف می‌کند. وی همچنین به مناسبت صد سالگی فیلم مستند «علف»، مروری بر یکصدسال فیلمسازی با موضوع کوچ عشایر بختیاری دارد.

فیلم مستند «علف»، اثری صامت و سیاه‌سفید محصول ۱۹۲۵ در ایالات متحده آمریکا است که از نخستین فیلم‌های قوم‌نگاری به‌شمار می‌رود. این فیلم که توسط مریان کوپر و ارنست بی. شودساک کارگردانی شده، به کوچ طایفه‌ی بابااحمدی از طوایف ایل بختیاری می‌پردازد؛ دوربین همراه با عشایر بختیاری از گذرگاه‌ها و ارتفاعات سخت‌گذر زردکوه بختیاری و رود خروشان کارون عبور می‌کنند، تا مردم این طایفه برای دستیابی به چراگاه، از گرمسیر این طایفه، در استان خوزستان، به سردسیر، در استان چهارمحال و بختیاری، منتقل شوند.

اصغر احمدپور نیز با موضوع تخیل هنری سخن می‌گوید و به همین بهانه مروری بر کارنامه‌ی هنری دیوید هاکنی نقاش انگلیسی دارد. در این بخش، عنصر درخت که یکی از نمودهای متکثر در نقاشی‌های دیوید هاکنی است، مورد بررسی قرار می‌گیرد.

در ادامه، پرونده‌ی سفر حج با نمایش برشی از فیلم مستند «سفر نامه برادران امیدوار» مرور می‌شود. «سفرنامه برادران امیدوار» وقایع سفر برادران امیدوار را مرور می‌کند؛ این دو برادر اولین ایرانیانی هستند که به شکل تخصصی و حرفه‌ای، در سال ۱۳۳۳ عزم کردند تا جهان را بکاوند.

در بخش دیگری از برنامه نردبان این هفته، پیشنهاد مطالعه‌ی چند کتاب درباره‌ی فیلم مستند علف و کوچ ایل بختیاری داده می‌شود. گزارش این هفته‌ی نردبان نیز به ایل بختیاری اختصاص دارد و گزارش «اودیسه بی پایان ایل بختیاری، صد سال کوچ» روی آنتن شبکه‌ی مستند سیما می‌رود. در همین بخش، خلاصه‌ای از سخنرانی‌های آقایان محمد تهامی نژاد، احمد ضابطی جهرمی و فرهاد ورهرام مرور می‌شود.

برنامه‌ی تلویزیونی «نردبان» تلاش می‌کند با نگاهی تخصصی به فیلم و عکس مستند، مروری بر آثار ایرانی و خارجی این حوزه داشته باشد. این برنامه با اجرای حامد شکیبانیا، کارگردانی و تهیه‌کنندگی اصغر احمدپور و فاطمه بوربور و ضبط شده در استودیو نفت، با بخش‌هایی متنوع جمعه‌ها ساعت ۱۷ روی آنتن شبکه‌ی مستند می‌رود و بازپخش آن شنبه‌ها ساعت ۰۰:۰۰ و ۱۴:۳۰ است.

نوشته فرهاد ورهرام مهمان برنامه «نردبان» شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

مجموعه مستند «نبرد خاموش» در پنج قسمت و با رویکرد علمی و آگاهی‌بخش، به بررسی یکی از بیماری‌های التهابی کمتر شناخته‌شده اما بسیار مهم در حوزه سلامت زنان می‌پردازد. آندومتریوز، بیماری‌ای خاموش و بدون علائم واضح، یکی از عوامل مؤثر در ناباروری شناخته می‌شود که در صورت عدم تشخیص و درمان به‌موقع، می‌تواند منجر به آسیب‌های جبران‌ناپذیر شود.

در این مستند، ضمن گفت‌وگو با متخصصان برجسته حوزه درمان بیماری‌های زنان، موضوعاتی چون معرفی بیماری، نشانه‌ها، روش‌های جراحی، درمان‌های دارویی، مراکز درمانی، وضعیت بیمه و در نهایت اثر سبک زندگی بر کنترل این بیماری مورد بررسی قرار گرفته است.

«نبرد خاموش» با هدف ارتقاء آگاهی عمومی و نیز کمک به تسهیل تشخیص برای پزشکان سراسر کشور تولید شده و از آنجا که اغلب متخصصان این حوزه در تهران متمرکز هستند، پخش سراسری آن می‌تواند به بهبود فرآیند تشخیص و درمان در نقاط مختلف کشور منجر شود.

پخش نخست این مجموعه سه‌شنبه ۶ خرداد ساعت ۲۲:۳۰ خواهد بود و در ادامه، هر سه‌شنبه در همین ساعت از شبکه مستند سیما به نمایش در می‌آید.

این مستند در راستای سیاست‌های کلان رسانه ملی در حوزه جوانی جمعیت و ارتقاء سلامت باروری تولید شده است.

نوشته مجموعه «نبرد خاموش» روی آنتن شبکه مستند می‌رود اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

محسن راستانی، الهام معروفی، محمدرضا فرطوسی، حبیب علوانی، حجت‌الله سیفی و نادر مظلومی مهمانان این قسمت از نردبان هستند. این فیلمسازان مستند که یا خوزستانی هستند و یا تجربه‌ی ساخت فیلم مستند با موضوع خوزستان را در کارنامه هنری خود دارند، در گفت‌وگو با حامد شکیبانیا درباره‌ی فیلمسازی مستند از جنوب ایران، شیرینی‌ها و چالش‌های آن سخن می‌گویند. امیر مهران گرافیست نیز دیگر مهمان نردبان است که درباره‌ی مستند «ناگهان تو گم شدی» ساخته مهدی باقری صحبت می‌کند.

همچنین برش‌‌هایی از فیلم‌های مستند «۳۳۰ سی‌سی خاطره» ساخته‌ی الهام معروفی، «کارون» به کارگردانی محمد احسانی، «روزگار رضاخانی: طلای سیاه» ساخته‌ی مهدی فارسی و «ناگهان تو گم شدی» به کارگردانی مهدی باقری روی آنتن شبکه‌ی مستند سیما می‌رود.

در بخش عکاسی مستند نیز عکس‌های «چارلز شرودر» مرور می‌شود. او در دهه‌های ۱۳۳۰ و ۱۳۴۰ در ایران و برای شرکت نفت موبیل کار می‌کرد و در طول اقامتش در ایران، مجموعه‌ی وسیعی از عکس‌ها از شهرهای مختلف ایران، از جمله خوزستان، آبادان و تهران، ثبت کرد. این عکس‌ها امروز به عنوان یک منبع مهم برای مطالعه تاریخ و فرهنگ ایران در آن دوره شناخته می‌شوند. همچنین «کیارنگ علایی» درباره‌ی آثار امین نظری که در دوره کرونا گرفته شده‌اند، صحبت می‌کند.

«روایت مستند» بخش دیگری از نردبان این هفته است که با نگاهی متفاوت و از دریچه کتاب به خوزستان می‌پردازد. در این بخش، کتاب‌های «چراغ‌ها را من خاموش می‌کنم»، «انگلو و بنگلو در آبادان»، «دقایقی به روایت همسر شهید» و «مستر جیکاک» مرور می‌شوند. این کتاب‌ها همگی درباره‌ی خوزستان و اتفاقاتی است که در گذر قرون و اعصار بر این شهر گذشته است.

برنامه‌ی تلویزیونی «نردبان» تلاش می‌کند با نگاهی تخصصی به فیلم و عکس مستند، مروری بر آثار ایرانی و خارجی این حوزه داشته باشد. این برنامه با اجرای حامد شکیبانیا، کارگردانی و تهیه‌کنندگی اصغر احمدپور و فاطمه بوربور و ضبط شده در استودیو نفت، با بخش‌هایی متنوع جمعه‌ها ساعت ۱۷ روی آنتن شبکه‌ی مستند می‌رود و بازپخش آن شنبه‌ها ساعت ۰۰:۰۰ و ۱۴:۳۰ است.

نوشته مستندسازی از خوزستان روی میز برنامه «نردبان» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

این مستند، روایت زندگی و تلاش‌های انسانی دکتر تانر کاماجی، پزشک اطفال و اهل ترکیه در غزه است که توانست پس از ماجرای ۷ اکتبر به همراه گروهی از پزشکان بین‌المللی عازم غزه شود، سفری که ماجراهای مختلفی را به همراه داشت.

مجیدپور پیش از این مستند «زنان جبهه شمالی» که روایتگر زنان پشتیبان جنگ در شهر رودسر بود و مستند «اولین دیدار» روایتی متفاوت از اولین سفر جانبازان بصیر و قطع نخاعی به سفر عتبات عالیات را به تصویر کشیده است.

مستند «دکتر تانر» محصول سازمان هنری رسانه‌ای اوج است که در خانه مستند به تهیه و تولید رسیده است.

نوشته «دکتر تانر» به شبکه مستند می‌رود اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

این مستند به بررسی اهداف و انگیزه‌های رژیم صهیونیستی از ابتدای تاسیس تاکنون می‌پردازد و نشان می‌دهد که چگونه این رژیم در جنگ اخیر با همان اهداف پیشین وارد میدان شده است.

مستند «جولان جنگ» با نگاهی عمیق و تحلیلی، این اهداف را به تصویر می‌کشد و بیننده را با جنبه‌های پنهان این مناقشه‌ها آشنا می‌سازد.

این مستند محصول سازمان هنری رسانه‌ای اوج است که دوشنبه ۱۸ فروردین‌ماه ساعت ۲۱ از شبکه مستند سیما پخش می‌شود.

نوشته روایتی نو و متفاوت از ابعاد تازه‌ جنگ اسرائیل در «جولان جنگ» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.